Stojąc na straży wartości europejskich: demokracji, solidarności i praworządności
Profesor Stanisław Biernat
Redaktor Naczelny „EPS”
Wartości prawa unijnego i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka
Jak wiadomo, prawo Unii Europejskiej jest prawem pisanym, z traktatami założycielskimi na szczycie rozbudowanego systemu źródeł prawa. Ogromnie znaczenie ma jednak orzecznictwo TSUE interpretujące i rozwijające przepisy prawa unijnego. Jest to jasne dla Czytelników naszego czasopisma, w którym wyroki Trybunału luksemburskiego są omawiane w szerokim zakresie. W niniejszym numerze zamieszczony jest obszerny artykuł prof. Koena Lenaertsa, prezesa TS, a ponadto członka Rady Naukowej EPS. W opracowaniu tym została szeroko przedstawiona koncepcja obywatelstwa europejskiego i implikacji dla obywateli Unii wartości europejskich zawartych w art. 2 TUE: praworządności, demokracji i solidarności. Za pośrednictwem przytoczonego i analizowanego bogatego orzecznictwa TS, często niedawnego, Czytelnicy otrzymują rozbudowany obraz norm prawa unijnego, które składają się bezpośrednio lub pośrednio na treść podstawowego statusu obywateli państw członkowskich, jak określa się obywatelstwo Unii. Artykuł ten będzie niewątpliwie stanowić dla Czytelników przewodnik po traktatach i TSUE.
Professor Stanisław Biernat
‘EPS’ Editor-in-Chief
Values of EU Law and the European Convention on Human Rights
It is known that EU law is written law, with the founding Treaties at the top of the extensive system of sources of law. However, judgments of the Court of Justice of the European Union, which interpret and supplement the provisions of EU law, are of vital importance, which is obvious to the readers of our journal, where judgments of the CJEU are discussed in detail. This issue features an extensive article by Professor Koen Lenaerts, President of the CJEU and member of the Scientific Council of European Judiciary Review. This article broadly describes the concept of EU citizenship and implications for EU citizens of European values enshrined in Article 2 TEU: the rule of law, democracy and solidarity. The readers are offered a comprehensive review of the norms of EU law that, directly or indirectly, make up the substance of the basic status of citizens of Member States, as EU citizenship is referred to, based on several often recent judgments of the CJEU, cited and analysed there. This article is undoubtedly a guide to the Treaties and the CJEU for the readers.
prof. Koen Lenaerts
Prezes Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej; profesor Uniwersytetu w Leuven
(ORCID: https://orcid/org/0000-0003-3227-5087).
Stojąc na straży wartości europejskich: demokracji, solidarności i praworządności
Unia Europejska opiera się na wartościach liberalnych określonych w art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej. Poszanowanie godności osoby ludzkiej, wolność, demokracja, równość, państwo prawne, jak również poszanowanie praw człowieka definiują istotę tożsamości UE jako „wspólnego porządku prawnego”. Wartości te wywodzą się z tradycji konstytucyjnych wspólnych dla państw członkowskich dążących do stworzenia „społeczeństwa opartego na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn”. Podobnie jak flaga UE, która na błękitnym tle przedstawia okrąg złożony z 12 gwiazd, symbolizujących jedność, solidarność i harmonię między narodami Europy, te 12 wartości pełni funkcję kompasu moralnego, który ułatwia Europejczykom nawigowanie po nieznanych wodach. Wartości te stanowią podstawę pewnego ideału, do którego państwa członkowskie i ich obywatele muszą dążyć; my, Europejczycy, głęboko wierzymy, że każdy człowiek zasługuje na uznanie jego równej godności bez względu na to, czy jest kobietą, czy mężczyzną, czy jest młody, czy stary, bogaty czy biedny, zdrowy czy chory oraz bez względu na to, czy jest przyjacielem, czy wrogiem.
Sylwia Giza
Szkoła Doktorska, Uniwersytet Śląski w Katowicach
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2996-7747).
Maciej Niezgoda
Szkoła Doktorska, Uniwersytet Śląski w Katowicach
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0110-8091).
dr Wojciech Panek
Uniwersytet Śląski w Katowicach; Olesiński i Wspólnicy
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3264-986X).
