Zdolność postulacyjna komornika sądowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym – uwagi de lege lata i de lege ferendadr hab. Andrzej Olaś, prof. UJ
Zakład Postępowania Cywilnego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie; adwokat i niezależny arbiter, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2295-8645
Zdolność postulacyjna komornika sądowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym – uwagi de lege lata i de lege ferenda
Artykuł poddaje krytycznej analizie brak uwzględnienia komorników sądowych w katalogu podmiotów zwolnionych z bezwzględnego przymusu adwokacko-radcowskiego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym (art. 87¹ § 2 k.p.c.). Autor dowodzi, że obecne brzmienie przepisu ma charakter dyskryminacyjny i narusza konstytucyjną oraz konwencyjną zasadę równości, gdyż komornik – podobnie jak notariusz objęty zwolnieniem – legitymuje się wysokimi kwalifikacjami prawnymi i statusem zawodowym gwarantującym profesjonalne, w tym etyczne, działanie przed sądem zgodnie z interesem wymiaru sprawiedliwości. Nieobjęcie komorników zakresem art. 87¹ § 2 k.p.c. stanowi relikt historyczny wynikający z odmiennego statusu tej profesji w okresie międzywojennym, więc autor postuluje zarówno pilną interwencję ustawodawcy, jak i stosowanie przedmiotowego przepisu per analogiam legis do komorników już w obowiązującym stanie prawnym, w ramach prokonstytucyjnej i prokonwencyjnej wykładni prawa procesowego.
Słowa kluczowe: komornik sądowy, przymus adwokacko-radcowski, obowiązkowe zastępstwo procesowe, zasada równości, analogia w prawie, zdolność postulacyjna
Dr Hab. Andrzej Olaś, professor of the Jagiellonian University
Civil Procedures Department, Faculty of Law and Administration, Jagiellonian University in Kraków; attorney-at-law and independent arbitrator, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2295-8645
The right of self-representation of court bailiffs in proceedings before the Supreme Court – current law and proposed reforms
The article critically examines the exclusion of court bailiffs from the list of entities that are exempted from obligatory attorney representation in proceedings before the Supreme Court (Article 87¹ § 2 of the Civil Procedures Code – CPC). The author argues that the current wording of the provision is discriminatory and breaches the constitutional and conventional principle of equality, because a court bailiff – just like a notary public who is exempted – has high legal qualifications and a professional status guaranteeing competent and ethical conduct before the court in accordance with the interests of the administration of justice. Since the exclusion of court bailiffs from Article 87¹ § 2 CPC is a historical relic arising from the different status of this profession in the inter-War period, the author advocates both urgent legislative intervention and the application of the provision per analogiam legis to court bailiffs under the current law, through the pro-constitutional and pro-conventional interpretation of procedural law.
Keywords: court bailiff, obligatory attorney representation, compulsory legal representation, principle of equality, legal analogy, the right of self-representation
Bibliografia / References
Allerhand M., Kodeks postępowania cywilnego: przepisy wprowadzające kodeks postępowania cywilnego, Lwów 1932.
Antkiewicz A. [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Kodeks Etyki Zawodowej Komornika Sądowego. Komentarz, red. M. Świeczkowska-Wójcikowska, J. Świeczkowski, LEX 2020.
Bednorz-Godyń H., Polski system organów egzekucyjnych w sprawach cywilnych. Uwagi de lege ferenda [w:] Instytucje prawa procesowego cywilnego, red. A. Jakubecki, J. Bodio, O. Marcewicz-Kochnio, Warszawa 2025.
Bomba K., Konstytucyjne uwarunkowania pracy komornika sądowego, Warszawa 2020.
Chmaj M. [w:] Wolności i prawa człowieka w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, red. M. Chmaj, Warszawa 2016.
Cichorska M., Pełnomocnictwo w prawie procesowym cywilnym, Warszawa 2024.
Dominowska J., Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego – zmiany wprowadzone w postępowaniu rozpoznawczym ustawą z dnia 2.07.2004 r., „Przegląd Sądowy” 2005/4.
Dziurda M., Zastępstwo Skarbu Państwa przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej w postępowaniu cywilnym, „Polski Proces Cywilny” 2017/3.
Ereciński T., Apelacja i kasacja w procesie cywilnym (według ustawy z 1.03.1996 r.), Warszawa 1996.
Ereciński T., Kilka refleksji o przymusie adwokacko-radcowskim [w:] XX lat samorządu radców prawnych. Księga jubileuszowa, red. J. Żuławski, Warszawa 2002.
Flaga-Gieruszyńska K., Glosa do uchwały SN z 21.10.1997 r., III ZP 16/97, „Rejent” 1998/9.
Flaga-Gieruszyńska K., Zieliński A., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2025.
Garlicki L., Zubik M. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Gołąb S., O pełnomocnikach w procesie cywilnym, „Palestra” 1938/10.
Gołąb S., Wusatowski Z., Kodeks postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie sporne, Kraków 1933.
Gronowska B., Porównywalność sytuacji jednostek jako przesłanka zakazu dyskryminacji – uwagi na tle orzecznictwa strasburskiego, „Europejski Przegląd Sądowy” 2013/6.
Grzelak A. [w:] Traktat o Unii Europejskiej. Komentarz, red. R. Grzeszczak, D. Kornobis-Romanowska, Warszawa 2023.
Gudowski J., Pełnomocnictwo procesowe w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2024.
Gudowski J. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1–124, red. T. Ereciński, Warszawa 2023.
Harla A.G., Status prawny komorników sądowych w świetle materiałów Komisji Kodyfikacyjnej II RP. Wnioski i postulaty de lege ferenda [w:] Założenia projektu nowej ustawy o komornikach sądowych, red. A. Marciniak, Warszawa 2013.
Herbet A., Między etatyzacją a przedsiębiorstwem. Uwagi o statusie komornika sądowego i kancelarii komorniczej de lege lata i de lege ferenda [w:] Status prawny komornika sądowego. Wyzwania współczesności, red. M. Jabłoński, A. Marciniak, Sopot 2016.
