Kontrowersje na tle reprezentacji fundacji rodzinnej w organizacji w umowie z członkiem zarządu prof. dr hab. Konrad Osajda
Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Handlowego oraz Centrum Prawa Firm Rodzinnych UW
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5877-694X)
dr Kacper Górniak
Uniwersytet Jagielloński, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Cywilnego oraz Centrum Prawa Firm Rodzinnych UW
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0368-2804)
Udział w autorstwie tekstu:
Konrad Osajda – 50%
Kacper Górniak – 50%
Kontrowersje na tle reprezentacji fundacji rodzinnej w organizacji w umowie z członkiem zarządu
W praktyce pojawiły się rozbieżności co do tego, jaki podmiot może reprezentować fundację rodzinną w organizacji przy umowie zawieranej z jej fundatorem. Kontrowersja ta ma szczególne znaczenie w przypadku wnoszenia przez fundatora mienia do fundacji rodzinnej w organizacji na jej fundusz założycielski bądź dokonywania przez niego darowizny na rzecz fundacji rodzinnej w organizacji. W artykule rozwinięto szereg argumentów, które dowodzą, że fundacja rodzinna w organizacji może być reprezentowana wyłącznie przez fundatora (art. 23 ust. 4 ustawy z 26.01.2023 r. o fundacji rodzinnej (u.f.r.). Nie można zaś do niej stosować art. 63 u.f.r., z którego wynikałaby reprezentacja fundacji rodzinnej w organizacji przez radę nadzorczą bądź pełnomocnika powołanego przez zgromadzenie beneficjentów. Za taką tezą przemawia samo brzmienie art. 23 ust. 4 i 6 u.f.r., z których wynika, że przepisy o fundacji rodzinnej, a w tym art. 63 u.f.r., stosuje się do fundacji rodzinnej w organizacji tylko w sprawach nieuregulowanych. Reprezentację fundacji rodzinnej w organizacji reguluje natomiast w sposób zupełny art. 23 ust. 4 u.f.r., co nie pozostawia miejsca na inne rozwiązania. Do podobnych wniosków prowadzą inne argumenty, odwołujące się do spójności systemowej, funkcji analizowanej regulacji, a także reguł ładu fundacyjnego.
Słowa kluczowe: reprezentacja, fundacja rodzinna w organizacji, wniesienie mienia, ustanowienie fundacji rodzinnej, fundacja rodzinna
Artykuł zawiera rezultaty badań uzyskane w toku realizacji projektu badawczego nr 2021/41/B/HS5/00857 finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki.
prof. dr hab. Konrad Osajda
University of Warsaw, Faculty of Law and Administration, Department of Corporate and Commercial Law and Centre of Family Business Law, Warsaw, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5877-694X)
dr Kacper Górniak
Jagiellonian University in Krakow, Faculty of Law and Administration, Chair of Civil Law, Krakow, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0368-2804)
Authors’ contributions:
Konrad Osajda – 50%
Kacper Górniak – 50%
Controversy over the Representation of a Family Foundation in Organization in a Contract Made with a Management Board Member
In practice, discrepancies have arisen regarding which entity may represent a family foundation in organization when it is entering into an agreement with its founder. This controversy is particularly significant when the founder contributes property to the family foundation for its founding capital or makes a donation to the family foundation in organization. This article presents a number of arguments demonstrating that a family foundation in organization may be represented exclusively by the founder (Article 23(4) of the Act of 26 January 2023 on Family Foundations). However, Article 63 of the Family Foundation Act cannot be applied to it, as that provision would imply representation of the family foundation in organization by a supervisory board or an attorney appointed by the assembly of beneficiaries. This conclusion is supported by the very wording of Article 23(4) and (6) of the Family Foundation Act, which paragraphs indicate that the provisions regarding family foundations – including Article 63 of the Family Foundation Act – apply to family foundations in organization only in matters not otherwise regulated. The representation of a family foundation in organization, however, is fully regulated by Article 23(4) of the Family Foundation Act, which leaves no room for other solutions. Other arguments, based on systemic consistency, the function of the regulation in question, and the rules of governance in foundations, lead to similar conclusions.
Keywords: representation, family foundation in organization (in the process of being established), contribution of assets, establishment of a family foundation, family foundation (family trust)
Bibliografia/References
Bańczyk W. [w:] Ustawa o fundacji rodzinnej. Komentarz, red. K. Osajda, wyd. 1, Legalis 2025
Bender P. [w:] Ustawa o fundacji rodzinnej. Komentarz, red. K. Osajda, wyd. 1, Legalis 2025
Blajer P., Reprezentacja i pełnomocnik w fundacji rodzinnej w organizacji, LEX 2024
Ciechoński T., Ministerstwo pracuje nad zmianami w fundacji rodzinnej, www.prawo.pl z 6.03.2026 r. (dostęp: 8.03.2026 r.)
