Projekt architektoniczno-budowlany a art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych Jakub Chwalba
Projekt architektoniczno-budowlany a art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Przedmiotem artykułu jest autorskoprawny status projektów architektoniczno-budowlanych na tle art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Projekty te wykazują silne związki z prawem administracyjnym: powstają na potrzeby postępowania urzędowego, sporządzane są w oparciu o wytyczne zawarte w prawie budowlanym i stają się elementem decyzji administracyjnej. Celem artykułu jest ustalenie, czy projekty te stanowią dobra „urzędowe” wyłączone spod ochrony na podstawie art. 4 pr. aut. W tym zakresie przeanalizowano ratio legis wyłączeń przewidzianych w tym przepisie, pojęcia „materiału urzędowego” i „dokumentu urzędowego”, a także stanowiska doktryny i orzecznictwa dotyczące statusu projektów architektoniczno-budowlanych na tle art. 4 pr. aut. Projekty te, jako integralne elementy pozwolenia na budowę, są uznawane za dokumenty urzędowe, a przy szerokiej interpretacji mogą być kwalifikowane także jako materiały urzędowe. Taki skutek zastosowania art. 4 pr. aut. nie pozostaje jednak w zgodzie z jego ratio legis, w świetle którego nie ma uzasadnienia dla wyłączania projektów z zakresu prawa autorskiego. Szczególnie problematyczną konsekwencją wyłączenia jest pozbawienie ochrony utworów architektonicznych realizowanych na podstawie projektów. W związku z tym, de lege lata, konieczne jest stosowanie wykładni odchodzącej od literalnego brzmienia art. 4 pr. aut.
Słowa kluczowe: utwór, projekt architektoniczny, materiał urzędowy, dokument urzędowy
dr Jakub Chwalba
Intellectual Property Law Chair, Faculty of Law and Administration, Jagiellonian University in Krakow, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2310-4286
Architectural and Construction Designs in the Context of Article 4 of the Act on Copyright and Related Rights
The article discusses the copyright law status of architectural and construction designs against the background of Article 4 of the Act on Copyright and Related Rights. These designs exhibit close links with administrative law: they are created in the context of proceedings before administrative authorities, they are prepared on the basis of guidelines contained in the Construction Law, and they become elements of administrative decisions. The aim of this article is to determine whether these designs are ‘official’ goods, excluded from protection under Article 4 of the Copyright Act. In this respect, the article analyses the ratio legis of the exclusions listed in this provision, the notions of ‘official material’ and ‘official document’, as well as the views expressed in legal scholarship and case law on the status of architectural and construction designs against the background of Article 4 of the Copyright Act. These designs, as integral elements of construction permits, are considered official documents, while a broad interpretation enables their qualification as official materials. Such consequence of applying Article 4 of the Copyright Act is, however, inconsistent with its ratio legis, in the light of which there is no justification for excluding designs from the scope of copyright. A particularly problematic consequence of their exclusion is lack of protection for architectural works built on the basis of these designs. Consequently, as the law currently stands, it is necessary to apply an interpretation which departs from the literal wording of Article 4 of the Copyright Act.
Keywords: work, architectural design, official material, official document
Bibliografia / References
Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie, Warszawa 2016
Barta J., Markiewicz R. [w:] J. Barta, M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, R. Markiewicz, E. Traple, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. J. Barta, R. Markiewicz, wyd. V, Warszawa 2011
Chwalba J. [w:] Ustawy autorskie. Komentarze, t. I, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021
Ferenc-Szydełko E. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. E. Ferenc-Szydełko, Warszawa 2021
Filipowicz T., Prywatnoprawne aspekty projektu budowlanego [w:] Proces inwestycji budowlanych, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, Warszawa 2015
Fleszer D., Status dokumentu i materiału urzędowego na gruncie prawa autorskiego [w:] Własność intelektualna a dziedzictwo kulturowe. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Wojciechowi Kowalskiemu, red. M. Jankowska, P. Gwoździewicz-Matan, P. Stec, Warszawa 2020
Golat R., Prawo autorskie w pytaniach i odpowiedziach. Działalność projektowa w budownictwie, Warszawa 2009
Grzybowski M., Kontrowersje wokół pojęcia „materiału urzędowego”, „Białostockie Studia Prawnicze” 2022/27 (1)
Koellner T., Prawo autorskie a dostęp do informacji publicznej, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2012/3
Machała W., Utwór. Przedmiot prawa autorskiego, Warszawa 2013
Markiewicz R., Pomysł i materiał urzędowy jako utwory [w:] Experientia docet. Księga jubileuszowa ofiarowana Pani Profesor Elżbiecie Traple, red. P. Kostański, P. Podrecki, T. Targosz, Warszawa 2017
Niżnik-Mucha A., Glosa do wyroku WSA z dnia 21.02.2006 r., II SA/Gd 897/05, „Przegląd Sejmowy” 2008/1
Nowicka A. [w:] Ustawy autorskie. Komentarze, t. I, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021
Pązik A., Ochrona autorskoprawna opinii biegłych sądowych, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2025/2
Pinkalski Z., Granice ochrony prawnoautorskiej. Glosa do wyroku SN z dnia 27.02.2009 r., V CSK 337/08, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2010/3
Pinkalski Z., Wyłączenia spod ochrony prawnoautorskiej – art. 4 pr. aut. i pr. pokr., „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2009/4
Ricketson S., Ginsburg J., International Copyright and Neighbouring Rights: The Berne Convention and Beyond, Oxford–New York 2006
Słownik języka polskiego PWN, hasło: materiał, https://sjp.pwn.pl/szukaj/materia%C5%82.html (dostęp: 17.11.2025 r.)
Słownik języka polskiego PWN, hasło: urzędowy, https://sjp.pwn.pl/szukaj/urz%C4%99dowy.html (dostęp: 17.11.2025 r.)
Stanisławska-Kloc S., Opisy patentowe i ochronne jako jedna z kategorii wyłączeń spod ochrony autorskoprawnej [w:] Aktualne wyzwania prawa własności intelektualnej i prawa konkurencji. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Michałowi du Vallowi, red. D. Kasprzycki, J. Ożegalska-Trybalska, Warszawa 2015
Turczyn A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz aktualizowany, red. O.M. Piaskowska, LEX 2023
Wojnarska E., Charakter prawny opinii i ekspertyz sporządzanych na zlecenie Kancelarii Prezydenta RP w kontekście prawa autorskiego. Glosa do wyroku NSA z dnia 27.01.2012 r., I OSK 2130/11, „Państwo i Prawo” 2015/4
Wiktoria Matysik
Twórczość równoległa w prawie autorskim
Przedmiotem artykułu jest omówienie konstrukcji twórczości równoległej w prawie autorskim, czyli zjawiska niezależnego stworzenia przez twórców takich samych wytworów, spełniających przesłanki ochrony prawnoautorskiej. Przeanalizowano podstawy konstrukcji twórczości równoległej, ze szczególnym uwzględnieniem jej genezy, przesłanek oraz miejsca w systemie praw autorskich jako praw wyłącznych. Zwrócono uwagę na okoliczności wpływające na prawdopodobieństwo jej zaistnienia, z uwzględnieniem zarówno czynników determinujących możliwość stworzenia identycznych dzieł, jak i czynników wtórnych, niezwiązanych wprost z procesem twórczym, a mających znaczenie stricte dowodowe. Na przykładzie orzecznictwa niemieckiego i amerykańskiego ukazano standardy dowodowe stosowane w sprawach o naruszenie praw autorskich, w których pozwany podnosi zarzut niezależnego stworzenia swojego dzieła. Podjęto również rozważania na temat konsekwencji twórczości równoległej, w szczególności przedstawiono propozycję zasad eksploatacji utworów paralelnych i egzekwowania praw do nich, zarówno w relacjach dwustronnych (pomiędzy twórcami takich utworów), jak i względem osób trzecich.