Iaroslavska M., Obligatoryjne zastępstwo procesowe środkiem ochrony stron w kontradyktoryjnym postępowaniu opartym na systemie prekluzji, „Polski Proces Cywilny” 2023/1.
Jabłoński M., Konstytucyjna zasada rzetelności i sprawności działania instytucji publicznych a model funkcjonowania komorników sądowych w Polsce [w:] Status prawny komornika sądowego. Wyzwania współczesności, red. M. Jabłoński, A. Marciniak, Sopot 2016.
Jadłowski P., Właściwość sądu w procesie cywilnym, Warszawa 2025.
Jarocha A., Przymus adwokacko-radcowski w postępowaniu cywilnym…, czyli od przyprawców do gwarantów profesjonalizmu procesowego [w:] Tajemnica adwokacko-radcowska i notarialna oraz inne środki ochrony zaufania w postępowaniu cywilnym, red. S. Cieślak, Warszawa 2022.
Jaślikowski M., Wyłączenia podmiotowe spod przymusu adwokacko-radcowskiego w postępowaniu cywilnym [w:] Aurea praxis, aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, t. 2, red. J. Gudowski, K. Weitz, Warszawa 2011.
Klonowski M., Zamojski Ł., Doręczanie korespondencji przez komornika sądowego w postępowaniu cywilnym, Sopot 2025.
Knoppek K. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Artykuły 1–366, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021.
Korzonek J., Przymus adwokacki w kodeksie postępowania cywilnego, „Głos Prawa” 1931/2.
Kostwiński M., Ochrona dłużnika przed zaspokojeniem przedawnionych roszczeń [w:] Aksjologia egzekucji sądowej. W poszukiwaniu optymalnego poziomu ochrony praw wierzyciela i dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym i upadłościowym, red. S. Cieślak, Sopot 2022.
Krzywoń A. [w:] W. Brzozowski, A. Krzywoń, M. Wiącek, Prawa człowieka, Warszawa 2025.
Langa-Bieszki H. [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Komentarz, red. G. Sikorski, Sopot 2019.
Lubiński K., Status konstytucyjnoprawny zawodu komornika sądowego [w:] W poszukiwaniu prawa dobrego i sprawiedliwego. Księga pamiątkowa ku czci Jana Tredera, red. K. Lubiński, Warszawa 2013.
Lubiński K., Status publicznoprawny komornika sądowego [w:] Analiza i ocena ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, red. K. Lubiński, Sopot 2000.
Lubiński K., Zawód komornika sądowego wolnym zawodem?, „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” 2017/4.
Łasocha S., Nadzór zwierzchni Ministra Sprawiedliwości nad działalnością komorników sądowych i działalnością samorządu komorniczego, „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” 2006/11.
Łochowski M. [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. I, Komentarz. Art. 1–45816, red. T. Szanciło, Warszawa 2023.
Malec D., Dzieje notariatu polskiego, Kraków 2007.
Misztal-Konecka J., O udziale w postępowaniu cywilnym osób, które doznają przeszkód faktycznych w osobistym dokonywaniu czynności procesowych, „Przegląd Sądowy” 2017/11–12.
Olaś A., Kilka uwag o przymusie adwokacko-radcowsko-rzecznikowskim w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej, „Monitor Prawniczy” 2021/20.
Olaś A., Pojęcie czynności egzekucyjnych w sądowym postępowaniu egzekucyjnym – cz. 1, „Polski Proces Cywilny” 2023/3.
Olaś A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. P. Rylski, A. Olaś (cz. III), Warszawa 2025.
Olaś A. [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, red. nacz. T. Ereciński, t. IV, cz. I, vol. 1, Postępowanie nieprocesowe, red. T. Ereciński, K. Lubiński, Warszawa 2021.
Rawczyński P., Zdolność procesowa w sądowym postępowaniu rozpoznawczym w sprawach cywilnych, Warszawa 2018.
Reiwer R., Komornik sądowy w nowej ustawie regulującej wykonywanie tego zawodu [w:] Status prawny komornika sądowego. Wyzwania współczesności, red. M. Jabłoński, A. Marciniak, Sopot 2016.
Reiwer R. [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, red. R. Reiwer, Warszawa 2019.
Romańska M., Badanie okoliczności materialnoprawnych w postępowaniu klauzulowym i egzekucyjnym [w:] Praktyka wobec nowelizacji postępowania cywilnego. Konsekwencje zmian, red. M. Dziurda, T. Zembrzuski, Warszawa 2021.
Rulka M., Glosa do wyroku ETPC, nr skarg 27996/06 i 34836/06, „Ius Novum” 2010/3.
Sychowicz M., Przymus adwokacko-radcowski w postępowaniu cywilnym, „Palestra” 1996/7–8.
Torbus A., Uwzględnianie przez komornika upływu biegu terminu przedawnienia roszczenia [w:] Sądowe postępowanie egzekucyjne. Nowe rozwiązania prawne, red. R. Flejszar, Sopot 2020.
Tuleja P. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023.
Tuleja P. [w:] Prawo konstytucyjne RP, red. P. Sarnecki, Warszawa 2005.
Uliasz M. [w:] System Postępowania Cywilnego, t. 3A, Postępowanie przed sądem pierwszej instancji w procesie cywilnym. Podmioty postępowania, red. K. Flaga-Gieruszyńska, P. Osowy, Warszawa 2024.
Walasik M., Analogia w prawie procesowym cywilnym, Warszawa 2013.
Waldziński C., Obowiązek uzupełnienia wykształcenia przez komorników sądowych – rozważania illa in extremis limitibus, „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” 2021/3.
Wengerek E., Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, Warszawa 1998.
Wiśniewski T., Apelacja i kasacja. Nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym, Warszawa 1996.
Woźniak Z., Badanie przedawnienia roszczenia w postępowaniu egzekucyjnym [w:] Praktyka wobec nowelizacji postępowania cywilnego. Konsekwencje zmian, red. M. Dziurda, T. Zembrzuski, Warszawa 2021.
Zembrzuski T., Kilka uwag o przymusie adwokacko-radcowskim w postępowaniu przed Sądem Najwyższym po nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego, „Przegląd Sądowy” 2006/1.
