Autoryzacja placówki medycznej przed kwalifikacją do sieci 2027. Najważniejsze pytania i odpowiedzi

Autoryzacja jest jednym z najważniejszych procesów, które czekają szpitale przed kolejną kwalifikacją do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ). Kogo obejmuje ten obowiązek? Jak wygląda wizyta autoryzacyjna? Jakie dokumenty może sprawdzać NFZ i czy akredytacja zwalnia z autoryzacji? Zebraliśmy najczęściej pojawiające się pytania uczestników szkolenia „Autoryzacja placówki medycznej krok po kroku” oraz odpowiedzi eksperta.

Kluczowa zasada

Autoryzacja dotyczy wyłącznie podmiotów realizujących świadczenia szpitalne W RAMACH PSZ (sieci szpitali) lub planujących realizować umowę w ramach profili systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Autoryzacji podlegają wyłącznie zakresy, w ramach których miałaby być realizowana umowa sieciowa po kwalifikacji na okres 1 lipca 2027 – 30 czerwca 2031 r.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta.
Art. 6 Autoryzacja jest warunkiem realizacji (...) umowy (...) w ramach profili systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ).

1. Czy proces autoryzacji dotyczy tylko szpitali czy NZOZ-y też będą nim objęte?

Autoryzacja nie jest powiązana z nazwą podmiotu (SPZOZ/NZOZ), ale wyłącznie z realizacją umowy w ramach PSZ. NZOZ realizujący świadczenia w PSZ i zamierzający kontynuować umowę sieciową przy kwalifikacji do sieci szpitali na okres 1 lipca 2027 – 30 czerwca 2031→ podlega autoryzacji. NZOZ poza PSZ (który nie planuje podlegać kwalifikacji do PSZ) nie podlega.

2. Czy autoryzacja dotyczy również podmiotów niepublicznych, niebędących w sieci, które posiadają umowę z NFZ na leczenie szpitalne?

Autoryzacja jest warunkiem koniecznym kwalifikacji do systemu zabezpieczenia i konsekwencją jej braku będzie brak możliwości zakwalifikowania się do sieci szpitali na okres 1 lipca 2027 – 30 czerwca 2031. Jeżeli zatem podmiot nie posiada i nie jest zainteresowany realizowaniem umowy z NFZ w ramach profili Systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej nie podlega obowiązkowi uzyskania autoryzacji.
Forma własności (publiczny / niepubliczny) nie ma znaczenia.

3. Czy do autoryzacji wchodzą wszystkie komórki, które mam w szpitalu – włącznie z RTG USG TK, blok operacyjny? ZOL również?

Autoryzacji nie podlegają wszystkie komórki organizacyjne szpitala jako takie. Przedmiotem autoryzacji są konkretne zakresy świadczeń szpitalnych, identyfikowane poprzez oddziały szpitalne, zgodnie z wymaganiami określonymi w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego, z wyłączeniem świadczeń określonych w załącznikach nr 3a i nr 4 do tego rozporządzenia, które stanowią dodatkowe warunki realizacji świadczeń gwarantowanych. Aktualna lista zakresów podlegających autoryzacji publikowana jest w Biuletynie Informacji Publicznej właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ, w zakładce „Harmonogram składania wniosków o autoryzację”.
Komórki organizacyjne o charakterze wspierającym, takie jak:

• pracownie diagnostyczne (RTG, USG, TK),
• blok operacyjny,
• inne jednostki zaplecza medycznego,

nie stanowią odrębnych zakresów podlegających autoryzacji, jednak muszą spełniać wymagania określone przepisami prawa i mogą być przedmiotem oceny w trakcie wizyty autoryzacyjnej, ponieważ są elementem warunków realizacji świadczeń, o których mowa w art. 7 pkt 2 ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze (ZOL) nie realizują świadczeń w ramach PSZ, a tym samym nie podlegają obowiązkowi autoryzacji wynikającemu z ustawy o jakości. Autoryzacja dla danego zakresu świadczeń jest warunkiem koniecznym jego kwalifikacji do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej. Brak autoryzacji skutkuje brakiem możliwości objęcia danego zakresu umową sieciową na okres 1 lipca 2027 r. – 30 czerwca 2031 r. Decyzja o tym, które zakresy zostaną objęte wnioskiem o autoryzację, należy do podmiotu wykonującego działalność leczniczą i stanowi element jego strategii organizacyjnej i rozwojowej.