Słowa kluczowe: twórczość równoległa, proces twórczy, kopiowanie, prawo autorskie
Wiktoria Matysik
graduate of the Faculty of Law and Administration of the Jagiellonian University in Krakow, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0009-0008-4783-4148
Parallel Creation in Copyright Law
This article discusses the notion of parallel creation in copyright law. Parallel creation is a phenomenon whereby authors independently create identical works, which meet the conditions of copyright protection. It analyses the foundations of parallel creation, with special emphasis on its origin, conditions and place in the system of authors’ rights as exclusive rights. Attention is drawn to circumstances which affect the probability of parallel creation emerging, taking into consideration both factors which determine the possibility of creating identical works, and secondary factors, which are not related to the creative process directly, but have strictly evidentiary significance. Using the example of German and US case law, the author describes the evidentiary standards applied in copyright infringement cases in which defendant claims that they created their work independently. Moreover, the author discusses the consequences of parallel creation. In particular, a proposal is made of the principles of use of parallel works and of enforcement of rights in them, both in bilateral relations (between the authors of such works) and vis-a-vis third parties.
Keywords: parallel creation, creative process, copying, copyright law
Bibliografia / References
Ahlberg H., Lauber-Rönsberg A. [w:] BeckOK Urheberrecht, red. H.-P. Götting, A. Lauber-Rönsberg, N. Rauer, München 2025
Antoniuk J.R., Dowód z opinii biegłego na okoliczność twórczego i indywidualnego charakteru dzieła w postępowaniu cywilnym, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2024/4
Bar A., Obrazy generowane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Status prawnoautorski, Warszawa 2025
Barta J., Plagiat muzyczny, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej” 1978/3
Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie, Warszawa 2016
Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie i prawa pokrewne. Wprowadzenie, Warszawa 2024
Barta J., Markiewicz R., Spór o granice prawa autorskiego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej” 2006/5
Barta J., Markiewicz R. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. J. Barta, R. Markiewicz, Warszawa 2011
Barta J., Markiewicz R., Matlak A., Niewęgłowski A., Poźniak-Niedzielska M. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 13, Prawo autorskie, red. J. Barta, Warszawa 2017
Błeszyński J. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 13, Prawo autorskie, red. J. Barta, Warszawa 2017
Błeszyński J., Twórczość jako przesłanka ochrony w polskim prawie autorskim w świetle doktryny i orzecznictwa [w:] Współczesne problemy prawa prywatnego. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Edwarda Gniewka, red. J. Gołaczyński, P. Machnikowski, Warszawa 2010
Braun S.K., Der Irrtum mit der Doppelschöpfung, „Die Sachverständigen” 2015/3
Brown A.S., Halliday H.E., Crytomnesia and source memory difficulties, „The American Journal of Psychology” 1991/104 (4)
Buccafusco C., There’s no such thing as independent creation, and it’s a good thing, too, „William & Mary Law Review” 2023/4
Bullinger W. [w:] Praxiskommentar zur Urheberrecht, red. A. Wandtke, W. Bullinger, München 2022
Chwalba J., Utwór czy twórczość? O przedmiocie ochrony w prawie autorskim, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2022/4
Drzewiecki A. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. E. Ferenc-Szydełko, Warszawa 2021
Grzybczyk K. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. P. Ślęzak, Warszawa 2017
Grzybowski S., Zagadnienia prawa wynalazczego, Warszawa 1972
Hopper J.B., Copyright is a joke: Perspectives on joke theft in stand-up comedy, and how to save the punchline, „The Columbia Journal of Law & the Arts” 2022/47 (4)
Jankowska M. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. P. Ślęzak, Warszawa 2017
Jasińska K., Pinkalski Z., Rasiewicz J., Sokołowska-Ławniczak A., Metodyka pracy pełnomocnika w sprawach cywilnych z zakresu prawa własności intelektualnej, Warszawa 2021
Kopff A., Dzieło sztuk plastycznych i jego twórca w świetle przepisów prawa autorskiego, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozprawy i Studia” 1961/83
Kopff A., Konstrukcje cywilistyczne w prawie wynalazczości, Warszawa 1978
Kubiak M. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. A Michalak, Warszawa 2019
Laskowska-Litak E., Pojęcie utworu w prawie autorskim, Warszawa 2022
Loewenheim U., Leistner M. [w:] Handbuch des Urheberrechts, red. U. Loewenheim, München 2021
Lutkova O., On the issue of parallel creation in Russia and other countries, „Russian Journal of Comparative Law” 2018/5 (2)
Machała W., Utwór. Przedmiot prawa autorskiego, Warszawa 2013
Machała W., Rząsa G., Siciarek M. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. R.M. Sarbiński, Warszawa 2019
Mania G., Plagiat muzyczny, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2016/3
Markiewicz M., Zarząd wspólnym prawem autorskim, Warszawa 2018
Markiewicz M. [w:] Ustawy autorskie. Komentarze, t. I, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021
Markiewicz R., Ilustrowane prawo autorskie, Warszawa 2018
Michalak A. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. A Michalak, Warszawa 2019
Mylly U.-M., Harmonizing copyright rules for computer program interface protection, „University of Louisville Law Review” 2010/48 (4)
Pinkalski Z., Prawna ochrona formatów telewizyjnych, Warszawa 2015
Podrecki P. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. D. Flisak, Warszawa 2015
Raue B. [w:] Urheberrechtsgesetz, red. T. Dreier, G. Schulze, München 2025
Sewerynik A., Nie wszystko co podobne to plagiat, „Rzeczpospolita”, PCD, 2012/11
Szczepanowska-Kozłowska K., Cywilne prawo – Prawo autorskie – ochrona prawna specyfikacji sporządzonej stosownie do wymagań Prawa zamówień publicznych. Glosa do wyroku SN z dnia 27.02.2009 r., V CSK 337/08, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2010/3
Ślęzak P., Umowy w zakresie współczesnych sztuk wizualnych, Warszawa 2012
Targosz T. [w:] Ustawy autorskie. Komentarze, t. II, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021
Traple E. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. J. Barta, R. Markiewicz, Warszawa 2011
Usaklioglu N.E.E., Cryptomnesia and Subconcious Copying, 22.02.2023 r., https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4366351 (dostęp: 6.09.2025 r.)