Zembrzuski T., Względny przymus bezwzględny, czyli pełnomocnik procesowy w sprawach własności intelektualnej [w:] In varietate concordia. Księga jubileuszowa Profesora Ryszarda Skubisza, red. E. Całka, A. Jakubecki, M. Nazar, A. Niewęgłowski, R. Poździk, Warszawa 2022.
Zembrzuski T. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. P. Rylski, A. Olaś (cz. III), Warszawa 2025.
Zieliński A., Przepisy o pełnomocnikach procesowych po nowelizacji KPC, „Monitor Prawniczy” 2004/17.
Ziółkowski M., Zasada równości w prawie, „Państwo i Prawo” 2015/5.
dr hab. Magdalena Wilejczyk, prof. UWr
Zakład Prawa Cywilnego i Prawa Międzynarodowego Prywatnego, Instytut Prawa Cywilnego, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Uniwersytet Wrocławski, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4477-0608
Zastosowanie roszczenia o wydanie surogatów w obszarze prawa umów
W artykule dokonano analizy czterech sytuacji, w których może zaistnieć potrzeba sięgnięcia do roszczenia o wydanie surogatów uzyskanych przez dłużnika wskutek zbycia rzeczy będącej przedmiotem świadczenia. Pierwsza sytuacja jest związana z powtórną sprzedażą tej samej rzeczy, druga – dotyczy umowy przedwstępnej o skutku silniejszym wówczas, gdy zobowiązany do zawarcia umowy zbywa rzecz będącą przedmiotem świadczenia z umowy przyrzeczonej osobie trzeciej. Trzecia sytuacja może zaistnieć w związku z powierniczym zleceniem nabycia rzeczy, czwarta zaś ma związek z ochroną wierzyciela wynikającą ze skargi pauliańskiej. We wszystkich wymienionych sytuacjach roszczenie o wydanie surogatów jest najlepszym rozwiązaniem z punktu widzenia interesów wierzyciela, gdyż umożliwia mu przejęcie wszystkich korzyści, które wskutek wymienionych czynności znalazły się w dyspozycji dłużnika.
Słowa kluczowe: roszczenie o wydanie surogatów, powtórna sprzedaż, nabycie powiernicze
Dr Hab. Magdalena Wilejczyk, professor of the University of Wrocław
Department of Civil and International Private Law, Institute of Civil Law, Faculty of Law, Administration and Economics, University of Wrocław, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4477-0608
The application of a claim for the handover of substitutes in contract law
The article contains an analysis of four situations in which the need may arise for a claim to be raised for the handover of substitutes obtained by a debtor as a result of the disposal of an item constituting the subject matter of a performance. The first situation is related to the secondary sale of the same item. The second applies to a preliminary contract, which has a stronger effect when the person obliged to conclude the contract sells the item constituting the subject matter of the performance of the final contract to a third party. The third situation can arise in connection with the fiduciary purchase of the item, while the fourth is connected with the protection of the creditor arising from an actio pauliana. In all of these situations, the claim for the handover of substitutes is the best solution for the creditor because it enables him to acquire all the benefits that are at the debtor’s disposal as a result of these activities.
Keywords: claim for the handover of substitutes, secondary sale, fiduciary purchase
Bibliografia / References
Bednarz H., Glosa do uchwały SN z 12.06.2008 r., III CZP 55/08, „Palestra” 2010/5–6.
Breyer S., Przeniesienie własności nieruchomości, Warszawa 1966.
Dannemann G. [w:] German Civil Code. Bürgerliches Gesetzbuch (BGB), red. G. Dannemann, R. Schulze, J. Watson, München 2020.
Grykiel J., Glosa do wyroku SN z 19.11.2003 r., V CK 471/02, „Rejent” 2008/3.
Grykiel J., Uprawnienia wierzyciela z umowy przedwstępnej w razie jej niewykonania lub nienależytego wykonania przez dłużnika, Warszawa 2017.
Gutowski M. [w:] Kodeks cywilny, t. II, Komentarz. Art. 353–626, red. M. Gutowski, Warszawa 2019.
Janiak A. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Zobowiązania. Część ogólna, red. A. Kidyba, Warszawa 2009.
Kalwat T., Zaskarżenie umowy spółki zawartej z pokrzywdzeniem wierzycieli, „Przegląd Prawa Handlowego” 2004/2.
Karasek-Wojciechowicz I., Roszczenie o wykonanie zobowiązania z umowy zgodnie z jego treścią, Warszawa 2014.
Kitłowski E., Surogacja rzeczowa w prawie cywilnym, Warszawa 1969.
Kruczalak K., Skutki niemożliwości świadczenia według prawa cywilnego, Warszawa 1983.
Księżak P., Glosa do wyroku SN z 27.02.2004 r., V CK 272/03, „Monitor Prawniczy” 2005/14.
Longchamps de Berier R., Zobowiązania, Poznań 1948.
Machnikowski P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2023.
Ohanowicz A., Zobowiązania. Część ogólna, Poznań 1958.
Ohanowicz A. [w:] A. Ohanowicz, J. Górski, Zarys prawa zobowiązań, Warszawa 1970.
Pyziak-Szafnicka M., Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika, Warszawa 1996.
Pyziak-Szafnicka M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Część ogólna, red. M. Pyziak-Szafnicka, Warszawa 2009.
Radwański Z., Olejniczak A., Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2014.
Rusch K., Restitutionary damages for breach of contract. A comparative analysis of English and German law, „The South African Law Journal” 2001/59 (118).
Rykowski R., Pojęcie powiernictwa – konstrukcja prawna zarządu powierniczego, Warszawa 2005.
Siems M., Disgorgement of profits for breach of contract. A comparative analysis, „The Edinburgh Law Review” 2003/7 (27).
Stec P., Powiernictwo w prawie polskim na tle porównawczym, Kraków 2005.
Warciński M., Glosa do uchwały Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 12.06.2008 r., III CZP 55/08, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2011/4.
