Wykonywanie utworów podczas imprez szkolnych lub akademickich a dopuszczalność uzyskania nagrody przez ucznia lub studenta (art. 31 ust. 2 pr. aut.)Jakub Abramski, Łukasz Maryniak
Wykonywanie utworów podczas imprez szkolnych lub akademickich a dopuszczalność uzyskania nagrody przez ucznia lub studenta (art. 31 ust. 2 pr. aut.)
Instytucja dozwolonego użytku, uregulowana w art. 31 ust. 2 ustawy z 4.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, dotyczy dopuszczalności odtwarzania lub wykonywania utworów podczas imprez szkolnych oraz akademickich przy spełnieniu określonych przesłanek. Eksploatacja utworu nie może się wiązać z osiąganiem korzyści majątkowej przez organizatora oraz z otrzymaniem wynagrodzenia przez wykonawców lub osoby odtwarzające chronione utwory. Jednakże ustawa nie wskazuje wprost, czy otrzymanie nagrody za wykonanie utworu podczas wydarzeń organizowanych w placówkach edukacyjnych przekreśla dopuszczalność powołania się na instytucję dozwolonego użytku. Celem artykułu jest wykazanie, że uzyskanie przysporzenia majątkowego w postaci nagrody przez ucznia (studenta) wykonującego utwór w ramach konkursu, popisu lub egzaminu mieści się, co do zasady, w granicach dyspozycji przepisu art. 31 ust. 2 pr. aut.
Słowa kluczowe: prawo autorskie, dozwolony użytek, imprezy szkolne oraz akademickie, otrzymanie nagrody w konkursie
Jakub Abramski
graduate of the Faculty of Law and Administration at the University of Silesia in Katowice, Poland. Author of publications on intellectual property law and energy law. ORCID: https://orcid.org/0009-0003-4246-0929
dr Łukasz Maryniak
assistant professor at the Faculty of Law and Administration, University of Silesia in Katowice, Poland. He specializes in copyright law and the law of intangible cultural heritage protection.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0198-9036
Performing Works During School and Academic Events in the Context of Permissibility of Pupils or Students Receiving Prizes (Article 31(2) of the Copyright Law)
The institution of permitted use, regulated in Article 31(2) of the Polish Act on Copyright and Related Rights, concerns the admissibility of reproducing or performing works during school and academic events, subject to certain conditions. The exploitation of a work must not involve the organizer obtaining a financial gain or the performers or persons reproducing protected works receiving remuneration. However, there is no statutory indication as to whether receiving remuneration for a performance during events at educational institutions prevents invoking permitted use. The purpose of this article is to demonstrate that a pecuniary benefit in the form of a prize obtained by a pupil (student) who performs a work within the framework of a competition, recital or examination, as a rule, falls within the scope of Article 31(2) of the Copyright Act.
Keywords: copyright, permitted use, school and academic events, receiving a prize in a competition
Bibliografia / References
Błeszyński M., Glosa do wyroku s.apel. z dnia 4.04.2000 r., I ACa 239/00, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2003/6
Butkiewicz M., Publiczne odtwarzanie utworów muzycznych. Wyrok sądu apelacyjnego z 4.04.2000 r. (I ACa 239/00), „Przegląd Prawa Handlowego” 2003/7
Domagalski M., Na szkolnym konkursie aktorskim można zarobić, „Rzeczpospolita” 16.06.2016 r., https://www.rp.pl/internet-i-prawo-autorskie/art3594361-prawo-autorskie-na-konkursie-aktorskim--mozna-zarobic (dostęp: 1.11.2025 r.)
Dreier T., Schulze G., Urheberrechtsgesetz, München 2025
Dreyer G., § 52 Öffentliche Wiedergabe [w:] Urheberrecht Kommentar, red. G. Dreyer, J. Kotthof, A. Meckel, C.-H. Hentsch, Heilderberg 2018
Dustmann A. § 52 Öffentliche Wiedergabe [w:] Urheberrecht Kommentar, red. F.K. Fromm, W. Nordemann, Stuttgart 2018
Grzybowski S. [w:] S. Grzybowski, A. Kopff, J. Serda, Zagadnienia prawa autorskiego, Warszawa 1973
Kruszewska A., Sewerynik A., Wojciechowska K.M., Zasacka J. [w:] Prawo autorskie w instytucjach kultury, red. A. Sewerynik, Warszawa 2023
Marcinkowska J. [w:] Ustawy autorskie. Komentarze, t. I, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021
Marcinkowska J., Preussner-Zamorska J. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 13, Prawo autorskie, red. J. Barta, Warszawa 2013
Melichar F., § 52 Öffentliche Wiedergabe [w:] Urheberrecht Kommentar, red. G. Schricker, U. Loewenheim, München 2010
Niewęgłowski A., Prawo autorskie. Komentarz, Warszawa 2025
Niezgódka P., Test trójstopniowy w prawie autorskim. Paradygmaty prawa autorskiego, Warszawa 2020
Pacek G. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. A. Michalak, Legalis 2019
Ritterman S., Komentarz do ustawy o prawie autorskim, Kraków 1937
Sadowski P., Dozwolony użytek publiczny z art. 31 prawa autorskiego, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2004/2
Schulz W., § 52 Öffentliche Wiedergabe [w:] Urheberrecht Kommentar, red. H. Ahlberg, München 2018
Seng D., An Empirical Review of the Copyright Limitations and Exceptions for Educational Activities [w:] The Cambridge Handbook of Copyright Limitations and Exceptions, red. S. Balganesh, N.-L. Wee Loon, H. Sun, Cambridge 2021
Stanisławska-Kloc S. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. D. Flisak, Warszawa 2015
Sztobryn K. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, red. J. Kępiński, Legalis 2015
Traple E. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. J. Barta, R. Markiewicz, Warszawa 2011
Urbański A. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. W. Machała, R.M. Sarbiński, Warszawa 2019
Wandtke A.-A., Bullinger W., Lüft S., Urheberrechtsgesetz, München 2022
