Skala produkcji prawa w Polsce
Przyjrzyjmy się bliżej ilościowemu czynnikowi wywołującemu inflację prawa. Liczba 123 634 nowych aktów prawnych opublikowanych w 2025 r. (133 420 w 2024 r. – spadek o 9786 aktów rok do roku i aż o 19 521 aktów porównując z 2023 rokiem) mieści w sobie dokumenty pochodzące z wydawanych obecnie 66 dzienników urzędowych. Są wśród nich Dziennik Ustaw czy Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej zawierające najważniejsze akty prawne, 16 dzienników wojewódzkich, a także 46 dzienników urzędowych ministerstw i urzędów centralnych. A są to tylko obecnie wydawane dzienniki. Wszystkich, w tym dawno już niewydawanych, ale zawierających obowiązujące akty, jest kilkaset.
Duża i zmienna liczba publikatorów urzędowych nie sprzyja przejrzystości prawa i sprawia, że próba opisania wszystkich rodzajów aktów pochodzących ze wszystkich dzienników urzędowych nie może zakończyć się powodzeniem.
Na potrzeby tej analizy skupię się więc na aktach publikowanych w Dzienniku Ustaw w 2025 r. – ustawach i rozporządzeniach, czyli aktach mających największe znaczenie dla obrotu prawnego w Polsce.
W 2025 r. opublikowano w Dzienniku Ustaw 1891 aktów prawnych (w 2024 – 1984, w 2023 – 2824). Oznacza to istotne zmniejszenie, po 2023 roku, podaży najważniejszych dla systemu prawnego aktów prawnych. Opublikowano 479 ustaw i 1354 rozporządzeń wykonawczych. W 2024 r. ustaw opublikowano 476, a rozporządzeń 1424 (2179 w 2023 r.). Różnica w ilości opublikowanych aktów prawnych w Dzienniku Ustaw wynika więc nie tyle z mniejszej liczby ustaw, ale przede wszystkim ze znacznego ograniczenia liczby wydawanych rozporządzeń.
Częstotliwość zmian w prawie
Spośród 22 844 aktów, które zostały zmienione w 2025 r. (w 2024 – 23 493, w 2023 – 32 017), 891 to ustawy i rozporządzenia (w 2024 – 890, w 2023 – 1241). Wszystkich obowiązujących ustaw jest 1745, a rozporządzeń 8910. Z podanych liczb wynika, że w 2025 r. przynajmniej raz zmienionych zostało 8,36 proc. ustaw i rozporządzeń (w 2024 – 9,37 proc., w 2023 – 11,92 proc.).
W 2025 r. akty opublikowane w Dzienniku Ustaw zmieniono 1386 razy, w tym 796 razy ustawy i 578 razy rozporządzenia (w 2024 – ustawy zmieniono 683, a rozporządzenia 606 razy).
Każda zmiana aktu prawnego generuje wersję treści na dzień wejścia w życie. Im więcej wersji czasowych danego aktu prawnego – tym większa niepewność, jakie brzmienie aktu właściwe jest do oceny konkretnego stanu faktycznego.
Gdy nowych wersji czasowych pojawia się wiele w krótkim czasie, konsumenci prawa muszą poświęcić więcej czasu na zapoznawanie się z kolejnymi zmianami. W 2025 r. powstało 1486 nowych wersji czasowych aktów prawnych opublikowanych w Dzienniku Ustaw, w tym 855 dla ustaw i 617 dla rozporządzeń. W 2024 r. było 1375 nowych wersji, w tym 734 dla ustaw i 632 dla rozporządzeń.
W 2025 roku zwiększyły się niestety liczby zmienianych ustaw i rozporządzeń, porównując z rokiem 2024. 1486 nowych wersji czasowych to jednak istotnie mniej niż w roku 2019, gdy wersji czasowych do aktów opublikowanych w Dzienniku Ustaw powstało aż 2303.
Pozostaje mieć nadzieję, że nie wrócimy jednak do tak wielkiej fali zmian w prawie, jak we wcześniejszych latach.