Wilejczyk M. [w:] Zobowiązania, t. I, Przepisy ogólne i powiązane przepisy Księgi I KC. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2022.
dr hab. Piotr Krzysztof Sowiński, prof. UR
kierownik Katedry Prawa Karnego Procesowego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Rzeszowski; radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2210-5877
Dostęp do pomocy obrońcy w związku z przesłuchaniem podejrzanego. Obowiązujący a projektowany model w art. 301 k.p.k.
Przedmiotem artykułu są zasady rządzące dostępem podejrzanego do obrońcy na użytek jego przesłuchania. Omówiono w nim reguły wynikające z przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz z dyrektywy 2013/48/UE w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności, z uwzględnieniem doświadczeń płynących z wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Salduz v. Turcja, jak również reguł krajowych opierających się na nadal obowiązującym art. 301 k.p.k. Autor dostrzega niedoskonałość tej regulacji, a także reperkusje jej wykładni w kierunku uniemożliwiającym kilkakrotne skorzystanie z prawa dostępu do obrońcy przez tego samego podejrzanego w kolejnych przesłuchaniach. Poddaje szczegółowej i krytycznej analizie procedowany obecnie w Sejmie projekt nowelizacji reguł dostępu podejrzanego do obrońcy, która zgodnie z deklaracjami projektodawcy ma recypować na grunt krajowy standard unijny.
Słowa kluczowe: podejrzany, prawo do obrony, prawo dostępu do obrońcy, obrońca, reguła Salduz, przesłuchanie
Dr Hab. Piotr Krzysztof Sowiński, professor of the University of Rzeszów
Head of the Criminal Procedures Department, Faculty of Law and Administration, University of Rzeszów; legal counsel, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2210-5877
Access to a defence counsel in connection with the interrogation of a suspect. Current vs. planned model under Article 301 of the Criminal Procedures Code
The article discusses the principles governing a suspect’s access to a defence counsel for the purposes of his or her interrogation. It discusses both the rules arising from the provisions of the European Convention on Human Rights and Fundamental Freedoms, as well as Directive 2013/48/EU on the right of access to a lawyer in criminal proceedings and in European arrest warrant proceedings, and on the right to have a third party informed upon deprivation of liberty and to communicate with third persons and with consular authorities while deprived of liberty, taking into account the experience arising from the judgment of the European Court of Human Rights in Salduz v Turkey, as well as the national rules based on the still applicable Article 301 of the Criminal Procedures Code. The author recognizes the imperfection of this regulation, but also the repercussions of its interpretation making it impossible for the same suspect to exercise his or her right of access to a defence counsel several times in successive interrogations. He conducts a detailed and critical analysis of the draft amendment to the rules on a suspect’s access to a defence counsel, which is currently being processed in the Polish Sejm and which, according to the declarations of the drafters, is intended to transpose the EU standard into national law.
Keywords: suspect, right to a defence, right of access to a defence counsel, defence counsel, Salduz rule, interrogation
Bibliografia / References
Avdić F.H., The erosion of the Salduz doctrine in the cases of Ibrahim and others v. The United Kingdom and Beuze v. Belgium, „Journal of Civil Criminal Law” 2021/3.
Demenko A., Prawo oskarżonego do korzystania z pomocy obrońcy w świetle dyrektywy nr 2013/48/UE – wybrane zagadnienia, „Palestra” 2018/12.
Fingas M., Model dostępu do obrońcy na początkowym etapie procesu karnego, LEX 2025.
Gajowniczek-Pruszyńska K., Zwierz M., Gwarancje sprawiedliwości proceduralnej wobec zatrzymanych a elementarne standardy demokratycznego państwa prawnego, „Palestra” 2017/10.
Gerecka-Żołyńska A., Przedstawienie zarzutu podejrzanemu w świetle dyrektywy rzetelnego procesu [w:] Prawo wobec wyzwań współczesności, red. P. Wiliński, Poznań 2004.
Golik C., Pouczenie podejrzanego o uprawnieniach i obowiązkach w związku z przedstawieniem zarzutów, „Prokuratura i Prawo” 2024/6.
Goss R., The disappearing „Minimum Rights”of Article 6 EHCR: the unfotunate legacy of Ibrahim and Beuze, „Human Rights Law Review” 2023/23 (4).
Grajewski J., Steinborn S. [w:] J. Grajewski, S. Steinborn, L.K. Paprzycki, Kodeks postępowania karnego, t. I, Komentarz do art. 1–424, red. L.K. Paprzycki, LEX 2013.
Grzegorczyk T., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, t. I, Artykuły 1–467, LEX 2014.
Grzegorczyk T. [w:] T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Warszawa 2005.
Grzeszczyk W., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, LEX 2012.
Hofmański P., Sadzik E., Zgryzek K., Kodeks postępowania karnego, t. II, Komentarz do art. 297–467, red. P. Hofmański, Legalis 2011.
Jackson J.D., Responses to Salduz: Procedural tradition, change and the need for effective defence, „The Modern Law Reviews” 2016/79 (6).
Jasiński W., Dostęp osoby oskarżonej o popełnienie czynu zagrożonego karą do adwokata na wstępnym etapie ścigania karnego – standard strasburski, „Europejski Przegląd Sądowy” 2019/1.
Jasiński W. [w:] K.T. Boratyńska, Ł. Chojniak, W. Jasiński, Postępowanie karne, Warszawa 2013.
Kaczorkiewicz D., Tarnowska D., Instytucja przedstawienia zarzutów i jej konsekwencje procesowe, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2011/1.
Kardas P., Gwarancje prawa do obrony oraz dostępu do obrońcy na wstępnym etapie postępowania karnego – kilka uwag w świetle doktryny Salduz, doktryny Miranda oraz dyrektywy w sprawie dostępu do adwokata, „Europejski Przegląd Sądowy” 2019/1.
Kardas P., Gwarancje prawa do obrony oraz dostępu do obrońcy na wstępnym etapie postępowania karnego. Kilka uwag w świetle dyrektywy w sprawie prawa dostępu do adwokata, doktryny Salduz oraz doktryny Miranda, „Palestra Świętokrzyska” 2018/43–44.