Udział w autorstwie tekstu:
Sylwia Giza – 33%
Maciej Niezgoda – 33%
Wojciech Panek – 33%
Możliwość nakazania realizacji prawa usunięcia danych osobowych przez organ nadzorczy – glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 14.03.2024 r., C-46/23, Újpesti Polgármesteri Hivatal
Artykuł stanowi glosę aprobującą do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 14.03.2024 r., C-46/23, Budapest Főváros IV. Kerület Újpest Önkormányzat Polgármesteri Hivatala przeciwko Nemzeti Adatvedélmi és Informaciószabadság Hatóság, dotyczącego zakresu uprawnień organu nadzorczego wynikających z art. 58 ust. 2 oraz art. 17 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.04.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE. Sprawa, zapoczątkowana przez decyzję węgierskiego organu nadzorczego nakazującą z urzędu usunięcie danych osobowych przetwarzanych niezgodnie z prawem, dotyczyła kluczowego pytania: czy organ nadzorczy może nakazać administratorowi usunięcie danych osobowych bez uprzedniego żądania osoby, której dane dotyczą. Trybunał potwierdził szerokie uprawnienia nadzorcze organów ochrony danych, wskazując, że prawo do usunięcia danych obejmuje również proaktywny obowiązek administratora ich usunięcia w przypadku naruszenia zasad przetwarzania, niezależnie od inicjatywy podmiotu danych.
Słowa kluczowe: prawo do bycia zapomnianym, organ nadzorczy, prawa osób, których dane dotyczą, postępowanie organu nadzorczego w trybie bez wnioskowym (ex officio), art 17 RODO, art 58 RODO
Sylwia Giza
Doctoral School, University of Silesia in Katowice, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2996-7747).
Maciej Niezgoda
Doctoral School, University of Silesia in Katowice, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0110-8091).
dr Wojciech Panek
University of Silesia in Katowice, Poland; Olesiński i Wspólnicy
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3264-986X).
Authors’ contributions:
Sylwia Giza – 33%
Maciej Niezgoda – 33%
Wojciech Panek – 33%
The Power of the Supervisory Authority to Order the Erasure of Personal Data – Commentary on the Judgment of the Court of Justice of 14 March 2024, C-46/23, Újpesti Polgármesteri Hivatal
The article is an approving commentary on the judgment of the Court of Justice of 14 March 2024, C-46/23, Budapest Főváros IV. Kerület Újpest Önkormányzat Polgármesteri Hivatala v Nemzeti Adatvedélmi és Informaciószabadság Hatóság, pertaining to the scope of powers of the supervisory authority under Article 58(2) and Article 17 of Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC. The case, initiated by the decision by the Hungarian supervisory authority to order, ex officio, the erasure of unlawfully processed personal data, pertained to a key question whether the supervisory authority may order the data controller to erase personal data in the absence of a request by the data subject. The Court confirmed the broad powers of data protection supervisory authorities, indicating that the right to erasure also includes a proactive obligation of the data controller to erase data in case of a breach of data processing principles, whether or not the data subject shows the initiative. Authors analyse the justification of the judgment in the context of the interpretation of Article 17 of the GDPR, emphasising its dual nature as the right of the data subject and the data controller’s obligation. They also indicate practical consequences for data controllers, including the need to implement retention policies and to systematically monitor the grounds for data erasure. The article emphasises the importance of the said judgment for increasing the effectiveness of personal data protection in the European Union and enhancing the proactive approach of supervisory authorities and data controllers.
Keywords: right to be forgotten, supervisory authority, rights of data subjects, actions initiated ex officio by the supervisory authority, Article 17 of the GDPR, Article 58 of the GDPR
Bibliografia/References
Barta J., Fajgielski P., Markiewicz R., Ochrona danych osobowych. Komentarz do ustawy o ochronie danych osobowych, Warszawa 2022.
Bygrave L.A., Data Protection Law: Approaching Its Rationale, Logic and Limits, Dordrecht 2002.
Chomiczewski W., Prawo do bycia zapomnianym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – glosa do wyroku w sprawie C-131/12 Google Spain, „Europejski Przegląd Sądowy” 2014/10.
EDPB – European Data Protection Board, Opinion 39/2021 on the interplay between the application of Article 58(2)(g) GDPR and the competences of national supervisory authorities, Brussels 2021.
