Wynagrodzenie za pracę w kryptowalutach na tle prawa międzynarodowego i Unii Europejskiejdr hab. Helena Szewczyk
adiunkt, Instytut Nauk Prawnych, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Śląski w Katowicach; radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1425-981X
Wynagrodzenie za pracę w kryptowalutach na tle prawa międzynarodowego i Unii Europejskiej
W dobie rewolucji cyfrowej pracodawcy coraz częściej szukają nowych metod wynagradzania pracowników. W ostatnim okresie Unia Europejska zaobserwowała następujące zagrożenia w związku z kryptoaktywami: zmienność cen kryptoaktywów, nadużycia finansowe, niedoskonałości w funkcjonowaniu giełd kryptoaktywów oraz ich podatność na takie zagrożenia. Kryptowaluty nie są postacią pieniądza, do której przyjęcia zobligowany jest wierzyciel – nawet wbrew swojej woli. Wierzyciel może więc odmówić przyjęcia zapłaty za pomocą bitcoinów, bez rygoru popadnięcia w zwłokę. Nie ma obecnie regulacji krajowych w zakresie dopuszczalności wypłaty wynagrodzeń za pracę w postaci kryptowalut, zatem wypłata choćby symbolicznej części wynagrodzenia za pracę w kryptowalutach jest niedopuszczalna nawet za zgodą pracownika. W przeciwnym razie pracownik będzie dysponował roszczeniem do pracodawcy o zapłatę w całości lub części tego wynagrodzenia w formie pieniężnej. Również postanowienia układów zbiorowych pracy odmiennej treści, dopuszczające choćby częściową wypłatę wynagrodzeń pracowników w kryptowalutach (nawet za zgodą tych ostatnich), będą z mocy prawa nieważne.
Słowa kluczowe: zatrudnienie, wynagrodzenie za pracę, forma wypłaty wynagrodzenia, kryptowaluty, konwencje MOP
Dr Hab. Helena Szewczyk
assistant professor, Institute of Legal Studies, Faculty of Law and Administration, University of Silesia in Katowice; legal counsel, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1425-981X
Salary in cryptocurrencies in the context of international and European Union law
In the era of the digital revolution, employers are increasingly looking for new methods of paying employees. The European Union has recently observed various threats related to crypto-assets, including volatility of prices of crypto-assets, financial abuse, imperfections in the functioning of crypto-asset exchanges and their susceptibility to such threats. Cryptocurrencies are not a form of money that creditors are obliged to accept – even against their will. Therefore, a creditor can refuse to accept payment in bitcoins without the penalty of falling into arrears. There are no national regulations regarding the admissibility of paying salaries in the form of cryptocurrencies, so even the payment of a symbolic part of the salary in cryptocurrencies is inadmissible, even with the employee’s consent. Otherwise, the employee will have a claim on the employer for the payment of this salary in whole or in part in cash. Also, provisions of collective bargaining agreements of a different content allowing even the partial payment of employee salaries in cryptocurrencies (even with the latter’s consent) will be invalid by law.
Keywords: employment, salary, form of payment of the salary, cryptocurrencies, ILO conventions
Bibliografia / References
Bala S., Kopyściański T., Srokosz W., Kryptowaluty jako elektroniczne instrumenty płatnicze bez emitenta. Aspekty informatyczne, ekonomiczne i prawne, Wrocław 2019.
Cyman D., Elektroniczne instrumenty płatnicze a bezpieczeństwo uczestników rynku finansowego, Warszawa 2013.
Dąbrowska J., Charakter prawny bitcoin. Człowiek w cyberprzestrzeni, „Studia i Artykuły” 2017/1.
Filipkowski W., Pływaczewski E., Standardy przeciwdziałania procederowi prania pieniędzy, „Państwo i Prawo” 2007/10.
Grygutis J., Blockchain jako kreator nowych form zatrudnienia [w:] Prawo pracy wobec nowych technologii, red. M. Gersdorf, E. Maniewska, Warszawa 2025.
Grygutis J., Dopuszczalność wypłaty wynagrodzenia w kryptowalucie w świetle polskiego prawa pracy, „Z Problematyki Prawa Pracy i Polityki Socjalnej” 2023/4 (21).
Kapica P.W., Goławska A., Regulacja rynku kryptoaktywów pod reżimem prawnym rozporządzenia MiCA, „Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego” 2023/21.
Kiszka J., Obrót walutami wirtualnymi – regulacja zasad i problemy opodatkowania, „Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych” 2022/7.
Konwencje i zalecenia Międzynarodowej Organizacji Pracy 1919–2012, t. I, 1919–1973, Genewa, Warszawa 2014.
Kudła J., Bitcoin i inne kryptowaluty (wirtualne mierniki wartości) jako przedmiot procesu i egzekucji, „Polski Proces Cywilny” 2018/3.
Maniewska E. [w:] Kodeks pracy. Komentarz, t. I, red. K. Jaśkowski, E. Maniewska, Warszawa 2014.
Mariański M., Problematyka kwalifikacji prawnej wirtualnej waluty we Francji, „Państwo i Prawo” 2015/10.
Michalska-Warias A., Pranie pieniędzy w prawie międzynarodowym i prawie Unii Europejskiej [w:] Proceder prania pieniędzy i jego implikacje, red. E.W. Pływaczewski, Warszawa 2013.
Mirecka E., Kryptowaluty a problematyka stabilności finansowej, „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia” 2018/2 (92).
Nowak A., Kryptowaluty a pranie pieniędzy. Pranie pieniędzy jako przestępstwo XXI wieku [w:] Przestępczość XXI wieku. Szanse i wyzwania dla kryminologii, red. D. Dajnowicz-Piesiecka, E. Jurgielewicz-Delegacz, E.W. Pływaczewski, Warszawa 2020.
Nowak M., Wynagrodzenie za pracę, Warszawa 2014.
Opitek P., Kryptowaluty jako przedmiot zabezpieczenia i poręczenia majątkowego, „Prokuratura i Prawo” 2017/6.
Ostaszewski W., Wypłata wynagrodzenia w kryptowalucie, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2020/4.
Prusinowski P. [w:] Kodeks pracy. Komentarz, red. K.W. Baran, Warszawa 2020.