Korzeniak M., Szurman M., Poufność w kontakcie z obrońcą na wstępnym etapie postępowania karnego – analiza regulacji art. 73 § 2 oraz art. 245 § 1 Kodeksu postępowania karnego w świetle standardów konstytucyjnych, unijnych i konwencyjnych, „Palestra” 2020/9.
Kosonoga J., Przedstawienie zarzutów [w:] System Prawa Karnego Procesowego, red. nacz. P. Hofmański, t. X, Postępowanie przygotowawcze, red. R.A. Stefański, Warszawa 2016.
Kucharczyk M., „Osoba podejrzana”, „podejrzany” i „oskarżony” w polskim procesie karnym – zakres pojęciowy, „Problemy Prawa Karnego” 2017/1 (27).
Kulesza C., Uwarunkowania efektywności prawa do obrony w znowelizowanym kodeksie postępowania karnego [w:] Problemy znowelizowanej procedury karnej, red. Z. Sobolewski, G. Artymiak, C.P. Kłak, Kraków 2004.
Kurowski M. [w:] Kodeks postępowania karnego, t. I, Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki, LEX 2025.
Lipczyńska M., Prawo do obrony w postępowaniu przygotowawczym w ustawie i praktyce, „Nowe Prawo” 1958/7–8.
Nowak P., Definicja podejrzanego i oskarżonego a konstytucyjne prawo do obrony, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2016/4.
Nowicki M.A., Europejski Trybunał Praw Człowieka. Wybór orzeczeń, Warszawa 2009.
Palka I. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, LEX 2024.
Paluszkiewicz H. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. K. Dudka, LEX 2023.
Posnow W., Udział obrońcy w przygotowawczym stadium procesu – aspekty realizacji niektórych uprawnień [w:] Rzetelny proces karny. Księga jubileuszowa Profesor Zofii Świdy, red. J. Skorupka, LEX 2009.
Skowron B. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. K. Dudka, LEX 2023.
Słownik języka polskiego PWN, hasło: skuteczny, https://sjp.pwn.pl/sjp/skuteczny;2521652.html (dostęp: 25.10.2025 r.).
Sowiński P.K., O prawie oskarżonego do przesłuchania z udziałem ustanowionego obrońcy. Uwagi na tle art. 301, art. 249 § 3 k.p.k. oraz art. 5 ust. 3 zdanie drugie ustawy z dnia 25.06.1997 r. o świadku koronnym [w:] Z problematyki funkcji procesu karnego, red. T. Grzegorczyk, J. Izydorczyk, R. Olszewski, Warszawa 2013.
Sowiński P.K., Uprawnienia składające się na prawo oskarżonego do obrony. Uwagi na tle czynności oskarżonego oraz organów procesowych, Rzeszów 2012.
Stachowiak S., Przesłuchanie podejrzanego z udziałem obrońcy, „Prokuratura i Prawo” 1997/12.
Stachowiak S., Udział obrońcy w postępowaniu przygotowawczym, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1964/2.
Stachowiak S., Uprawnienia obrońcy w postępowaniu przygotowawczym w nowym kodeksie postępowania karnego, „Prokuratura i Prawo” 1998/109.
Staszak A. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz do wybranych przepisów, red. D. Szumiło-Kulczycka, LEX 2022.
Stefański R.A., Sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów jako czynność kreująca podejrzanego [w:] Hominum causa omne ius constitutum sit. Księga jubileuszowa Profesora Piotra Hofmańskiego, red. P. Czarnecki, S. Głogowska, A. Górski, A. Sakowicz, A. Światłowski, Warszawa 2024.
Stefański R.A., Zabłocki S., Kodeks postępowania karnego, t. III, Komentarz do art. 297–424, LEX 2021.
Szałapata J., Rola obrońcy w związku z przedstawieniem zarzutów podejrzanemu [w:] Współczesne zagrożenia naturalne i cywilizacyjne, red. J. Zimny, Stalowa Wola 2017.
Tańska-Łapczyńska A., Czy aktualne brzmienie art. 301 k.p.k. w sposób rzeczywisty gwarantuje podejrzanemu prawo do korzystania z pomocy obrońcy?, „Przegląd Sądowy” 2015/4.
Tarnowska D., Instytucja przedstawienia zarzutów w polskim procesie karnym, Szczecin 2013.
Waltoś S., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2003.
Wąsek-Wiaderek M., Dostęp do adwokata na wczesnym etapie postępowania karnego w prawie Unii Europejskiej, „Europejski Przegląd Sądowy” 2019/1.
Zagrodnik J., Obrońca i pełnomocnik w procesie karnym i karnym skarbowym, LEX 2020.
Zagrodnik J., Prawo do korzystania z pomocy obrońcy w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, „Radca Prawny” 2022/2.
Zagrodnik J. [w:] R. Koper, K. Marszał, R. Netczuk, K. Sychta, J. Zagrodnik, K. Zgryzek, Proces karny. Przebieg postępowania, red. K. Marszał, Katowice 2012.
dr Piotr Stenko
radca prawny, Warszawa, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4447-5553
Umowy o świadczenie usług w upadłości. Propozycja nowego ujęcia starego problemu
Przepis art. 102 Prawa upadłościowego (pr.up.) przewiduje wygaśnięcie bądź możliwość wypowiedzenia umowy zlecenia przez każdą z jej stron, bez konieczności uzyskania uprzedniej zgody sędziego-komisarza. Zgodnie z zasadniczo jednolitym poglądem orzecznictwa i doktryny przepis ma znajdować zastosowanie do umów o świadczenie usług, o których mowa w art. 750 Kodeksu cywilnego (k.c.). Wbrew jednak utrwalonemu poglądowi większościowemu nie istnieją przekonujące argumenty uzasadniające stosowanie przepisu art. 102 pr.up. do umów o świadczenie usług, do których stosuje się art. 750 k.c. Sprzeciwiają się temu omówione w artykule względy wykładni systemowej i celowościowej, które wykluczają możliwość stosowania art. 102 pr.up. do umów o świadczenie usług, o których mowa w art. 750 k.c. W konsekwencji właściwą podstawą prawną do oceny skutków ogłoszenia upadłości dla umów o świadczenie usług, o których mowa w art. 750 k.c., są przepisy art. 98 ust. 1 lub 1c pr.up.