Vallès R.C., The requirement of originality [w:] Research Handbook on the Future of EU Copyright, red. E. Derclaye, Cheltenham 2009
Michał Markiewicz
Kwalifikacja prawna utworu w postępowaniu cywilnym
Wśród przesłanek kwalifikacji dzieła jako utworu należy wymienić przesłanki, których ocena mieści się w granicach ustaleń stanu faktycznego sporu. Należą do nich: 1) stworzenie przez człowieka, 2) ustalenie, 3) twórczy charakter dzieła. Pogląd ten nie wydaje się dyskusyjny, w przeciwieństwie do ostatniej przesłanki, tj. kwalifikacji spełnienia przez dzieło indywidualnego charakteru. Choć dominujący pogląd doktryny i orzecznictwa przyjmuje, że kwalifikacja ta stanowi okoliczność faktyczną sporu, to w moim przekonaniu pogląd ten nie jest uzasadniony. Ocena spełnienia tej przesłanki stanowi bowiem stosowanie prawa (subsumpcję) i podlega weryfikacji (kontroli) nie z perspektywy swobodnej oceny dowodów, lecz prawidłowego stosowania prawa. Uznanie tej kwalifikacji za okoliczność prawną sporu prowadzi do wielu konsekwencji, w tym: 1) braku ciężaru dowodu po stronie procesu powołującej się na ochronę w zakresie spełniania tej przesłanki przez dzieło, 2) braku możliwości powołania biegłego na okoliczność spełnienia tej przesłanki, 3) braku możliwości stosowania dla tej kwalifikacji instytucji Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących ułatwień w ustaleniu stanu faktycznego (art. 229–231), 4) automatycznej kontroli prawidłowości tej kwalifikacji przez sądy apelacyjne, 5) możliwości złożenia skargi kasacyjnej bazującej na błędnej kwalifikacji spełnienia bądź niespełnienia przesłanki indywidualnego charakteru przez dzieło. Z perspektywy procesowej należy stwierdzić, że strona, przedstawiając oryginał albo egzemplarz utworu, dostarcza sądowi wszelkie informacje na temat stanu faktycznego niezbędnego do zakwalifikowania dzieła z perspektywy przesłanki indywidualnego charakteru. Oczywiście dla zabezpieczenia jej interesów zasadne jest, aby przedstawiła ona także dowody pośrednie, takie, które pomogą sądowi ocenić dzieło z perspektywy tej przesłanki – jednak brak w tym zakresie obowiązku po stronie, która twierdzi, że dzieło jest chronione. Natomiast w razie konieczności posiadania specjalistycznej wiedzy dla oceny spełnienia tej przesłanki to sąd musi podjąć inicjatywę w celu pozyskania tych informacji – na nim bowiem ciąży obowiązek kwalifikacji prawnej przedstawionego dzieła.
Słowa kluczowe: utwór, indywidulany charakter, okoliczność prawna, okoliczność faktyczna, ciężar dowodu
dr Michał Markiewicz
Intellectual Property Law Chair, Faculty of Law and Administration, Jagiellonian University in Krakow, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1906-7996
The Legal Qualification of a Work in Civil Proceedings
Among the criteria employed in determining whether an output constitutes a copyrighted work, several belong to the domain of factual ascertainment. These include: (1) human authorship; (2) the work being established in any form; and (3) the creative character of the output. This classification is generally uncontroversial. The difficulty arises with the final criterion, namely the assessment of whether the output exhibits individual character. Although the prevailing Keywords: discovery, discovery process, prohibition of patenting, lack of copyright protection, custom in copyright law view in both academic literature and case law treats this assessment as a question of fact, such a position, in my view, is insufficiently grounded. The determination of individual character entails an act of legal subsumption and is therefore subject not to the principles governing the free evaluation of evidence, but to review for the correct application of law. Recognising this assessment as a question of law carries several procedural implications.
These include:
(1) the absence of any burden of proof on the party asserting copyright protection with respect to this criterion;
(2) the impossibility of appointing an expert witness to determine whether the criterion is fulfilled;
(3) the inapplicability of the provisions of the Code of Civil Procedure designed to facilitate the establishment of facts (Articles 229–231);
(4) automatic appellate review of the correctness of the legal qualification; and
(5) the availability of a cassation appeal predicated on the erroneous qualification of the work as possessing—or lacking—individual character.
From a procedural perspective, the mere submission of the original or a copy of the work provides the court with all factual material necessary to assess the work in respect of individual character. While, as a matter of prudence, a party may choose to adduce additional indirect evidence to assist the court in its evaluation, it is under no obligation to do so. Where specialist knowledge is required, it is incumbent upon the court to take the initiative in obtaining such expertise, for the court bears the responsibility of furnishing the correct legal qualification of the presented output.
Keywords: copyrighted work, individual character, question of law, question of fact, burden of proof
Bibliografia / References
Antoniuk J.R., Dowód z opinii biegłego na okoliczność twórczego i indywidualnego charakteru dzieła w postępowaniu cywilnym, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2024/4
Barańska A., Krakowiak M. [w:] System Postępowania Cywilnego, t. 4, Orzeczenia sądowe, red. A. Góra-Błaszczykowska, P. Osowy, Warszawa 2025
Jakubecki A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Artykuły 1–366, red. T. Wiśniewski, LEX/el. 2021
Machała W., Utwór. Przedmiot prawa autorskiego, Warszawa 2012
Machnikowski P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Legalis 2023
Manowska M., Zarzuty naruszenia prawa materialnego [w:] System Postępowania Cywilnego, t. 5, Środki zaskarżenia, red. A. Góra-Błaszczykowska, Warszawa 2023
Pallas Loren L., Reese R.A., Proving infringement: burdens of proof in copyright infringement litigations, „Lewis & Clark Law Review” 2023/2
Pietrzkowski H., Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach cywilnych, LEX 2024
Rejdak M. [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. II, Komentarz do art. 205 1 –424 12 , red. A. Marciniak, wyd. 1, Warszawa 2019
Wiśniewski T. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, Artykuły 367–505 39 , red. T. Wiśniewski, LEX/el. 2021
dr Dariusz Kasprzycki
researcher at the Department of Intellectual Property Law of the Faculty of Law and Administration of the Jagiellonian University in Krakow, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6397-1750
Patenting antibodies
Antibodies have become pivotal in modern medicine, serving as the basis for innovative therapies and vaccines. Their complex biological nature, characterized by immense structural diversity and highly specific antigen-binding properties, presents unique challenges for patent law. This paper explores the theoretical and practical routes for patenting antibodies, including epitope-specific claims, functional claims based on binding characteristics, and claims directed to novel formats or therapeutic applications. The patentability of antibodies seems to depend mostly on satisfying the requirements of sufficiency of disclosure and inventive step, with functional and structural features being central to claim formulation. The analysis highlights that, while European practice permits broad functional claims when supported by credible data, inventive step scrutiny remains decisive, particularly for antibodies targeting known antigens. At the same time, in the US the sufficient disclosure, in particular enablement requirement, plays a crucial role, notably after the Amgen v. Sanofi judgment. By examining case law and patent office guidelines, the paper elucidates how the interplay between the technical nature of antibodies and patent requirements shapes the scope of protection, possibly aiming to balance the interests of innovation, competition, and public access to therapeutics.