Grzegorczyk K. [w:] Ustawa o fundacji rodzinnej. Komentarz, red. K. Osajda, wyd. 1, Legalis 2025
Kappes A., Długo oczekiwane dobrodziejstwo czy legislacyjny bubel? Kilka uwag o fundacji rodzinnej, „Przegląd Prawa Handlowego” 2023/12
Karpiuk K. [w:] M. Miśkiewicz, J. Pawłowski, P. Woźniakiewicz, K. Karpiuk, Fundacja rodzinna. Ujęcie prawne i podatkowe. Komentarz, Warszawa 2025
Krysik A., Ustawa o fundacji rodzinnej. Komentarz, wyd. 2, Legalis 2025
Mazur P., Reprezentacja fundacji rodzinnej w stosunkach z jej zarządem, „Monitor Prawniczy” 2025/7
Nowacki A., Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, t. 1, Komentarz. Art. 151–226 KSH, Warszawa 2018
Opalski A. [w:] Kodeks spółek handlowych, t. 2A, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 151–226, red. A. Opalski, Warszawa 2018
Strzępka J.A., Zielińska E. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. P. Pinior, J.A. Strzępka, Warszawa 2024
dr hab. Bogusław Sołtys, prof. UWr
Uniwersytet Wrocławski, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii; prezes Sądu Arbitrażowego przy Dolnośląskiej Izbie Gospodarczej we Wrocławiu
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8359-7732)
Ograniczenia konkurencji w Kodeksie etyki lekarskiej w świetle wartości konstytucyjnych i prawa Unii Europejskiej
Artykuł jest poświęcony ocenie zasadności ograniczeń konkurencji w unormowaniach Kodeksu etyki lekarskiej (KEL) z punktu widzenia standardów wyznaczonych przez Konstytucję RP oraz prawo UE. Zagadnienie to ma istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania usług związanych z ochroną zdrowia, natomiast w praktyce wywołuje wiele kontrowersji. Mimo bowiem dopuszczalności ograniczeń konkurencji już na poziomie regulacyjnym istnieje wymóg odpowiedniego wyważenia różnych wartości publicznoprawnych, co jednak nie zawsze udaje się w pełni zrealizować. Ilustracją tego mogą być postanowienia KEL, który choć w odniesieniu do ograniczeń reklamy ostatnio został znacząco zliberalizowany, to wydaje się, że samorząd lekarski nadal nie dostrzega różnych prawnie chronionych korzyści płynących z mechanizmów konkurencji. Artykuł zwraca uwagę na te aspekty konkurencji między lekarzami, które mogą służyć pacjentom w stopniu wyższym aniżeli niektóre jej ograniczenia. Wskazuje na zakres kompetencji normotwórczych samorządu lekarskiego oraz konkretne postanowienia KEL, które swoim charakterem, rozległym zakresem i abstrakcyjnością w świetle wartości konstytucyjnych i prawa UE można uznać za niedopuszczalne bądź nadmiarowe, a w konsekwencji za sprzeczne z prawem.
Słowa kluczowe: zakres kompetencji normotwórczych samorządu lekarskiego, hierarchia chronionych dóbr, zasada proporcjonalności
dr hab. Bogusław Sołtys, professor at the University of Wroclaw
University of Wroclaw, Faculty of Law, Administration and Economics, Department of Economic and Commercial Law, Wroclaw, Poland; president of the Arbitration Court at the Lower Silesian Chamber of Commerce in Wroclaw, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8359-7732)
Restrictions on Competition in the Code of Medical Ethics in the Light of Constitutional Values and EU law
The article focuses on assessing the legitimacy of restrictions on competition in the provisions of the Code of Medical Ethics (Polish: Kodeks etyki lekarskiej – KEL) from the perspective of the standards set by the Polish Constitution and EU law. This issue is of significant importance for the proper functioning of healthcare services, but in practice it causes a lot of controversy. Despite the admissibility of restrictions on competition at the regulatory level, there is a requirement to strike an appropriate balance between various public law values, which, however, is not always fully achieved. This is illustrated by the provisions of the KEL. Although the KEL has recently been significantly liberalized with regard to restrictions on advertising, it seems that the medical professional self-government still does not recognize the various, legally protected, benefits of competition mechanisms. The article draws attention to those aspects of competition between doctors that may serve patients to a greater extent than some of restrictions on competition. It points to the scope of the medical professional self-government’s rule-making powers and specific provisions of the KEL which – given their nature, broad scope, and abstractness in light of constitutional values and EU law – can be considered unacceptable or excessive and, consequently, unlawful.
Keywords: scope of the normative competence of medical professional self-government, restrictions on competition, hierarchy of protected goods, principle of proportionality
Bibliografia/References
Ambroziak J., Istota i charakter prawny zasad deontologii zawodowej lekarza, „Przegląd Prawa Medycznego” 2020/2
Balmas A., Publiczna ochrona praw pacjentów, „Państwo i Prawo” 2016/4
Brzeziński T., Etyka lekarska, Warszawa 2023 (reprint)
Cieśliński A., Konstrukcja prawna swobód rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, Wrocław 2013
Działocha K., Zamknięty system źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Konstytucji i w praktyce [w:] Konstytucyjny system źródeł prawa w praktyce, red. A. Szmyt, Warszawa 2005
Ganczar M., Szewczak M., Pacjent jako konsument usług zdrowotnych – wybrane aspekty prawne, „internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny” 2017/6
Gubiński A., Glosa do uchwały TK z dnia 17 marca 1993 r., W 16/92, „Państwo i Prawo” 1993/9
Kłusek P., Państwo a samorządy zawodów zaufania publicznego, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 3695, Przegląd Prawa i Administracji 103, Wrocław 2015
Korytkowska A., Problem zgodności Kodeksu etyki lekarskiej z Konstytucją RP, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2009/1
Kosiński E., Prawny status zawodu lekarza. Wybrane zagadnienia, „Studia Prawa Publicznego” 2016/3
Krasnowolski A., Zawody zaufania publicznego, zawody regulowane oraz wolne zawody. Geneza, funkcjonowanie i aktualne problemy, Warszawa 2013
Linke K., Komentarz do art. 1 – art. 5 Kodeksu etyki lekarskiej, „Medyczna Wokanda” 2023/7.