Góral L., RODO. Rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Komentarz, Warszawa 2021.
Górecki D., Prawo do bycia zapomnianym – granice i wyłączenia, „Prawo Nowych Technologii” 2019/1.
Litwiński P. (red.), Ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Wybrane przepisy sektorowe. Komentarz, Warszawa 2021.
Nowak T., Realizacja obowiązku usuwania danych osobowych w praktyce administratorów danych, „Monitor Prawniczy” 2022/11.
Sakowska-Baryła M. (red.), Ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Komentarz, Warszawa 2018.
Skrzypczyński R., Obowiązki administratora danych w świetle zasady rozliczalności, „Przegląd Prawa Publicznego” 2021/6.
Sosnowski P., Zakres obowiązku administratora danych w świetle art. 17 RODO, „Europejski Przegląd Sądowy” 2023/7.
dr hab. Anna Zawidzka-Łojek, prof. UW
Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Europejskiego
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1958-649X).
Mobilność studentów a korzyści podatkowe ich rodziców – glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 16.01.2025 r., C-277/23, E.P.
W glosowanym wyroku z 16.01.2025 r., C-277/23, E.P. przeciwko Ministarstvo financija Republike Hrvatske, Samostalni sektor za drugostupanjski upravni postupak, Trybunał Sprawiedliwości odniósł się do kwestii uwzględniania przy obliczaniu podatku dochodowego rodziców kwot otrzymywanych przez ich dzieci korzystające z Programu mobilności studentów Erasmus+. Zdaniem Trybunału, uwzględnienie wsparcia w zakresie mobilności w ramach Programu Erasmus+ na rzecz studenta, będącego dzieckiem na utrzymaniu rodzica, w celu ustalenia kwoty podstawowego odliczenia, do którego uprawniony jest rodzic będący podatnikiem w odniesieniu do tego dziecka, stanowi ograniczenie prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu terytorium państw członkowskich, ponieważ pociąga za sobą utratę prawa do podwyższenia tego odliczenia przy obliczaniu podatku dochodowego. Co warto zauważyć, Trybunał przeprowadził wnioskowanie dotyczące prawa do przemieszczania się i przebywania z perspektywy zarówno studenta, jak i utrzymującego go rodzica, biorąc tym samym pod uwagę więzy ekonomiczne łączące rodzica i dziecko pozostające na jego utrzymaniu. Zdaniem Trybunału zarówno dziecko pozostające na utrzymaniu, jak i jego rodzic będący podatnikiem mogą w takich okolicznościach powoływać się na art. 21 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i przepisy przyjęte w celu jego wykonania. Niniejsza glosa stanowi komentarz aprobujący, zarówno co do przeprowadzonego przez Trybunał sposobu rozumowania, jak i co do wniosków płynących z orzeczenia.
Słowa kluczowe: prawo do swobodnego przemieszania się i pobytu, korzyści podatkowe, mobilność studentów
dr hab. Anna Zawidzka-Łojek, professor of the University of Warsaw
University of Warsaw, Poland, Faculty of Law and Administration, Department of European Law
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1958-649X).
Student Mobility and Tax Advantages Enjoyed by Their Parents – Commentary on the Judgment of the Court of Justice of 16 January 2025, C-277/23, E.P.
In the commented judgment of 16 January 2025, C-277/23, E.P. v Ministarstvo financija Republike Hrvatske, Samostalni sektor za drugostupanjski upravni postupak, the Court of Justice addressed the issue of taking into account the support received by children under the Erasmus+ student mobility programme when calculating their parents’ income tax. In the opinion of the Court, the taking into account the mobility support under the Erasmus+ Programme received by a student, who is a dependent child of a parent, in order to determine the amount of the basic allowance to which the taxpayer parent is entitled in respect of that child, constitutes a restriction on the right to move and reside within another Member State, since it entails the loss of the right to increase in that allowance for the purposes of calculating income tax. It is worth noting that the Court’s reasoning considers the right to move and reside freely both from perspective of a student and the parent supporting the student, thus taking into account the economic links between the parent and the dependent child. According to the Court, in these circumstances, both the dependent child and the taxpayer parent may rely on Article 21 TFEU and the provisions adopted for its application. The opinion expressed in the commentary supports both the reasoning of the Court and the conclusions arising from the judgment.