Dr Anna Zielkiewicz
Luiss Libera Università Internazionale degli Studi Sociali Guido Carli ILEO The Innovation Law and Ethics Observatory
Can You Trademark a Vibe? The Architecture of Origin: Multisensory Signs and the Limits of EU Trademark Law
Marketing trends increasingly permeate trademark law and redefine how consumers perceive them: not merely as identifiers of commercial origin, but as experiences, atmospheres, and symbolic cues. This shift compels the law to extend protection to non-traditional signs, because consumers are neurologically predisposed to register and recall distinctive sensorial configurations, thereby enabling such features to fulfil the essential trademark function of source identification. Neuroaesthetics shows that human reactions to trademarks are shaped by how brains process symbols and feelings – modern perception patterns that consumers have. In this way, cognitive science reinforces the doctrinal plausibility of extending trademark protection to experiential and affective signs. Copyright protects creative expression, but it refuses to extend protection to ‘vibe’, to preserve a free cultural common. The abstract, intangible feeling that a vibe conveys is beyond the reach of copyright law. Trademark, by contrast, might intervene once a ‘vibe’ functions as a source indicator, justified not by rewarding creativity but by preventing consumer confusion. Novel and market-oriented analysis of EU trademark law critically examines the expansion of trademark protection to non-traditional signs and its effects on competition, innovation, and digital markets. Article 4 EUTM allows registration of sound, motion, pattern, and multimedia marks, reflecting the EU’s explicit move toward multisensory trademark law, tracking the evolution of consumer perception. Trademark protection can play a constructive role in shaping markets by encouraging culturally grounded and ethically attentive branding practices, rather than incentivizing the extraction or enclosure of shared cultural meaning. As the nature of trademark law evolves, its rationale may be recalibrated to recognize when experiential ‘vibes’ genuinely function as indicators of origin, while affirmatively supporting responsible consumption, cultural respect, and the objectives of a circular economy. In this way, trademark protection has the potential to reinforce sustainable value creation–rewarding narratives of care, durability, and stewardship–rather than amplifying patterns of unsustainable demand. Legal recognition of vibe would therefore not disrupt EU doctrine but extend its internal logic: from form, to colour, to sound, to feeling. A vibe is a new kind of sign: neither visual nor verbal, but experiential and immersive, capable of distinguishing the commercial source of goods or services through mood, tone, and sensory coherence. Codifying ‘vibe’ into trademark law is not just legal innovation–it is a way of glorifying the cultural ethos of vibing that already drives consumer connection and plays a pivotal role on the market. By acknowledging vibe as protectable, trademark law would finally reflect the lived reality of branding in a vibe-driven economy, where meaning and market power arise from the distinctive atmospheres that surround commercial offerings. Trademark law can accommodate what marketing scholars call ‘vibe’, capturing the experiential signals that shape consumer neuroaesthetic perception and identification of sophisticated trademarking practices. Commercial strategies shape the whole construct of consumption experience, heavily influenced by marketing realistic, consumer-centered, and adaptive wider cultural environment. Vibe thrives on circulation, iteration, and affective participation, not only rarity and ritual distance. It does not mark the singularity of an original object but the continuity of an experiential identity across spaces, media, and encounters. In this sense, vibe constitutes the next generation of trademarks–an evolution beyond shape, colour, or sound – and reflects how consumers now perceive distinctiveness through a myriad of experiences rather than appearance. Having appropriate knowledge about emergent phenomena resulting from the interactions of many minds – the modern perception schema of an average consumer is key to grasping the principles of modern economy.
Keywords: trademark, sign, distinctive character, average consumer, multisensory mark, perceptual trademark, cultural context of the market, Regulation (EU) 2017/1001 (EUTMR)
Marek Kulik
Bezprawne znakowanie towarów – czy przestępstwo skutkowe?
Artykuł dotyczy zagadnienia skutkowego charakteru czynu – zabronionego przez art. 305 ust. 1 ustawy – Prawo własności przemysłowej – w postaci polegającej na oznaczaniu towaru cudzym lub podrobionym znakiem towarowym. Wbrew większościowemu poglądowi autor uważa ten czyn za skutkowy, przy czym za skutek uważa skojarzenie znaku z towarem, a nie potencjalną możliwość wprowadzenia nabywcy w błąd co do pochodzenia towaru. Dla dokonania czynu nie jest konieczne wprowadzenie kogokolwiek w błąd ani nawet powstanie niebezpieczeństwa takiego wprowadzenia. Skutek leży w sferze mieszczącej się poza przedmiotem ochrony. Autor wyprowadza wnioski wynikające ze skutkowego charakteru przestępstwa, a dotyczące popełnienia czynu przez zaniechanie, z określenia sprawstwa i podżegania.
Słowa kluczowe: oznaczanie towarów, skutek, wprowadzenie w błąd
Prof. dr hab. Marek Kulik
Department of Criminal Law and Criminology, Institute of Legal Studies, Maria Curie-Skłodowska University in Lublin, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0191-6558
Is Unlawful Marking of Goods a Result Offence?