4. Czy są jakieś przewidywania/regulacje co to terminu, w którym wizyta autoryzacyjna ma się odbyć?

Tak. Terminy związane z przeprowadzeniem wizyty autoryzacyjnej wynikają wprost z przepisów ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o jakości, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ma 3 miesiące od dnia złożenia wniosku o autoryzację na jego rozpatrzenie. W tym terminie Fundusz:

• dokonuje oceny spełniania warunków wydania autoryzacji,
• może żądać od podmiotu wnioskującego wyjaśnień oraz dodatkowych informacji i dokumentów, wyznaczając odpowiedni termin ich uzupełnienia,
• przeprowadza wizytę autoryzacyjną w miejscu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej objętych wnioskiem.

Jednocześnie, zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy o jakości, wizyta autoryzacyjna nie może odbyć się wcześniej niż po upływie 7 dni od dnia doręczenia podmiotowi zawiadomienia o zamiarze jej przeprowadzenia.
Ustawa przewiduje również sytuacje szczególne. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o jakości, w przypadku, gdy zachodzi ryzyko braku zabezpieczenia udzielania świadczeń opieki zdrowotnej, a złożony wniosek wraz z załączonymi dokumentami potwierdza spełnianie warunków określonych w art. 7 ustawy, Prezes Funduszu może rozpatrzyć wniosek bez przeprowadzania wizyty autoryzacyjnej i wydać autoryzację warunkową na okres 1 roku. W takim przypadku wizyta autoryzacyjna powinna zostać przeprowadzona w ciągu roku od dnia złożenia wniosku o autoryzację. Z kolei, zgodnie z art. 12 ustawy o jakości, jeżeli w toku postępowania Prezes Funduszu stwierdzi niespełnianie warunków wydania autoryzacji, przedstawia podmiotowi wykaz stwierdzonych uchybień, wyznacza termin ich usunięcia (nie krótszy niż 3 miesiące) oraz zawiesza postępowanie w sprawie wydania autoryzacji na ten okres, a tym samym może wpłynąć na czas, kiedy zostanie przeprowadzona wizyta autoryzacyjna.

5. Czy NFZ przed wizytą autoryzacyjną przesyła informacje, jakie dokumenty, procedury będzie kontrolował na miejscu?

Nie. Narodowy Fundusz Zdrowia, przekazując zawiadomienie o zamiarze przeprowadzenia wizyty autoryzacyjnej, informuje o celu wizyty, natomiast nie jest zobowiązany do wskazania szczegółowej ani zamkniętej listy dokumentów i procedur, które będą podlegały kontroli podczas wizyty.
Zakres weryfikacji dokonywanej w trakcie wizyty autoryzacyjnej wynika z przepisów art. 7 ustawy o jakości, tj. z obowiązku spełniania warunków realizacji świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie:

• miejsca udzielania świadczeń,
• personelu,
• wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną,
• funkcjonowania wewnętrznego systemu zarządzania jakością i bezpieczeństwem.

Oznacza to, że podmiot powinien być przygotowany na przedstawienie wszelkiej dokumentacji i wyjaśnień, które potwierdzają spełnianie ustawowych warunków wydania autoryzacji, niezależnie od tego, czy dokumenty te zostały wcześniej wskazane w zawiadomieniu bądź wezwaniu do złożenia wyjaśnień.

6. Czy szpital posiadający akredytacje musi starać się o autoryzację?

Tak. Akredytacja nie zastępuje autoryzacji, są to dwa odrębne mechanizmy prawne.

7. Ile szpital powinien wybrać wskaźników do monitorowania z rozporządzenia? i czy musi liczyć te wskaźniki zgodnie z definicją obliczenia?