Seweryński M., Minimalne wynagrodzenie za pracę – wybrane zagadnienia [w:] Wynagrodzenie za pracę w warunkach społecznej gospodarki rynkowej i demokracji, red. W. Sanetra, Warszawa 2009.
Skoczyński J. [w:] Kodeks pracy. Komentarz, red. Z. Salwa, Warszawa 2008.
Strzelbicki M., Kryptowaluty jako przedmiot działalności gospodarczej – wybrane uwagi, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo” 2019/329.
Świątkowski A.M., Ochrona wynagrodzenia za pracę w Konwencji Nr 95 MOP dotyczącej ochrony pracy, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2007/2.
Świątkowski A.M., Stosowanie konwencji MOP dotyczącej ochrony pracy – przypadek Polski na tle tzw. ustawy 203 – glosa do wyroku K 43/01, „Monitor Prawa Pracy” 2004/12, wkładka.
Tomanek B., Wypłata wynagrodzenia w wirtualnej walucie bitcoin, „Monitor Prawa Pracy” 2017/11.
Wnęk M., Bitcoin a środek płatniczy, „Przegląd Prawa Handlowego” 2022/12.
Wnęk M., Natura prawna kryptowaluty, Warszawa 2023.
Wosiak K., Kryptoaktywa jako papiery wartościowe. Perspektywa prywatnoprawna i regulacyjna, Warszawa 2025.
Wratny J., Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2004.
Zacharzewski K., Bitcoin jako przedmiot stosunków prawa prywatnego, „Monitor Podatkowy” 2014/21.
Zacharzewski K. [w:] Obrót walutami cyfrowymi w reżimie obrotu instrumentami finansowymi, „Przegląd Sądowy” 2017/11–12.
Dr Karol Szadkowski
adiunkt, Katedra Prawa Cywilnego, Handlowego i Ubezpieczeniowego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; adwokat, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9927-9640
Roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne jako przedmiot dziedziczenia
Z perspektywy regulacji wyznaczających skład spadku prawo do zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę uznawane jest za ściśle związane z osobą zmarłego, a w konsekwencji za nienależące do spadku. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 445 § 3 k.c., zgodnie z którym roszczenie o zadośćuczynienie przechodzi na spadkobierców, jeżeli zostało uznane na piśmie albo gdy powództwo zostało wytoczone za życia poszkodowanego. Uczynienie przedmiotem dziedziczenia nie najszerzej pojmowanego prawa do zadośćuczynienia, lecz roszczenia o zadośćuczynienie powoduje specyficzne komplikacje, zwłaszcza na gruncie regresu między współzobowiązanymi do zapłaty zadośćuczynienia. Celem artykułu jest usystematyzowanie poglądów na temat przesłanek dziedziczenia roszczenia o zadośćuczynienie, a także udzielenie odpowiedzi na dotychczas pomijane pytania o konsekwencje uczynienia przedmiotem dziedziczenia roszczenia o zadośćuczynienie pieniężne za krzywdę.
Słowa kluczowe: zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, roszczenie, dziedziczenie, czyny niedozwolone, ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej
Dr Karol Szadkowski
assistant professor, Department of Civil, Commercial and Insurance Law, Faculty of Law and Administration, Adam Mickiewicz University in Poznań, attorney-at-law, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9927-9640
Claim for monetary recompense as an object of inheritance
From the point of view of the regulations specifying the components of the estate, the right to monetary recompense for harm suffered is considered to be strictly related to the deceased person and, consequently, is not included in the estate. An exception to this rule is provided for in Article 445 § 3 of the Polish Civil Code, according to which a claim for recompense only passes to the heirs if it has been acknowledged in writing or if an action was brought when the aggrieved party was still alive. If the object of the inheritance is not made to be the broadly understood right to recompense, but a claim for recompense, this results in specific complications, especially in terms of recourse against co-obligors who are liable for paying the recompense. The objective of this article is to put order to the views regarding the premises for inheriting a claim for recompense and to answer previously overlooked questions about the consequences of making a claim for monetary recompense for harm the object of the inheritance.
Keywords: monetary recompense for the harm suffered, claim, inheritance, tort, third party liability insurance
Bibliografia / References
Bagińska E. [w:] Zobowiązania, t. II, Część ogólna. Komentarz, red. P. Machnikowski, Legalis 2024.
Berek M., Solidarność bierna w stosunkach dłużników z wierzycielem, Warszawa 2016.
Berek M. [w:] Zobowiązania, t. II, Część ogólna. Komentarz, red. P. Machnikowski, Legalis 2024.
Bieniek G. [w:] Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, t. I, red. G. Bieniek, LEX 2011.
Borysiak W., Dziedziczenie roszczeń o naprawienie szkody niemajątkowej (perspektywa prawnoporównawcza), Warszawa 2021, https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/PDF/2021/PRAWO%20PRYWATNE/IWS_Borysiak-W._Dziedziczenie-roszczen-o-naprawienie-szkody-niemajatkowej.pdf (dostęp: 7.05.2026 r.).
Czachórski W. [w:] System prawa cywilnego, t. III, cz. 1, Prawo zobowiązań część ogólna, red. Z. Radwański, Warszawa 1981.
Długoszewska-Kruk I. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Warszawa 2024.
Fras M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. V, Zobowiązania. Część szczególna (art. 765–92116), red. M. Habdas, M. Fras, Warszawa 2018.
Gołąb A., Umorzenie postępowania w procesie cywilnym, Warszawa 2020.
Gudowski J. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Zobowiązania. Część ogólna, red. J. Gudowski, LEX 2018.
Jantowski L. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, Warszawa 2024.
Karaszewski G. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. P. Nazaruk, Warszawa 2024.
Kordasiewicz B. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 2, Prawo cywilne – część ogólna, red. Z. Radwański, A. Olejniczak, Warszawa 2019.
Krajewski M., Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej według Kodeksu cywilnego, Warszawa 2011.
Krajewski M., Umowa ubezpieczenia. Art. 805–834 k.c. Komentarz, Legalis 2016.
Kuropatwiński J., Wierzytelność w dogmatyce prawa cywilnego, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2007/1.
Machnikowski P. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, Zobowiązania – część ogólna, red. K. Osajda, Warszawa 2020.
Masłowski Z. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972.
Mularski K. [w:] Kodeks cywilny, t. II, Komentarz. Art. 353–626, red. M. Gutowski, Legalis 2022.