Materna G., Adresaci zakazu praktyk ograniczających konkurencję w prawie polskim i wspólnotowym, „Europejski Przegląd Sądowy” 2009/6
Miąsik D., Skoczny T. [w:] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, red. T. Skoczny, Warszawa 2014
Michalska-Badziak R., Udział samorządu lekarskiego w wykonywaniu zadań administracji publicznej [w:] Decentralizacja i centralizacja administracji publicznej. Współczesny wymiar w teorii i praktyce, red. B. Jaworska-Dębska, E. Olejniczak-Szałowska, R. Budzisz, Warszawa–Łódź 2019
Mrożek J., Samorząd zawodowy a pojęcie administracji publicznej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2019/2
Namysłowska-Gabrysiak B. [w:] Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, red. E. Zielińska, Warszawa 2022
Nawrot O., de Rosier A. (red.), Kodeks etyki lekarskiej. Komentarz, Sopot 2026
Pętlak M., Rudawska I., Pacjent jako konsument e-informacji w systemie opieki zdrowotnej, „Marketing i Rynek” 2015/2
Pichlak M., Zamknięty system źródeł prawa. Studium instytucjonalizacji dyskursu prawniczego, Wrocław 2013
Piesiewicz P., Problematyka zakazu reklamowania się podmiotów leczniczych oraz lekarzy w świetle Kodeksu Etyki Lekarskiej, prawa krajowego oraz prawa unijnego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Przemysłowej” 2019/3
Ruczkowski P., Koncepcja aktów (źródeł) prawa wewnętrznego w polskim prawie administracyjnym, Kraków 2014
Rybarczyk K., Formy prawne wykonywania zawodu lekarza w prawie polskim, Bydgoszcz 2022
Sikora A., Pojęcie, rozwój i struktura polskich kodeksów etyki lekarskiej na tle etyki zawodowej, „Poznańskie Studia Teologiczne” 2022/13
Smarż J., Charakter członkostwa w samorządach zawodowych w świetle art. 17 ustęp 1 Konstytucji RP, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2023/4
Smarż J., Samorząd zawodowy jako wyraz decentralizacji władzy publicznej, „Samorząd Terytorialny” 2021/1–2
Sołtys B., Finansowanie zadań publicznych samorządów zaufania publicznego: realizacja założenia racjonalnego prawodawcy czy utrzymywanie stanu bezprawności?, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 3978, Przegląd Prawa i Administracji 120, Wrocław 2020
Sołtys B., Ocena aptecznych zakazów reklamowych w świetle wartości konstytucyjnych, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 4211, Przegląd Prawa i Administracji 135, Wrocław 2023
Śledzińska-Simon A., Zasada proporcjonalności ograniczeń konstytucyjnych praw i wolności. Teoria i praktyka, Wrocław 2019
Świderski K., Konstytucyjny model pieczy nad zawodami zaufania publicznego, „Studia Prawa Publicznego” 2024/1
Tabernacka M., Zakres wykonywania zadań publicznych przez organy samorządów zawodowych, Wrocław 2007
Tkaczyk E., Samorząd zawodowy w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Sejmowy” 2011/6
Trubalski A., Prawne aspekty implementacji prawa UE do systemu prawnego RP, Warszawa 2016
Wojtczyk A., Cywilnoprawne środki ochrony pacjenta jako konsumenta, Warszawa 2017
Zacharzewski K., Znaczenie kodeksów deontologicznych w dziedzinie prawa prywatnego, „Przegląd Prawa Handlowego” 2011/6
Zakolska J., Zasada proporcjonalności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2008
Załucki M., Reklama podmiotu leczniczego jako reklama (nie)sprzeczna z prawem – uwagi na tle zwalczania nieuczciwej konkurencji, „Monitor Prawniczy” 2014/6
Zieliński M.J., Ochrona sygnalistów w polskim systemie prawnym w perspektywie implementacji dyrektywy 2019/1937 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii – problemy węzłowe, „Praca i Zabezpieczenia Społeczne” 2022/6
Ziembiński Z., Podstawy nauki o moralności, Poznań 1981
dr hab. Jerzy P. Naworski, prof. UMK
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu; sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu w stanie spoczynku
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9014-1338)
Umocowania prokurenta działającego łącznie z członkiem organu zarządzającego spółki kapitałowej
Reprezentacja spółki kapitałowej o wieloosobowym organie zarządzającym najczęściej jest wykonywana łącznie przez zarządcę (członka zarządu, a w prostej spółce akcyjnej w modelu monistycznym – dyrektora) oraz prokurenta. Z uwagi na różny zakres umocowania tych osób pojawia się pytanie, czy współuczestnicząc w akcie reprezentacji, prokurent działa w ramach swojego umocowania wynikającego z przepisów o prokurze, czy o zakresie jego umocowania decyduje umocowanie zarządcy. W doktrynie przeważa stanowisko, że w przypadku mieszanej reprezentacji łącznej zakres prerogatyw reprezentacyjnych wyznaczają przepisy normujące umocowanie zarządcy, a nie prokurenta. Tym samym, działając łącznie, zarządca z prokurentem mogą dokonać czynności prawnych wymienionych w art. 1093 k.c., mimo że nie obejmuje ich umocowanie prokurenta. Pogląd taki dominuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a petryfikują go wyroki z 20.05.2021 r., V CSKP 90/21, i z 19.04.2023 r., II CSKP 1897/22. Celem artykułu jest jego krytyka i wykazanie, że granice umocowania prokurenta uczestniczącego z zarządcą w akcie reprezentacji spółki kapitałowej nie zmieniają się, co wyklucza skuteczne dokonanie czynności prawnych, o których mowa w wymienionym wyżej przepisie. Impulsem do podjęcia poruszanego zagadnienia był wyrok SN z 19.04.2023 r., II CSKP 1897/22, a także opublikowany w „Przeglądzie Prawa Handlowego” 2024/12 na ten temat artykuł Z. Kuniewicza i M. Wysockiej-Orlik („Zakres umocowania prokurenta działającego łącznie z członkiem zarządu”, s. 31–38). W niniejszej pracy, która zawiera zbieżny ze sformułowanym przez tych autorów wniosek, została przedstawiona nieco inna prowadząca do niego droga oraz szersza argumentacja, skupiająca się zwłaszcza na krytyce koncepcji rozróżniającej łączną mieszaną reprezentację organiczną i pełnomocniczą (prokurencką).