Ustawa o jakości wprowadza obowiązek mierzenia jakości w opiece zdrowotnej z wykorzystaniem wskaźników jakości opieki zdrowotnej. Szpital jako podmiot leczniczy zobowiązany jest do stosowania ustawy o jakości i Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 września 2024 r. w sprawie wskaźników jakości opieki zdrowotnej. Podmiot:

• wybiera wskaźniki z katalogu określonego w rozporządzeniu,
• w liczbie adekwatnej do profilu działalności.

Nie ma jednej liczby „obowiązkowej dla wszystkich”.
Definicja obliczenia określona została dla każdego wskaźnika i nie jest fakultatywna. Jej celem jest zapewnienie porównywalności danych i sensu monitorowania jakości. Pamiętać przy tym należy, że Prezes Funduszu, określając szczegółowe warunki rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej, ustala współczynniki korygujące związane z uzyskaniem odpowiedniej wartości realizacji wskaźników jakości opieki zdrowotnej, o których mowa w rozporządzeniu, w odniesieniu do świadczeń opieki zdrowotnej, których dotyczą.

8. Czy wskaźniki należy liczyć zgodnie z definicją z rozporządzenia? W jakim celu jest ta definicja

Tak – wskaźniki jakości opieki zdrowotnej należy liczyć zgodnie z definicją określoną w rozporządzeniu.
Definicja wskaźnika:

• nie ma charakteru poglądowego ani fakultatywnego,
• określa jednolity i obowiązujący sposób jego obliczania,
• zapewnia porównywalność danych pomiędzy podmiotami leczniczymi,
• stanowi punkt odniesienia przy ocenie jakości udzielanych świadczeń.

Ustawa o jakości wprowadza systemowe podejście do mierzenia jakości, oparte właśnie na standaryzowanych wskaźnikach jakości opieki zdrowotnej. W tym celu wydane zostało Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 września 2024 r. w sprawie wskaźników jakości opieki zdrowotnej.
Podmiot leczniczy:

• wybiera wskaźniki z katalogu określonego w rozporządzeniu,
• dobiera ich liczbę i rodzaj adekwatnie do profilu swojej działalności,
• nie ma jednej „obowiązkowej” liczby wskaźników dla wszystkich podmiotów.

Dla każdego wskaźnika rozporządzenie określa precyzyjną definicję obliczenia, która:

• jest obowiązująca,
• nadaje sens porównywaniu wyników,
• umożliwia wykorzystanie wskaźników do realnej oceny jakości, a nie wyłącznie do celów sprawozdawczych.

Należy również pamiętać, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, określając szczegółowe warunki rozliczania świadczeń opieki zdrowotnej, ustala współczynniki korygujące powiązane z osiąganymi wartościami wskaźników jakości, w odniesieniu do świadczeń, których te wskaźniki dotyczą.
Oznacza to, że:

• sposób liczenia wskaźników ma znaczenie nie tylko „jakościowe”,
• ale może mieć również konsekwencje finansowe.

9. Czy można wystąpić z wnioskiem o uzupełnienie o nowy zakres, kiedy będziemy gotowi?

Tak. Ustawa o jakości przewiduje możliwość zmiany (uzupełnienia) wydanej autoryzacji o nowe zakresy świadczeń, na wniosek podmiotu, któremu autoryzacja została już udzielona.
Zgodnie z ustawą:

• autoryzacja może zostać zmieniona przez dodanie kolejnych zakresów świadczeń,
• do takiego postępowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 7–14 ustawy o jakości,
• możliwość uzupełnienia dotyczy również autoryzacji warunkowej.

Co istotne:

• zmiana (uzupełnienie) autoryzacji nie wydłuża okresu jej obowiązywania,
• nowe zakresy uzyskują autoryzację na okres wynikający z pierwotnej decyzji, a nie na nowe 5 lat,
• nie trzeba czekać na nowy cykl autoryzacyjny, aby dodać kolejny zakres.

We wniosku o autoryzację – zarówno pierwotnym, jak i uzupełniającym – najbardziej uzasadnionym jest wykazywanie wyłącznie tych zakresów świadczeń, dla których na dzień złożenia wniosku spełnione są wszystkie warunki określone w art. 7 ustawy o jakości, w szczególności w zakresie:

• personelu,
• wyposażenia w sprzęt i aparaturę medyczną,
• organizacji udzielania świadczeń i wewnętrznego systemu zarządzania jakością i bezpieczeństwem.