Nesterowicz M. [w:] Kodeks cywilny z komentarzem, t. 1, red. J. Winiarz, Warszawa 1989.
Olejniczak A. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Zobowiązania. Część ogólna, red. A. Kidyba, LEX 2014.
Orlicki M., Ubezpieczenia obowiązkowe, Warszawa 2011.
Orlicki M. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, red. J. Panowicz-Lipska, Warszawa 2011.
Panowicz-Lipska J., Majątkowa ochrona dóbr osobistych, Warszawa 1975.
Pyziak-Szafnicka M., Uznanie długu, Warszawa 1996.
Raczyński A. [w:] Kodeks cywilny, t. III, Komentarz. Art. 627–1088, red. M. Gutowski, Legalis 2022.
Raczyński A., Sytuacja prawna poszkodowanego w ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej, Warszawa 2010.
Radwański Z., Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2004.
Radwański Z., Olejniczak A., Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2015.
Rzetecka-Gil A., Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania – część ogólna, LEX 2011.
Safjan M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, red. K. Pietrzykowski, Legalis 2020.
Sobolewski P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Osajda, W. Borysiak, wyd. 33, Legalis 2024.
Strugała R. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Legalis 2023.
Szpunar A., O przejściu na spadkobierców roszczeń z tytułu zadośćuczynienia, „Rejent” 2002/9.
Szpunar A., Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową, Bydgoszcz 1999.
Śmieja A. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2023.
Tenenbaum-Kulig M. [w:] Zobowiązania, t. II, Część ogólna. Komentarz, red. P. Machnikowski, Legalis 2024.
Wałachowska M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, Zobowiązania. Część ogólna (art. 353–534), red. M. Habdas, M. Fras, LEX 2018.
Zelek M., Przesłanki dziedziczności roszczenia o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę (art. 445 § 3 k.c.) de lege lata i de lege ferenda [w:] Prawo rodzinne i spadkowe wobec współczesnych zjawisk technologicznych i społecznych, red. J. Łukasiewicz, M. Załucki, Toruń 2018.
dr Agnieszka Wojcieszak-John
Katedra Prawa Cywilnego, Handlowego i Ubezpieczeniowego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1739-4037
Między teorią a doświadczeniem codzienności: relacja rodzic – dziecko w warunkach pieczy współdzielonej. Zagadnienia wybrane
W artykule podjęto rozważania nad pojęciem oraz istotą pieczy współdzielonej, odwołując się do doświadczeń prawa włoskiego, jak również do intencji projektodawcy związanych z wprowadzeniem tej instytucji prawnej do polskiego porządku prawnego (nr projektu UD349). Szczególną uwagę poświęcono przesłankom orzekania o pieczy współdzielonej. Natomiast punktem odniesienia dla oceny zasadności wprowadzenia tej instytucji do prawa polskiego był model pieczy funkcjonujący w prawie włoskim. Całość rozważań została zwieńczona podsumowaniem zawierającym wnioski oraz postulaty de lege ferenda.
Słowa kluczowe: piecza współdzielona, dobro dziecka, relacje rodzinne, władza rodzicielska, prawa rodzicielskie
Dr Agnieszka Wojcieszak-John
Department of Civil, Commercial and Insurance Law, Faculty of Law and Administration, Adam Mickiewicz University in Poznań, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1739-4037
Theory vs. everyday experience: the parent–child relationship in conditions of shared custody. Selected issues
The article discusses the concept and essence of shared custody, referring to the experience of Italian law, as well as the intentions of the drafters of the bill introducing this legal institution into the Polish legal system (bill no. UD349). Particular attention is paid to the grounds for awarding joint custody. However, the point of reference for assessing the legitimacy of introducing this institution into Polish law was the custody model operating in the Italian legal system. The discussion concludes with a summary containing de lege ferenda conclusions and proposals.
Keywords: shared custody, child’s welfare, family relationships, parental authority, parental rights
Bibliografia / References
Al Mureden E., Il piano genitoriale, „Le Nuove Leggi Civili Commentate” 2023/4–5.
Andrzejewski M., Piecza naprzemienna – między formalną dopuszczalnością a merytoryczną zasadnością jej orzekania [w:] Rodzina w sytuacji okołorozwodowej. Współczesne dylematy psychologiczne i prawne, red. A. Czerederecka, Kraków 2018.
Auletta T. [w:] Commentario del codice civile. Modulo Famiglia II, t. I, red. E. Gabrielli, Milano 2018.
Baranowska-Bolesta M., Piecza naprzemienna rodziców nad dzieckiem – wybrane zagadnienia, „Przegląd Sądowy” 2022/9.
Bianca C.M., La riforma del diritto della filiazione (L. 10 dicembre 2012, n. 219), „Nuove leggi civili commentate” 2013/ 3.
Bogdańska P., Zasada dobra dziecka w kontekście modelu pieczy naprzemiennej, „Roczniki Administracji i Prawa” 2025/2.
De Cristofaro G., Il diritto del minore capace di discernimento di esprimere le sue opinioni e il c.d. ascolto fra c.p.c. riformato, Convenzioni internazionali e diritto UE [w:] Liber Amicorum per Paolo Zatti, t. II, red. G. Alpa, A. Fusaro, G. Iudica, M. Mantovani, R. Pucella, Napoli 2023.
Długołęcka P., Dopuszczalność orzekania o pieczy naprzemiennej, „Studia Prawnoustrojowe” 2020/50.
Domański M., Model pieczy naprzemiennej jako rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym (na tle nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 25.06.2015 r.), „Przegląd Sądowy” 2017/7–8.
Domański M., Orzekanie o pieczy naprzemiennej w wyrokach rozwodowych, Warszawa 2015.
Domański M., Orzekanie o pieczy naprzemiennej w wyrokach rozwodowych, „Prawo w Działaniu. Sprawy Cywilne” 2016/25.
Domański M., Rozstrzygnięcie w wyroku rozwodowym o miejscu pobytu dziecka, „Przegląd Sądowy” 2016/ 11–12.
Gajda J. [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2021.
Gładyn T., Piecza naprzemienna w systemie polskiego prawa rodzinnego, „Forum Prawnicze” 2023/2.
