Legal 17 november, 2026

Florian Pollefeyt en Bernard Tilleman vertellen over hun boek ‘Dading’

Wolters Kluwer werkt samen met tal van toonaangevende auteurs en experts. In dit interview vertellen Florian Pollefeyt en Bernard Tilleman over hun boek “Dading” in de reeks Beginselen van Belgisch Privaatrecht.

Florian Pollefeyt

Functie: Doctorandus aan het Centrum voor Rechtsmethodiek, KU Leuven, Aspirant FWO

Specialisatie: Brede privaatrecht, met focus op (bijzondere) contractenrecht en goederenrecht

Bernard Tilleman

Functie: Gewoon hoogleraar aan het Centrum voor Rechtsmethodiek en het Instituut voor Contractenrecht, KU Leuven

Specialisatie: Brede privaatrecht, met focus op (bijzondere) contractenrecht en vennootschapsrecht

Jullie publiceren een nieuwe titel in de prestigieuze reeks Beginselen van Belgisch Privaatrecht. Hoe hebben jullie het schrijven van het boek aangepakt? Wat mag de lezer verwachten?

Een geschil in onderling overleg oplossen verdient bijna altijd de voorkeur boven een langdurige en onvoorspelbare procedure. De juridische praktijk legt dan ook terecht veel nadruk op bemiddeling en andere alternatieve vormen van geschillenbeslechting. De dading vervult daarbij als benoemd vaststellingscontract een cruciale rol, maar roept tegelijk fundamentele vragen op over de rechtszekerheid die dergelijke akkoorden moeten bieden. Welke aanspraken worden precies geregeld? Hoe ver reiken de gevolgen van de dading? En hoe werkt het algemene juridische kader door in de uiteenlopende domeinen waarin de dading wordt toegepast? De schijnbare eenvoud van de dading verhult een complexe rechtsfiguur, waarvan de betekenis bovendien niet ophoudt bij het algemene contractenrecht.

De hervorming van het bijzondere contractenrecht gaf ons de aanleiding om die complexiteit opnieuw te onderzoeken. We wilden niet alleen de nieuwe wettelijke regeling in kaart brengen, maar ook nagaan wat ze verandert aan bestaande inzichten en hoe ze doorwerkt in de praktijk. Daarvoor hebben we wetgeving, rechtsleer en een omvangrijk corpus aan rechtspraak bestudeerd, met inbegrip van talrijke ongepubliceerde vonnissen en arresten. Het resultaat is geen loutere toelichting bij nieuwe wetsbepalingen, maar een kritische studie van de dading als juridisch instrument. We onderzoeken niet alleen de algemene beginselen en de grenzen ervan, maar besteden ook aandacht aan de vragen die ontstaan wanneer het algemene contractenrecht in aanraking komt met bijzondere regelingen. Zo biedt het boek niet alleen inzicht in de inhoud van het nieuwe wettelijke kader, maar biedt het ook handvaten om de draagwijdte ervan in concrete gevallen te bepalen.

De schijnbare eenvoud van de dading verhult een complexe rechtsfiguur, waarvan de betekenis bovendien niet ophoudt bij het algemene contractenrecht.

Waarom een boek over dading? Wat is het belang van deze rechtsfiguur?

Tal van geschillen eindigen niet met een vonnis, maar met een akkoord. De dading is de juridische vorm van dat akkoord: partijen doen over en weer toegevingen en regelen zelf een bestaand of dreigend geschil. Wat ze daarmee verkrijgen, kan een procedure niet altijd bieden: snelheid, zekerheid en een oplossing op maat. Nu de rechtbanken onder druk staan, zijn die voordelen meer dan ooit een troef, en ook de wetgever moedigt minnelijke oplossingen aan. Al in 1790 sprak Louis Pregnon voor het parlement de gevleugelde woorden uit: “Rendre la justice n’est que la seconde dette de la société, empêcher le procès c’est la première. Il faut que la société dise aux parties: Pour arriver au temple de la justice, passez par celui de la concorde. J’espère qu’en passant vous transigerez.”

Het nieuwe bijzonder contractenrecht gaf de dading een nieuw wettelijk kader. Dat was het moment om de figuur opnieuw te doordenken. Wat is er veranderd en wat is gebleven? Hoe verhoudt het nieuwe regime zich tot de bestaande rechtspraak, en tot de eigen regels van al die rechtstakken waarin de dading een rol speelt? Dit boek wil die vragen beantwoorden.

Wat waren voor jullie de grootste uitdagingen bij het schrijven van het boek?