Autoryzacja dla konkretnego zakresu świadczeń jest warunkiem koniecznym jego kwalifikacji do systemu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia świadczeń opieki zdrowotnej (PSZ). Brak autoryzacji danego zakresu skutkuje brakiem możliwości objęcia go umową sieciową na okres od 1 lipca 2027 r. do 30 czerwca 2031 r.
W praktyce warto jednak uwzględnić terminy i oszacować ryzyko, bo podmiot ma kilka możliwych rozwiązań:
– złożyć wniosek wyłącznie dla zakresów w pełni przygotowanych, a następnie wystąpić z wnioskiem o uzupełnienie autoryzacji o kolejne zakresy, gdy spełnią one wszystkie wymogi ustawowe;
– złożyć wniosek również dla zakresów planowanych, przyjmując ryzyko, że Prezes NFZ:

• odmówi wydania autoryzacji dla danego zakresu, lub
• zastosuje procedurę z art. 12 ustawy o jakości, polegającą na wskazaniu uchybień, wyznaczeniu terminu ich usunięcia (nie krótszego niż 3 miesiące) oraz zawieszeniu postępowania na ten okres.

Należy przy tym pamiętać, że uzupełnienie autoryzacji podlega takiemu samemu procesowi jak wniosek pierwotny (w tym możliwej wizycie autoryzacyjnej), natomiast w przypadku odmowy wydania autoryzacji w danym zakresie, kolejny wniosek w tym samym zakresie może zostać złożony dopiero po upływie 12 miesięcy od dnia doręczenia decyzji administracyjnej.
W praktyce kluczowe znaczenie ma więc właściwe zaplanowanie terminów, tak aby ewentualne uzupełnienie autoryzacji o nowe zakresy zostało zakończone przed kwalifikacją do sieci szpitali na okres od 1 lipca 2027 r.

10. W jakim zakresie należy przygotować się do autoryzacji dotyczącej Izby Przyjęć?

Izba Przyjęć jest jednym z zakresów świadczeń podlegających autoryzacji. Aktualna lista zakresów objętych autoryzacją publikowana jest w Biuletynie Informacji Publicznej właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ, w zakładce „Harmonogram składania wniosków o autoryzację”.
Przygotowanie do autoryzacji Izby Przyjęć odbywa się na takich samych zasadach jak w przypadku innych zakresów i polega na wykazaniu spełniania warunków określonych w art. 7 ustawy o jakości, w szczególności w zakresie:
Personelu

• kwalifikacji zawodowych,
• obsady dyżurowej i realnego zabezpieczenia kadrowego,
• zgodności z wymaganiami określonymi w przepisach koszykowych.

Miejsca udzielania świadczeń

• warunków lokalowych,
• dostępności i organizacji pomieszczeń,
• zgodności z wymaganiami sanitarnymi i organizacyjnymi.

Sprzętu i aparatury medycznej

• posiadania wyposażenia wymaganego dla Izby Przyjęć,
• paszportów technicznych oraz przeglądów,
• jego faktycznej dostępności i zgodności z wykazami (np. SZOI).

Organizacji udzielania świadczeń

• procedur przyjęcia pacjenta,
• postępowania w stanach nagłych,
• współpracy z oddziałami szpitalnymi.

Wewnętrznego systemu zarządzania jakością i bezpieczeństwem

• obowiązujących procedur,
• systemu zgłaszania zdarzeń niepożądanych,
• działań podejmowanych w celu poprawy jakości i bezpieczeństwa pacjentów.

Należy podkreślić, że autoryzacja Izby Przyjęć nie polega na kontroli każdego dokumentu czy każdego przypadku medycznego, lecz na ocenie, czy Izba Przyjęć organizacyjnie i faktycznie spełnia warunki realizacji świadczeń, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Pytania zostały zadane przez uczestników szkolenia „Autoryzacja placówki medycznej krok po kroku” 12 grudnia 2025 r.