sentral-drbs-preventiehierarchie
Compliance26 november, 2021

Tips bij het toepassen van de preventiehiërarchie

Bij de preventiehiërarchie gaat het in essentie om het bepalen van de juiste preventiemaatregelen, met een voorkeur voor de maatregelen met het meeste impact. Het lijkt eenvoudig, maar bij de toepassing van dit principe in de praktijk zijn er toch enkele belangrijke aandachtspunten.

De risicoanalyse en het effect van de preventiemaatregelen

Het bepalen van het effect van de maatregelen is een onderdeel van de risicoanalyse. Na het vastleggen van de maatregel(en) doe je een herevaluatie, zodat je kan oordelen over de impact van de gekozen maatregel.
Het restrisico moet dan een bevredigend resultaat zijn, waarbij er nog nauwelijks risico’s voor de medewerkers zijn. Maatregelen moeten het risico bij voorkeur elimineren, maar tenminste reduceren tot een acceptabel niveau.

sentral-drbs-preventiehierarchie-infographic-NL.png

Met de preventiehiërarchie tot een acceptabel veilige situatie

Al sinds de jaren 1950 maakt men gebruik van de preventiehiërarchie, omdat dit perfect aansluit bij het basisbegrip van preventief handelen. De toepassing van de preventiehiërarchie draagt bij om de maatregelen chronologisch op de juiste manier te selecteren door deze met de meeste impact op het gevaar voorrang te geven. Uiteindelijk kom je dan tot een acceptabel veilige situatie waarvoor de werkgever één, of een combinatie van verschillende maatregelen gebruikt.

Belang van de herevaluatie

Het is een utopie te denken dat je alle risico’s kan uitschakelen. Hoe veilig een machine ook gemaakt is of hoe veilig een omgeving ontworpen is, er zal altijd wel ergens een gevaar zijn dat je door de noodzaak in het bedrijfsproces niet kan uitsluiten. Maar veel gevaarlijker is een vals gevoel van veiligheid dat ontstaat door verkeerde of onvolledige maatregelen te nemen. Het is daarom belangrijk de juiste beschermingsmaatregelen te selecteren en de nieuwe situatie steeds opnieuw te evalueren. Tijdens de herevaluatie bestudeer je de impact op de mens, omgeving en de techniek.

Meerdere acties nodig voor een volledig veilige situatie

Bij valgevaar bijvoorbeeld is het niet voldoende om een balustrade te plaatsen als collectieve valbescherming. Er zal ook een instructie naar correct veiligheidsgedrag in de omgeving van die balustrade noodzakelijk zijn. Medewerkers horen te beseffen dat er restricties zijn voor het gebruik van (trap)ladders en stellingen in de nabijheid van een balustrade, door ze erop te wijzen tijdens een training en met behulp van een pictogram.

Oplossingen blijven toetsen aan de preventiehiërarchie

Sommigen bekritiseren de benadering volgens de preventiehiërarchie. Ze zijn van mening dat je onveilige situaties niet (altijd) kan uitsluiten en een substitutie niet voorhanden is. Bedenk echter dat als er vandaag geen oplossing is, de technologie van morgen misschien wel een alternatief kan bieden. Dus al is je oplossing vandaag aanvaardbaar, het kan geen kwaad om dit later nogmaals te bekijken.

Stel het design in vraag

Het uitsluiten van gevaren is een nobel doel. De oplossing zoeken aan de bron en meteen uitsluiten is trouwens een toepassing die we ook kennen bij tijdelijke en mobiele bouwplaatsen. De veiligheidscoördinator-ontwerp kijkt mee tijdens de ontwerpfase en zal het design in vraag stellen als dit onveilige situaties veroorzaakt. Een degelijk aankoopbeleid met de indienststelling door de preventieadviseur omvat het van bij het begin vermijden van onveilige aankopen of ontwerpen. Bijsturen of reduceren van risico’s is veel intensiever in bestaande situaties of processen.

Pas de preventiehiërarchie samen toe

Het beoordelen van de maatregelen doe je, zoals bij de inventaris van de risico’s, op een objectieve manier. In deze fase is het nuttig en zelfs essentieel om medewerkers te laten participeren, zoals toegelicht in het artikel over de risicobeoordeling. Vergeet ook niet dat het CPBW advies moet verlenen over alle voorstellen, maatregelen en toe te passen middelen die rechtstreeks of onrechtstreeks, meteen of na verloop van tijd, gevolgen kunnen hebben voor het welzijn van de werknemers bij de uitvoering van hun werk.

Breng alle aspecten in kaart

Om de impact objectief in overweging te nemen bij het afwegen van diverse maatregelen kan expertise je helpen om alle aspecten in kaart te brengen.

Bij de keuze van een collectieve of individuele valbescherming kunnen bijvoorbeeld wederkerende kosten voor keuring, opleidingen en onderhoud voor een individuele bescherming aardig oplopen, en uiteindelijk de keuze voor een duurdere aankoop van een collectieve bescherming rechtvaardigen. Maar ook het gebruiksgemak is te overwegen bij de selectie van de keuze.

Hoewel we trachten het gevaar te elimineren, is dit niet altijd mogelijk. Zoek dan een minder gevaarlijk alternatief.  Ga je aan de slag met een ander product of een nieuw ontwerp, blijf dan zeker alert voor noodzakelijk organisatorische aanpassingen naast de technische ingrepen.

Auteur: Marc Hoppenbrouwers
 

Meer informatie

Dit artikel is een onderdeel van een artikelenreeks waarin een jurist, preventieadviseur-arbeidsarts en preventieadviseur-arbeidsveiligheid zich buigen over de preventiehiërarchie. Overige artikelen:

De uitgebreide versie van dit artikel vindt u op senTRAL, bij In de praktijk, met als titel “De preventiehiërarchie. Een fundamentele stap in de bescherming van de werknemers”. 

HSE

HSE Newsletter

Het recentste nieuws gratis in uw mailbox.
Back To Top