De grootste uitdaging was de enorme reikwijdte van de materie. De dading is geen figuur die zich beperkt tot één hoek van het recht: ze duikt op in het vennootschapsrecht, het familierecht, het arbeidsrecht, het socialezekerheidsrecht en het fiscaal recht. Een handboek dat zich omvattend wil noemen, moet dan ook uitleggen hoe de dading in elk van die domeinen functioneert. Dat is minder evident dan het lijkt. Elk van die rechtstakken heeft zijn eigen logica en zijn eigen beleidsafwegingen. Precies in die wisselwerking tussen het algemene regime van de dading en de eigenheden van de specifieke domeinen schuilt de complexiteit. Om daar recht aan te doen, hebben we het boek niet in isolement geschreven. We hebben de verschillende onderdelen uitgewerkt in overleg met deskundigen uit de betrokken rechtsdomeinen, zodat het boek niet alleen theoretisch coherent is, maar ook de praktijk van de betrokken rechtstak weerspiegelt. Over de dading met de overheid schreef Dr. Daan Willems van het Instituut voor Contractenrecht onlangs een belangwekkend proefschrift. Hij verzamelde in het kader daarvan een grote hoeveelheid ongepubliceerde rechtspraak, waarvan we de ontsluiting bijzonder waardevol vinden.

De grootste uitdaging was de enorme reikwijdte van de materie. De dading is geen figuur die zich beperkt tot één hoek van het recht: ze duikt op in het vennootschapsrecht, het familierecht, het arbeidsrecht, het socialezekerheidsrecht en het fiscaal recht.

Voor wie is het boek onmisbaar? Hoe helpt het juristen in hun dagelijkse praktijk?

Dit handboek richt zich tot advocaten, magistraten, notarissen, bedrijfsjuristen en verzekeraars die in hun praktijk met dadingen te maken krijgen, maar evenzeer tot academici en studenten die dit aspect van het nieuwe bijzondere contractenrecht willen doorgronden. Het biedt een diepgaande conceptuele analyse van het dadingsregime zoals dat is uitgewerkt in het recent goedgekeurde bijzondere contractenrecht, en is daarmee het eerste omvattende handboek over deze nieuwe regeling. Maar het blijft niet bij theorie. De relevante rechtspraak (ca 1100 uitspraken), waaronder een aanzienlijk deel ongepubliceerde uitspraken, wordt systematisch in de bespreking geïntegreerd, zodat telkens zichtbaar wordt hoe de abstracte principes zich in de praktijk vertalen. Wie het nieuwe regime concreet moet toepassen, vindt hier zowel het conceptuele kader als de praktische handvatten die daarvoor nodig zijn.

Met de hervorming van het bijzondere contractenrecht heeft de wetgever ook het regime van de dading hervormd. Wat zijn de belangrijkste nieuwigheden of aandachtspunten?

De titel over de dading behoorde tot “une des parties les plus défectueuses de l’œuvre du législateur de 1804”, aldus De Page. De wettelijke definitie was onvolledig en een aanzienlijk deel van de bepalingen herhaalde louter het gemeen recht of week daarvan op weinig doordachte wijze af. De hervorming van het bijzondere contractenrecht bood de wetgever de gelegenheid om ook dit regime grondig te herzien. De hervorming sluit aan bij de algemene doelstelling om het bijzondere contractenrecht te vereenvoudigen en nauwer af te stemmen op het gemeen contractenrecht. Boek 7 reduceert de dadingsregels van veertien tot acht bepalingen en doet het daarmee beter dan de Franse hervormer, die het aantal in 2016 terugbracht tot negen. Er zijn inderdaad heel wat bepalingen uit het oud Burgerlijk Wetboek geschrapt. Voor de betrokken materies wordt voortaan teruggevallen op de algemene regels van het Burgerlijk Wetboek, in het bijzonder die van de Boeken 1, 3, 5, 6 en 8. Zo is bijvoorbeeld het afwijkende bewijsregime voor de dading niet behouden, net zoals de bijzondere regels over het voorwerp en de oorzaak van de dading.

De bepalingen die wel in Boek 7 BW zijn opgenomen, zijn vereenvoudigd, geherstructureerd en afgestemd op het gemeen contractenrecht. Daarbij staat de bescherming van de stabiliteit van de dading als instrument van geschillenbeslechting centraal. Dat uitgangspunt komt onder meer tot uiting in de uitsluiting van de nietigverklaring, ontbinding en prijsvermindering op kennisgeving, alsook in de uitsluiting van rechtsdwaling. Daarnaast verduidelijkt de hervorming de (strikte) interpretatie van de dading en de uitdovende werking van de dading, met bijzondere aandacht voor de draagwijdte van de exceptie van dading. Ons handboek analyseert de regeling van de dading in haar geheel, met aandacht voor zowel de eigenheid van de bijzondere bepalingen als de wijze waarop de algemene leerstukken van het Burgerlijk Wetboek binnen deze rechtsfiguur toepassing vinden en nadere invulling krijgen.

Back To Top