This study concerns the character of an act prohibited by Article 305(1) of the Industrial Property Law, in the form consisting in marking goods with someone else’s trademark or with a counterfeit trademark, as a result offence. Contrary to the majority opinion, the author considers this act to be a result offence, whereby the result is the association of the mark with the goods, and not the potential possibility of misleading the purchaser as to the origin of the goods. It is not necessary to mislead anyone, or even to create a risk of such misleading, in order to commit the act. The result lies outside the scope of protection. The author draws conclusions from the result-based character of the offence, which conclusions concern committing the act by omission, as well as from the determination of perpetration and incitement.
Keywords: marking of products, result, misleading
Bibliografia / References
Andrejew I., Polskie prawo karne w zarysie, Warszawa 1986
Andrejew I., Ustawowe znamiona czynu. Typizacja i kwalifikacja przestępstw , Warszawa 1978
Buchała K., Zoll A., Polskie prawo karne, Warszawa 1994
Cieślak M., Prawo karne. Zarys systematycznego ujęcia, Warszawa 1994
Czarny-Drożdżejko E., Prawnokarna ochrona prawa majątkowego do znaku towarowego [w:] 100 lat ochrony własności przemysłowej w Polsce. Księga jubileuszowa Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, red. A. Adamczak, Warszawa 2018
Czarny-Drożdżejko E., Wybrane problemy stosowania art. 305 ustawy – Prawo własności przemysłowej, „Prokuratura i Prawo” 2005/10
Ćwiąkalski Z., Wybrane zagadnienia ochrony prawno-karnej w prawie autorskim i prawie własności przemysłowej [w:] Naruszenia praw na dobrach niematerialnych, red. T. Szymanek, Warszawa 2001
Daśko N., Prawnokarna ochrona znaków towarowych, Warszawa 2017
Daśko N. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. Ł. Żelechowski, Warszawa 2021
Fedorowicz H. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, Warszawa 2021
Giezek J. [w:] M. Bojarski, J. Giezek, Z. Sienkiewicz, Prawo karne materialne. Część ogólna, Warszawa 2004
Górniok O., Prawo karne gospodarcze. Komentarz, Toruń 1997
Gruszecka D., Ochrona dobra prawnego na przedpolu jego naruszenia. Analiza karnistyczna, Warszawa 2012
Gruszecka D. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021
Hryniewicz E., Przestępstwa abstrakcyjnego i konkretnego zagrożenia dóbr prawnych, Warszawa 2012
Kępiński M., Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców co do źródła pochodzenia towarów w prawie znaków towarowych, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej” 1992/28
Kozłowska-Kalisz P., Mozgawa M. [w:] System Prawa Karnego, t. 11, Szczególne dziedziny prawa karnego, red. M. Bojarski, Warszawa 2017
Kuberski D., Glosa do post. SN z 4.07.2007 r., V KK 361/06, LEX/el. 2013
Kucharska-Derwisz M., Prawnokarna ochrona prawa do znaku towarowego, „Prokuratura i Prawo” 2006/3
Majewski J., Prawnokarne przypisanie skutku przy zaniechaniu (zagadnienia węzłowe), Kraków 1997
Mozgawa M., Skubisz R., Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 27.10.1994 r. I KZP 26/94, „Przegląd Prawa Handlowego” 1995/3
Mozgawa M., Skubisz R., Prawnokarna ochrona znaków towarowych, „Państwo i Prawo” 1993/10
Piórkowska-Flieger J., Skutek czynu zabronionego w polskim prawie karnym, Lublin 2014
Pohl Ł., Prawo karne. Wykład części ogólnej, Warszawa 2012
Popławski H., Szczurek Z., Ochrona karnoprawna znaków towarowych, „Palestra” 1988/5
Promińska U., Zakres ochrony prawa do znaku towarowego na podstawie ustawy Prawo własności przemysłowej [w:] Naruszenia praw na dobrach niematerialnych, red. T. Szymanek, Warszawa 2001
Radecki W. [w:] System Prawa Karnego, t. 8, Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym, red. L. Gardocki, Warszawa 2013
Raglewski J., Prawo własności przemysłowej. Komentarz, LEX/el. 2016
Schröder H., Abstrakt – konkrete Gefährdungsdelikte?, „Juristenzeitung” 1967/17
Sepioło-Jankowska I. [w:] Prawo karne gospodarcze, red. R. Zawłocki, Warszawa 2018
Skubisz R., Funkcje znaku towarowego [w:] Księga pamiątkowa z okazji 80-lecia rzecznictwa patentowego w Polsce, Warszawa 2001
Skubisz R., Prawo znaków towarowych, Warszawa 1997
Stefańczyk-Kaczmarzyk J. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, Warszawa 2021
Świda W., Prawo karne, Warszawa 1989
Tarapata S., Przypisanie sprawstwa skutku w sensie dynamicznym w polskim prawie karnym, Kraków 2019
Wąsek A. [w:] O. Górniok, S. Hoc, M. Kalitowski, S.M. Przyjemski, Z. Sienkiewicz, J. Szumski, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek, Kodeks karny. Komentarz, t. I, Gdańsk 2005
Wolter W., Nauka o przestępstwie, Warszawa 1973
Wolter W., Zarys systemu prawa karnego, Kraków 1933
Wróbel W., Tosza S. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. J. Sieńczyło-Chlabicz, Warszawa 2020
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Warszawa 2010
Zawłocki R., Przestępstwa przeciwko przedsiębiorcom, Warszawa 2003
Zieschang W., Gefährdungsdelikte, Berlin 1998
Michał Jerzy Dębowski
Używanie znaków towarowych i nazw odmian roślin, chronionych wyłącznymi prawami, w internecie. Perspektywa prawnokarna
Artykuł odnosi się do znaków towarowych chronionych w polskim porządku prawnym, w tym do znaków towarowych Unii Europejskiej, oraz do nazw odmian roślin chronionych wyłącznym prawem, to jest prawem na dobru niematerialnym, przyznawanym hodowcy na odmianę rośliny w polskim porządku prawnym. W piśmiennictwie pierwszej dekady XXI w. zostały wyróżnione następujące formy używania znaków towarowych w internecie: użycie znaku w treści strony internetowej, cybersquatting, ambush marketing, typosquatting, komentarz i dyskredytacja, rejestracja domeny przez konkurenta, odesłania, ramkowanie, metatagging i sprzedawanie słów kluczy w wyszukiwarkach. Autor przypuszcza, że obecnie większość z tych praktyk straciła na znaczeniu. Liczy się głównie używanie znaków w treści stron internetowych. Jest ono dozwolone w granicach określonych w art. 153 ust. 1, art. 155, art. 156 i art. 296 ust. 2–3 p.w.p. lub art. 14 rozporządzenia 2017/1001. Używanie