Główny Urząd Statystyczny, Rocznik Demograficzny 2025, Warszawa 2025, https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2025,3,19.html (dostęp: 4.01.2026 r.).
Gołuch M., Piecza naprzemienna jako forma ochrony dobra dziecka w konflikcie okołorozwodowym, „Kwartalnik Naukowy Fides et Ratio” 2018/4 (36).
Haberko J., Rozstrzyganie konfliktów między członkami rodziny a dobro dziecka, „Consilium Iuridicum” 2023/5.
Helios J., Jedlecka W., Alienacja rodzicielska w polskim systemie prawa, „Białostockie Studia Prawnicze” 2022/7 (3).
Irti C., Nuovi modelli familiari e tutela del minore nella crisi del rapporto di coppia, „Diritto Civile Minorile” 2022/30.
Janik-Skowrońska H., Piecza współdzielona (naprzemienna) w Polsce. Studium prawno-socjologiczne, Warszawa 2024.
Jezierski K., Kujawa M., Zachowanie więzi obojga rodziców z dzieckiem w sytuacji rozstania – rozważania w kontekście diagnozy sądowo-psychologicznej, „Psychologia Wychowawcza” 2021/20.
Justyński T., W sprawie tzw. opieki naprzemiennej, „Rodzina i Prawo” 2011/19.
Kamińska K., Ewolucja stosunków prawnych między rodzicami a dziećmi w polskim prawie rodzinnym, „Facta Fictia. Journal of Theory, Narrative & Media” 2021/8 (2).
Kamińska K., Ewolucja władzy rodzicielskiej ze szczególnym uwzględnieniem instytucji pieczy naprzemiennej (joint physical custody), „Miscellanea Historico-Iuridica” 2020/XIX (1).
Kamińska K., Piecza naprzemienna a władza rodzicielska rodziców żyjących w rozłączeniu, Warszawa 2022.
Kędziera K., Stępień M., Piecza naprzemienna w polskim prawie rodzinnym, „Palestra” 2018/3.
Lenti L., Diritto della famiglia, Milano 2021.
Lis W., Piecza naprzemienna a dobro dziecka, „Prawo i Więź” 2022/4.
Łukasiewicz J.M., Obowiązek alimentacyjny przy pieczy naprzemiennej, „Monitor Prawniczy” 2018/7.
Łukasiewicz J.M., Problemy praktyczne związane z instytucją pieczy naprzemiennej, „Forum Prawnicze” 2018/2.
Łukasiewicz R., Plan wychowawczy – studium porównawcze, Warszawa 2022.
Mantovani M., Genitorialita` (con) divisa: rilievo della conflittualita` e miglior interesse dei figli, „La Nuova Giurisprudenza Civile Commentata” 2025/1.
Popławska M., Czy osobno też może być dobrze? Przegląd badań dotyczących opieki naprzemiennej, „Fabrica Societatis” 2020/4.
Principles of European Family Law, https://ceflonline.net/principles/ (dostęp: 10.01.2026 r.).
Reimann M., Rodzina jako wspólna sprawa – opieka współdzielona w perspektywie dzieci, „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” 2023/22 (1).
Sasiak J. [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Habdas, M. Fras, Warszawa 2025.
Sesta M., Famiglia e figli in Europa: i nuovi paradigmi, „Famiglia e Diritto” 2019/11.
Sesta M., La famiglia tra funzione sociale e tutele individuali [w:] Principi, regole, interpretazione. Contratto e obbligazioni, famiglia e successioni: scritti in onore di Giovanni Furgiuele, red. C. Landini, Firenze 2017.
Sesta M., Persona del minore e rapporti di coppia [w:] Liber Amicorum per Paolo Zatti, t. II, red. G. Alpa, A. Fusaro, G. Iudica, M. Mantovani, R. Pucella, Napoli 2023.
Sesta M., Ultima lezione del corso di diritto di famiglia, „Jus Civile” 2020/11.
Sikorska M., Gawrońska M., Piecza naprzemienna w Polsce – diagnoza i rekomendacje dla polityk publicznych, Warszawa 2025.
Stanelli S., Legal Relationships Between Adults and Children in Italy [w:] Adults and Children in Postmodrn Societies. A Comparative Law and Multidisciplinary Handbook, red. J. Sosson, G. Willems, G. Motte, Cambridge–Antwerp–Chicago 2019.
Stojanowska W., Rozwód a dobro dziecka, Warszawa 1979.
Śmiałek P., Instytucja pieczy naprzemiennej w perspektywie konstytucyjnej zasady dobra dziecka – analiza krytyczna, „Studia Prawnicze. Materiały i Rozprawy” 2019/1 (24).
Tomzik D., Czy konieczne jest ustawowe doprecyzowanie kodeksowych przesłanek orzekania o pieczy naprzemiennej?, „Civitas et Lex” 2025/ 4(48).
Winkler S., Il diritto di visita dei nonni tra soluzioni nazionali e prospettive europee, „Famiglia e Diritto” 2021/6.
Zajączkowska-Burtowy J., Burtowy M., O kryminalizacji tzw. alienacji rodzicielskiej, „Prokuratura i Prawo” 2020/4–5.
dr Patrycja Dolniak
sędzia Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7443-5785
udział w autorstwie tekstu: 50%
dr Wiktor Oziębała
sędzia Sądu Rejonowego Katowice-Wschód w Katowicach, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6555-3747
udział w autorstwie tekstu: 50%
Sąd właściwy w przedmiocie sporów z zakresu własności intelektualnej dotyczących systemów sztucznej inteligencji
W artykule omówiono właściwość sądu w sporach z zakresu własności intelektualnej dotyczących systemów AI. Przeprowadzona analiza, uwzględniająca ramy postępowania cywilnego z art. 47989–47990 k.p.c., koncentruje się na rozważaniach w przedmiocie zasadności uznania, że systemy AI wpisują się w pojęcie „programów komputerowych”, jakim posługuje się art. 47990 § 2 k.p.c. Powyższe prowadzi do konkluzji, że sądem właściwym do rozpoznawania sporów z zakresu własności intelektualnej dotyczących systemów AI jest Sąd Okręgowy w Warszawie, Wydział Własności Intelektualnej. Wniosek ten wspiera również wykładnia celowościowa, gdyż sąd ten, jako sąd techniczny wyspecjalizowany w rozpoznawaniu spraw dotyczących programów komputerowych, jest sądem najlepiej przygotowanym do rozstrzygania spraw, w których naruszenie własności intelektualnej związane było z systemem AI.