Keywords: right to freedom of movement and residence, tax advantages, student learning mobility
Bibliografia/References:
Barnard C., The Substantive Law of the EU: The Four Freedoms, Oxford 2025.
Biernat S., Obywatelstwo Unii Europejskiej [w]: System prawa Unii Europejskiej, t. 1, Podstawy i źródła prawa Unii Europejskiej, red. S. Biernat, Warszawa 2020.
Editorial comment, Two-speed European Citizenship? Can the Lisbon Treaty help close the gap, „Common Market Law Review” 2008/45.
Grimonprez K., The European Union and Education for Democratic Citizenship. Legal Foundations for EU Learning at School, Baden-Baden 2020.
Lenaerts K., Education in European Community Law after „Maastricht”, „Common Market Law Review” 1994/31.
Melin P., Parthenopoulos, N., Overview of recent cases before the Court of Justice of the European Union (July 2024–January 2025), „European Journal of Social Security”
2025/1(27).
Zawidzka-Łojek A., Ochrona interesu ogólnego na rynku wewnętrznym – dopuszczalne wyjątki i ograniczenia swobód. Model ochrony [w:] System prawa Unii Europejskiej, t. 7, Prawo rynku wewnętrznego, red. D. Kornobis-Romanowska, Warszawa 2020.
Kamil Weber
Aplikant sędziowski, Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Prawa i Administracji
(ORCID: https://orcid.org/0009-0004-1546-0808).
Prywatne egzekwowanie prawa konkurencji jest skomplikowaną procedurą, zatem zauważalna jest tendencja do coraz częstszego wykorzystywania mechanizmów zbiorowego dochodzenia roszczeń. Wyrok TS z 28.01.2025 r., C-253/23, ASG 2 Ausgleichsgesellschaft für die Sägeindustrie Nordrhein-Westfalen GmbH przeciwko Land Nordrhein-Westfalen, to kolejne orzeczenie wpisujące się w przychylną linię orzeczniczą dla poszkodowanych mających zamiar wytoczyć powództwa w zakresie private enforcement. Główną tezą tego wyroku jest uznanie, że tacy poszkodowani są uprawnieni do dokonania cesji przysługujących im praw do naprawienia szkody antymonopolowej na rzecz podmiotu świadczącego usługi prawne, tak by ten podmiot mógł dochodzić praw zbiorczo. Jednak TS uzależnił to od spełnienia dwóch warunków. Po pierwsze, jest to dozwolone, gdy prawo krajowe nie przewiduje innych zbiorowych ścieżek, które zapewniłyby skuteczne egzekwowanie praw. Po drugie, wniesienie indywidualnego powództwa byłoby niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. W niniejszej glosie wykazano wpływ komentowanego wyroku na polski porządek prawny i zasygnalizowano konieczność dostosowania uregulowań prawnych w zakresie zarówno samego modelu third party funding (TPF), jak i zbiorowego dochodzenia roszczeń w przypadkach, gdy wysokość szkody jest niewielka.
Słowa kluczowe: prywatne egzekwowanie prawa konkurencji, finansowanie zewnętrzne postępowania sądowego, prawo konkurencji, zbiorowe dochodzenie roszczeń
Kamil Weber
Trainee judge, University of Rzeszów, Poland, Faculty of Law and Administration
(ORCID: https://orcid.org/0009-0004-1546-0808).
Collective Redress Mechanisms as a Tool for the Private Enforcement of Competition Law – Commentary on the Judgment of the Court of Justice of 28 January 2025, C-253/23, ASG 2
Private enforcement of competition law is a complex procedure, so a trend towards more frequent use of collective redress mechanisms is noticeable. The judgment of the Court of Justice of the European Union of 28 January 2025, C-253/23, ASG 2 Ausgleichsgesellschaft für die Sägeindustrie Nordrhein Westfalen GmbH v Land Nordrhein-Westfalen, is another ruling in the line of judgements that is favourable to injured parties intending to bring private enforcement actions. The main point of this judgment is the acceptance that such injured parties are entitled to assign their rights to compensation for an infringement of competition law to a provider of legal services so that it may assert these rights collectively. However, the CJEU made this subject to two conditions: firstly, it is admissible if national law does not provide for other collective mechanisms that would enable the effective enforcement of rights, secondly, it would be impossible or excessively difficult to bring an individual action. This commentary presents the impact of the said judgment on the Polish legal system and indicates the need to adapt legal regulations regarding both the third-party funding model and collective redress actions in case of low-value damages.