znaków towarowych w internecie nie było rozważane z perspektywy prawnokarnej. Dotychczasowa szeroka wykładnia znamienia „oznacza” w art. 305 ust. 1 p.w.p. obejmuje wytworzenie związku pojęciowego między znakiem towarowym a oznaczanym dobrem. Tym samym zdaje się obejmować użycie znaku towarowego w internecie do oznaczenia towarów poprzez wytworzenie związku pojęciowego. Biorąc pod uwagę definicje legalne terminów „znak towarowy” i „towar” w art. 120 ust. 3 pkt 1 i 2 p.w.p., za znaki towarowe i towary na gruncie art. 305 ust. 1 p.w.p. powinno się rozumieć również znaki usługowe i usługi, zatem także usługi świadczone drogą elektroniczną. Za pośrednictwem internetu może też dojść do usiłowania dokonania obrotu towarami oznaczonymi podrobionymi znakami towarowymi lub znakami towarowymi, których sprawca nie ma prawa używać. Całkiem odmienne są uwarunkowania używania w internecie nazw odmian roślin chronionych wyłącznym prawem. Używanie nazwy jest obowiązkiem każdego, kto ocenia, oferuje do sprzedaży, zbywa, udostępnia lub reklamuje materiał siewny lub materiał ze zbioru, lub udziela informacji na temat odmiany. Autor wychodzi z założenia, że przepisy karne Prawa własności przemysłowej i ustawy o ochronie prawnej odmian roślin mają tożsamy rodzajowy przedmiot ochrony: własność intelektualną. Dlatego za uprawnione uznaje przypisywanie znamieniu oznaczania w art. 37 pkt 2 u.o.p.o.r. treści takiej samej jak w art. 305 p.w.p. W tym rozumieniu oznaczanie obejmuje także używanie nazwy chronionej odmiany w internecie. Znamiona strony przedmiotowej z art. 37 pkt 2 u.o.p.o.r. wyczerpuje zaś typ zachowania opisany przez autora jako oferowanie materiału podszywającego się pod odmianę chronioną wyłącznym prawem. Autor nie widzi przeszkód prawnych dla stwierdzenia, że znamiona przedmiotu ochrony i strony przedmiotowej typów czynów zabronionych, określonych w art. 305 ust. 1 p.w.p. i art. 37 pkt 2 u.o.p.o.r., wypełniają czyny odnoszące się do nieistniejących towarów, usług, materiału siewnego czy materiału ze zbioru. W każdym przypadku dostrzega jednak praktyczne przeszkody, które uniemożliwiają stosowanie przytoczonych przepisów do takich stanów faktycznych.
Słowa kluczowe: internet, znak towarowy, oznaczanie, nazwa odmiany rośliny, ochrona prawna odmian roślin, prawo karne
Michał Jerzy Dębowski
Cardinal Stefan Wyszynski University in Warsaw, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8685-9750
Using Trademarks and Names of Plant Varieties Protected by Exclusive Rights on the Internet. A Criminal Law Perspective
This article discusses trademarks protected in the Polish legal order, including European Union trademarks and names of plant varieties that are protected by the exclusive right, i.e., a right in an intangible asset granted to a breeder for a plant variety in the Polish legal order. The literature of the 2000s distinguishes the following forms of trademark use on the Internet: use of a trademark in the contents of a website, cybersquatting, ambush marketing, typosquatting, comments and discreditation, registration of a domain by a competitor, linking, framing, metatagging, and selling keywords in search engines. The author believes that currently most of these practices have lost their importance. What matters the most is the use of marks in the contents of web pages. It is allowed within the limits set out in Article 153(1), Article 155, Article 156 and Article 296(2)–(3) of the Polish Industrial Property Act 2000 or Article 14 of EU Regulation 2017/1001. The use of trademarks on the Internet has not been considered from a criminal law perspective yet. The hitherto broad interpretation of the element ‘marks’ (Polish: oznacza) in Article 305(1) of the Polish Industrial Property Act 2000 includes the creation of a conceptual link between the trademark and the good being marked. Thus, it seems to cover the use of a trademark on the Internet to indicate goods by creating a conceptual link. Taking into account the legal definitions of ‘trademark’ and ‘goods’ in Article 120(3)(1) and (2) of the Polish Industrial Property Act 2000, service marks and services, including services online, should also be considered, respectively, as trademarks and goods for the purposes of Article 305(1) of the Polish Industrial Property Act 2000. The Internet may also be used to attempt to trade in goods bearing counterfeit trademarks or trademarks that the perpetrator is not authorized to use. The conditions for using the names of plant varieties protected by exclusive rights on the Internet are quite different. The use of the name is mandatory for anyone who evaluates, offers for sale, sells, makes available or advertises seed or harvested material, or provides information about the variety. The author assumes that the criminal provisions of the Polish Industrial Property Act 2000 and the Polish Act on the Legal Protection of Plant Varieties 2003 have the same generic object of protection – intellectual property. Therefore, it is legitimate to ascribe to the element of ‘marking’ in Article 37(2) of Polish Act on the Legal Protection of Plant Varieties 2003 the same content as in Article 305 of the Polish Industrial Property Act 2000. In this sense, marking includes also the use of the name of the protected variety on the Internet. In turn, the elements of actus reus described in Article 37(2) of the Polish Act on the Legal Protection of Plant Varieties 2003 are exhausted by the type of conduct described by the author as offering material pretending to be the variety protected by the exclusive right. The author does not see any legal obstacles to concluding that the elements of the object of protection and actus reus of the types of offences specified in Article 305(1) of the Polish Industrial Property Act 2000 and Article 37(2) of the Polish Act on the Legal Protection of Plant Varieties 2003 are fulfilled by acts relating to non-existent goods, services, seed or harvested material. In any case, however, he sees practical obstacles preventing the application of the cited provisions to such situations.