Keywords: antibodies, patentability, European Patent Convention, sufficiency of disclosure, inventive step, functional claims, genus claims, pharmaceutical inventions
Bibliografia / References
B. Alberts, A. Johnson, J. Lewis, et al., Molecular Biology of the Cell (4th ed., Garland Science 2002), https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26884/
H. Banoun, The Role of Antibodies in the Light of the Theory of Evolution, 3(3) African Journal of Biological Sciences, 1-9 (2021), https://ssrn.com/abstract=3902322
T. Bucher, The Barrier Around Antibody Inventions at the European Patent Office, epi Information No. 4 (2024), https://information.patentepi.org/issue-4-2024/the-barrier-around-antibody-inventions.html
M. Clark, Ch. Jung & D. Matthew, Biology 2e (OpenStax 2018), https://openstax.org/details/books/biology-2e
M. Dhenne, Sanofi vs. Amgen: Successful first UPC revocation action and strict assessment of therapeutic antibodies patentability, Kluwer Patent Blog, https://legalblogs.wolterskluwer.com/patent-blog/sanofi-vs-amgen-successful-first-upc-revocation-action-and-strict -assessment-of-therapeutic-antibodies-patentability
Encyclopedia Britannica (2025), https://www.britannica.com/science/antibody/Antibody-structure-and-classes
J. Gardner, A three-decade monopoly: How Amgen built a patent thicket around its top-selling drug, BiopharmaDive (2021), https://www.biopharmadive.com/news/amgen-enbrel-patent-thicket-monopoly-
biosimilar/609042/
D. Karshtedt, M. Lemley & S. Seymore, The Death of the Genus Claim, 35 Harvard Journal of Law & Technology, 1-72 (2021), http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3668014
S. Ghosh, Patents and the Regulatory State: Rethinking the Patent Bargain Metaphor After Eldred, 19 (4) Berkeley Technology Law Journal 1315–1388 (2004)
D. Kasprzycki, Plausibility and Enablement: Are They the Same Cup of Tea?, 2(168) Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego – Prace z Prawa Własności Intelektualnej, 72–94 (2025)
T. Lagace, D. Curtis, R. Garuti, M. McNutt, S. Park, H. Prather, N. Anderson, Y. K. Ho, R. Hammer & J. Horton, Secreted PCSK9 decreases the number of LDL receptors in hepatocytes and in livers of parabiotic mice, 116(11) Journal of Clinical Investigation, 2995–3005 (2006), https://doi.org/10.1172/JCI29383
M. Lemley & J. Sherkow, The Antibody Patent Paradox, 132 Yale Law Journal 994 (2023), University of Illinois College of Law Legal Studies, https://ssrn.com/abstract=4032912 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4032912
C. Mathias, Overview of the Immune System and Its Pharmacological Targets, in Pharmacology of Immunotherapeutic Drugs (Clinton Mathias, Jeremy McAleer & Doreen Szollosi eds., Springer 2020), https://doi.org/10.1007/978-3-030-19922-7_1
B. O’Shaughnessy, The False Inventive Genus: Developing a New Approach for Analyzing the Sufficiency of Patent Disclosure Within the Unpredictable Arts, 7 Fordham Intell. Prop. Media & Ent. L.J., 147 (1996), https://ir.lawnet.fordham.edu/iplj/vol7/iss1/10
J. Sherkow, M. Lemley & Mark A., Brief of Patent Law Professors as Amicus Curiae Supporting the Appellant and Reversal (In re Xencor) (October 4, 2023). In re Xencor, No. 23-2048 (Fed. Cir. 2023), University of Illinois College of Law Legal Studies Research Paper No. 24-08, SSRN: https://ssrn.com/abstract=4594874
J. Yang, Enablement for Genus Claims: A Bifurcated Approach, 23 Chicago-Kent Journal of Intellectual Property 20 (2023), https://scholarship.kentlaw.iit.edu/ckjip/vol23/iss1/5
Justyna Ożegalska-Trybalska
Unieważnienie patentu oraz prawa ochronnego na wzór użytkowy w kontekście stosowania przepisów intertemporalnych ustawy – Prawo własności przemysłowej
W niniejszym artykule przeanalizowano kwestię unieważnienia niektórych krajowych praw własności przemysłowej – w szczególności patentów i praw do wzorów użytkowych – w świetle zmian regulacyjnych, które mogą mieć wpływ na kwalifikowalność tych praw do ochrony. Jego celem jest ustalenie, czy i w jakim zakresie wcześniej przyznane prawa mogą zostać zakwestionowane na podstawie nowych podstaw prawnych. Analiza ta jest szczególnie aktualna w świetle ostatnich orzeczeń krajowych sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, i porusza problem, który nie był dotychczas szeroko omawiany w literaturze dotyczącej przepisów przejściowych przewidzianych w kolejnych nowelizacjach ustawy Prawo własności przemysłowej (p.w.p.). Problem dotyczy w szczególności zmiany brzmienia art. 89 ust. 1 p.w.p., określającego przesłanki unieważnienia patentu, nowelizacją z 2019 r. w kontekście relacji jej art. 2 i art. 315 ust. 3 p.w.p. oraz następujących pytań powstałych w praktyce na tle stosowania tych przepisów. Po pierwsze, pojawia się problem , czy art. 89 ust. 1 p.w.p. powinien być stosowany w zmienionej formie w celu unieważnienia praw przyznanych przed 2019 r. Rozważania te wynikają ze szczególnej zasady intertemporalnej zawartej w art. 2 ustawy nowelizującej z 2019 r., która stanowi, że przepis ten ma zastosowanie „do wniosków o unieważnienie złożonych po dacie wejścia w życie niniejszej ustawy”. Po drugie, należy ustalić, czy ta reguła przejściowa ma pierwszeństwo przed art. 315 ust. 3 p.w.p., który stanowi, że ustawowe warunki uzyskania patentu i praw ochronnych na wzór użytkowy ocenia się zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu złożenia wniosku. Wnioski zawarte w niniejszym artykule opierają się na założeniu, że odstępstwa od zakazu retroaktywności w odniesieniu do unieważnienia praw wyłącznych należy traktować z ostrożnością. Wyjątki takie powinny być dopuszczalne wyłącznie w przypadku istnienia istotnych powodów (w tym względów interesu publicznego), gdy ingerencja jest proporcjonalna i konieczna oraz gdy brzmienie przepisów wyraźnie potwierdza te wyjątki. Chociaż tekst art. 2 ustawy nowelizującej z 2019 r. może wydawać się szczególną regułą intertemporalną, która odbiega zasady przewidzianej w art. 315 ust. 3 p.w.p. interpretacja tych przepisów, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, wraz ze szczegółową analizą i argumentami przedstawionymi w niniejszym artykule, sugeruje węższą interpretację. Proponowana interpretacja prowadzi to do następujących wniosków:
1. Podstawy unieważnienia patentu oraz prawa ochronnego na wzór użytkowy nie powinny obejmować podstaw wymienionych w art. 89 ust. 1 p.w.p, jeżeli podstawy te nie miały zastosowania w momencie zgłoszenia ochrony. Jeżeli przed wejściem w życie niniejszego artykułu nie istniały podobne przeszkody prawne dla udzielenia prawa, to jego ważność nie może być kwestionowana na podstawie takich nieistniejących przyczyn w postępowaniu o unieważnienie.
