Wat houdt AI-compliance voor advocaten in?

Zowel de Europese AI Act als de richtlijnen van de Nederlandse Orde van Advocaten formuleren duidelijke verplichtingen rond menselijk toezicht, AI-geletterdheid, vertrouwelijkheid, transparantie en kwaliteit. De AI Act hanteert daarbij een risicogebaseerde benadering, terwijl de NOvA de verwachtingen voor de advocatuur concreter invult. Niet-naleving blijft niet zonder gevolgen: boetes en sancties zijn intussen realiteit. 

Hoe combineer je als juridische professional innovatie met strikte compliance? Dit artikel licht de Europese regelgeving en de Nederlandse richtlijnen toe en toont hoe een doordachte keuze van technologiepartners daarbij het verschil maakt.

Hoe kan je AI compliant zijn als advocaat? 

Volledige compliance bij het gebruik van snel evoluerende technologie is geen evidentie. Een zorgvuldige keuze van tools en leveranciers is daarom essentieel. Oplossingen die ontwikkeld zijn volgens privacy-by-design, werken met transparante bronvermelding en steunen op gevalideerde vakinformatie, maken compliance eenvoudiger en beter verdedigbaar. Die principes vormen ook de basis van de AI-oplossingen van Wolters Kluwer.

1. Privacy-by-design

Veiligheid en privacy staan sinds het begin centraal bij de ontwikkeling van de AI-oplossingen van Wolters Kluwer. Oplossingen zoals de conversational search module in InView Legal draaien in Europese datacenters onder GDPR-regime. 

“Gegevens worden versleuteld opgeslagen, toegangsrechten zijn zorgvuldig ingericht en we volgen het principe van ‘least privilege access’: gebruikers krijgen alleen toegang tot wat ze nodig hebben”, zegt Ronald Nakken, Manager Product Operations bij Wolters Kluwer Legal & Regulatory Benelux. Gebruikersdata worden daarnaast ook niet gebruikt voor modeltraining.

2. Herleidbare bronnen 

De Expert AI-oplossingen van Wolters Kluwer werken in een gesloten ecosysteem met uitsluitend gevalideerde content. Elk antwoord is herleidbaar tot een concreet wetsartikel, arrest of doctrine, met duidelijke bronvermelding. Dat vergemakkelijkt verificatie en versterkt het menselijk toezicht.

“Voor juristen en fiscalisten ligt de lat anders. Hun advies moet altijd herleidbaar zijn tot een betrouwbare bron,” stelt Kim Luyten, Associate Director bij Wolters Kluwer Product Management Benelux. “Daarom is elk antwoord in de conversational search onderbouwd met transparante bronverwijzing. Zo beperken we het risico op hallucinaties of foutieve informatie zonder herkomst.”

3. Kwalitatieve en gezaghebbende content

Wat de AI-oplossingen van Wolters Kluwer onderscheidt van generieke AI-tools, is de onderliggende databank van gezaghebbende content. Die vakinformatie is niet vrij beschikbaar op het web en geldt al jaren als vaste referentie binnen de juridische sector. Dat geeft de AI-output een duidelijk kwaliteitslabel.

“De combinatie van nieuwe technologie en een enorme hoeveelheid gevalideerde vakcontent, is onze grootste kracht. Die inhoud is door de jaren heen opgebouwd, redactioneel bewaakt en gedragen door expertauteurs. Dat zorgt ervoor dat AI-antwoorden niet alleen snel, maar ook juridisch onderbouwd en betrouwbaar zijn”, zegt Peter Immink, VP Publishing & Operations Benelux. 

Compliance is niet optioneel

AI biedt onmiskenbaar efficiëntiewinst, maar brengt ook nieuwe verantwoordelijkheden mee. Menselijk toezicht, transparantie, deskundigheid en vertrouwelijkheid blijven het uitgangspunt. AI kan ondersteunen, maar de advocaat blijft eindverantwoordelijk voor de kwaliteit en rechtmatigheid van het advies.

Wie vandaag inzet op AI, beschouwt compliance dan ook niet als bijkomende verplichting, maar als vertrekpunt. Met een doordacht AI-beleid, voldoende interne expertise en de keuze voor betrouwbare oplossingen kan innovatie hand in hand gaan met rechtszekerheid.

Veelgestelde vragen over AI-compliance voor advocaten in Nederland

Wat betekent de AI Act voor advocaten in Nederland?

De AI Act verplicht advocaten om AI transparant, gecontroleerd en verantwoord te gebruiken. Dit houdt in dat je als advocaat moet begrijpen hoe AI werkt (AI-geletterdheid), duidelijk moet maken wanneer AI wordt ingezet en moet zorgen voor menselijk toezicht. Bij hoog-risico AI-systemen gelden extra eisen zoals risicobeheer, datakwaliteit en documentatie.

Wat zijn de AI-richtlijnen van de NOvA voor advocaten?

De NOvA stelt dat AI gebruikt mag worden, mits dit gebeurt binnen de kernwaarden van de advocatuur. Dat betekent dat onafhankelijkheid, vertrouwelijkheid, deskundigheid en integriteit altijd gewaarborgd moeten blijven. De advocaat blijft eindverantwoordelijk voor het advies en het gebruik van AI.

Mag je als advocaat AI gebruiken voor juridisch werk?

Ja, AI gebruiken als advocaat is toegestaan, maar alleen als ondersteunend hulpmiddel. Je moet AI-output altijd controleren, verifiëren met betrouwbare bronnen en zelf instaan voor de juridische onderbouwing. AI mag nooit het juridisch oordeel vervangen.

Hoe kan je AI compliant gebruiken in de advocatuur?

AI compliant gebruiken betekent dat je werkt met veilige tools en duidelijke controlemechanismen. Belangrijke stappen zijn:

• AI-output verifiëren en toetsen aan juridische bronnen
• Werken met tools met transparante bronvermelding
• Privacy en vertrouwelijkheid waarborgen
• Afspraken maken met leveranciers over datagebruik en veiligheid

Wie is verantwoordelijk voor fouten bij AI-gebruik in Nederland?

De advocaat blijft altijd verantwoordelijk voor fouten, ook bij gebruik van AI. AI heeft geen juridische aansprakelijkheid. Fouten in AI-gebruik kunnen leiden tot tuchtrechtelijke maatregelen of reputatieschade.

Waar moet een veilige AI-tool voor advocaten aan voldoen?

Een veilige AI-tool voor advocaten moet voldoen aan privacy-, transparantie- en kwaliteitsvereisten. Denk aan:

• GDPR-compliance en privacy-by-design
• Geen hergebruik van data voor training
• Gesloten en beveiligde omgeving
• Herleidbare en betrouwbare bronnen

Oplossingen zoals die van Wolters Kluwer zijn specifiek ontwikkeld met deze vereisten voor de juridische praktijk.