Wat is broncompliance?
Broncompliance of bronzekerheid is een belangrijke kwaliteitsvoorwaarde bij de ontwikkeling en inzet van GenAI in een juridische context. De focus ligt niet op de output van een AI-tool, maar op de onderliggende informatie waarop het antwoord is gebaseerd. In een juridische context vertaalt zich dat in één kernvereiste: elk antwoord moet gebaseerd zijn op betrouwbare en controleerbare bronnen, zoals wetgeving, rechtspraak, commentaren of vakliteratuur.
Hoe wordt broncompliance verankerd in de AI Act?
De AI Act legt het principe van broncompliance vast in de inleidende overwegingen via een reeks kernvereisten rond datakwaliteit, transparantie en menselijk toezicht. Concreet komen vier pijlers aan bod:
- Datakwaliteit: AI-systemen moeten steunen op datasets die relevant, representatief, accuraat en zo veel mogelijk vrij van fouten zijn.
- Transparantie: Gebruikers moeten voldoende inzicht krijgen in hoe een systeem tot zijn output komt, zodat ze die resultaten ook kunnen beoordelen.
- Menselijk toezicht: AI-output moet controleerbaar en bijstuurbaar zijn. Voor de advocaat betekent dat: zijn verificatieplicht kunnen uitoefenen. Zonder zicht op de bron blijft die controle theoretisch.
- Traceerbaarheid: Via logging en documentatie moet output herleidbaar blijven, zodat controle en audit op elk moment mogelijk zijn.
Zo legt de Europese AI Act strengere transparantieverplichtingen op aan zogenaamde “black box”-modellen: ondoorgrondelijke AI-systemen die wel overtuigende antwoorden geven, maar waarvan niet duidelijk is waarop ze steunen.
Hoe wordt broncompliance ingevuld in de richtlijnen van de NOvA?
De NOvA vertaalt de Europese ambities van de AI Act naar concrete richtlijnen voor de dagelijkse advocatenpraktijk. Over de keuze en het gebruik van AI-tools laat de Orde geen ruimte voor interpretatie: “Gebruik uitsluitend tools met bronvermelding," luidt het, "zodat de output verifieerbaar is en overeenkomt met de oorspronkelijke bron."
Alleen wanneer een advocaat werkt met AI-tools die steunen op betrouwbare en herleidbare bronnen, kan hij of zij de verificatieplicht effectief uitoefenen en citaten en jurisprudentie handmatig controleren. Daarom is de keuze van een AI-tool voor de advocaat meteen ook een deontologisch relevante beslissing, verankerd in de kernwaarden van waardigheid, rechtschapenheid en kiesheid.
Hoe verhoudt bronkwaliteit zich tot vertrouwelijkheid en auteursrecht?
Broncompliance raakt rechtstreeks aan de kern van het advocatenberoep, ingebed in vertrouwelijkheid, verificatie en onafhankelijkheid. Dat komt het scherpst naar voren bij het beroepsgeheim. Opvallend is dat de NOvA daarbij uitdrukkelijk waarschuwt voor het gebruik van publieke AI-modellen: “Gebruik geen vertrouwelijke gegevens in gratis tools,” klinkt het, gevolgd door de verplichting om bij leveranciers van AI-tools na te gaan hoe data wordt gebruikt.
Ook het auteursrecht komt nadrukkelijk in beeld bij broncompliance. De vraag is niet alleen waarop AI is getraind, maar ook wat er gebeurt met de input van de advocaat zelf: wordt die hergebruikt, en onder welke voorwaarden? Transparantie over datagebruik en licenties wordt een noodzakelijke voorwaarde om controleerbaar en juridisch verdedigbaar te werken.
Tot slot blijft de professionele onafhankelijkheid essentieel. AI is een hulpmiddel, en de advocaat blijft eindverantwoordelijk voor een advies of pleidooi. Dat veronderstelt dat de jurist de output kritisch toetst en, waar nodig, beslist om die niet te volgen. Zonder zicht op de bron wordt die controle een stuk moeilijker.
De rol van betrouwbare content in de praktijk
De keuze van een AI-tool is voor een advocaat dus geen puur technische keuze, maar een echte compliancebeslissing. Alleen systemen die steunen op betrouwbare en verifieerbare bronnen voldoen aan de kernwaarden van de advocatuur, en dus aan de AI Act en NOvA-richtlijnen.
De AI-oplossingen van Wolters Kluwer sluiten daar naadloos op aan. Niet alleen zijn ze specifiek ontwikkeld voor de juridische sector, ze steunen vooral op een zorgvuldig opgebouwde kennisdatabank, verrijkt met primaire, publieke bronnen zoals wetgeving, rechtspraak en parlementaire documenten. Die keuze voor kwaliteit en controle vertaalt zich concreet in drie pijlers:
1. Gevalideerde vakinformatie als basis
Waar generieke AI-systemen vertrekken van brede, vaak niet-geverifieerde datasets zoals publieke webbronnen, kiest Wolters Kluwer resoluut voor een fundament van gevalideerde vakinformatie. De AI-oplossingen steunen op een kennisdatabank die over decennia is opgebouwd, ontwikkeld door meer dan 5.000 expertauteurs en gevalideerd door vakredacteurs.
Die kwalitatieve contentbasis is voelbaar in de output: elk AI-antwoord biedt de nodige juridische nuance en vormt zo een betrouwbaar vertrekpunt voor het uitwerken van een advies of pleitnota.