Słowa kluczowe: reprezentacja spółki z o.o., reprezentacja organiczna i pełnomocnicza, prokura, rodzaje prokury łącznej, zakres umocowania prokurenta
dr hab. Jerzy P. Naworski, Nicolaus Copernicus University professor
Nicolaus Copernicus University in Torun, Poland; retired judge of the Regional Court in Torun
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9014-1338)
Powers of an Authorized Signatory Acting Jointly with a Member of a Managing Body
Companies that have a managing body composed of multiple persons are usually represented by a managing officer (a management board member or – in the simple joint-stock company, in the monist model – a director) and an authorized signatory. Since these persons have different scopes of powers, a question arises whether, while co-participating in an act of representation, a authorized signatory acts within their powers resulting from the provisions on commercial representation, or whether their powers are determined by the managing officer’s powers. Legal scholars mainly support the view that in case of mixed joint representation, the scope of representation prerogatives is determined by the provisions regulating the managing officer’s powers, not those of the authorized signatory. Thus, when acting jointly, the managing officer and the authorized signatory can perform legal translations listed in Article 1093 of the Civil Code, even though the powers of the authorized signatory do not cover them. This view dominates in judgments of the Supreme Court and is petrified by judgments of 20 May 2021, V CSKP 90/21, and of 19 April 2023, II CSKP 1897/22. This article criticizes this view and demonstrates that the limits of powers of an authorized signatory who participates in an act of company representation together with a managing officer do not change, which excludes effective performance of legal transactions mentioned in the aforementioned provision. The stimulus to tackle this topic came from Supreme Court judgment of 19 April 2023, II CSKP 1897/22, as well as the article by Z. Kuniewicz and M. Wysocka-Orlik on the same topic published in this journal (Scope of Authorization of an Authorized Signatory Acting Jointly with a Management Board Member, 12 Przegląd Prawa Handlowego, 31-38 (2024)). This article, whose conclusion is concurrent with that formulated by those authors, presents a slightly different path of arriving at it, as well as broader argumentation, focusing in particular on critique of the concept where organic and attorney-based (authorized signatory-based) joint mixed representation is distinguished.
Keywords: representation of a limited liability company, organic and attorney-based representation, power of commercial representation, types of joint power of commercial representation, scope of authorization of an authorized signatory
Bibliografia/References
Chomiuk M., Zakres prawa reprezentacji członka zarządu spółki z o.o. działającego łącznie z prokurentem, „Przegląd Prawa Handlowego” 2009/12
Grykiel J., Prokura łączna po nowelizacji, „Monitor Prawniczy” 2017/4
Kuniewicz Z., Wysocka-Orlik M., Zakres umocowania prokurenta działającego łącznie z członkiem zarządu, „Przegląd Prawa Handlowego” 2024/12
Morawski L., Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 2008
Moskwa L., Zakres prokury – próba oceny propozycji Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego (cz. I), „Przegląd Prawa Handlowego” 2017/10
Naworski J.P., Prokura oddziałowa na tle prokury pełnej (cz. II), „Prawo Spółek” 2008/2
Opalska D., Stosowanie przepisów o pełnomocnictwie do organów osób prawnych, „Przegląd Prawa Handlowego” 2013/10
Opalski A. [w:] Kodeks spółek handlowych, t. 2A, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 151–226, red. A. Opalski, Warszawa 2018
Opalski A., Pabis R., Wiśniewski A.W., Regulacja prokury łącznej mieszanej w kodeksie cywilnym, „Przegląd Prawa Handlowego” 2017/3
Pazdan M., O rolach, w jakich może występować prokurent przy dokonywaniu czynności prawnych, „Rejent” 2003/12
Popardowski P., Analiza bieżącego orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego spółek handlowych, „Glosa” 2023/4
Siemiątkowski T., Prokura w spółkach prawa handlowego, Warszawa 1999
Zieliński M., Radwański Z., Wykładnia prawa cywilnego, „Studia Prawa Prywatnego” 2006/1
dr hab. Jakub J. Szczerbowski, prof. UŁ
Uniwersytet Łódzki, Wydział Prawa i Administracji; kierownik Zakładu Metodologii Prawoznawstwa i Badań Interdyscyplinarnych w Instytucie Badań Prawnoporównawczych i Interdyscyplinarnych
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2168-0741)
Tobiasz Nowakowski
doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Łódzkiego
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0821-6901)
Udział w autorstwie tekstu:
Jakub J. Szczerbowski – 50%
Tobiasz Nowakowski – 50%
Cywilnoprawne skutki wadliwego zastąpienia kluczowego wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowie kredytu na mocy art. 23c BMR
Artykuł analizuje potencjalne skutki cywilnoprawne wadliwego zastąpienia kluczowego wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowach kredytu na mocy art. 23c BMR. Autorzy stawiają dwie hipotezy: 1) wadliwe zastąpienie wskaźnika referencyjnego może stanowić nadzwyczajną zmianę stosunków w rozumieniu art. 3571 k.c., 2) wadliwe zastąpienie kluczowego wskaźnika referencyjnego może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa z art 4171 § 1 k.c. Badanie przeprowadzono przy użyciu metody formalno-dogmatycznej. Na chwilę sporządzenia tekstu zastąpienie wskaźnika WIBOR jest zdarzeniem przyszłym, ale prawdopodobnym. Potencjalna wadliwość zastąpienia może wynikać z niezgodności przepisów krajowych upoważniających do wydania rozporządzenia wskazującego zamiennik WIBOR z Konstytucją RP oraz z prawem Unii Europejskiej. W konkluzji obie hipotezy zostają potwierdzone.