Słowa kluczowe: wpływ ogłoszenia upadłości na umowy o świadczenie usług, umowy o świadczenie usług a upadłość
Dr Piotr Stenko
legal counsel, Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4447-5553
Service contracts in bankruptcy. Proposal of a new approach to an old problem
Article 102 of the Polish Bankruptcy Law (PBL) provides that service contracts either expire automatically or may be terminated by either party upon the bankruptcy of one of the contracting parties without the need to obtain the consent of the judge-commissioner for such termination. According to the generally accepted view of the courts in their judgments and the legal literature, this provision applies to contracts for the provision of services as referred to in Article 750 of the Polish Civil Code (PCC). However, contrary to the prevailing view, there are no convincing arguments justifying the application of Article 102 PBL to contracts for the provision of services to which Article 750 PCC applies. As discussed in the article, the systemic and teleological interpretation precludes the application of Article 102 PBL to the service contracts referred to in Article 750 PCC. Consequently, the appropriate legal basis for assessing the effects of a declaration of bankruptcy on the service contracts referred to in Article 750 PCC is Article 98, para. 1 or 1c PBL.
Keywords: impact of bankruptcy on service contracts, service contracts and bankruptcy
Bibliografia / References
Adamus R., Materialnoprawne skutki ogłoszenia upadłości [w:] System Prawa Handlowego, t. 6, Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, red. A. Hrycaj, A. Jakubecki, A. Witosz, Warszawa 2020.
Adamus R., Prawo upadłościowe. Komentarz, Warszawa 2021.
Adamus R., Upadłość a zobowiązania cywilnoprawne, Warszawa 2013.
Allerhand M., Prawo upadłościowe, Prawo o postępowaniu układowem. Komentarz, Warszawa 1937.
Altman D., Prawo upadłościowe. Komentarz, Warszawa 1936.
Brzozowski A., Umowa o dzieło [w:] System Prawa Prywatnego, t. 7, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Rajski, Warszawa 2018.
Brzozowski A. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. K. Osajda, Warszwa 2020.
Buk H., Mozdżeń M. [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, red. A.J. Witosz, Warszawa 2021.
Chrapoński D. [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, red. A.J. Witosz, Warszawa 2021.
Ciepła H. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Zobowiązania. Część ogólna, red. J. Gudowski, Warszawa 2018.
Cybulska-Bienioszek A., Przygotowana likwidacja (pre-pack) w postępowaniu upadłościowym, Warszawa 2025.
Drapała P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. V, Zobowiązania. Część szczegółowa, red. J. Gudowski, Warszawa 2017.
Geromin M., Krawczyk M., Sprzedaż szpitala w ramach pre-packu – wybrane zagadnienia, „Doradca Restrukturyzacyjny” 2020/3.
Gurgul S., Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2020.
Gutowski M. [w:] Kodeks cywilny, t. III, Komentarz. Art. 627–1088, red. M. Gutowski, Warszawa 2022.
Herbet A. [w:] Zobowiązania, t. I, Przepisy ogólne i powiązane przepisy Księgi I KC. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2022.
Jakubecki A. [w:] A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2011.
Janda P., Prawo upadłościowe. Komentarz, Warszawa 2023.
Kapusta P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Warszawa 2024.
Korzonek J., Prawo upadłościowe i prawo o postępowaniu układowem, Kraków 1935.
Kruczalak-Jankowska J., Ogłoszenie upadłości. Skutki dotyczące zobowiązań w krajowym i transgranicznym postępowaniu upadłościowym, Warszawa 2010.
Kruczalak-Jankowska J., Wpływ ogłoszenia upadłości na nienazwane umowy o świadczenie usług – wybrane problemy [w:] Prawo handlowe po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, red. W.J. Katner, U. Promińska, Warszawa 2010.
Lauter G., Prawo upadłościowe i prawo o postępowaniu układowem. Komentarz, Warszawa 1935.
Machnikowski P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2025.
Maśnicka M., Sprzedaż majątku przedsiębiorcy w przygotowanej likwidacji (pre-pack) jako szczególny rodzaj sprzedaży w postępowaniu upadłościowym, rozprawa doktorska (niepubl.), Gdańsk 2025, https://bip.ug.edu.pl/st-tyt_nauk/118280/monika_masnicka (dostęp: 14.03.2026 r.).
Michałuszko E., Ogłoszenie upadłości a wygaśnięcie pełnomocnictwa, „Przegląd Sądowy” 2024/5.
Morek R., Raczkowski M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. serii K. Osajda, red. tomu W. Borysiak, Warszawa 2024.
Nowacki J., „Odpowiednie” stosowanie przepisów prawa, „Państwo i Prawo” 1964/3.
Pannert M., Wpływ upadłości likwidacyjnej na wykonywanie zobowiązań z umów wzajemnych, Warszawa 2010.
Pinior P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. V, Zobowiązania. Część szczególna (art. 765–92116), red. M. Habdas, M. Fras, Warszawa 2018.
Porzycki M., Klauzule zabezpieczające przed niewypłacalnością strony umowy wzajemnej, Kraków 2002.
Sołtysik S. [w:] Zobowiązania, t. V, Przepisy pozakodeksowe. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2025.
Sołtysik S., Stenko P. [w:] Zobowiązania, t. V, Przepisy pozakodeksowe. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2025.
Stenko P., Czy przesłanką skuteczności odstąpienia lub wypowiedzenia umowy w postępowaniu upadłościowym lub sanacyjnym jest prawomocność postanowienia sędziego-komisarza?, „Polski Proces Cywilny” 2025/2.
Stenko P. [w:] Zobowiązania, t. V, Przepisy pozakodeksowe. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2025.
Świderek A. [w:] Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, red. D. Zienkiewicz, Warszawa 2006.
Świeboda Z., Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2006.
Wiśniewski T. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. V, Zobowiązania. Część szczegółowa, red. J. Gudowski, Warszawa 2017.
