Dowody w postępowaniu cywilnym: studium porównawcze Kosowa, Polski oraz wybranych jurysdykcji europejskichArgzon Muçaj
SSR w Prisztinie, Kosowo
ORCID: https://orcid.org/0009-0007-4731-8074
udział w autorstwie tekstu – 33%
Qerkin Berisha
doktor nauk prawnych, profesor nadzwyczajny, Uniwersytet w Prisztinie, Kosowo
Autor korespondencyjny
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5494-2701
udział w autorstwie tekstu – 34%
Aleksandra Klich
doktor nauk prawnych, Uniwersytet Wileński, Litwa
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2931-712X
udział w autorstwie tekstu – 33%
Dowody w postępowaniu cywilnym: studium porównawcze Kosowa, Polski oraz wybranych jurysdykcji europejskich
Przedmiotem publikacji jest analiza porównawcza zarządzania dowodami w postępowaniu cywilnym ze szczególnym uwzględnieniem Kosowa i Polski, które porównano z praktykami stosowanymi w innych europejskich systemach prawnych. Autorzy podkreślają kluczową rolę dowodów jako podstawy orzekania i najważniejszego elementu w spornym postępowaniu sądowym. W sposób szczególny podkreślono pasywny charakter kosowskich sądów w gromadzeniu dowodów – w przeciwieństwie do podejścia obserwowanego w większości innych europejskich systemów prawnych, w których rola sądów powszechnych jest bardziej aktywna. Autorzy identyfikują znaczące luki w kosowskim postępowaniu w zakresie regulacji dotyczących dowodów elektronicznych i możliwości korzystania z narzędzi technologicznych, akcentując tym samym potrzebę reform legislacyjnych w celu zwiększenia wydajności sądownictwa i zharmonizowania praktyk Kosowa z praktykami wiodących europejskich systemów prawnych, w szczególności z rozwiązaniami przyjętymi przez polskiego ustawodawcę. Zdaniem Autorów reformy te powinny również zapewnić jasne regulacje dotyczące dopuszczalności i zasad przeprowadzania dowodów, aby skutecznie chronić konstytucyjne prawa do rzetelnego procesu i prywatności. W ocenie Autorów potrzeba reformy kosowskiego postępowania spornego jest kluczowa dla zapewnienia, że sądownictwo nie tylko przestrzega standardów prawnych, ale także stoi na straży praw człowieka, zmierzając w kierunku tworzenia bardziej efektywnego i sprawiedliwego systemu prawnego. Kosowo aktualnie zainicjowało pewne reformy w ustawodawstwie dotyczącym procedur spornych, dlatego też jest to właściwy moment na zajęcie się przedmiotowymi zagadnieniami.
Słowa kluczowe: postępowanie sporne, postępowanie cywilne, dowody, gwarancje konstytucyjne, efektywność wymiaru sprawiedliwości, dowody elektroniczne
Argzon Muçaj
LL.M.,Judge, Basic Court of Prishtina, Kosovo
ORCID: https://orcid.org/0009-0007-4731-8074
Author contribution – 33%
Qerkin Berisha
Associate Professor, University of Prishtina, Kosovo
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5494-2701
Author contribution – 34%
Aleksandra Klich
PhD, Senior Lecturer, Vilnius University, Lithuania
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2931-712X
Author contribution – 33%
Evidence in civil procedure: a comparative study of Kosovo, Poland, and selected European jurisdictions
The publication presents a comparative analysis of evidence management in civil proceedings, with particular emphasis on Kosovo and Poland, compared against practices applied in other European legal systems. The authors highlight the crucial role of evidence as the foundation of judicial decision-making and the most significant element of adversarial court proceedings. Particular attention is devoted to the passive role of Kosovan courts in the taking and gathering of evidence, in contrast to the approach observed in most other European legal systems, where the role of ordinary courts is considerably more active. The authors identify significant gaps in Kosovan civil procedure with regard to regulations governing electronic evidence and the use of technological tools, thereby emphasizing the need for legislative reforms aimed at increasing judicial efficiency and harmonizing Kosovo’s practices with those of leading European legal systems, particularly with the solutions adopted by the Polish legislator. According to the authors, these reforms should also provide clear regulations concerning the admissibility of evidence and the rules governing the taking of evidence, in order to effectively safeguard the constitutional rights to a fair trial and privacy. In the authors’ assessment, a reform of Kosovan adversarial proceedings is essential to ensure that the judiciary not only complies with legal standards but also effectively protects human rights, moving toward the creation of a more efficient and equitable legal system. As Kosovo has recently initiated certain reforms in legislation concerning contentious proceedings, the authors argue that this is the appropriate moment to address these issues.