Słowa kluczowe: WIBOR, zastąpienie kluczowego wskaźnika referencyjnego, BMR, bezprawie legislacyjne, rebus sic stantibus
dr hab. Jakub J. Szczerbowski, University of Lodz professor
University of Lodz, Faculty of Law and Administration; head of the Department of Methodology of Jurisprudence and Interdisciplinary Research at the Institute of Comparative and Interdisciplinary Legal Studies, Lodz, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2168-0741)
Tobiasz Nowakowski
PhD student at the Doctoral School of Social Sciences of the University of Lodz, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0821-6901)
Authors’ contributions:
Jakub J. Szczerbowski – 50%
Tobiasz Nowakowski – 50%
Civil Law Consequences of Defective Replacement in Loan Agreements of the WIBOR Critical Benchmark under Article 23c BMR
The article analyses the potential civil law consequences of defective replacement in loan agreements of the WIBOR critical benchmark pursuant to Article 23c BMR. The authors present two hypotheses: (1) defective replacement of the benchmark may constitute an extraordinary change of circumstances within the meaning of Article 3571 of the Civil Code; (2) defective replacement of the benchmark may give rise to State Treasury’s liability for damages under Article 4171(1) of the Civil Code. The research was conducted using the formal-dogmatic method. At the time of writing, the replacement of the WIBOR is a future but probable event. The potential defectiveness of the replacement may result from the non-compliance of national provisions authorizing the issuance of a regulation indicating a WIBOR substitute with the Constitution of the Republic of Poland and European Union law. In conclusion, both hypotheses are confirmed.
Keywords: WIBOR, replacement of a critical benchmark, BMR, statutory lawlessness, rebus sic stantibus
Bibliografia/References
Bajor B. [w:] B. Bajor, L. Kociucki, J.M. Kondek, K. Królikowska, Prawo bankowe. Komentarz do przepisów cywilnoprawnych, Warszawa 2020
Banaszczyk Z. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2023
Bosek L., Bezprawie legislacyjne, Warszawa 2021
Brzozowski A., Wpływ nadzwyczajnej zmiany okoliczności na zobowiązania. Klauzula rebus sic stantibus, Warszawa 2014
Gutowski M. [w:] Kodeks cywilny, t. 2, Komentarz. Art. 353–626, red. M. Gutowski, Warszawa 2022
Gutowski M., Kardas P., Konstytucja z 1997 r. a model kontroli konstytucyjności prawa, „Palestra” 2017/4
Kaliński M., Szkoda na mieniu i jej naprawienie, Warszawa 2014
Kozieł G. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Warszawa 2020
Machnikowski P. [w:] Zobowiązania, t. 1, Przepisy ogólne i powiązane przepisy Księgi I KC. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2022
Mataczyński M., Saczywko M. [w:] Kodeks cywilny, t. 2, Komentarz. Art. 353–626, red. M. Gutowski, Warszawa 2022
Pancotto L., Gwilym O. ap, Williams J., Market reactions to the implementation of the Banking Union in Europe, „The European Journal of Finance” 2020/7–8
Pisuliński J. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Panowicz-Lipska, Warszawa 2011
Podkowik J., Wolność umów i jej ograniczenie w świetle Konstytucji RP, Warszawa 2015
Pyziak-Szafnicka M., Trybunał Konstytucyjny á rebours, „Państwo i Prawo” 2020/5
Safjan M., Ewolucja odpowiedzialności władzy publicznej – od winy funkcjonowania do bezprawności normatywnej, „Zeszyty Prawnicze” 2003/2
Strugała R. [w:] Zobowiązania, t. 1, Przepisy ogólne i powiązane przepisy Księgi I KC. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2022
Szpunar A., Odszkodowanie za szkodę majątkową. Szkoda na mieniu i osobie, Bydgoszcz 1999
Tamakoshi G., Hamori S., Credit Default Swap Markets in the Global Economy: An Empirical Analysis, New York 2018
Tracz G., Kredyt jako typ umowy, „Transformacje Prawa Prywatnego” 2019/4
Tuleja P., Geneza, rozwój i upadek sądownictwa konstytucyjnego w Polsce, „Państwo i Prawo” 2022/10
Węgrzynowski Ł., Teoria salda czy teoria dwóch kondykcji? Zasady rozliczeń z nieważnej umowy kredytu frankowego, „Przegląd Prawa Handlowego” 2021/5
Wiśniewski T. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 3, Zobowiązania. Część ogólna, red. J. Gudowski, Warszawa 2018
Kamil Jurkowski
radca prawny w Krzysztof Rożko i Wspólnicy Kancelaria Prawna
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6204-7619)
Dopuszczalność ustanowienia członka zarządu pełnomocnikiem w trybie art. 210 § 1 i art. 379 § 1 k.s.h., cz. 1 – orzecznictwo i doktryna
Niniejszy artykuł stanowi pierwszy z artykułów poświęconych analizie zagadnienia dopuszczalności ustanowienia pełnomocnikiem w trybie art. 210 § 1 i art. 379 § 1 k.s.h. członka zarządu do reprezentacji spółki w umowie z członkiem zarządu. Autor prezentuje i szczegółowo omawia poglądy wyrażane w orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie prawa handlowego w tym zakresie. Przedstawione zostały zarówno argumenty zwolenników, jak i przeciwników takiego rozwiązania, z uwzględnieniem aktualnego stanowiska Sądu Najwyższego oraz różnic interpretacyjnych prezentowanych przez przedstawicieli doktryny prawa handlowego.