Słowa kluczowe: sztuczna inteligencja, program komputerowy, systemy AI, właściwość sądu, własność intelektualna, Sąd Okręgowy w Warszawie
Dr Patrycja Dolniak
judge of the District Court for Katowice-Wschód in Katowice, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7443-5785
contribution to the preparation of the article: 50%
Dr Wiktor Oziębała
judge of the District Court for Katowice-Wschód in Katowice, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6555-3747
contribution to the preparation of the article: 50%
Court with jurisdiction over intellectual property disputes regarding artificial intelligence systems
The article discusses the jurisdiction of a court in intellectual property disputes regarding artificial intelligence (AI) systems. The analysis takes into account the procedural framework of Articles 47989–47990 of the Civil Procedures Code (CPC) and focuses on considerations regarding the legitimacy of recognizing AI systems as falling within the concept of ‘computer programs’ as used in Article 47990 § 2 CPC. This leads to the conclusion that the court with jurisdiction for hearing intellectual property disputes regarding AI systems is the Intellectual Property Division of the Regional Court in Warsaw. This conclusion is also supported by a purposive interpretation, as this court, as a technical court specializing in hearing cases regarding computer programs, is the court best prepared for adjudicating on cases in which an infringement of intellectual property is related to an AI system.
Keywords: artificial intelligence, computer program, AI systems, court’s jurisdiction, intellectual property, Regional Court in Warsaw
Bibliografia / References
Boone T.S., The challenge of defining artificial intelligence in the EU AI Act, „Journal of Data Protection & Privacy” 2023/6 (2).
Castán C.T., The legal concept of artificial intelligence: the debate surrounding the definition of AI System in the AI Act, „BioLaw Journal. Rivista di BioDiritto” 2024/1.
Dolniak P., Kuźma T., Ludwiński A., Wasik K., Sztuczna inteligencja w wymiarze sprawiedliwości. Między prawem a algorytmami, Warszawa 2024
Dziurda M., Postępowanie w sprawach własności intelektualnej z perspektywy systemowej, „Przegląd Sądowy” 2020/10.
Flaga-Gieruszyńska K. [w:] K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, 2025, Legalis 2026.
Grodecka O., Skomercjalizowane dobra osobiste jako „sprawy własności intelektualnej”, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2025/3.
Jadłowski P., Właściwość sądu w procesie cywilnym, Warszawa 2025.
Kamieński G. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. E. Marszałkowska-Krześ, I. Gil, Warszawa 2025.
Niewęgłowski A., Pojęcie spraw własności intelektualnej. Wybrane zagadnienia, „Białostockie Studia Prawnicze” 2022/27.
Niewęgłowski A., Prawo autorskie. Komentarz, Warszawa 2025.
Okoń Z. [w:] Prawo Internetu, red. P. Podrecki, Warszawa 2007.
Orecki M. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, Artykuły 367–50539, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021.
Oxford Advanced Learner’s Dictionary of Current English, 6th ed., Oxford University Press, 2000.
Pavlidis G., Unlocking the black box: Analysing the EU Artificial Intelligence Act’s framework for explainability in AI, „Law Innovation and Technology” 2024/16 (1).
Rejdak M., Właściwość sądu w sprawach własności intelektualnej, LEX 2020.
Rzymowski J., Definicja systemu sztucznej inteligencji i definicja sztucznej inteligencji na gruncie AI Act [w:] Wpływ Aktu w sprawie sztucznej inteligencji na funkcjonowanie administracji publicznej, red. G. Sibiga, Legalis 2025.
Sadza A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. P. Rylski, A. Olaś, Legalis 2025.
Stefańska E. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany, t. II, Art. 478–1217, red. M. Manowska, LEX 2022.
Turczyn A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Art. 1–50539, t. I, red. O.M. Piaskowska, LEX 2025.
Piotr Polak
asystent, Zakład Prawa Konstytucyjnego i Badań Europejskich, Instytut Nauk Prawnych, Polska Akademia Nauk
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7900-524X
„Prawo do mieszkania” w orzecznictwie Sądu Najwyższego
Wyrażenie „prawo do mieszkania” nie zostało zdefiniowane w żadnym akcie prawnym, choć jest często stosowanym terminem nawet w dyskursie prawniczym. W artykule podjęto próbę jego rekonstrukcji w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego. Wynika z niej, że na przedmiotowe „prawo”, którego konstytucyjnym źródłem jest art. 75 Konstytucji RP, składa się: prowadzenie polityki mieszkaniowej sprzyjającej poprawie stanu mieszkalnictwa; traktowanie zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jako wartości konstytucyjnej; przeciwdziałanie bezdomności oraz ochrona praw lokatorów. Aplikacja omawianego terminu może zaś polegać na rozbudowie warstwy argumentacyjnej orzeczeń za pomocą odesłań do art. 75 Konstytucji RP, na współstosowaniu tego przepisu z regulacjami ustawowymi oraz na dostrzeżeniu zakotwiczonych w nim wartości w ustawowych klauzulach generalnych i określeniach nieostrych. Określenie „prawo do mieszkania” ma zatem potencjał normatywny, z którego sądy powinny korzystać.
Słowa kluczowe: prawo do mieszkania, konstytucja, Sąd Najwyższy, lokator
Piotr Polak
assistant, Department of Constitutional Law and European Studies, Institute of Legal Sciences, Polish Academy of Sciences
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7900-524X
The right to housing in the case law of the Polish Supreme Court
The term ‘the right to housing’ has not been defined in any act of law, even though it is frequently used, even in legal discourse. This article attempts to reconstruct it in the light of the case law of the Supreme Court. It arises from the case law that this ‘right’, the constitutional source of which is Article 75 of the Polish Constitution, consists of the pursuit of a housing policy that supports the improvement of housing conditions, the treatment of the satisfaction of housing needs as a constitutional value, the combating of homelessness and the protection of tenants’ rights. Its application can involve the expansion of the argumentative layer of judgments by referring to Article 75 of the Polish Constitution, co-applying this provision with the statutory regulations and recognizing the values embedded in its general statutory clauses and vague definitions. Therefore, the ‘right to housing’ has normative potential that should be applied by the courts.