2. Artykuł 2 ustawy zmieniającej z 2019 r., jako nowy przepis przejściowy, nie wpłynął na zasady przyznawania patentów, a jedynie rozszerzał możliwość kontroli publicznej nad wadliwie przyznanymi prawami w celu wyeliminowania ich z obiegu (niezależnie od zasad, na podstawie których zostały przyznane). Przy takim podejściu należy unikać stosowania art. 89 ust. 1 p.w.p., zmienionego ustawą zmieniającą z 2019 r., do praw przyznanych przed 2019 r., powołując się na tę konkretną zasadę intertemporalną.
3. Założenie, że art. 315 p.w.p. pozostaje ogólną regułą intertemporalną pozwala na stosowanie jednolitej zasady, która jest silnie uzasadniona dla instytucji unieważnienia praw udzielonych i unieważnianych w różnych konfiguracjach czasowych, a mianowicie, że ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu i prawa ochronnego na wzór użytkowy są oceniane zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu zgłoszenia wynalazku i wzoru użytkowego w UPRP.
Biorąc pod uwagę możliwość różnych interpretacji i wniosków co do analizowanej relacji przepisów intertemporalnych w p.w.p., konieczne jest uwzględnienie istotnych konsekwencji dla przyszłych postępowań dotyczących praw wyłącznych na mocy art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4 p.w.p. Ma to szczególne znaczenie zarówno dla obecnych, jak i przyszłych ram prawnych. Aby wyeliminować niepewność dotyczącą skutków retroaktywnych podstaw unieważnienia, proponowane są dwa możliwe rozwiązania: albo doprecyzowanie odpowiednich przepisów przejściowych w przyszłych nowelizacjach p.w.p., albo wprowadzenie jednego ogólnego przepisu, który jasno określa, czy nowe regulacje mają zastosowanie do praw przyznanych pod rządami wcześniej obowiązujących przepisów.
Słowa kluczowe: unieważnienie patentu, przepisy intertemporalne, podstawy unieważnienia o podstawy odmowy udzielenia patentu
dr hab. Justyna Ożegalska-Trybalska, Jagiellonian University professor
Director, Intellectual Property Law Chair, Faculty of Law and Administration, Jagiellonian University in Krakow, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0206-1918
Invalidation of a Patent and a Right of Protection for Utility Model in the Context of Intertemporal Provisions of the Industrial Property Law Act
The article examines the issue of invalidating certain national industrial property rights - specifically, patents and right of protection for utility models – in the light of legislative changes that may affect their eligibility for protection. Its aim is to determine whether, and, if so, to what extent, previously granted rights can be challenged on the new legal grounds. This analysis is particularly timely given the recent judgments of Polish administrative courts, including the Supreme Administrative Court, and highlights a problem that has not been extensively discussed in the literature on intertemporal provisions contained in the Polish Industrial Property Law Act (IPL). The issue at hand specifically concerns the amendment to Article 89(1) of the IPL, which outlines the grounds for invalidating a patent, made in October 2019 (Journal of Laws 2019.2309), raising the following practical questions about how it interacts with Article 2 and Article 315(3) of the IPL. Firstly, the problem arises whether Article 89(1) of IPL should be applied in its amended form to invalidate rights granted before 2019. These considerations arise from the special intertemporal rule in Article 2 of the amending act, which states that this provision applies ‘to applications for invalidation filed after the date of entry into force of this act’. Secondly, we need to determine if this specific intertemporal rule overrides Article 315(3) of the IPL, which stipulates that the statutory conditions for obtaining a patent and a right of protection for a utility model are assessed in accordance with the provisions in force on the date when the application is submitted. The conclusions drawn in this article are based on the premise that derogations from the prohibition of retroactivity regarding the invalidation of exclusive rights should be approached with caution. Such exceptions should only be permitted when there are valid reasons (including considerations of public interest), when the interference is proportionate and necessary, and when the wording of the law clearly supports these exceptions. Although the text of Article 2 of the 2019 amending act may appear to serve as a special intertemporal rule that deviates from that stipulated in Article 315(3) of the IPL, the interpretation of these provisions, as established in administrative court case law, along with the detailed analysis and arguments presented in this article, suggests a narrower interpretation. The proposed interpretation leads to the following conclusions:
1. The grounds for invalidating a patent or a right of protection for a utility model should not include the grounds listed in Article 89(1) of IPL if those grounds were not applicable at the time of filing for protection. If, prior to the enactment of this Article, there were no similar legal obstacles to granting a right, then the validity of this right cannot be challenged based on such non-existent reasons during proceedings for its invalidation.
2. Article 2 of the 2019 amending act, as a new transitional provision, did not interfere with the rules under which patents were granted, but only extended the possibility of public control over defectively granted rights in order to eliminate them from circulation (regardless of the rules under which they were granted). With this approach, the application of Article 89(1) of the IPL, as amended in 2019, to rights granted before 2019, with reference to this specific intertemporal rule, should be avoided.
3. The assumption that Article 315(3) of the IPL remains the general intertemporal rule allows for the application of a uniform rule, strongly justified for the institution of invalidation of rights granted and invalidated in different time configurations, namely, that the statutory conditions required to obtain a patent or a right of protection for a utility model are assessed according to the provisions in force on the date of filing the invention and utility model with the Polish Patent Office.
Recognizing the potential for diverse interpretations and varied conclusions, it is essential to address the significant implications for future proceedings related to exclusive rights under Article 89(1)(3) and (4) of the IPL. This is especially relevant to both current and proposed legal frameworks. To eliminate uncertainties regarding the retroactive effects of grounds for invalidation, two possible solutions can be proposed: either clarifying the relevant intertemporal provisions in future amendments to the IPL, or introducing a single general provision that would clearly state whether the new regulations apply to rights granted under previously applicable provisions.
Keywords: invalidation of a patent, intertemporal provisions, grounds for invalidating a patent and grounds for refusal to grant a patent
Bibliografia / References
Koczorowski P. [w:] Komentarze Prawa Prywatnego, t. VIIIA, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. Ł. Żelechowski, Warszawa 2022
Niewęgłowski A. [w:] T. Demendecki, A. Niewęgłowski, J.J. Sitko, J. Szczotka, G. Tylec, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX 2015
Promińska U., Przepisy intertemporalne w zakresie znaków towarowych, „Przegląd Prawa Handlowego” 2004/1
Szczepanowska-Kozłowska K. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 14B, Prawo własności przemysłowej, red. R. Skubisz, Warszawa 2012
Szczepanowska-Kozłowska K., Ochrona praw wyłącznych. Stare po staremu, „Rzeczpospolita”, PCD, 280 (6053), z 30.11.2001 r.