Słowa kluczowe: spółki kapitałowe, spółka z o.o., spółka akcyjna, reprezentacja spółki, pełnomocnik zgromadzenia wspólników
Kamil Jurkowski
attorney at law at Krzysztof Rożko i Wspólnicy law firm, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6204-7619)
Permissibilty of Appointing a Management Board Member as an Attorney under Article 210(1) and Article 379(1) of the Code of Commercial Partnerships and Companies, Part 1: Case Law and Legal Scholarship
This article is the first in a series which analyses the question of permissibility of appointing a management board member as an attorney under Article 210(1) and Article 379(1) of the Code of Commercial Partnerships and Companies to represent the company in a contract with a management board member. The author presents and discusses in detail the views expressed in this regard in case law and in commercial law scholarship. He presents arguments of both supporters and opponents of this solution, taking into account the current position of the Supreme Court and the interpretive differences presented by commercial law scholars.
Keywords: companies, limited liability company, joint stock company, company representation, attorney of the general meeting
Bibliografia/References
Baszczyk M., Reprezentacja spółki z o.o. w umowie
z członkiem zarządu – kilka uwag na tle art. 210 § 1 k.s.h., „Przegląd Prawa Handlowego” 2020/3
Cabaj J., Szczególna reprezentacja spółki kapitałowej – art. 379 § 1 (210 § 1) KSH, „Ius Novum” 2014/3
Dumkiewicz M., Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2020
Frąckowiak J., Kidyba A., Popiołek W., Spyra M. [w:] System Prawa Handlowego, t. 2, Prawo spółek handlowych, red. Włodyka, Warszawa 2012
Jara Z. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. Z. Jara, Legalis 2025
Kidyba A. [w:] M. Dumkiewicz, A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1–300 Kodeksu spółek handlowych, LEX 2024
Kożuchowski M. [w:] Prosta spółka akcyjna. Komentarz, red. M. Macieszczak, B. Woźniak, Warszawa 2021
Kuniewicz Z., Wybrane zagadnienia dotyczące pełnomocnictwa do reprezentowania spółki kapitałowej w umowach z członkami zarządu, „Rejent” 2006/8
Litwińska-Werner M., Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2007
Naworski J.P. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tytuł III. Spółki kapitałowe. Dział I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, t. 3, red. R. Potrzeszcz, T. Siemiątkowski, Warszawa 2011
Nowacki A., Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, t. 1, Komentarz. Art. 151–226 KSH, Warszawa 2018
Opalski A. [w:] Kodeks spółek handlowych, t. 2A, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 151–226, red. A. Opalski, Warszawa 2018
Pinior P., Nadzór wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, Warszawa 2013
Plesiński P., Dopuszczalność powoływania członka zarządu na pełnomocnika z art. 210 § 1 k.s.h. – glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 22.02.2023 r., II CSKP 785/22, „Glosa” 2024/3
Popiołek W. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. J.A. Strzępka, Warszawa 2015
Rachwał A. [w:] System Prawa Handlowego, t. 2, Prawo spółek handlowych, red. S. Włodyka, Warszawa 2012
Rodzynkiewicz M., Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2018
Strzępka J.A., Zielińska E. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. J. Strzępka, Warszawa 2015
Szczurowski T. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. Z. Jara, Legalis 2025
Szumański A. [w:] S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, M. Tarska, A. Herbet, Kodeks spółek handlowych, t. 2, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz do artykułów 151–300, Warszawa 2014
Wajda D., Tymczyszyn P., Dopuszczalność ustanowienia członka zarządu pełnomocnikiem do zawarcia umowy między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze między spółką a członkiem zarządu, „Monitor Prawa Handlowego” 2020/4
Zbiegień-Turzańska A., Reprezentacja spółek kapitałowych i spółdzielni, Warszawa 2018
Michał Osiak
adwokat w Izbie Adwokackiej w Warszawie
(ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5829-9162)
Transakcja giełdowa w ujęciu cywilistycznym
Celem niniejszego artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób istotę prawną transakcji giełdowej można wyjaśnić, odwołując się do instytucji prawa cywilnego i jego pojęciowego instrumentarium. Takie postawienie problemu uzasadnia, w warstwie dogmatycznej, zasada jedności prawa prywatnego, zaś na płaszczyźnie metodologicznej – zasada tzw. brzytwy Ockhama. Normy prawne regulujące transakcje giełdowe przynależą do sfery prawa prywatnego, ponieważ przedmiotem ich normowania są stosunki prawne nawiązywane pomiędzy autonomicznymi podmiotami realizującymi swoje indywidualne interesy. Przyjęcie założenia, że transakcja giełdowa stanowi instytucję sui generis, „nieprzekładalną” na język pojęć prawa cywilnego, naruszałoby zasadę ekonomii myślenia określaną mianem brzytwy Ockhama, głoszącą, że „jeśli w jakiejś dyscyplinie naukowej wszystko można zinterpretować bez przyjmowania takiego czy innego hipotetycznego bytu, to nie ma powodu, abyśmy go przyjmowali”.
