Een nalatenschap wordt vaak pas zichtbaar wanneer iemand overlijdt. Voor adviseurs ligt het belangrijkste werk echter meestal veel eerder. Juist tijdens het leven kunnen keuzes worden gemaakt die grote invloed hebben op de latere verdeling van vermogen, de erfbelasting en de positie van erfgenamen.
Voor ondernemers, familiebedrijven en vermogende particulieren geldt dit des te meer. Een goed ingerichte nalatenschapsplanning kan toekomstige discussies voorkomen en ervoor zorgen dat vermogen op de gewenste manier wordt overgedragen.
In deze blog bespreken we vijf aandachtspunten die adviseurs regelmatig tegenkomen bij vraagstukken rondom een nalatenschap.
1. Een testament blijft de basis van goede nalatenschapsplanning
Wanneer cliënten nadenken over de overdracht van vermogen, vormt een testament vaak het vertrekpunt. Toch blijkt in de praktijk dat testamenten regelmatig verouderd zijn of onvoldoende aansluiten bij de huidige gezinssituatie, vermogensstructuur of ondernemingsactiviteiten.
Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin:
- Sprake is van een tweede huwelijk;
- Kinderen uit verschillende relaties zijn betrokken;
- Ondernemingsvermogen moet worden overgedragen;
- Vermogen aanzienlijk is gegroeid sinds het opstellen van het testament.
Hoewel het wettelijk erfrecht een vangnet biedt, kiezen veel cliënten er bewust voor hiervan af te wijken. Voor adviseurs is het daarom belangrijk om regelmatig te toetsen of bestaande testamenten nog aansluiten bij de wensen van de cliënt.
2. De wettelijke verdeling sluit niet altijd aan bij de gewenste uitkomst
Bij een nalatenschap zonder testament is het wettelijk erfrecht van toepassing. In veel situaties leidt dat tot de bekende wettelijke verdeling erfenis, waarbij de langstlevende partner de goederen verkrijgt en de kinderen een geldvordering krijgen.
Hoewel deze regeling voor veel gezinnen goed werkt, hoeft dat niet altijd het geval te zijn. Bij grotere vermogens, familiebedrijven of samengestelde gezinnen kunnen andere oplossingen beter aansluiten bij de wensen van de cliënt. Ook de gewenste bescherming van een langstlevende partner of juist de positie van kinderen kan aanleiding zijn om af te wijken van de wettelijke regeling.
Voor adviseurs vormt dit vaak het eerste gespreksonderwerp binnen estate planning: is het wettelijk erfrecht voldoende of verdient een maatwerkoplossing de voorkeur?
3. Het kindsdeel bij erfenis vraagt vooruitdenken
Het kindsdeel bij erfenis wordt vaak besproken wanneer een nalatenschap al is opengevallen. In werkelijkheid verdient dit onderwerp juist vooraf aandacht.
De manier waarop kindsdelen worden vormgegeven kan gevolgen hebben voor:
- De liquiditeitspositie van de langstlevende;
- Toekomstige nalatenschappen;
- De familieverhoudingen;
- De omvang van de erfbelasting.
Ook renteclausules en andere testamentaire bepalingen kunnen op langere termijn een belangrijke rol spelen. Wat op het moment van overlijden een logische oplossing lijkt, kan jaren later onverwachte gevolgen hebben.
Voor adviseurs is het daarom belangrijk om niet alleen naar de eerstvolgende generatieoverdracht te kijken, maar ook naar de gevolgen voor toekomstige nalatenschappen.
4. Erfbelasting begint met goede planning
Veel cliënten denken bij estate planning direct aan de berekening erfbelasting. Dat is begrijpelijk, maar de hoogte van de erfbelasting wordt vaak al jarenlang vóór overlijden beïnvloed.
Denk bijvoorbeeld aan:
- Schenkingsstrategieën;
- Ondernemingsopvolging;
- Vermogensstructuren;
- Huwelijkse voorwaarden;
- Testamentaire bepalingen.
Juist bij omvangrijke vermogens kan een relatief kleine aanpassing in de structuur leiden tot een aanzienlijk andere fiscale uitkomst.
Goede nalatenschapsplanning draait daarom niet uitsluitend om het beperken van belastingheffing, maar ook om het beheersbaar maken van toekomstige risico's en het realiseren van de wensen van de cliënt.
5. Nalatenschapsvraagstukken raken meerdere rechtsgebieden
Een nalatenschap wordt vaak gezien als een erfrechtelijk onderwerp. In de praktijk raken deze vraagstukken echter vrijwel altijd meerdere rechtsgebieden tegelijk.
Zo spelen regelmatig vragen over: • erfrecht;
- Schenk- en erfbelasting;
- Inkomstenbelasting;
- Huwelijkse voorwaarden;
- Familievermogensrecht;
- Ondernemingsopvolging.
Voor adviseurs betekent dit dat een integrale benadering noodzakelijk is. Een beslissing die civielrechtelijk logisch lijkt, kan immers fiscale gevolgen hebben. Andersom kan een fiscaal aantrekkelijke oplossing botsen met de wensen van de familie of de inrichting van het vermogen.
Juist het kunnen leggen van deze verbanden onderscheidt een adviseur van een specialist die uitsluitend naar één onderdeel kijkt.
Van afwikkeling naar voorbereiding
Wanneer een nalatenschap eenmaal is opengevallen, liggen de belangrijkste keuzes vaak al vast. Daarom verschuift de rol van adviseurs steeds meer van afwikkeling naar voorbereiding.
Door tijdig stil te staan bij testamenten, huwelijkse voorwaarden, bedrijfsopvolging en vermogensoverdracht kunnen toekomstige erfgenamen veel onzekerheid en discussie worden bespaard.
Voor cliënten is dat vaak minstens zo belangrijk als het realiseren van een fiscaal gunstige uitkomst.
Meer grip op complexe nalatenschapsvraagstukken
Vraagstukken rondom nalatenschappen vragen om actuele kennis van wetgeving, jurisprudentie, commentaren en vakliteratuur. Daarbij zijn civielrechtelijke en fiscale aspecten vaak nauw met elkaar verweven.
Met InView Essential en InView Tax hebben adviseurs toegang tot een breed scala aan bronnen. Daarnaast biedt de Collectie Personen-, Familie- & Erfrecht toegang tot gezaghebbende werken zoals Tekst & Commentaar Erfrecht Civiel en Fiscaal, Groene Serie Erfrecht, Handboek Erfrecht en diverse specialistische publicaties over erfrecht, schenkingen en familievermogensrecht. Door de koppeling tussen wetgeving, jurisprudentie en vakliteratuur kunnen complexe vraagstukken sneller in de juiste context worden geplaatst.
Wilt u ervaren hoe InView uw onderzoek naar nalatenschappen en estate-planningvraagstukken kan ondersteunen? Dan kunt u vrijblijvend een proefabonnement aanvragen.