Keywords: civil procedure, evidence, constitutional guarantees, judicial efficiency, electronic evidence
References / Bibliografia
Bentham J., Traktat o dowodach sądowych, Gniezno 1932.
Brati A.A., Procedura Civile, Tiranë 2008.
Broniewicz W., Postępowanie cywilne w zarysie, Łódź 1978.
Cudak A. [in:] Kodeks postępowania cywilnego, t. 1, Komentarz. Artykuły 1–366, eds. K. Piasecki, K. Marciniak, Legalis/el. 2016.
Ereciński T., Dziurda M. (eds.), Postępowanie dowodowe. Komentarz do art. 227–315 k.p.c., Warsaw 2024.
Ereciński T., Weitz K., Dowody w postępowaniu cywilnym, Warsaw 2022.
European Judicial Network, Taking of Evidence – France (in civil and commercial matters), https://e-justice.europa.eu/76/EN/taking_of_evidence?FRANCE&init=true&member=1 (access: 3.04.2026).
Fredriksen H.H., Strandberg M., Impact of the ELI/UNIDROIT European Model Rules for Civil Procedure on National Law – the Case of Norway, “Oslo Law Review” 2023/3, vol. 9, DOI: 10.18261/olr.9.3.1.
Glover R., Murphy B., Murphy on Evidence, Oxford 2013.
Gołąb S., Część II. Proces cywilny. Tytuł III Dowody. II. Postępowanie dowodowe – zasady ogólne [in:] S. Gołąb, Procedura cywilna. Cz. 3, Postępowanie dowodowe, Kraków 1929, part. IV.
Górski A., Dopuszczenie dowodu z urzędu a zarzucalność procesowa tej czynności sądu cywilnego, „Palestra” 2001/46.
Hasani E., Čukalović I., Commentary on the Constitution of the Republic of Kosovo, Priština 2013. Horoszowski P., Nazwa i pojęcie „dowodu” w teorii i praktyce praw sądowego, “Państwo i Prawo” 1956/10.
Horoszowski P., O właściwe pojmowanie „dowodu”, “Państwo i Prawo” 1964/1.
Ivanc T., Evidence in Civil Law – Slovenia, Maribor 2015.
Jackson V.C., Tushnet M., Comparative Constitutional Law, University Casebook Series, St. Paul, MN, Foundation Press, West Academic, 2014.
Jagiełło D., Swoboda wypowiedzi podczas czynności przesłuchania (zagadnienia wybrane na tle udziału świadka), “Studia Prawnoustrojowe” 2019/46.
Jankowski J., Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego, cz. I: Postępowanie rozpoznawcze, “Monitor Prawniczy” 2004/19.
Klich A., Dowód z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym. Biegły lekarz, Warsaw 2016.
Klich A., Znaczenie dowodu z pisemnych zeznań świadka w postępowaniu cywilnym – uwagi praktyczne [in:] Rozstrzyganie spraw cywilnych. Aktualne wyzwania i perspektywy, eds. M. Białecki, S. Kotas‑Turoboyska, F. Manikowski, J. Słyk, E. Szczepanowska, Warsaw 2022.
Knoppek K., Problem dopuszczania przez sąd dowodów z urzędu w postępowaniu cywilnym, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2007/3.