Słowa kluczowe: sprzedaż giełdowa, transakcja giełdowa, rynek kapitałowy, anonimowość obrotu
Michał Osiak
an advocate at the District Bar Association in Warsaw
(ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5829-9162)
A Stock-Exchange Transaction Through a Civil-Law Lens
This article aims to answer the question how the legal essence of a stock-exchange transaction can be explained by reference to the institutions and conceptual apparatus of civil-law. Posing the problem this way is justified, on the dogmatic plane, by the principle of unity of private law, while on the methodological plane – by the so-called Occam’s razor principle. Legal norms which regulate stock-exchange transactions belong to the sphere of private law because the subject-matter of their regulation is the legal relationships established between autonomous entities furthering their individual interests. Making the assumption that a stock-exchange transaction is a sui generis institution, one which is ‘untranslatable’ into the language of civil-law concepts, would contravene the principle of parsimony of thought, referred to as Occam’s razor, whereby ‘if everything in some science can be interpreted without assuming this or that hypothetical entity, there is no ground for assuming it’ (B. Russell, A History of Western Philosophy, New York 1945, p. 472).
Keywords: stock-exchange sale, stock-exchange transaction, capital market, anonymity of trading
Bibliografia/References
Chłopecki A., Dyl M., [w:] System Prawa Prywatnego, red. Z. Radwański, t. 19, Prawo papierów wartościowych, red. A. Szumański, Warszawa 2006
Gierszewski W., Trzebiatowski M., Ochrona prawa do prywatności „osoby zamożnej”, „Przegląd Prawa Handlowego” 2017/5
Kamiński T., Nowacja rozliczeniowa – sposób rozliczania transakcji przez kontrahentów centralnych, „Przegląd Prawa Handlowego” 2017/10
Radwański Z., Olejniczak A., Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2023
Russel B., Dzieje zachodniej filozofii i jej związki z rzeczywistością polityczno-społeczną od czasów najdawniejszych do dziś, Warszawa 2020
Szewczyk J.M., Nowacja rozliczeniowa transakcji derywatowych, „Przegląd Prawa Handlowego” 2014/1
Zacharzewski K. [w:] System Prawa Handlowego, red. S. Włodyka, A. Szumański, t. 4, Prawo instrumentów finansowych, red. M. Stec, Warszawa 2016
Mateusz Pisarski
radca prawny
(ORCID: https://orcid.org/0009-0007-9755-3347)
Odpowiedzialność cywilnoprawna towarzystwa funduszy inwestycyjnych wobec uczestnika funduszu inwestycyjnego
Rzeczywisty poziom ryzyka związanego z nabywaniem usług i produktów o charakterze inwestycyjnym bywa często niedoszacowany przez inwestorów. Dotyczy to w szczególności nabywania tytułów uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, których konstrukcja prawna co prawda zakłada działanie w interesie ich uczestników, przy braku jednak zapewnienia gwarancji osiągnięcia celu inwestycyjnego. Jednocześnie strata inwestycyjna nie zawsze jest wynikiem realizacji ryzyka z nią związanego. Może być również skutkiem działań i zaniechań zarządzającego funduszem inwestycyjnym. Artykuł podejmuje próbę zdefiniowania granicy pomiędzy ryzykiem inwestycyjnym a szkodą inwestycyjną oraz analizuje przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej towarzystw funduszy inwestycyjnych wobec uczestników zarządzanych przez nich funduszy inwestycyjnych, zarówno w reżimie kontraktowym, jak i deliktowym, w tym wynikające z nieprawidłowości w formułowaniu ich statutów.
Słowa kluczowe: szkoda inwestycyjna, ryzyko inwestycyjne, fundusz inwestycyjny, odpowiedzialność towarzystwa funduszy inwestycyjnych, klauzule abuzywne w statutach funduszy inwestycyjnych
Mateusz Pisarski
attorney at law, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0009-0007-9755-3347)
Civil-Law Liability of an Investment Fund Company Toward an Investment Fund Participant
The actual level of risk associated with the acquisition of investment products and services is often underestimated by investors. This applies in particular to the acquisition of participation units (including investment certificates) of investment funds, whose legal structure, while designed to operate in the interests of their participants, does not provide any guarantee of achieving the intended investment objective. At the same time, an investment loss is not always the result of the inherent investment risk materializing. It may also arise from the acts or omissions of the entity managing the investment fund. The present article seeks to define the boundary between investment risk and investment damage, as well as analyses the grounds for liability of investment fund management companies towards participants of the investment funds they manage, both under contractual and tort regimes, including liability arising from irregularities in the formulation of their articles of association.
