PrawoFinanse i bankowość30 lipca, 2026

Nowe prawo finansowe 2026: techniczna zmiana czy regulacyjny przełom?

Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem rynku finansowego wprowadza obowiązek udostępnienia przelewów natychmiastowych w euro i istotnie zmienia sposób działania banków oraz instytucji płatniczych w Polsce. Nowe regulacje wpływają nie tylko na architekturę systemów płatniczych, lecz także na koszty operacyjne, model rozliczeń oraz obszar compliance nadzorowany przez Komisję Nadzoru Finansowego. Jak wskazują Wojciech Wandzel i Koleta Czapiewska, nie jest to wyłącznie techniczne dostosowanie do prawa UE, lecz zmiana o długofalowych konsekwencjach regulacyjnych i zarządczych w latach 2026–2027.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Czy przelewy natychmiastowe w euro będą płatne dodatkowo?

    Nie. Ustawa zakazuje pobierania wyższych opłat niż za przelew standardowy.
    Przejdź do fragmentu

  • Czy KNF zyskuje nowe uprawnienia sankcyjne?

    Tak. Nowelizacja wzmacnia kompetencje KNF m.in. w obszarze ESG i benchmarków.
    Przejdź do fragmentu

  • Jak nowe przepisy wpływają na odpowiedzialność zarządów za compliance i nadzór?

    Nowe przepisy zwiększają odpowiedzialność zarządów za skuteczność działań compliance i nadzoru. Samo wdrożenie procedur nie będzie już wystarczające
    Przejdź do fragmentu

  • Czy MREL będzie obowiązkowy dla wszystkich banków?

    Nie. Przepisy dopuszczają odstąpienie od MREL wobec podmiotów przeznaczonych do likwidacji.
    Przejdź do fragmentu

  • Czy instytucje niebankowe muszą spełniać wymogi odporności cyfrowej?

    Tak. Otwarcie systemów płatności wiąże się z nowymi oczekiwaniami nadzorczymi.
    Przejdź do fragmentu

Dlaczego przelewy natychmiastowe w euro to coś więcej niż zmiana techniczna?

Jednym z kluczowych elementów nowelizacji jest upowszechnienie przelewów natychmiastowych w euro jako standardu rynkowego, a nie usługi premium. Regulacje przewidują m.in.:

  • obowiązek udostępnienia przelewów natychmiastowych wszystkim klientom,
  • realizację transakcji w czasie do 10 sekund, 24/7,
  • zakaz pobierania wyższych opłat niż za przelew standardowy.

Jak wskazują Wojciech Wandzel i Koleta Czapiewska, oznacza to konieczność głębokich zmian w systemach IT, procesach operacyjnych i modelach kosztowych instytucji finansowych - szczególnie w perspektywie 2027

Kogo najbardziej dotkną zmiany – banki uniwersalne czy mniejsze fintechy?

Regulacje wprowadzają zasadę proporcjonalności, ale w praktyce największe koszty wdrożeń poniosą podmioty o ograniczonych zasobach IT i compliance. Dotyczy to zwłaszcza mniejszych instytucji płatniczych.
Choć duże banki uniwersalne również ponoszą istotne nakłady dostosowawcze, to zazwyczaj dysponują one rozwiniętą infrastrukturą technologiczną i wyspecjalizowanymi zespołami compliance. Dla mniejszych fintechów oraz instytucji płatniczych nowe obowiązki mogą oznaczać konieczność głębokiej przebudowy modeli operacyjnych, a w skrajnych przypadkach – ponowną ocenę opłacalności prowadzenia działalności na rynku regulowanym. W praktyce to właśnie mniejsze fintechy najdotkliwiej odczują rosnące oczekiwania nadzorcze KNF w obszarze compliance, cyberbezpieczeństwa i zarządzania ryzykiem.

Dlaczego nowelizacja zwiększa osobistą odpowiedzialność zarządów?

Nowe przepisy wzmacniają system sankcji oraz rozszerzają osobistą odpowiedzialność członków zarządu i osób pełniących kluczowe funkcje. Samo posiadanie procedur compliance nie będzie wystarczające. Kluczowa staje się ich realna egzekucja.

Ustawa wprowadza istotne zmiany w obszarze obowiązków regulacyjnych, które bezpośrednio wpływają na odpowiedzialność kadry zarządzającej. Dotyczy to w szczególności:

  • obowiązków związanych z przelewami natychmiastowymi,
  • nadzoru nad wskaźnikami referencyjnymi, w tym ESG,
  • obowiązków sprawozdawczych wobec Komisji Nadzoru Finansowego.

Eksperci zwracają uwagę, że w nowym otoczeniu regulacyjnym compliance przestaje pełnić wyłącznie funkcję formalną, a staje się jednym z kluczowych obszarów ryzyka zarządczego.

Chcesz poznać całość zmian i ich praktyczne konsekwencje?

Szczegółową analizę wszystkich obszarów nowelizacji - od przelewów natychmiastowych, przez MREL, po benchmarki ESG i system sankcji - przygotowali w postaci bezpłatnego e-booka, Wojciech Wandzel i Koleta Czapiewska.

Pobierz bezpłatny e-book i sprawdź, jak przygotować instytucję na nowe obowiązki regulacyjne.

Jak zmieniają się zasady MREL i przymusowej restrukturyzacji?

Istotna część nowelizacji dotyczy mechanizmów resolution i minimalnych wymogów kapitałowych (MREL). Wśród kluczowych zmian znalazły się m.in.:

  • możliwość odstąpienia od ustalania MREL wobec podmiotów przeznaczonych do likwidacji,
  • doprecyzowanie zasad umorzenia i konwersji zobowiązań,
  • wprowadzenie mechanizmów ograniczających nieproporcjonalne obciążenia regulacyjne.

Jak zauważają autorzy, regulacje te mają na celu lepsze wyważenie stabilności systemu finansowego i proporcjonalności wymogów wobec mniejszych podmiotów.

Co oznacza otwarcie systemów płatności dla instytucji niebankowych?

Nowelizacja umożliwia instytucjom płatniczym i instytucjom pieniądza elektronicznego bezpośredni udział w systemach płatności. To rozwiązanie, które ma zwiększyć konkurencję i innowacyjność rynku.

Jednocześnie, jak podkreślają eksperci, wiąże się ono z nowymi oczekiwaniami nadzorczymi w zakresie:

  • zarządzania ryzykiem,
  • odporności cyfrowej,
  • ochrony środków klientów.

Rola NBP i KNF zostaje w tym obszarze wyraźnie wzmocniona.

Product manager LEX Banki. Prowadząca podcast "Prawo na Oko".
Back To Top