Zakrzewski P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. IV, Zobowiązania. Część szczególna (art. 535–7649), red. M. Habdas, M. Fras, Warszawa 2018.
Zienkiewicz D. [w:] Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, red. D. Zienkiewicz, Warszawa 2006.
Zimmerman P., Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, Warszawa 2022.
Krzysztof Rehlis
sędzia w Sądzie Rejonowym w Drawsku Pomorskim, zastępca Przewodniczącego II Wydziału Karnego, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0009-2819-9350
Wybrane problemy związane z obligatoryjnym charakterem nawiązki orzekanej na podstawie art. 57a § 2 k.k.
Autor analizuje problemy, które towarzyszą sądom przy realizacji jednego z podstawowych celów postępowania karnego, a mianowicie zapewnieniu ochrony interesów osób pokrzywdzonych. Wielość instrumentów prawnych, które w założeniu mają pomóc organom wymiaru sprawiedliwości w realizacji tego celu, skutkuje tym, że sądy w konkretnych sprawach stoją nie tylko przed problemami faktycznymi związanymi z zagadnieniem ustalania wysokości szkód wyrządzonych przestępstwem, zwłaszcza krzywdy, lecz także przed dylematami natury prawnej w zakresie wyboru właściwej podstawy prawnej zasądzanej rekompensaty. Prowadzenie przez ustawodawcę nadmiernie punitywnej polityki kryminalnej oraz mnogość zmian legislacyjnych, która powoduje, że wprowadzane przepisy są niejednoznaczne, nieprzemyślane i często pozostają w sprzeczności z innymi regulacjami, stwarzają pole do przedłużania toczących się postępowań i de facto niweczą cele stawiane przed organami wymiaru sprawiedliwości.
Słowa kluczowe: nawiązka, obowiązek naprawienia szkody, zadośćuczynienie, występek chuligański, środki kompensacyjne
Krzysztof Rehlis
Judge of the District Court in Drawsko Pomorskie, Deputy Head of the 2nd Criminal Division, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0009-2819-9350
Selected issues related to the obligatory nature of exemplary damages imposed under Article 57a § 2 of the Penal Code
The author analyses the issues faced by courts while pursuing one of the basic requirements of criminal proceedings, namely ensuring the protection of the interests of the aggrieved. The multitude of legal instruments meant to help the judicial authorities achieve this objective means that the courts face not only the actual problems related to the matter of determining the level of the damage, especially personal injury, which was caused by the crime, but also the legal dilemmas about choosing the appropriate legal basis for the compensation awarded. The legislator’s pursuit of an excessively punitive criminal policy, as well as the multitude of legislative changes resulting in the introduction of ambiguous, misguided provisions that are often contradictory to other regulations, enables proceedings to become protracted and, in fact, frustrates the objectives of the judicial authorities.
Keywords: exemplary damages, obligation to redress damage, compensation, hooliganism, compensatory measures
Bibliografia / References
Cieślak W., Nawiązka w polskim prawie karnym, Gdańsk 2006.
Eichstaedt K. [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego, t. I, Komentarz aktualizowany, red. D. Świecki, LEX 2025.
Gensikowski P., Wybrane problemy celowości orzeczenia ex officio środka karnego obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, „Przegląd Sądowy” 2012/10.
Górowski W., Szewczyk M. [w:] Kodeks karny. Część ogólna, t. I, cz. I, Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
Gruszecka D. [w:] J. Giezek, D. Gruszecka, K. Lipiński, G. Łabuda, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021.
Iwański M., Jakubowski M., Szewczyk M. [w:] Kodeks karny. Część ogólna, t. I, cz. I, Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
Kodeks karny. Część ogólna, t. I, cz. II, Komentarz do art. 53–116, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
Kozłowska-Kalisz P. [w:] M. Budyn-Kulik, P. Kozłowska-Kalisz, M. Kulik, M. Mozgawa, Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX 2025.
Łabuda G. [w:] J. Giezek, D. Gruszecka, K. Lipiński, G. Łabuda, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021.
Majewski J. [w:] A. Błachnio, J. Kosonoga-Zygmunt, J. Majewski, P. Zakrzewski, Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024.
Oczkowski T. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023.
Wronkowska S., O przydatności derywacyjnej koncepcji wykładni [w:] Norma postępowania karnego. Sędzia wobec zmian prawa karnego procesowego, red. J. Skorupka, K.J. Leżak, Kraków 2018.
Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady – reguły – wskazówki, Warszawa 2012.
dr Alicja Sieczych-Drzewiecka
adiunkt, Katedra Prawa Cywilnego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Warszawski; sędzia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7579-324X
O użyteczności teorii utraconej szansy
W związku z aktualnymi pracami Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego jednym ze zgłaszanych do rozważenia zagadnień jest katalog dóbr prawnie chronionych, wśród których pojawia się utracona szansa. Teoria utraconej szansy bywa jednak krytykowana ze względu na zbyt szeroki zakres zastosowania oraz wątpliwy status ontologiczny interesu prawnie chronionego. Artykuł stanowi głos w dyskusji zapoczątkowanej przez Katarzynę Pałkę w „Przeglądzie Sądowym” 2025, nr 5. Przedstawia argumenty za uznaniem szansy za samoistne dobro podlegające ochronie prawnej i wyjaśnia, dlaczego na gruncie szkód medycznych już de lege lata utracone szanse mogą podlegać kompensacji jako konsekwencja naruszenia dóbr osobistych.
Słowa kluczowe: teoria utraconej szansy, szansa na wyleczenie, odszkodowanie za błąd medyczny, niepewna przyczynowość
Dr Alicja Sieczych-Drzewiecka
assistant professor, Department of Civil Law, Faculty of Law and Administration, University of Warsaw; judge of the District Court for Warszawa-Mokotów in Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7579-324X
The usefulness of the loss of chance theory
During the work of the Civil Law Codification Commission, one of the issues proposed for consideration is the list of legally protected interests, which includes the lost chance. However, the loss of chance theory has been criticized because of its excessively broad scope and the questionable ontological status of the legally protected interest. This article contributes to the discussion initiated by Katarzyna Pałka in Court Review 5/2025. It presents arguments for recognizing chance as an independent interest that is legally protected and explains why, in the context of medical damages, loss of chance may be subject to compensation de lege lata as a consequence of a breach of personal rights.