Keywords: Internet, trademark, marking, name of plant variety, legal protection of plant varieties, criminal law
Bibliografia / References
Ajdukiewicz K., Logika pragmatyczna, Warszawa 1974
Andrejew I., Ustawowe znamiona przestępstwa, Warszawa 1959
Antoniuk J.R., Ochrona znaków towarowych w Internecie, Warszawa 2006
Bailey A., Crowder D.A., Tworzenie stron WWW. Biblia, tłum. T. Jarzębowicz, Gliwice 2005
Buckley P., Clark D., Podręczny przewodnik. Internet, tłum. K. Tryc, Warszawa 2006
Cutts M., Google nie używa metatagu słów kluczowych w rankingu internetowym, 21.09.2009 r., https://developers.google.com/search/blog/2009/09/google-does-not-use-keywords-meta-tag?hl=pl (dostęp: 23.05.2025 r.)
Czarny-Drożdżejko E., Prawnokarna ochrona znaków towarowych, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 1997/2
Czarny-Drożdżejko E., Przestępstwa w prawie własności przemysłowej, „Prokuratura i Prawo” 2001/10
Ćwiąkalski Z., Glosa do uchwały z 24.05.2005, r., I KZP 13/05, „Państwo i Prawo” 2006/1
Daśko N., Prawnokarna ochrona znaków towarowych, Warszawa 2017
Depo B., Krakowiak B., Czy podróbka raz wprowadzona na rynek staje się legalna, „Rzeczpospolita” 2005/155, „Prawo co dnia”
Dębowski M.J., Wykładnia językowa typizacji narażenia na zarażenie, „Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne” 2021/37
Duckett J., HTML i CSS. Zaprojektuj i zbuduj witrynę WWW. Podręcznik Front-End Developera, tłum. P. Rajca, Gliwice 2018
Felchner K., Nazwa odmiany rośliny chronionej wyłącznym prawem hodowcy, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2009/3(105)
Felchner K. [w:] Ustawa o ochronie prawnej odmian roślin. Komentarz, red. K. Felchner, Warszawa 2016
Felchner K., Pacud Ż., Ochrona roślin w prawie własności przemysłowej – porównanie modelu ochrony patentowej i ochrony wyłącznym prawem hodowcy, „Europejski Przegląd Sądowy” 2015/1
Freeman A., HTML5. Przewodnik encyklopedyczny, tłum. M. Gutowski, Gliwice 2013
Górniok O., Glosa do uchwały SN z dnia 24.05.2005 r., I KZP 13/05, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2006/3
Hauser M., Odpowiednie stosowanie przepisów prawa – uwagi porządkujące, „Przegląd Prawa i Administracji” 2005/LXV
Jasińska K. [w:] Ustawa o ochronie prawnej odmian roślin. Komentarz, red. K. Felchner, Warszawa 2016
Kobylańska A., Ochrona znaków towarowych w Internecie, Warszawa 2005
Konarska-Wrzosek V., Marek A., Prawo karne, Warszawa 2019
Kondrat M., Ochrona znaków towarowych przed naruszeniami w Internecie, Warszawa 2008
Kondrat M., Znaki towarowe w Internecie, Warszawa 2001
Kondrat M. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, Warszawa 2021
Konecki J., Misztal-Konecka J., Glosa do uchwały SN z dnia 24.05.2005 r., I KZP 13/05, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2006/3
Korzycka-Iwanow M., Wyłączne prawo do odmiany (breeder’s right) w obszarze własności intelektualnej, „Studia Iuridica Agraria” 2009/7
Kotowski W., Kurzępa B., Przestępstwa pozakodeksowe. Komentarz, Warszawa 2007
Król-Bogomilska M., Wprowadzenie do obrotu towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym – glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 24.05.2005 r. (I KZP 13/2005), „Glosa” 2007/3
Kuberski D., Karnoprawna ochrona znaku towarowego. Teoria i praktyka, Warszawa 2021
Kuberski D., Obrót gazem w butlach a kwestia wyczerpania prawa ochronnego na znak towarowy. Glosa do postanowienia SN z dnia 31.01.2018 r., V KK 297/17, LEX/el. 2018
Kucharska-Derwisz M., Prawnokarna ochrona prawa do znaku towarowego, „Prokuratura i Prawo” 2006/3
Kulik M., Pozakodeksowe przestępstwa przeciwko zasobom przyrody i środowisku. Komentarz, Warszawa 2017