Keywords: investment loss, investment risk, investment fund, liability of an investment fund company, abusive provisions in investment fund articles of association
Bibliografia/References
Borowski G. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, red. R. Mroczkowski, LEX 2014
Dumkiewicz M. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, t. 1, Art. 1–157, red. A. Kidyba, Warszawa 2018
Grzegorz B. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, red. R. Mroczkowski, LEX 2014
Kapijas M. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, t. 1, Art. 1–157, red. A. Kidyba, Warszawa 2018
Martysz C., Królikowska A., Nieprawidłowości i nadużycia na rynku funduszy inwestycyjnych, Warszawa 2023
Michalski M. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 19, Prawo papierów wartościowych, red. A. Szumański, Legalis 2025
Młynkiewicz K. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, t. 1, Art. 1–157, red. A. Kidyba, Warszawa 2018
Nowak A. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, t. 1, Art. 1–157, red. A. Kidyba, Warszawa 2018
Pachucki M., Piramidy i inne oszustwa na rynku finansowym. Poradnik klienta usług finansowych, Warszawa 2016
Rodziewicz P., Klauzule redukcyjne w statutach funduszy inwestycyjnych zamkniętych, https://spcgblog.pl/financial-litigation/klauzule-redukcyjne-w-statutach-funduszy-inwestycyjnych-zamknietych/ (dostęp: 25.03.2026 r.)
Sójka T., Saczywko M. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Komentarz, red. J. Dybiński, Legalis 2023
Wilkowicz L., Piramida trochę inna niż wszystkie. Kulisy afery W Investments, https://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/1401499,o-co-chodzi-w-aferze-w-investments.html (dostęp: 25.03.2026 r.)
Wojciechowski R. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, t. 1, Art. 1–157, red. A. Kidyba, Warszawa 2018
Zawadzka W. [w:] Ustawa o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, red. R. Mroczkowski, LEX 2014
prof. dr hab. Aleksander Chłopecki
Uniwersytet Warszawski, Wydział Prawa i Administracji, Katedra Prawa Handlowego
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3073-7727)
Granica między hazardem a spekulacją na rynku finansowym – glosa krytyczna do wyroku Sądu Najwyższego z 18.05.2022 r., V KK 173/22
Teza, zgodnie z którą nieprzewidywalność wahań rynkowych może stanowić wystarczające kryterium uznania danego produktu za grę hazardową w rozumieniu ustawy z 19.11.2009 r. o grach hazardowych, jest dogmatycznie błędna, systemowo destabilizująca oraz sprzeczna z ratio legis regulacji rynku finansowego. Losowość ekonomiczna, jak też losowość wynikająca z konstrukcji części instrumentów finansowych (zwłaszcza praw pochodnych), stanowi immanentną cechę rynku kapitałowego i nie może być utożsamiana z losowością hazardową. Charakter prawny instrumentu finansowego jest autonomiczny wobec profilu inwestora, miejsca zawarcia transakcji oraz emocjonalnej motywacji strony transakcji. W przypadku gier hazardowych podstawową, a właściwie jedyną motywacją jest chęć „spróbowania szczęścia” (motywacja hazardowa). W przypadku instrumentów finansowych element spekulacyjny oczywiście również istnieje, ale obok cech stabilizujących rynek finansowy. W przeciwieństwie do gier hazardowych instrumenty finansowe, nawet posiadające cechę losowości kontraktowej, mogą pełnić zarówno funkcje spekulacyjne (zbliżone do hazardowej, ale z nią nieidentyczne, bo oddziałujące pozytywnie na płynność rynku), jak i funkcje stabilizujące rynek finansowy (np. funkcja ubezpieczeniowa).
Słowa kluczowe: gry hazardowe, instrumenty pochodne, derywaty, losowość, instrumenty finansowe
prof. dr hab. Aleksander Chłopecki
University of Warsaw, Faculty of Law and Administration, Department of Commercial Law, Warsaw, Poland
(ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3073-7727)
The Boundary Between Gambling and Financial Market Speculation. A Critical Commentary on Supreme Court Judgment of 18 May 2022, V KK 173/22
The thesis that the unpredictability of market fluctuations may constitute a sufficient criterion for considering a given product to be a game of chance within the meaning of the Gambling Act is dogmatically erroneous, systemically destabilizing, and contrary to the ratio legis of financial market regulations. Economic randomness and randomness resulting from the structure of certain financial instruments (especially derivatives) are an inherent feature of the capital market and cannot be equated with randomness in gambling. The legal nature of a financial instrument is independent of the investor’s profile, the place where the transaction is concluded, or the emotional motivation of the parties to the transaction. In the case of gambling, the primary, in fact the only, motivation is the desire to ‘try one’s luck’ (gambling motivation). In the case of financial instruments, the speculative element obviously also exists, but alongside features that stabilize the financial market. Unlike gambling, financial instruments, even those with a contractual element of chance, can perform both speculative functions (similar to gambling, but not identical to it, as they have a positive effect on market liquidity) and functions that stabilize the financial market (e.g., insurance function).
Keywords: gambling, derivative instruments, derivatives, randomness, financial instruments
Bibliografia/References
Chłopecka A., Skutki prawne stosowania sztucznej inteligencji w obrocie prawnym, Warszawa 2025
Chłopecki A., Instrumenty pochodne w polskim systemie prawnym (rozważania na kanwie „toksycznych opcji”), „Przegląd Prawa Handlowego” 2009/7
Chłopecki A., Umowa jako instrument finansowy, „Przegląd Prawa Handlowego” 2022/10
Chłopecki A., Dyl M., Prawo rynku kapitałowego, Warszawa 2024
Chłopecki A., Malanowski Ł., Handel algorytmiczny, „Monitor Prawa Bankowego” 2014/7–8