Keywords: loss of chance theory, chance of recovery, compensation for medical malpractice, uncertain causation
Bibliografia / References
Bagińska E., Kompensacja utraconej szansy – problem związku przyczynowego czy szkody? [w:] Współczesne problemy prawa zobowiązań, red. A. Olejniczak, J. Haberko, A. Pyrzyńska, D. Sokołowska, Warszawa 2015.
Bagińska E., O granicach kompensacji szkody niemajątkowej w przyszłym kodeksie cywilnym (uwagi na tle prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego), „Państwo i Prawo” 2021/3.
Béry A., Le préjudice réparable: la perte de chance, 2013, https://orthodfr.edpsciences.org/articles/orthodfr/pdf/2013/01/orthodfr130041.pdf (dostęp: 24.07.2025 r.).
Fisher D.A., Tort recovery for loss of a chance, „Wake Forest Law Review” 2001/605 (36).
Grzebyk P., Rekompensata utraty szansy [w:] Odpowiedzialność odszkodowawcza, red. J. Jastrzębski, Warszawa 2007.
Janiszewska B., Dowodzenie w procesach lekarskich (domniemania faktyczne i reguły wnioskowania prima facie), „Prawo i Medycyna” 2004/2.
Jansen N., The idea of a lost chance, „Oxford Journal of Legal Studies” 1999/19 (2).
Jastrzębski J., Kilka uwag o naprawieniu szkody niemajątkowej, „Palestra” 2005/3–4.
Lord Walker of Gestingthrope, Loss of a Chance and a Chance of Loss. From Chaplin v. Hicks [1911] 2 KB 786 to Gregg v. Scott [2005] 2 AC 176, London 2009, http://www.iclr.co.uk/assets/media/iclr-annual-lecture-transcript-2009.pdf (dostęp: 7.04.2020 r.).
Mémeteau G., Perte de chances et responsabilité médicale, „Gazette du Palais” z 25.10.1997 r.
Morawski L., Domniemania faktyczne i reguły dowodu prima facie, „Studia Prawnicze” 1980/1–2.
Pałka K., O wątpliwej operatywności teorii utraconej szansy, „Przegląd Sądowy” 2025/5.
De Raedt Q., Loss of a chance in medical malpractice: A double application, „Journal of European Tort Law” 2013/4 (3).
Sieczych-Drzewiecka A., Szkoda ewentualna i utrata szansy. Granice obowiązku odszkodowawczego, Warszawa 2020.
Szpunar A., Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową, Bydgoszcz 1999.
Wilejczyk M., Problem kompensacji utraconej szansy [w:] Prawo deliktowe wobec nowych technologii, red. P. Machnikowski, Warszawa 2023.
Daniel Jarmoc
doktorant, Szkoła Doktorska, Uniwersytet w Białymstoku, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6982-1304
„Zamek” w Stobnicy a rażące naruszenie prawa. Glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.03.2025 r., II OSK 1257/22
Glosa dotyczy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 17.03.2025 r., II OSK 1257/22, w którym NSA oddalił skargi kasacyjne od wyroku WSA w Warszawie, uznając, że wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę bez uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sprawa dotyczy tzw. zamku w Stobnicy, zlokalizowanego na obszarze Natura 2000 – Puszcza Notecka. Autor polemizuje z tym stanowiskiem, wykazując, że naruszenie art. 32 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez pominięcie obowiązkowej decyzji środowiskowej spełnia wszelkie przesłanki rażącego naruszenia prawa: jest oczywiste w świetle utrwalonego orzecznictwa NSA, dotyczy normy o jasnej treści normatywnej, a jego skutki są społecznie nieakceptowalne. Autor w szczególności wskazuje, że ocena skutków naruszenia nie może abstrahować od unijnych wymogów ochrony obszarów Natura 2000, wynikających z art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej 92/43/EWG, który w razie wątpliwości co do zgodności prawa krajowego z jego postanowieniami powinien być stosowany bezpośrednio przez organy administracji i sądy.
Słowa kluczowe: rażące naruszenie prawa, nieważność decyzji administracyjnej, pozwolenie na budowę, decyzja środowiskowa, Natura 2000, ochrona środowiska
Daniel Jarmoc
doctoral student, Doctoral School, University of Białystok, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6982-1304
The ‘castle’ in Stobnica and a gross breach of the law. Critical commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 17 March 2025 (II OSK 1257/22)
The commentary applies to the judgment of the Supreme Administrative Court of 17 March 2025 (II OSK 1257/22), in which the Court dismissed cassation appeals against the judgment of the Voivodship Administrative Court in Warsaw, holding that issuing planning permission without previously obtaining an environmental decision does not constitute a gross breach of the law in the meaning of Article 156 § 1, item 2 of the Administrative Procedures Code. The matter applies to the so-called castle in Stobnica, located within the Natura 2000 area of Puszcza Notecka. The author challenges this position, arguing that the breach of Article 32, para. 1, item 1 of the Construction Law by omitting the obligatory environmental decision satisfies all the premises of a gross breach of the law: it is obvious in the light of the established case law of the Supreme Administrative Court that this applies to a norm of clear normative content, while its consequences are socially unacceptable. In particular, the author points out that the assessment of the consequences of such a breach cannot disregard the EU requirements regarding the protection of Natura 2000 areas arising from Article 6(3) of the Habitats Directive, 92/43/EEC, which, in the case of doubts as to the compatibility of national law with its provisions, should be applied directly by the administrative authorities and the courts.
Keywords: gross breach of the law, invalidity of an administrative decision, planning permission, environmental decision, Natura 2000, environmental protection
Bibliografia / References
Jarmoc D., Projekt budowlany. Aspekty administracyjnoprawne, Wrocław 2023.
Kosicki A. [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX 2024.
PN-ISO 9836:1997, Właściwości użytkowe w budownictwie – Określanie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych, Polski Komitet Normalizacyjny, Warszawa 1997.