Levine J.R., Baroudi C., Levine Young M., Internet dla opornych, tłum. M. Kowalczyk, Warszawa 2000
Litwiński P. [w:] Prawo Internetu, red. P. Podrecki, Warszawa 2004
Mania K., Domena internetowa jako przedmiot polubownego rozstrzygania sporów, Warszawa 2016
Marek D. [w:] Ustawa o ochronie prawnej odmian roślin. Komentarz, red. K. Felchner, Warszawa 2016
Michalak A., Witkowska M. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. A. Michalak, Warszawa 2016
Michniewicz G., Ochrona własności intelektualnej, Warszawa 2019
Microsoft. Encyklopedia komputerowa, hasła: Cybersquatter, Graphical user interface, Internet, Metatag, User interface, World Wide Web, tłum. P. Kowalski, Z. Szalbot, A. Zawadzka, red. J. Woodcock i in., Warszawa 2002
Misztal-Konecka J., Konecki J., Przestępstwo wprowadzania do obrotu wyrobów oznaczonych podrobionymi znakami towarowymi, „Prokuratura i Prawo” 2007/2
Mozgawa M., Radoniewicz J., Funkcjonowanie uregulowań dotyczących prawnokarnej ochrony znaków towarowych, „Prokuratura i Prawo” 1998/6
Mozgawa M., Skubisz R., Glosa do uchwały SN z dnia 24.05.2005 r., I KZP 13/05, „Prokuratura i Prawo” 2006/6
Mozgawa M., Skubisz R., Prawnokarna ochrona znaków towarowych, „Państwo i Prawo” 1993/7
Nowacki J., „Odpowiednie” stosowanie przepisów prawa, „Państwo i Prawo” 1964/3
Nowakowska A., Prawnokarna ochrona przed bezprawnym imitowaniem niezarejestrowanych znaków towarowych [w:] Aktualne zagadnienia pozakodeksowego prawa karnego i prawa wykroczeń, red. J. Janikowski, R. Krajewski, Bydgoszcz 2019
The Oxford English Dictionary, hasło: Squat, t. XVI, red. J.A. Simpson, E.S.C. Weiner, Oxford 1989
Piesiewicz P.F., Rozważania wokół granic penalizacji przestępstwa wprowadzenia do obrotu towarów oznaczonych podrobionymi znakami towarowymi [w:] Studia i analizy Sądu Najwyższego, t. III, red. K. Ślebzak, W. Wróbel, Warszawa 2009
Podrecki P., Raglewski J., Karnoprawna ochrona unijnego znaku towarowego na podstawie art. 305 prawa własności przemysłowej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2017/3(137)
Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji (PIIT), Zestawienie postępowań za okres w latach 2003–2024, https://piit.org.pl/sad-polubowny/wiadomosci/zestawienia-postepowan (dostęp: 23.05.2025 r.)
Raglewski J., Prawo własności przemysłowej. Komentarz do przepisów karnych, LEX 2016
Sirocki K., Glosa do uchwały SN z dnia 24.05.2005 r., I KZP 13/05, LEX/el. 2010
Sitko J.J. [w:] T. Demendecki, A. Niewęgłowski, J. Szczotka, G. Tylec, J.J. Sitko, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2015
Słomski M. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. A. Michalak, Warszawa 2016
Smycz M. [w:] Prawo Internetu, red. P. Podrecki, Warszawa 2004
Stefańczyk-Kaczmarzyk J. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. M. Kondrat, Warszawa 2021
Stelmachowski A., Zwalczanie handlu towarami podrobionymi [w:] Przestępczość gospodarcza w perspektywie zmieniających się realiów obrotu gospodarczego, red. A. Kilińska-Pękacz, A. Kubanek, Bydgoszcz 2019
Ślęzak P., Kulinaria w polskim prawie własności intelektualnej, Warszawa 2022
Tischner A., Odpowiedzialność majątkowa za naruszenie prawa do znaku towarowego, Warszawa 2008
Tomaszek A., Efektywność ochrony praw do znaków towarowych, „Monitor Prawniczy” 2001/7
Tomaszek A., Pojęcie „wprowadzenia do obrotu”, „Monitor Prawniczy” 2006/1
Tosza S., Wróbel W. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. J. Sieńczyło-Chlabicz, Warszawa 2020
Trademarks, https://support.google.com/adspolicy/answer/6118?hl=en&ref_topic=1626336&sj
id=10617124879967718921-EU (dostęp: 23.05.2025 r.)