Sznajder M. [w:] Komentarze Prawa Prywatnego, t. VIIIB, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. Ł. Żelechowski, Warszawa 2022
Tylec G. [w:] T. Demendecki, A. Niewęgłowski, J.J. Sitko, J. Szczotka, G. Tylec, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX 2015
Żelechowski Ł. [w:] Komentarze Prawa Prywatnego, t. VIIIA, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. Ł. Żelechowski, Warszawa 2022
Janusz Raglewski, Dariusz Kuberski
Import towarów z podrobionym znakiem towarowym jako podstawa karalności za przestępstwo z art. 305 ustawy – Prawo własności przemysłowej
Przedmiotem artykułu jest analiza problemu wykładniczego dotyczącego kwalifikacji prawnokarnej importu towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym na gruncie art. 305 ustawy z dnia 30.06.2000 r. – Prawo własności przemysłowej. Autorzy podejmują próbę rozstrzygnięcia kontrowersyjnej kwestii, czy import towarów z podrobionymi znakami towarowymi realizuje znamię „dokonywania obrotu” typu czynu zabronionego, spenalizowanego we wskazanym przepisie ustawy – Prawo własności przemysłowej. W pierwszej części artykułu dokonano analizy zasady terytorialności systemu ochrony znaków towarowych oraz przedstawiono definicję importu w ujęciu systemowym. Następnie przeprowadzono wykładnię pojęcia „dokonywania obrotu” w świetle przepisów krajowych i unijnych, ze szczególnym uwzględnieniem rozróżnienia między „wprowadzeniem do obrotu” i „dokonywaniem obrotu”. W końcowej części artykułu autorzy prezentują stanowisko, że import towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym stanowi formę dokonania obrotu w rozumieniu art. 305 p.w.p., co skutkuje odpowiedzialnością karną importera już na etapie samego przemieszczenia towaru na obszar celny Unii Europejskiej, niezależnie od dalszych czynności dystrybucyjnych.
Słowa kluczowe: podrobiony znak towarowy, import towarów, dokonywanie obrotu
dr hab. Janusz Raglewski, Jagiellonian University professor
Department of Criminal Law, Faculty of Law and Administration, Jagiellonian University in Krakow, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4071-381X
dr Dariusz Kuberski, Kujawy and Pomorze University professor
Institute of Law and Administration, Faculty of Law, Social Sciences and Humanities, Kujawy and Pomorze University in Bydgoszcz, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3771-0551
Import of Goods with Counterfeit Trademarks as a Basis for Criminal Liability under Article 305 of the Industrial Property Law
This study analyses an interpretative problem concerning the criminal law qualification of imports of goods marked with counterfeit trademarks under Article 305 of the Act of 30 June 2000 – Industrial Property Law. The article attempts to resolve the controversial question of whether the import of goods bearing counterfeit trademarks fulfils the constituent element of ‘trading’ of the prohibited act penalized under the aforementioned article of the Industrial Property Law. The first part of the study contains an analysis of the principle of territoriality of the trademark protection system and presents the definition of import from a systemic perspective. Subsequently, the concept of ‘trading’ is interpreted in light of domestic and European Union provisions, with particular emphasis on the distinction between ‘placing on the market’ and ‘trading’. In the concluding part of the article, the authors present the view that the import of goods marked with counterfeit trademarks constitutes a form of trading in them within the meaning of Article 305 of the Industrial Property Law, which results in criminal liability of the importer already at the stage of mere movement of such goods into the European Union customs territory, irrespective of further distribution activities.
Keywords: counterfeit trademark, import of goods, trading
Bibliografia / References
Bojarski M., Radecki W., Przewodnik po pozakodeksowym prawie karnym, Wrocław 1999
Czarny-Drożdżejko E., Prawnokarna ochrona znaków towarowych, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 1997/2
Czarny-Drożdżejko E., Przestępstwa w prawie własności przemysłowej, „Prokuratura i Prawo” 2001/10
Daśko N. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. Ł. Żelechowski, Warszawa 2022
Gross N., Trade Mark Exhaustion: The U.K. Perspective, „European Intellectual Property Review” (E.I.P.R.) 2001, Vol. 23, No. 5
Kozłowska-Kalisz P., Mozgawa M. [w:] System Prawa Karnego, t. 11, Szczególne dziedziny prawa karnego. Prawo karne wojskowe, skarbowe i pozakodeksowe, red. M. Bojarski, Warszawa 2018
Kuberski D., Karnoprawna ochrona znaku towarowego. Teoria i praktyka, Warszawa 2021
Kuberski D., Prawne i faktyczne skutki nowelizacji przepisu art. 305 ustawy – Prawo własności przemysłowej, „Palestra” 2022/1–2
Kucharska-Derwisz M., Prawnokarna ochrona prawa do znaku towarowego, „Prokuratura i Prawo” 2006/3
Małecki M., Komentarz do wybranych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii [w:] Przestępstwa narkotykowe i dopalacze. Komentarz, red. W. Górowski, D. Zając, Kraków 2019
Matarewicz J., Ustawa o podatku od towarów i usług. Komentarz aktualizowany, LEX 2025
Misztal-Konecka J., Konecki J., Przestępstwo wprowadzania do obrotu wyrobów oznaczonych podrobionymi znakami towarowymi, „Prokuratura i Prawo” 2007/2
Modzelewski Z., Mularczyk G., Ustawa o VAT. Komentarz, Warszawa 2006
Mozgawa M., Przestępstwa i wykroczenia nieuczciwej konkurencji i inne czyny karalne popełniane w obrocie towarowym [w:] Prawo karne gospodarcze, red. O. Górniok, Warszawa 2003
Mozgawa M., Radoniewicz J., Funkcjonowanie uregulowań dotyczących prawnokarnej ochrony znaków towarowych, „Prokuratura i Prawo” 1998/6
M. Mozgawa, R. Skubisz, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. J. Sieńczyło-Chlabicz, Warszawa 2020
Promińska U., Zakres przedmiotowy wyczerpania prawa ochronnego na znak towarowy [w:] Wyczerpanie praw własności intelektualnej. Konferencja naukowa, Warszawa, 25–26.04.2002 r. (wybrane wystąpienia), Warszawa 2002
Raglewski J., Prawo własności przemysłowej. Komentarz do przepisów karnych, LEX 2016
Skubisz R., Prawo z rejestracji znaku towarowego i jego ochrona, Lublin 2018
Skubisz R., Prawo znaków towarowych, Warszawa 1997
Skubisz R., Wyczerpanie prawa własności intelektualnej. Charakterystyka ogólna [w:] Wyczerpanie praw własności intelektualnej, Konferencja naukowa, Warszawa, 25–26.04.2002 r. (wybrane wystąpienia), Warszawa 2002
System Prawa Prywatnego, t. 14B, Prawo własności przemysłowej, red. R. Skubisz, Warszawa 2017
Tosza S., Wróbel W. [w:] Prawo własności przemysłowej, red. P. Kostański, Warszawa 2020
Tylec G. [w:] T. Demendecki, A. Niewęgłowski, J. Sitko, J. Szczotka, G. Tylec, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX 2015
Zawłocki R., Przestępstwa przeciwko przedsiębiorcom. Komentarz, Warszawa 2003
Krzysztof Kurosz
Stosunek konkurencji jako narzędzie konkretyzacji interesu przedsiębiorcy (o potrzebie unifikacji sprzecznych stanowisk)
W artykule wykazuje się, że interes przedsiębiorcy stanowi element każdej normy sankcjonowanej przewidzianej w ustawie z 16.04.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, a jego konkretyzacja dokonuje się poprzez ustalenie skonkretyzowanego stosunku konkurencji. Stanowisko to wynika z intencji projektodawcy ustawy, wyrażonych w uzasadnieniu z 1992 r. i harmonizuje z konstrukcją art. 18 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, który jest źródłem norm sankcjonujących i wspólnym zwornikiem całej regulacji. Ponadto stosunek konkurencji obejmuje nie tylko rywalizację o klientelę, lecz także o zasoby, takie jak renoma, know-how czy pracownicy. Skonkretyzowany interes przedsiębiorcy warunkuje odpowiedzialność za czyny nieuczciwej konkurencji a nieliczne wyjątki od tej reguły powinny być interpretowane zawężająco. Przyjęcie takiego podejścia służy zwiększeniu konkurencyjności gospodarki poprzez ograniczenie nadmiernej ekspansji regulacyjnej. W artykule pokazano, jak można zunifikować różne stanowiska doktrynalne dotyczące pojęcia stosunku konkurencji poprzez jego bliższe sprecyzowanie.