Keywords: private enforcement of competition law, third-party funding, competition law, collective redress
Bibliografia/References
Dobosz K., Public enforcement versus private enforcement – decyzja zobowiązująca a powództwo odszkodowawcze. Glosa do wyroku TS z 23 listopada 2017 r. w sprawie C-547/16 Gasorba SL, Josefa Rico Gil, Antonio Ferrándiz González przeciwko Repsol Comercial de Productos Petrolíferos SA, „internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny” 2018/2(7).
Frey R., Związanie sądu decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, „Przegląd Sądowy” 2023/9.
Hornkohl L., Imgarten N., Antitrust Damages Actions in National Courts: Trends in the Case-Law of the European Court of Justice, „Luxembourg Centre for European Law Research Paper Series” 2024/1.
Hornkohl L., Imgarten N., If And Only If: The ECJ Rules on Collective Actions Through the Assignment Model (C-253/23 – ASG 2/Roundwood), „Kluwer Competition Law Blog” 2025, https://legalblogs.wolterskluwer.com/competition-blog/if-and-only-if-the-ecj-rules-on-collective-actions-through-the-assignment-model-c-25323-asg-2roundwood/ (dostęp: 6.09.2025 r.).
Jurkowska-Gomułka A. [w:] Roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji. Komentarz, red. A. Piszcz, A. Stawicki, D. Wolski, LEX 2018.
Kastelik-Smaza A., Zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej wczoraj i dziś, „Rocznik Administracji Publicznej” 2022/8.
Kohutek K., Dyrektywa odszkodowawcza: w kierunku harmonizacji zasad dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej naruszeniem prawa konkurencji, „Przegląd Prawa Handlowego” 2021/1.
Kohutek K., Odpowiedzialność odszkodowawcza spółki zależnej za antymonopolowe naruszenia spółki dominującej. Glosa do wyroku TS z dnia 6 października 2021 r., C-882/19, „Europejski Przegląd Sądowy” 2022/4.
Laborde J.F., Cartel damages actions in Europe: How courts have assessed cartel overcharges, „Concurrences” 2021/3, https://www.concurrences.com/en/review/issues/no-3-2021/pratiques/102086 (dostęp: 6.07.2025 r.).
Materna G., Wpływ prawa unijnego na stanowienie i stosowanie polskiego prawa konkurencji – perspektywa 20 lat Polski w Unii Europejskiej, „Europejski Przegląd Sądowy” 2024/9.
Olszewski J., Obowiązki informacyjne związane z roszczeniem o odszkodowanie za szkody wyrządzone przez naruszenia prawa konkurencji [w:] Przedsiębiorca w meandrach prawa – aktualne problemy i kierunki zmian, red. E. Feret, M. Sagan, Rzeszów 2017.
Sieradzka M., Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Komentarz, LEX 2025.
Ullrich H., Private Enforcement of the EU Rules on Competition – Nullity Neglected, „International Review of Intellectual Property and Competition Law” 2021/52, https://link.springer.com/article/10.1007/s40319-021-01054-w (dostęp: 31.08.2025 r.).
Weber K., Uwagi praktyczne w zakresie wyjawiania środków dowodowych w ramach dochodzenia roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji, „Ius Et Administratio” 2024/1(54).
Weber K., Wpływ prywatnoprawnego dochodzenia roszczeń odszkodowawczych na skuteczność publicznego prawa konkurencji, „Acta Iuridica Resoviensia” 2024/45(127).
Wils W.P.J., Should the EU Competition Damages Directive Be Revised to Grant Companies that Have Received Immunity from Fines under the Competition Authorities’ Leniency Programmes also Immunity from Damages?, „Wirtschaft und Wettbewerb” 2023, https://www.researchgate.net/publication/372289043_Should_the_EU_Competition_Damages_Directive_be_revi-sed_to_grant_companies_that_have_received_immunity_from_fines_under_the_competition_authorities’_leniency_programmes_also_immunity_from_damages (dostęp: 31.08.2025 r.).