Keywords: the right to housing, constitution, Supreme Court, tenant
Bibliografia / References
Bałaban A., Polskie problemy ustrojowe. Konstytucja, źródła prawa, samorząd terytorialny, prawa człowieka, LEX 2003.
Bednarek M., Prawo do mieszkania w konstytucji i ustawodawstwie, LEX 2007.
Biskup-Grabowska K., Kuczkowski P., Zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych obywateli przez władze publiczne w rozumieniu art. 75 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ze szczególnym uwzględnieniem społecznych inicjatyw mieszkaniowych, „Roczniki Administracji i Prawa” 2022/1.
Dadańska K.A., Skutki upływu terminu, na który zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego gruntu, na prawo odrębnej własności lokalu znajdującego się w budynku położonym na tym gruncie. Glosa do uchwały SN z 25.08.2017 r., III CZP 11/17, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2019/3.
Fleszer D., Prawo do lokalu z gminnego zasobu mieszkaniowego na gruncie orzecznictwa, „Samorząd Terytorialny” 2018/4.
Florczak-Wątor M., Obowiązek ochrony beneficjentów prawa do mieszkania jako „innego prawa majątkowego” w rozumieniu art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2018/2.
Florczak-Wątor M. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, LEX 2023.
Garlicki L., Derlatka M. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Hauser A., Międzynarodowe standardy w zakresie prawa do mieszkania, „Prawo i Więź” 2024/5.
Jabłoński M., „Prawo do mieszkania” a minimum egzystencji – analiza gwarancji konstytucyjnych, „Prawo i Więź” 2024/5.
Klat-Górska E., Cywilne prawo – mienie – najem lokali – zbycie lokalu mieszkalnego przez gminę na rzecz osoby fizycznej – zwrot bonifikaty w razie zbycia lokalu przed upływem pięciu lat od dnia nabycia. Glosa do uchwały SN z 26.01.2012 r., III CZP 87/11, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2013/1.
Kosmala K., Odszkodowania od gminy za niedostarczenie pomieszczeń tymczasowych. Glosa do uchwały SN z 13.12.2011 r., III CZP 48/11, „Przegląd Sądowy” 2013/5.
Krajewski M., Cywilne prawo, prawo użytkowania wieczystego, odrębna własność lokalu, upływ terminu użytkowania wieczystego. Glosa do uchwały SN z 25.08.2017 r., III CZP 11/17, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2018/12.
Kubacki R., Własne potrzeby mieszkaniowe a prawo do ulgi. Glosa do wyroku SN z 12.07.2000 r., III RN 207/99, „Przegląd Podatkowy” 2001/3.
Mikłaszewicz P. [w:] Konstytucja RP, t. I, Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Legalis 2016.
Młynarska-Sobaczewska A., Obowiązki państwa wynikające z praw mieszkaniowych w świetle orzecznictwa ETPC, „Prawo i Więź” 2024/5.
Sporek F., Nakaz opróżnienia lokalu a prawo do lokalu socjalnego. Glosa do wyroku SN z 20.04.2004 r., V CK 598/03, „Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa” 2006/1.
Wolszczak P., Prawo do mieszkania jako uzasadnienie dla uznania podniesienia zarzutu przedawnienia roszczenia za nadużycie prawa podmiotowego – glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 8.09.2020 r., V CSK 532/18, „Glosa” 2024/2.
Daniel Brodowski
absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Szkoła Doktorska w Białymstoku, członek Izby Adwokackiej w Warszawie, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6134-2977
Dyferencjacja odpowiedzialności karnej i karnoskarbowej menedżerów wynikająca z podziału zadań i odpowiedzialności w spółkach kapitałowych
Wysokie wyspecjalizowanie uczestników obrotu gospodarczego wraz z wiążącymi ich regulacjami o charakterze miękkim wpływa na katalog adresatów sankcji wynikających z prawa zarówno cywilnego, jak i karnego. Zagadnieniem sporym, które w sposób powtarzalny pojawia się w aktualnym orzecznictwie, jest zakres podmiotowy przestępstw godzących rodzajowo w obrót gospodarczy, które od strony faktycznej zostały „popełnione” przez spółkę, a dokładnie: reprezentujący i prowadzący jej sprawy organ. Artykuł stanowi analizę przypisywalności przestępstw z zakresu prawa karnego gospodarczego piastunom organów kierowniczych spółek (zarządowi, radzie nadzorczej oraz komisji rewizyjnej), uwarunkowaną przez wprowadzony w spółce podział zadań i odpowiedzialności.
Słowa kluczowe: prawo karne gospodarcze, prawo karne skarbowe, odpowiedzialność karna menedżerów, spółka, podział zadań i odpowiedzialności w spółce, zarząd, rada nadzorcza
Daniel Brodowski
graduate of the Jagiellonian University of Kraków, Doctorate School in Białystok, member of the Warsaw Bar Association, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6134-2977
Differentiation of criminal and fiscal criminal liability of managers arising from the demarcation of tasks and responsibilities in companies
The high level of specialization of the participants involved in business transactions, together with the soft regulations that are binding on them, affects the list of addressees of sanctions arising from both civil and criminal law. The disputed matter that repeatedly appears in current judgments is the subjective scope of crimes of a generic nature against business trading, which, in fact have been ‘committed’ by the company, or more precisely by the body representing and managing it. The article analyses the possibility of attributing economic crimes to the members of the managing bodies (the management board, the supervisory board and the audit committee), which is conditional on the demarcation of the tasks and responsibilities that have been introduced in the company.
Keywords: commercial criminal law, fiscal criminal law, criminal liability of managers, company, demarcation of tasks and responsibilities within the company, the management board, the supervisory board
Bibliografia / References
Bielski M., Obiektywna przypisywalność skutku w prawie karnym, Kraków 2017.
Bieniak M., Odpowiedzialność karna menadżerów, Warszawa 2018.
Bilewska K., Chłopecki A., Prawo handlowe, Warszawa 2022.
Chang Y.Y., Dasgupta S., Hillary G., CEO ability, pay, and firm performance, „Management Science” 2010/56 (10).
Chomiuk M. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. Z. Jara, Warszawa 2024.
Cyprian T., Przestępstwa gospodarcze, Warszawa 1960.