Słowa kluczowe: nieuczciwa konkurencja, stosunek konkurencji
dr Krzysztof Kurosz
University of Lodz, Faculty of Law and Administration, Department of Civil Law,
active judge of the XXII Intellectual Property Division of the District Court in Warsaw, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0605-3392
A Competitive Relationship as an Instrument of Concretization of an Entrepreneur’s Interest (On the Need to a Unified Approach to Opposing Views)
The article argues that the interest of an entrepreneur is an element of every norm sanctioned by the Act of 16 April 1993 on Combating Unfair Competition. The precise meaning of such interest is concretized through the identification of a specific competitive relationship. This position can be deduced from the intentions of the drafters of the Act, as expressed in the explanatory memorandum of 1992. It is also consistent with the wording of Article 18(1) of the Act on Combating Unfair Competition, which constitutes the legal basis for liability and forms the backbone of the regulation. Furthermore, the competitive relationship covers not only competing for customers, but also competing for such resources as reputation, know-how, or employees. The concretized interest of the entrepreneur determines grounds for liability for acts of unfair competition and the few exceptions to this rule that exist should be interpreted narrowly. This approach boosts the competitiveness of the economy by limiting excessive regulatory expansion. The article also presents the possibility of unifying various views expressed in legal scholarship regarding the concept of competitive relationship by clarifying this concept. The article also presents the possibility of unifying various doctrinal positions regarding the concept of competitive relationship by clarifying this concept.
Keywords: unfair competition, competitive relationship
Bibliografia / References
Antoniuk J.R., Ochrona znaków towarowych w internecie, Warszawa 2007
Czachórski W., Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 1993
Gadek B. (obecnie Giesen), Generalna klauzula odpowiedzialności za czyn nieuczciwej konkurencji (art. 3 u.z.n.k.), „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej” 2003/85
Giesen B., Klauzula generalna (art. 3 ZNKU) a stypizowane czyny nieuczciwej konkurencji – czy klauzula generalna jest jeszcze potrzebna? [w:] In varietate concordia. Księga jubileuszowa Profesora Ryszarda Skubisza, red. E. Całka, A. Jakubecki, M. Nazar, A. Niewęgłowski, R. Poździk, Warszawa 2022
Giesen B., O „stosunku konkurencji” w prawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji [w:] Wyzwania dla ochrony konkurencji i regulacji rynku. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Skocznemu, red. M. Bernatt, A. Jurkowska-Gomułka, M. Namysłowska, A. Piszcz, Warszawa 2017
Giesen B., Pobieranie innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży: praktyka uzasadniona wolnością gospodarczą czy czyn nieuczciwej konkurencji?: kontrowersje wokół wykładni art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. [w:] Prawo konkurencji. 25 lat, red. T. Skoczny, Warszawa 2016
Kaliński M., Szkoda na mieniu i jej naprawienie, Warszawa 2014
Kasprzyk R., Pietrzak B., Abstrakcyjny stosunek konkurencji, „Palestra” 1994/11
Kępiński M., Pojęcie i systematyka prawa konkurencji [w:] System Prawa Prywatnego, t. 15, Prawo konkurencji, red. M. Kępiński, Warszawa 2014
Kępiński M., Relacja klauzuli ogólnej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (art. 3 ust. 1) do szczególnych deliktów nieuczciwej konkurencji [w:] Prawo konkurencji. 25 lat, red. T. Skoczny, Warszawa 2016
Kocot W.J., Odpowiedzialność odszkodowawcza w ramach ujemnego interesu umownego, „Studia Iuridica” 2016/64
Lande J., Studia z filozofii prawa , Warszawa 1959
Lewaszkiewicz-Petrykowska B., Cywilna odpowiedzialność deliktowa za zaniechanie (kilka refleksji) [w:] Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, t. I, red. P. Kardas, T. Sroka, W. Wróbel, Warszawa 2012
Machnikowski P., Odpowiedzialność za własne czyny [w:] System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2019
Nowacki J., Tobor Z., Wstęp do prawoznawstwa, Warszawa 1993
Nowińska E., Tischner A., Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji [w:] System Prawa Handlowego, t. 3, Prawo własności przemysłowej, red. E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Warszawa 2015
Nowińska E. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, K. Szczepanowska-Kozłowska, E. Nowińska, Warszawa 2022
Pyzioł W., Walaszek-Pyzioł A., Czyn nieuczciwej konkurencji (analiza pojęcia), „Przegląd Prawa Handlowego” 1994/10
Radwański Z., Olejniczak A., Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2012
Radwański Z., Prawo zobowiązań, Warszawa 1986
Rasiewicz J. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. M. Sieradzka, M. Zdyb, Warszawa 2016
Sieradzka M. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. M. Sieradzka, M. Zdyb, Warszawa 2016
Skubisz R., Das Recht des unlauteren Wettbewerbs in Polen, „GRUR International – Journal of European and International IP Law” 1994/8–9
Skubisz R., Klauzule generalne w prawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 2016/LXIII (2)
Stefanicki R., Klauzula generalna w ZNKU [w:] System Prawa Prywatnego, t. 13, Prawo konkurencji, red. M. Kępiński, Warszawa 2014
Stelmachowski A., Wstęp do teorii prawa cywilnego, Warszawa 1969
Szczepanowska-Kozłowska K. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, K. Szczepanowska-Kozłowska, E. Nowińska, Warszawa 2022
Szpunar M., Pojęcie czynu nieuczciwej konkurencji – zagadnienia wybrane [w:] Odpowiedzialność cywilna. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Adama Szpunara, red. M. Pyziak-Szafnicka, Kraków 2004
Szwaja J. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. J. Szwaja, Warszawa 2000
Szwaja J. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. J. Szwaja, Warszawa 2000
Szwaja J., Jasińska K. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, red. J. Szwaja, Legalis 2019
Szwaja J., Kubiak-Cyrul A. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. J. Szwaja, J. Kępiński, Warszawa 2024
Tischner A., Cele i zakres zastosowania ZNKU [w:] System Prawa Prywatnego, t. 15, Prawo konkurencji, red. M. Kępiński, Warszawa 2014