Woś T., Amerykańskie prawo antymonopolowe: w stulecie pierwszej ustawy antymonopolowej – Sherman Act, Kraków 1992.
Zielińska U., Emitel i Magna Polonia zawarły ugodę. Operator zapłaci 192,5 mln zł, „Rzeczpospolita”, 17.06.2023 r., https://www.rp.pl/biznes/art38620831-emitel-i-magna-polonia-zawarlyugode-operator-zaplaci-192-5-mln-zl (dostęp: 31.08.2025 r.).
dr Mariola Żak
Radca prawny; Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Filozofii Prawa i Nauki o Państwie
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1349-2246).
Zwolnienie infrastruktury kolejowej z podatku od nieruchomości – omówienie skutków wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 29.04.2025 r., C-453/23, Prezydent Miasta Mielca
Artykuł przedstawia analizę skutków wyroku TS z 29.04.2025 r., C-453/23, E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, w odniesieniu do praktyki legislacyjnej w zakresie kształtowania systemu preferencji podatkowych oraz w sferze praktyki stosowania i wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z podatku od nieruchomości gruntów, budynków i budowli wchodzących w skład infrastruktury kolejowej w rozumieniu przepisów ustawy z 28.03.2003 r. o transporcie kolejowym. W komentowanym wyroku TS zauważył, że sporne zwolnienie nie tylko ma wymiar budżetowy, lecz także może być odczytywane jako narzędzie polityki środowiskowej państwa. Judykat ten nie pociąga za sobą konieczności zmiany przepisów prawa polskiego, ale może mieć znaczenie dla interpretacji przepisów dotyczących zwolnienia z podatku od nieruchomości infrastruktury kolejowej lub obiektów infrastruktury usługowej.
Słowa kluczowe: podatek od nieruchomości, infrastruktura kolejowa, zwolnienie podatkowe, autonomia podatkowa państw członkowskich, polityka fiskalna, polityk a środowiskowa
dr Mariola Żak
Legal advisor; University of Warsaw, Poland, Faculty of Law and Administration, Department of Philosophy of Law and Theory of the State
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1349-2246).
Exemption from Property Tax for Railway Infrastructure – Discussion of the Consequences of the Judgment of the Court of Justice of 29 April 2025, C-453/23, Prezydent Miasta Mielca
The article analyses the consequences of the judgment of the Court of Justice of 29 April 2025, C-453/23, E. sp. z o.o. v Prezydent Miasta Mielca, in relation to the legislative practice with respect to determining tax preferences as well as the practical application and interpretation of provisions on the exemption from property tax for land, buildings and structures forming part of railway infrastructure within the meaning of the Act of 28 March 2003 on rail transport. In this judgment, the Court of Justice noted that the contentious exemption has not only a budgetary dimension, but can be perceived as a tool of the state environmental policy. This judgment does not entail the necessity to amend Polish law, but it may be significant for the interpretation of provisions concerning the exemption of railway infrastructure or service infrastructure facilities from property tax.
Keywords: property tax, railway infrastructure, tax exemption, fiscal autonomy of Member States, fiscal policy, environmental policy
Bibliografia/Referenes
Byjoch K., Podatki lokalne. Funkcje samorządowych organów podatkowych, Warszawa 2025.
Kjaer P.F., From conflicts law to transformative law: facing ‘fragmented globalisation’, „European Law Open” 2025/4.
Kuś A., Rodzaje kompetencji Unii Europejskiej a unijna polityka podatkowa, „Studia z Polityki Publicznej” 2014/2.
Marusik J., Konstytucyjne zasady sprawiedliwości, równości i powszechności opodatkowania a system ulg, zwolnień, odliczeń, kwot wolnych i kosztów w podatku dochodowym, „Studia BAS” 2018/2.
Spinosa A., From the „Green Station” to the „Blue Station”: the role of the renovation of railway stations in the ecological transition of cities. Calculation model and possible measures for mitigation and compensation of impacts, „City, Territory and Architecture” 2023/21.
Wróbel A., Wróbel P., Wyrok TS z dnia 29 kwietnia 2025 r. w sprawie C-453/23 E. sp. z o.o. przeciwko Prezydentowi Miasta Mielca, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2025/4.
