Legal 17 november, 2026

Kan stress of werkdruk een arbeidsongeval zijn?

Kan acute stress of werkdruk als arbeidsongeval beschouwd worden? Die vraag analyseert Annick Alders aan de hand van de meest recente rechtspraak. Dit artikel is een samenvatting van de bijdrage op senTRAL. Lees de volledige bijdrage met links naar de rechtspraak.

Een gespannen sfeer op het werk. Twee leidinggevenden kunnen niet meer door één deur. Hun maandenlange conflict waaiert uit naar de hele onderneming en zet het team onder hoogspanning. En dan, op een dag, verstuurt één van de twee leidinggevenden een mail naar één van de medewerkers met de uitnodiging tot een evaluatiegesprek. Deze mail schiet meteen in het verkeerde keelgat en leidt tot uitval van deze medewerker ten gevolge van een emotionele schok. Maakt dat een arbeidsongeval uit?

Wat zijn de voorwaarden om van een arbeidsongeval te spreken?

Van zodra zich een plotselinge gebeurtenis voordoet tijdens en door het werk waardoor een werknemer een letsel oploopt is er sprake van een arbeidsongeval. Eens aan deze voorwaarden voldaan, geldt een dubbel wettelijk vermoeden, dat evenwel weerlegbaar is:

  • 1e vermoeden: wanneer naast het letsel ook een de plotselinge gebeurtenis wordt aangewezen, wordt het causaal verband tussen beiden vermoed. Anders gezegd: in dat geval wordt ervan uitgegaan dat het letsel is veroorzaakt door de plotselinge gebeurtenis.
  • 2e vermoeden: wanneer plotselinge gebeurtenis en letsel (het ongeval dus) zich situeren tijdens de uitvoering van de arbeid, wordt het ongeval meteen geacht veroorzaakt te zijn door de uitvoering van de arbeidsovereenkomst. Anders gezegd: in dat geval wordt ervan uitgegaan dat het ongeval is veroorzaakt door de uitvoering van de arbeid.

Stress en werkdruk als oorzaak van een arbeidsongeval?

Op het vlak van psychosociale risico’s buigt de rechtspraak zich regelmatig over de vraag of de door een werknemer ervaren stress als arbeidsongeval kan gecatalogeerd worden. Daarbij komt zowel de vraag naar het aanwijzen van een concrete gebeurtenis als de beoordeling van de causaliteit aan bod. Grosso modo onderscheidt de rechtspraak drie situaties:

  • Een concrete traumatiserende gebeurtenis;
  • Een acute werkgebonden stresspiek;
  • Langdurige stress zonder identificeerbaar omslagmoment.

Een concrete traumatiserende gebeurtenis

Het Hof van Cassatie erkende in 2002 al dat een psychologische schok of verbale agressie een plotselinge gebeurtenis kunnen vormen die tot letsel leidt. Voorwaarde is wel dat de perceptie gebaseerd is op objectieve elementen. In het voornoemde cassatiearrest was sprake van stress en shock uitgelokt door een hold-up die een traumatiserend effect had op de aanwezige medewerkers.
Het Arbeidshof in Bergen verwees naar deze rechtspraak in de beoordeling van een zaak waar een leerkracht meende het slachtoffer te zijn van een arbeidsongeval omdat zij tijdens de zomervakantie een aangetekende brief ontving waarbij zij tijdens die zelfde vakantie werd opgeroepen om te verschijnen op een disciplinaire zitting. Dat had haar naar eigen zeggen dermate geschokt dat zij niet meer in staat was normaal te functioneren en leed aan slapeloosheid en overspanning. Het hof meende dat de ontvangst van de brief inderdaad een psychologische schok kon veroorzaken, maar wees de ontvangst van de brief als plotselinge gebeurtenis af omdat de betrokken leerkracht de naar eigen zeggen zeer traumatiserende feiten pas anderhalve maand, op de laatste dag van de zomervakantie liet vaststellen met een verlengde arbeidsongeschiktheid tot gevolg.

Een acute werkgebonden stresspiek

Ook een verhoogde werklast en stresstoestand op het werk kunnen worden aangemerkt als plotselinge gebeurtenis. Denk bijv. aan harde kritiek tijdens een vergadering of onder druk taken moeten afwerken. Bekijk concrete voorbeelden uit de rechtspraak op senTRAL.

Langdurige stress zonder identificeerbaar omslagmoment

Dat de rechtspraak soms ook worstelt met het onderscheid tussen acute en langdurige stress en het causaal verband met het letsel, blijkt dan weer uit een uitspraak van hetzelfde arbeidshof te Bergen dat werd gevraagd de situatie te beoordelen van een FRONTEX-medewerker die op missie werd gestuurd naar Sicilië en daar emotioneel ondersteboven was van het menselijk leed dat hij er op dagelijkse basis te zien kreeg. In die situatie kon er geen specifiek element aangeduid worden. De facto de volledige job omschrijving bestond in het omgaan met dit soort omstandigheden.

Het Arbeidshof te Antwerpen oordeelde in dezelfde zin, met name dat aanhoudende stresstoestanden geen plotselinge gebeurtenis kunnen zijn als het slachtoffer in dezelfde drukke werkomstandigheden als steeds zijn werk heeft moeten aanvatten.

Lessen voor de praktijk

Emotionele of traumatiserende gebeurtenissen zijn nooit uit te sluiten, maar kennis over de invulling van begrippen als plotselinge gebeurtenis, oorzaak, aanleiding en letsel ten gevolge van stress vormen een goed begin. Preventieve handelingen verkleinen het risico op arbeidsongevallen en maken de werkvloer een veiligere plek voor iedereen. Enkele concrete adviezen:

  • Vier ogen zien meer dan twee Houd moeilijke gesprekken desgevallend met twee personen. Kies daarvoor wel de juiste persoon. Het is niet de bedoeling een dreigende of intimiderende sfeer te creëren, maar eerder rust en en/of bemiddeling.
  • Wie schrijft die blijft Documenteer uitzonderlijke incidenten zorgvuldig en meteen. Het geheugen is immers een slechte notulist.
  • Zachte heelmeesters maken stinkende wonden Plan evaluatie- bijsturings- en/of carrièregesprekken zorgvuldig en kort op de bal, en vermijd verlammende voorzichtigheid.
  • Een gewaarschuwd leidinggevende is er twee waard Check geregeld draaglast en draagkracht en zorg voor recuperatie(kansen) na periodes van de drukte en/of overmatige stress.

Meer info over stress als arbeidsongeval? Lees het volledige artikel, met linken naar de rechtspraak op senTRAL.

Auteur: Annick Alders, Jurist bij Cautius, gespecialiseerd in psychosociale aspecten van arbeidsveiligheid, docent Veiligheidsinstituut

HSE

HSE Newsletter

Ontvang voortaan maandelijks waardevolle inzichten in uw mailbox.
Back To Top