Traple E., Dalszy obrót towarami z podrobionymi znakami towarowymi bez sankcji karnej? Glosa do uchwały SN z dnia 24.05.2005 r. (I KZP 13/05), „Glosa” 2005/4
Trzebiatowski M. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, red. J. Sieńczyło-Chlabicz, Warszawa
2020
Trzebiatowski M. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 14b, Prawo własności przemysłowej, red. R. Skubisz, Warszawa 2017
Tylec G. [w:] T. Demendecki, A. Niewęgłowski, J. Szczotka, G. Tylec, J.J. Sitko, Prawo własności przemysłowej. Komentarz, Warszawa 2015
Wojcieszko-Głuszko E., Ustanie prawa ochronnego na znak towarowy, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej” 2002/80
Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady – reguły – wskazówki, Warszawa 2017
Ziembiński Z., Logika praktyczna, Warszawa 2012
Żak P., Odpowiedzialność karna za nabycie towarów oznaczonych podrobionym znakiem towarowym – uwagi w aspekcie systemowego ujęcia „dokonywania obrotu”, „Prokuratura i Prawo” 2024/4
Katarzyna Błeszyńska
Informowanie przez prasę o udziale sztucznej inteligencji w tworzeniu materiałów prasowych jako obowiązek etyczny
Autorka podejmuje próbę wskazania zasad publikacji materiałów tworzonych przez sztuczną inteligencję (AI) lub z jej udziałem na podstawie funkcjonujących przepisów prawa, obowiązków dziennikarskich i zasad etycznych. W związku z tym, że AI może wpływać na proces dezinformacji społecznej, wprowadzane są regulacje, które mają temu zapobiec, zmniejszając zagrożenia dla bezpieczeństwa wewnętrznego państwa. W obliczu szerokiego korzystania z AI na rynku dziennikarskim czytelne jest kształtowanie się nowego katalogu norm etycznych i standardów warsztatowych określających zasady wykorzystania AI w pracy dziennikarza, a treści przez nią tworzone powinny podlegać kontroli i nadzorowi zgodnie z wypracowaną etyką. W Karcie Paryskiej AI i Dziennikarstwa podkreślono, że informowanie powinno być transparentne, co oznacza konieczność poinformowania odbiorcy prasy o wykorzystaniu systemów AI. Artykuł wykazuje, że AI nie stanowi współcześnie wiarygodnego źródła informacji, które zwalniałoby dziennikarza od konieczności ich sprawdzenia, a zatem treści przez nią generowane powinny być zawsze weryfikowane przez dziennikarzy pod kątem prawdziwości, a także konieczności wyraźnego wytyczenia granicy między treściami pochodzącymi od dziennikarza a tymi wytworzonymi przez AI. Materiały tworzone przez AI oraz z jej udziałem należy ponadto oznaczać w odpowiedni sposób, co wynika z pierwszeństwa dobra odbiorcy, dziennikarskich zasad etycznych i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13.06.2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji. Oznaczanie takich materiałów stanowi sposób na umiejętną walkę z wszechobecnymi w ostatnim czasie fake newsami pochodzącymi najczęściej ze źródeł pozaprasowych. Konieczna staje się zmiana w sposobie myślenia w środowisku medialnym i zwiększenie świadomości w zakresie zasad korzystania z oferty AI, aby materiały prasowe stanowiły rzetelne źródło informacji, a tworzone rozwiązania zawsze służyły człowiekowi, na pierwszym miejscu stawiając jego godność i prawa. Starania decydentów redakcyjnych, a także ustawodawcy powinny stworzyć takie ramy regulacji, które będą przeciwdziałały dezinformacji i niekontrolowanemu funkcjonowaniu technologii, która sama może stworzyć informację i ją opublikować, zupełnie pomijając przy tym człowieka lub sprowadzając go wyłącznie do roli pasywnego odbiorcy, który nie wie, albo nie ma pewności, skąd dany komunikat pochodzi.
Słowa kluczowe: sztuczna inteligencja (AI), materiał prasowy, dziennikarz, prasa, prawo do informacji, etyka dziennikarska
Dr Katarzyna Błeszyńska
University of Warsaw, Faculty of Journalism, Information and Book Studies, Department of Media Law.
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4982-0176
Should the Press Inform About the Use of Artificial Intelligence in the Creation of Press Materials as an Ethical Obligation?
This article attempts to outline the principles of publishing press materials created by or with the participation of artificial intelligence (AI), based on existing legal provisions, journalistic obligations, and ethical principles. Considering that artificial intelligence has the potential to influence the process of social disinformation, regulations are being introduced to prevent this phenomenon, reducing threats to the country’s internal security. Given the widespread use of AI in the journalistic market, it is clear that a new catalogue of ethical norms and professional standards is emerging, defining the principles of using AI in journalistic work, while the content created by AI should be subject to control and oversight based on established ethical principles. The Paris Charter on AI and Journalism emphasizes that reporting should be transparent, which means that the press should inform the recipients if AI systems are used. The article argues that AI is not currently a credible source of information that would relieve journalists of the obligation to verify it. Therefore, content generated by AI should always be verified by journalists for its veracity. It is also necessary to draw a clear line between the content created by the journalist and that generated by AI. Materials created by and with the participation of AI should also be appropriately marked, which stems from the priority of the recipient’s well-being, journalistic ethical principles, and Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence. Marking such materials is a way to skillfully combat the - recently ubiquitous - fake news, most often originating from non-press sources. A shift in mindset within the media community and increased awareness of the principles of using AI are essential to ensure that press materials are a reliable source of information, and that the solutions created always serve people, prioritizing their dignity and rights. Efforts by editorial decision-makers and legislators should create a regulatory framework that counteracts disinformation and uncontrolled deployment of technology which can create and publish information itself, completely bypassing people or reducing them to passive recipients who are unaware or uncertain of the source of a given communication.
Keywords: artificial intelligence (AI), press material, journalist, press, right to information, journalistic ethics
Bibliografia / References
Bauder D., AP, other news organizations develop standards for use of artificial intelligence in newsrooms, Associated Press, 17.08.2023 r., https://apnews.com/article/artificial-intelligence-guidelines-ap-news-532b417395df6a9e2a ed57fd63ad416a (dostęp: 22.07.2025 r.)
