Twórcy Reformy26. Kompas Jutra proponują odejście od szkoły skoncentrowanej na przekazywaniu wiedzy na rzecz rozwijania kompetencji, sprawczości i dobrostanu uczniów. Jednak jak pokazuje historia, o sukcesie zmian rzadko decyduje jakość ich założeń. Ważniejszy jest sposób wdrożenia. Warto więc spojrzeć na reformę nie tylko przez pryzmat jej celów, ale też ryzyk.
Fragment artykułu z miesięcznika „Dyrektor Szkoły” 2026/9
Opublikowany przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy dokument Profil absolwenta i absolwentki. Droga do zmian w edukacji (https://ibe.edu.pl/pl/profil-absolwenta-i-absolwentki-zmiany-w-szkolach/) przedstawia ambitną wizję szkoły przyszłości w dużej mierze inspirowaną wynikami badań i rekomendacjami Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Organisation for Economic Co-operation and Development), która od wielu lat zwraca uwagę, że nawet najlepiej zaprojektowane rozwiązania mogą zakończyć się niepowodzeniem, jeżeli zabraknie odpowiedniego przygotowania szkół, nauczycieli i całego systemu:
1. Błędem reformatorów jest przekonanie, że ogłoszenie nowych celów automatycznie prowadzi do zmiany praktyki szkolnej. To zjawisko OECD określa mianem implementation gap – luki wdrożeniowej. Między deklarowanymi celami reformy a codziennym funkcjonowaniem szkoły istnieje bowiem ogromna przestrzeń organizacyjna, kulturowa i kompetencyjna.
2. Problemem jest niedoszacowanie czasu potrzebnego na adaptację nauczycieli. Badania OECD pokazują, że rzeczywista zmiana praktyki pedagogicznej jest procesem wieloletnim.
3. Przeszkodą jest przeciążenie szkół równoczesnym wprowadzaniem wielu zmian, podczas gdy, jak podkreśla OECD, systemy edukacyjne mają ograniczoną zdolność absorpcji reform. Jeżeli jednocześnie zmienia się podstawy programowe, system oceniania, wymagania egzaminacyjne, sposób pracy nauczycieli i organizację szkoły, pojawia się zjawisko reform fatigue – zmęczenia reformą.
W takiej sytuacji nauczyciele zaczynają traktować kolejne inicjatywy jako przejściowe projekty administracyjne, które należy przeczekać.
Zamów prenumeratę: www.profinfo.pl/sklep/dyrektor-szkoly,7340.html