Knoppek K., Zmierzch zasady prawdy obiektywnej w procesie cywilnym, „Palestra” 2005/1–2.
Korszeń D., Zakres zakazu przeprowadzania w postępowaniu cywilnym dowodów nielegalnych (bezprawnych), “Monitor Prawniczy” 2013/1.
Krakowiak M., Potajemne nagranie na taśmę jako dowód w postępowaniu cywilnym, “Monitor Prawniczy” 2005/24.
Litauer J.J., Dowód z oględzin według kodeksu postępowania cywilnego, “Polski Proces Cywilny” 1937/22–23.
Miszewski W., Proces cywilny w zarysie. Część pierwsza, Łódź 1946.
Morina I., Procedura civile [in:] Hyrje në sistemin ligjor në Kosovë, Prishtinë 2019.
Nekrosius V., Klich A., The Standard of proof in Lithuanian and Polish Civil Proceedings, “Polski Proces Cywilny” 2024/4.
Piasecki K., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, vol. I, Warsaw 2006.
Piasecki K., System dowodów i postępowanie dowodowe, Warsaw 2010.
Ponikowski R., Ocena dowodu z opinii biegłego w świetle poglądów Sądu Najwyższego i praktyki orzeczniczej sądów powszechnych [in:] Nauka wobec prawdy sądowej. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Zdzisława Kegla, red. J. Jaworski, M. Szostak, Wrocław 2005.
Rijavec V., Keresteš T., Ivan T. (eds.), Dimensions of Evidence in European Civil Procedure, Netherlands, 2016, https://www.uibk.ac.at/zivilverfahren/mitarbeiterinnen/anzenberger/inadmissible-evidence---illegally-obtained-evidence-and-the-limits-of-the-judical-establishment-2016-195.pdf.
Sladic J., Uzelac A., Assessment of Evidence [in:] Dimensions of Evidence in European Civil Procedure, V. Rijavec, T. Ivanc, T. Keresteš (eds.), December 2015.
Sporek F., Stępień-Sporek A., Możliwość dopuszczenia przez sąd dowodu z urzędu, “Gdańskie Studia Prawnicze. Przegląd Orzecznictwa” 2007/2.
Stürner R., The ELI / UNIDROIT Model European Rules of Civil Procedure: An Introduction to Their Basic Conceptions, “Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht (RabelsZ)” 2022/2, vol. 86, DOI: 10.1628/rabelsz-2022-0031.
Tacij P., Dowód z dokumentu w tekstowej formie dokumentowej w polskim procesie cywilnym, doctoral dissertation, University of Warsaw 2024.
Uzelac A., Principles of civil procedure under ELI-Unidroit rules: convergence through a uniform approach to procedural obligations?, “Uniform Law Review” 2025/1, vol. 30, DOI: 10.1093/ulr/unaf017.
van Rhe C.H., Evidence in Civil Law – The Netherlands, https://www.pf.um.si/site/assets/files/3223/evidence_in_civil_law_-_netherlands.pdf.
Vasili J., Procedura Civile, Tiranë 2010.
Waligórski M., Proces cywilny. Dynamika procesu (postępowanie), Warsaw 1948.
Waśkowski E., Podręcznik procesu cywilnego, Vilnius 1932.
Wigmore J.H., The Science of Judicial Proof as Given in Logic, Psychology, and Experience and Illustrated in Judicial Trials, Boston 1937.
Wojtasik J., Oględziny i badanie osoby dla celów dowodowych, “Diariusz Prawniczy” 2010/12–13.
Franciszek Koszelnik
doktorant, Szkoła Doktorska Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, aplikant adwokacki Izby Adwokackiej w Warszawie, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2275-5423
Istota ewentualności roszczeń w procesie cywilnym – część 2
Artykuł stanowi kontynuację opracowania poświęconego istocie ewentualności roszczeń w procesie cywilnym, którego część pierwsza ukazała się na łamach kwartalnika „Polski Proces Cywilny” 2025, nr 4.