Błeszyńska K., Cel informacyjny w prasie jako podstawa dozwolonego użytku utworów w społeczeństwie informacyjnym, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2019/1
Chlebowski M., AI w newsach. Standardy dziennikarskie, praktyki redakcyjne, wyzwania, „Media i Społeczeństwo” 2024/20 (1/1)
Chłopecki A., Sztuczna inteligencja – szkice prawnicze i futurologiczne, Warszawa 2021
Cools H., Diakopoulos N., Writing guidelines for the role of AI in your newsroom? Here are some, er, guidelines for that, NiemanLab, 11.07.2023 r., https://www.niemanlab.org/2023/07/writing-guidelines-for-the-role-of-ai-in-your-newsroomhere-are-some-er-guidelines-for-that/ (dostęp: 22.07.2025 r.)
Czopek J., Sztuczna inteligencja w redakcji – o zmianach technologicznych w dziennikarstwie, Rzeszów 2021, https://repozytorium.ur.edu.pl/server/api/core/bitstreams/7210d7e0-720d-4b16-806e-35f58b-ce50b4/content (dostęp: 29.07.2025 r.)
Danielewski M., Sondaż: kryzys zaufania do mediów? Ponad połowa młodych Polaków bez sprawdzonego źródła informacji, OKO.press, 2.07.2023 r., https://oko.press/sondaz-kryzys-zaufania-do-mediow (dostęp: 24.02.2026 r.)
Dąbrowska-Cydzik J., „Redaktor sztuczna inteligencja”. W mediach powstają Białe Księgi użycia AI, Wirtualne Media, 19.05.2025 r., https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/redaktor-sztuczna-inteligencja-w-mediach-powstaja-biale-ksiegi-uzycia-ai (dostęp: 24.02.2026 r.)
García-Porta N. i inni, Are artificial intelligence chatbots a reliable source of information about contact lenses?, „Contact Lens and Anterior Eye” 2024/47 (2), https://doi.org/10.1016/j.clae.2024.102130
Głowacka D., Obem A., Szumańska M., współpr. Biel B., Stop dezinformacji. Przewodnik dla dziennikarzy i redakcji, Warszawa 2019
Głowacki B., Internet jako źródło informacji dla dziennikarza – mijanie się z prawdą a etyka dziennikarska, „Studia Medioznawcze” 2015/1 (60), https://doi.org/10.33077/uw.24511617.ms.2015.60.566
Guhagarkar N., Desai S., Vaishyampayan S., Save A., Deepfake detection techniques: a review, „VIVA-Tech International Journal for Research and Innovation” 2021/1 (4)
Kijko P., Sztuczna inteligencja w służbie tworzenia treści na przykładzie portalu internetowego skierowanego do polskiej społeczności w Hiszpanii, „Zeszyty Prasoznawcze” 2024/67 (2/258)
Kononiuk T., Etyczne dziennikarstwo. Ewolucja deontyczna zawodu, Warszawa 2015
Lobe A., Media w szponach sztucznej inteligencji, „Angora” 2025/12 (1814), przedruk z Franffurter Allgemeine, 2.03.2025 r.
Markiewicz R., Prawo autorskie na jednolitym rynku cyfrowym. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790, Warszawa 2021
Michałowski B., Internet of Things (IOT) i Artificial Intelligence (AI) w Polsce. Jak wykorzystać rewolucję technologiczną Internetu rzeczy i sztucznej inteligencji w rozwoju Polski. Raport, we współpracy z A. Przegalińską i A. Poniewierskim, Warszawa 2018
Moran R.E., Jawaid Shaikh S., Robots in the news and newsrooms: Unpacking meta-journalistic discourse on the use of Artificial Intelligence in journalism , „Digital Journalism” 2022/10 (3), https://doi.org/10.1080/21670811.2022.2085129
Mraczny J., Czy ChatGPT to rzetelne źródło informacji? Pomyłki ChatGPT i perspektywy rozwoju sztucznej inteligencji, Faktura.pl, 5.05.2023 r., https://portal.faktura.pl/technologia/czy-chatgpt-to-rzetelne-zrodlo-informacji-pomylki-chatgpt-i-perspektywy-rozwoju-sztucznej-inteligencji/ (dostęp: 17.07.2025 r.)
Noain-Sánchez A., Addressing the impact of Artificial Intelligence on journalism: the perception of experts, journalists and academics, „Communication & Society” 2022/35 (3), https://doi.org/10.15581/003.35.3.105-121
Opdahl A.L. i inni, Trustworthy journalism through AI, „Data & Knowledge Engineering” 2023/146, 102182, https://doi.org/10.1016/j.datak.2023.102182
Sobczak J., Kakareko K., Szczególna staranność dziennikarska, „Europejski Przegląd Prawa i stosunków Międzynarodowych” 2022/2–3
Szot L., Zawód dziennikarza – status prawny [w:] Instytucje prawa mediów. Doktryna – orzecznictwo – praktyka, red. J. Taczkowska-Olszewska, Warszawa 2025
Tshilidzi M., Never Assume That the Accuracy of Artificial Intelligence Information Equals the Truth, United Nations University, 18.07.2024 r., https://unu.edu/article/never-assume-accuracy-artificial-intelligence-information-equals-truth (dostęp: 17.07.2025 r.)
Zaremba M. [w:] K. Drozdowicz, M. Łoszewska-Ołowska, M. Zaremba, Prawo prasowe. Komentarz, red. M. Zaremba, Warszawa 2018
Ji Z. i inni, Survey of Hallucination in Natural Language Generation, „ACM Computing Surveys” 2023/55 (1), https://doi.org/10.1145/3571730