Dąbrowska-Kardas M., Kardas P. [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. III, Komentarz do art. 278–363, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2022.
Duży J., Odpowiedzialność karna członków organów spółek kapitałowych. Działania na szkodę spółki, Bydgoszcz 2004.
Giezek J., Wnuk D., Odpowiedzialność cywilna i karna w spółkach prawa handlowego. Komentarz i przegląd orzecznictwa, Warszawa 1994.
Górniok O., Ocena prawno-karna oszukańczych bankructw, „Prokuratura i Prawo” 2002/1.
Górniok O., Z problematyki przestępstw popełnionych w działalności spółek kapitałowych. Odpowiedzialność karna członków wieloosobowych organów spółek, „Prokuratura i Prawo” 2001/4.
Górniok O. [w:] Prawo karne gospodarcze, red. O. Górniok, Warszawa 2003.
Kidyba A. [w:] M. Dumkiewicz, A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1–300 Kodeksu spółek handlowych, LEX 2024.
Królikowski M., Funkcjonalność dogmatyki prawa karnego, Warszawa 2025.
Kulik M. [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX 2024.
Lachowski J., Oczkowski T., Odpowiedzialność karna członków kolegialnych organów spółek kapitałowych – zagadnienia wybrane, „Prokuratura i Prawo” 2006/2.
Majewski J., Prawnokarne przypisanie skutku przy zaniechaniu (zagadnienia węzłowe), Kraków 1997.
Mróz T., Spółka akcyjna i spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako formy prawne organizacji przedsiębiorstw poddanych komercjalizacji i prywatyzacji [w:] Spółki jako formy prawne organizowania przedsiębiorczości. Wybrane zagadnienia wraz z wzorami umów i innych dokumentów organizujących spółki, red. S. Prutis, Białystok 1998.
Mucha-Kujawa J., Teoretycznoprawne aspekty przedstawicielstwa organizacyjnego jako pragmatycznego sposobu reprezentacji osoby prawnej, „Studia Prawnicze” 2017/3.
Opalski A. [w:] Kodeks spółek handlowych, t. IIIA, Spółka akcyjna. Komentarz. Art. 301–392, red. A. Opalski, Legalis 2016.
Pabis R. [w:] J. Bieniak i in., Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2024.
Pabis R. [w:] Kodeks spółek handlowych, t. IIB, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 227–300, red. A. Opalski, Legalis 2018.
Pietrzyk T., Odpowiedzialność karna menedżerów spółek handlowych, Warszawa 2020.
Pilich M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125), red. J. Gudowski, Warszawa 2021.
Rodzynkiewicz M., Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2018.
Skorupka J., Prawo karne gospodarcze. Zarys wykładu, Warszawa 2007.
Skowronek G., Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2020.
Wąsek A. [w:] O. Górniok i in., Kodeks karny. Komentarz, Gdańsk 2002/2003.
Wells C., Corporations and Criminal Responsibility, New York 2001.
Wilk L., Zagrodnik J., Prawo i proces karny skarbowy, Warszawa 2023.
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2014.
Zakrzewski P., Stopniowanie winy w prawie karnym, Warszawa 2016.
Zawłocki R., Prawo karne gospodarcze, Warszawa 2007.
Zawłocki R., Przestępstwa przeciwko wierzycielom w polskim prawie karnym, Sopot 2007.
Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady – reguły – wskazówki, Warszawa 2017.
Zoll A. [w:] Kodeks karny. Część ogólna, t. I, cz. I, Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
Zoll A. [w:] Kodeks karny. Część ogólna, t. I, cz. II, Komentarz do art. 53–116, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
dr hab. Jerzy P. Naworski, prof. UMK
Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu; sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu w stanie spoczynku, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9014-1338
Skutki wniesienia kancelarii radcy prawnego jako przedsiębiorstwa do spółki partnerskiej. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 6.11.2024 r., II CSKP 115/23
Artykuł jest poświęcony ocenie tezy Sądu Najwyższego sformułowanej w wyroku z 6.11.2024 r., II CSKP 115/23, że kancelaria radcy prawnego w rozumieniu art. 551 k.c. jest przedsiębiorstwem, a skutki jej wniesienia jako wkładu do spółki partnerskiej określają art. 552 i art. 554 k.c. Sąd Najwyższy w motywach wyroku nie przedstawił argumentów uzasadniających taki pogląd prawny. Glosa nie tylko z tego powodu jest krytyczna. Jej celem jest omówienie w szerszym kontekście statusu prawnego osoby wykonującej wolny zawód i formy wykonywania tego zawodu. Przytoczone przez autora racje podważają stanowisko, że kancelaria radcy prawnego jest przedsiębiorstwem, co nie wyklucza wniesienia warsztatu pracy takiej osoby jako wkładu do spółki osobowej. Ocena samego wyroku jest pozytywna. Dla rozstrzygnięcia sprawy kwestia statusu kancelarii radcy prawnego i jej wniesienia jako aportu do spółki partnerskiej była jednak nieistotna.
Słowa kluczowe: kancelaria radcy prawnego, wolny zawód, przedsiębiorstwo, wniesienie kancelarii radcy prawnego do spółki partnerskiej
Dr Hab. Jerzy P. Naworski, professor of the Nicolaus Copernicus University in Toruń
Faculty of Economic Sciences and Management, Nicolaus Copernicus University in Toruń; retired judge of the Regional Court in Toruń, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9014-1338
The legal consequences of contributing a legal counsel’s law office as an enterprise to a professional partnership. Commentary on the ruling of the Supreme Court of 6 November 2024, II CSKP 115/23
This article is devoted to the assessment of the argument formulated by the Supreme Court in its judgment of 6 November 2024 (II CSKP 115/23), according to which a legal counsel’s law office constitutes an enterprise in the meaning of Article 551 of the Polish Civil Code (PCC), and the effects of contributing it as an in-kind contribution to a professional partnership are governed by Articles 552 and 554 PCC. The Supreme Court did not present any arguments substantiating this legal view in the reasoning of the judgment. The commentary is critical not only for that reason. Its objective is to discuss the legal status of a person practising a profession and the forms in which such a profession may be practised in a broader context. The arguments cited by the author challenge the position that a legal counsel’s law office should be considered an enterprise, which does not rule out the possibility of contributing such a person’s professional work facilities as an in-kind contribution to a partnership. The assessment of the judgment itself is positive. However, the issue of the status of a legal counsel’s law office and its contribution as an in-kind contribution to a professional partnership was ultimately irrelevant to the resolution of the matter.