Visser D., Misrepresentation and Misappropriation Two Common Principles or Common ‘Basic Moral Feelings’ of Intellectual Property and Unfair Competition Law [w:] Common Principles of European Intellectual Property Law, red. A. Ohly, Tübingen 2012
Wilejczyk J., Teorie prawa deliktów, Warszawa 2021
Zdyb M. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, red. M. Zdyb, M. Sieradzka, Warszawa 2016
Zieliński M., Derywacyjna koncepcja wykładni jako koncepcja zintegrowana, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2006/3
Zbigniew Pinkalski
Ochrona karna tajemnicy przedsiębiorstwa – analiza krytyczna art. 23 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji
Ochrona karna tajemnicy przedsiębiorstwa została uregulowana przede wszystkim w art. 23 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Podstawowe przepisy tej regulacji (tj. art. 23 ust. 1 i 2) w niezmienionej formie obowiązują od ponad 30 lat. W tym okresie diametralnym zmianom uległa natomiast rzeczywistość gospodarcza, którą przepisy te mają regulować, w szczególności wraz ze wzrostem gospodarczym istotnie wzrosła wartość tajemnic przedsiębiorstwa przedsiębiorców działających na polskim rynku. Dlatego warto poddać ją przeglądowi pod kątem możliwości wprowadzenia ulepszeń legislacyjnych. Temu jest poświęcony niniejszy artykuł. Opiera się on na analizie orzecznictwa oraz praktyki obrotu dotyczącej tajemnic przedsiębiorstwa oraz ich konfrontacji z treścią obowiązujących przepisów. Choć problematyka ochrony karnej tajemnic przedsiębiorstwa była już przedmiotem analiz doktrynalnych, istotna jest jej aktualizacja. Nadto w artykule zostały poruszone istotne problemy, które dotychczas były w doktrynie pomijane.
Słowa kluczowe: tajemnica przedsiębiorstwa, nieuczciwa konkurencja
dr Zbigniew Pinkalski
Intellectual Property Law Chair, Faculty of Law and Administration, Jagiellonian University in Krakow, Poland; attorney at law.
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5335-2649
Criminal Law Protection of Trade Secrets: A Critical Analysis of Article 23 of the Act on Combating Unfair Competition
In Poland, criminal law protection of trade secrets is primarily regulated by Article 23 of the Act on Combating Unfair Competition. The basic provisions of this regulation (i.e., Article 23(1) and (2) of the Act) have remained unchanged for over thirty years. During this period, however, the economic reality that these provisions are intended to regulate has undergone radical changes. In particular, as the economy grew, the value of trade secrets of entrepreneurs operating on the Polish market also increased significantly. Therefore, it is worthwhile to review trade secrets in terms of possible legislative improvements. This is the subject of this article. The article is based on an analysis of case law and commercial practice concerning trade secrets and their confrontation with the contents of the applicable provisions. Although the issue of criminal law protection of trade secrets has already been the subject of analyses in scholarship, it is important to keep updating it. In addition, this article will address important issues that have been overlooked in scholarship so far.
Keywords: trade secrets, unfair competition
Bibliografia / References
Chinese-born engineer was convicted of stealing trade secrets, Associated Press, Cleveland.com, 16.07.2009 r., https://www.cleveland.com/business/2009/07/chineseborn_engineer_was_convi.html (dostęp: 23.08.2025 r.)
Corporate espionage is entering a new era, „The Economist”, 14.06.2022 r., https://www.economist.com/business/2022/06/14/corporate-espionage-is-entering-a-new-era (dostęp: 23.08.2025 r.)
Czarny-Drożdżejko E., Karna ochrona uczciwości i konkurencji, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2000/2
Easttom W.C., Computer Security Fundamentals, Indianapolis, Ind. 2023
Hoc S., Nowe prawo Unii Europejskiej w zakresie ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, „Przegląd Prawa Publicznego” 2019/1
Kozłowska P., Prawnokarne aspekty naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa, „Prokuratura i Prawo” 2000/5
Kozłowski K., Ewolucja szpiegostwa biznesowego: od konkurencji przemysłowej do cyberprzestrzeni, „Management and Quality. Zarządzanie i Jakość” 2024/1
Mészáros A.A., Kelemen-Erdős A., Industrial espionage from a human factor perspective, „Journal of International Studies” 2023/3
Michaelides A., Milidonis A., Milidonis A., Ryabinin V., Wiwattanakantang Y., The Value of Trade Secrets: Evidence from Economic Espionage, June 2024, https://www.researchgate.net/publication/381520948_The_Value_of_Trade_Secrets_Evidence_from_Economic_Espionage (dostęp: 23.08.2025 r.)
MK, Szpiegostwo przemysłowe, czyli James Bond w świecie gospodarki, SuperBiznes, 17.09.2016 r., https://superbiz.se.pl/wiadomosci/szpiegostwo-przemyslowe-czyli-james-bond-w-swiecie-gospodarki-aa-UUDQ-Qbnv-nfMg.html (dostęp: 23.08.2025 r.)
Nowińska E. [w:] E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Warszawa 2020
Phillips P.J., Pohl G., Industrial espionage: Window of opportunity, „Information Security Journal: A Global Perspective” 2025/34
Raglewski J., komentarz do art. 23 u.z.n.k. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. M. Sieradzka, M. Zdyb, LEX/el. 2016
Raglewski J., Problem określoności typu czynu zabronionego w przepisach karnych chroniących prawa własności intelektualnej [w:] Experientia docet. Księga jubileuszowa ofiarowana Pani Profesor Elżbiecie Traple, red. P. Kostański, P. Podrecki, T. Targosz, Warszawa 2017
Raglewski J., Wybrane problemy interpretacyjne przepisów karnych ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z 1993 r., „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2010/3
Sieradzka M., Prawnokarne aspekty naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa [w:] Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego, t. XIX, red. L. Bogunia, Wrocław 2006
Surdyk K., Nogacki R., Szpiegostwo przemysłowe w Polsce i na świecie, Interia biznes, 14.05.2017 r., https://biznes.interia.pl/firma/news-szpiegostwo-przemyslowe-w-p olsce-i-na-swiecie,nId,4102502#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=chrome (dostęp: 23.08.2025 r.)
Uliasz M., Przestępstwo naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa, „Monitor Prawniczy” 2001/22