Zirk-Sadowski M., Polityka fiskalna a polityka prawa , „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 2015/75.
dr Agnieszka Franczak
Adiunkt, Uniwersytet Jagielloński, Katedra Prawa Finansowego; doradca podatkowy
(ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9393-634X).
Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej w VAT: od Berkholz do Welmory – wprowadzenie i wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 16.10.2014 r., C-605/12, Welmory sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Gdańsku
W wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 16.10.2014 r., C-605/12 Welmory sp. z o.o. przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Gdańsku, doprecyzowano przesłanki, których zaistnienie determinuje powstanie „stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej” (fixed establishment) w rozumieniu art. 44 dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Trybunał wskazał, że stałe miejsce prowadzenia działalności może istnieć w państwie członkowskim innym niż państwo siedziby podatnika, jeżeli w tym państwie podatnik dysponuje – poprzez własne zasoby lub przy wykorzystaniu zasobów podmiotu trzeciego – wystarczającym stopniem stałości oraz odpowiednią strukturą organizacyjną, obejmującą zasoby techniczne i ludzkie, które umożliwiają faktyczny odbiór i wykorzystanie usług. Ocena spełnienia tych warunków należy do sądu krajowego.
Słowa kluczowe: stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, fixed establishment, miejsce świadczenia usług, VAT, dyrektywa VAT
dr Agnieszka Franczak
Assistant professor, Jagiellonian University, Department of Financial Law; tax advisor, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9393-634X).
Fixed Establishment for VAT Purposes: from Berkholz to Welmory – Introduction and the Judgment of the Court of Justice of 16 October 2014, C-605/12, Welmory sp. z o.o. v Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku
The judgment of the Court of Justice of 16 October 2014, C-605/12 Welmory sp. z o.o. v Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku, clarifies the conditions for recognising the existence of a “fixed establishment” within the meaning of Article 44 of Council Directive 2006/112/EC of 28 November 2006 on the common system of value added tax. The Court of Justice stated that a fixed establishment may exist in a Member State other than that in which a taxable person is established, if, in this Member State, the taxable person has – through own resource or through the use of a third party’s resource – a sufficient degree of permanence and a suitable organisational structure including human and technical resources to enable it to actually receive and use the services. The assessment of whether these conditions are met lies within the area of responsibility of the national court.
Keywords: fixed establishment, place of supply of services, VAT, VAT Directive
Bibliografia/References
Lasiński-Sulecki K., Glosa do wyroku TS z dnia 4 lipca 1985 r., 168/84 [w:] Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach podatkowych. Komentarz, red. W. Nykiel, A. Zalasiński, LEX 2014.
Machalski M., Analiza pojęcia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, z uwzględnieniem praktyki organów podatkowych po wyroku TSUE w sprawie C-605/12 (Welmory) – zarys problemu, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2019/3.
Michalik T., Formalnie niezależny podmiot jako stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej – wnioski z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE [w:] Współczesne wyzwania prawa podatkowego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Włodzimierzowi Nykielowi, t. I, red. A. Mariański, D. Strzelec, M. Wilk, Łódź 2024.
Monfort B., EuGH: Begriff der festen Niederlassung des Empfängers einer Dienstleis tung – Welmory, MwStR 2014.
Sarnowski J., Selera P., Bartosiak A., Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na gruncie niemieckiego podatku VAT i niemieckiej praktyki podatkowej, „Kwartalnik Prawa Podatkowego” 2018/3.
Wesołowska A., VAT zawsze tam, gdzie pełne zaplecze. Omówienie wyroku TS z dnia 7 kwietnia 2022 r., C-333/20 (Berlin Chemie A. Menarini), LEX 2022.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego – dr Michalina Szpyrka (autorka jest adiunktem w Zakładzie Prawa Europejskiego Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk oraz starszym asystentem sędziego w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego, ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7678-5287).
Case law of the Supreme Court – dr Michalina Szpyrka (the author is an assistant professor in the Department of European Law at the Institute of Law Studies of the Polish Academy of Sciences and a senior judge’s assistant at the Labour Law and Social Security Chamber of the Supreme Court, Poland,
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7678-5287).
Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – dr Robert Talaga (autor jest asesorem w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu,
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5281-2188).
Case law of the Supreme Administrative Court – dr Robert Talaga (the author is an assessor at the Provincial Administrative Court in Poznań, Poland,
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5281-2188).