Keywords: legal counsel’s law office, profession, enterprise, contribution of a legal counsel’s law office to a professional partnership
Bibliografia / References
Allerahand M., Kodeks handlowy. Komentarz, Lwów 1935.
Bielski P., Spółka partnerska – spółką handlową?, „Prawo Spółek” 2006/2.
Błaszczak Ł., Status radcy prawnego w świetle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, „Radca Prawny” 2004/6.
Drapała P., Przejęcie długu, przejęcie praw i obowiązków z umowy (zmiana strony umowy), Warszawa 2016.
Górniak K., Prawo własności przedsiębiorstwa (art. 551KC): treść, rozporządzenie, ochrona, „Studia Prawa Prywatnego” 2022/3.
Jacyszyn J., Przedsiębiorca a wolny zawód, „Rejent” 2003/10 (150).
Janczewski S., Prawo handlowe, wekslowe i czekowe, Warszawa 1946.
Klaus A., Zoll F., Polska ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Poznań 1929.
Namitkiewicz J., Kodeks handlowy. Komentarz, Warszawa 1934.
Naworski J.P., Przedsiębiorca w polskim prawie cywilnym (materialnym i procesowym) de lege lata i de lege ferenda, Toruń 2011.
Rodzynkiewicz M., Moskała P. [w:] Kodeks spółek handlowych, t. IB, Spółki osobowe. Komentarz. Art. 37–150, red. A. Opalski, Legalis 2024.
Sołtys B., Czy można zbyć wolny zawód?, „Przegląd Prawa Handlowego” 1995/3.
Sołtys B., Klientela – przedsiębiorstwo – wolny zawód, „Rejent” 1995/1.
Szydło M., Pojęcie działalności gospodarczej na gruncie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, „Przegląd Sądowy” 2005/2.
dr Maciej Mączyński
radca prawny, asystent sędziego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2298-3269
Wpis nieruchomości do gminnej ewidencji zabytków po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11.05.2023 r., P12/18. Glosa do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14.11.2024 r., IV SA/Po 737/24
Jednym ze sposobów sprawowania ochrony zabytków jest wpisywanie zabytków nieruchomych do gminnej ewidencji. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11.05.2023 r., P 12/18, o zakresowej niekonstytucyjności przepisu art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zdaje się podważać skuteczność dokonywania wpisów zabytków nieruchomych do ewidencji, gdyż Trybunał stanowi o potrzebie wprowadzenia procedury gwarantującej ochronę prawa własności podczas próby ujęcia zabytku w ewidencji. Wyrok Trybunału odnosi się jednak do pominięcia prawodawczego, jakie nie wywołuje zmian w systemie prawnym, prowadzących do stwierdzenia nieskuteczności dokonania czynności wpisu nieruchomości do ewidencji zabytku. Nie ma zatem podstaw do tego, aby stwierdzić nieskuteczność wpisania nieruchomości do ewidencji zabytków.
Słowa kluczowe: nieruchomości, ewidencja zabytków, ochrona zabytków
Dr Maciej Mączyński
legal counsel, assistant judge in the Voivodship Administrative Court in Poznań, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2298-3269
Entry of real property into the municipal register of monuments after the ruling of the Constitutional Tribunal of 11 May 2023, P12/18. Commentary on the ruling of the Voivodship Administrative Court in Poznań of 14 November 2024, IV SA/Po 737/24
One of the ways of protecting monuments is to enter immovable monuments into the municipal register. The judgment of the Constitutional Tribunal of 11 May 2023, P 12/18, regarding the scope of unconstitutionality of Article 22, para. 5, item 3 of the Act on the Protection and Care of Monuments appears to undermine the effectiveness of entering immovable monuments into the register, because the Tribunal addresses the need to introduce a procedure guaranteeing the protection of ownership rights during attempts to include a monument in the register. However, the Constitutional Tribunal’s judgment refers to a legislative omission that does not result in changes to the legal system that would lead to the ineffectiveness of entering real property into the register of monuments. Therefore, there are no grounds for declaring that the entry of a property into the register of monuments is ineffective.
Keywords: real property, register of monuments, protection of monuments
Bibliografia / References
Adamiak B., Refleksje na temat dopuszczalności postępowania administracyjnego, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2015/5.
Adamiak B., Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2006/2.
Babińska-Górecka R., Skutki prawne orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w dziedzinie ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2014.
Daniel P., Możliwość weryfikacji wpisu do gminnej ewidencji zabytków. Glosa aprobująca do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.10.2023 r. (II OSK 2326/18), „Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych” 2024/1.
Duniak A., Dziedzictwo niematerialne a wartości w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami [w:] Prawo ochrony zabytków, red. K. Zeidler, Warszawa–Gdańsk 2014.
Florczak-Wątor M., Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006.
Izdebski H., Gminna ewidencja zabytków po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11.05.2023 r., „Samorząd Terytorialny” 2023/7–8.
Jackowski M., Następstwa wyroków Trybunału Konstytucyjnego w procesie sądowego stosowania prawa, Warszawa 2016.
Jakubowski A., Skutki prawne wpisu do gminnej ewidencji zabytków, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2022/1.
Kmiecik Z., Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014.
Mączyński A., Podkowik J. [w:] Konstytucja RP, t. 2, Komentarz. Art. 87–243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Ruczkowski P., Aksjologia tworzenia i stosowania administracyjnego prawa rzeczowego, „Przegląd Prawa Publicznego” 2017/7–8.
Stankiewicz R., Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), „Przegląd Prawa Publicznego” 2010/11.
Stefanicki R., Zaniechanie a pominięcie ustawodawcze. Spór o granice kognicji Trybunału Konstytucyjnego, „Przegląd Sądowy” 2017/1.
Tuleja P., Zaniechanie ustawodawcze [w:] Ustroje, doktryny, instytucje polityczne. Księga jubileuszowa Profesora zw. dra hab. Mariana Grzybowskiego, red. J. Czajowski i in., Kraków 2007.
Wronkowska S., Kilka uwag o „prawodawcy negatywnym”, „Państwo i Prawo” 2008/10.