W artykule rozwinięto koncepcję roszczenia ewentualnego przedstawioną w pierwszej części opracowania. W tym celu rozważono podstawowe aspekty dynamiczne roszczenia ewentualnego, tj. powstanie ewentualności roszczeń, jak również jej wpływ na dopuszczalność i tok procesu cywilnego. W szczególności omówiono model postępowania w sprawach obejmujących roszczenie ewentualne, badanie dopuszczalności procesu w takich sprawach oraz model orzekania o roszczeniach w porządku ewentualnym.
W artykule poddano weryfikacji dotychczasową koncepcję, zgodnie z którą sąd zostaje zwolniony z orzekania w zakresie roszczenia ewentualnego z uwagi na rozstrzygnięcie o roszczeniu głównym. Wyjaśniono, że koncepcja ta koliduje z systemowymi założeniami rzetelnego procesu cywilnego i bazuje na przestarzałym kontekście normatywnym.
Zaproponowany w artykule alternatywny model orzekania zakłada, że w razie niezgodności między rozstrzygnięciem w zakresie roszczenia głównego a warunkiem zastrzeżonym w treści roszczenia ewentualnego sąd powinien umorzyć postępowanie w zakresie roszczenia ewentualnego z powodu następczej niedopuszczalności wydania wyroku (art. 355 w związku z art. 321 § 1 k.p.c.). Gwarancyjne znaczenie ma wobec tego wyrokowanie częściowe o roszczeniu głównym (art. 317 k.p.c.).
Słowa kluczowe: ewentualność roszczeń, roszczenie ewentualne, przedmiot procesu cywilnego, roszczenie procesowe, zmiana powództwa, dopuszczalność procesu cywilnego, umorzenie postępowania
Franciszek Koszelnik
doctoral student, Doctoral School of Social Sciences, University of Warsaw; advocate trainee at the Warsaw Bar Association, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2275-5423
The essence of alternativity of claims in civil proceedings – part 2
The paper is a continuation of the study on the essence of the alternativity of claims in civil proceedings, the first part of which was published in issue 2025/4 of the quarterly Polish Civil Procedure.
The paper expands upon the definition of the alternativity of claims proposed in the first part of the study. To this end, it examines the key dynamic aspects of an alternative claim, namely its impact on the admissibility and course of civil proceedings. In particular, the article discusses the procedural model for cases involving an alternative claim, the emergence of alternative claims, the assessment of the admissibility of proceedings in such cases, as well as the model for adjudicating claims in the alternative order.
The paper notably revisits the conventional model of adjudication in matters concerning alternative claims, under which the court is exempted from adjudicating the alternative claim due to the decision rendered with respect to the principal claim. It argues that this model contradicts the systemic principles of a fair trial and is based on an archaic normative framework.
The alternative adjudication model proposed in the article provides that, in the event of a discrepancy between the decision on the principal claim and the condition stipulated in the alternative claim, the court should discontinue the proceedings with respect to the alternative claim due to the subsequent inadmissibility of adjudication (Article 355 in conjunction with Article 321 § 1 of the Polish Code of Civil Procedure). In this context, a partial judgment on the principal claim (Article 317 of the Polish Code of Civil Procedure) plays a particularly important safeguarding role.
Keywords: alternativity of claims, alternative claim, subject-matter of civil proceedings, procedural claim, modification of a claim, admissibility of civil proceedings, discontinuation of proceedings
Bibliografia / References
Allerhand M., Kodeks postępowania cywilnego, Lwów 1932.
Allerhand M., Na marginesie orzeczeń Sądu Najwyższego. Żądanie ewentualne, „Polski Proces Cywilny” 1937/7–8.
Allerhand M., Podstęp w procesie, Lwów 1907.
Allerhand M., Umorzenie zawieszonego procesu, „Głos Prawa” 1931/10-11.
Bàlasits A., Nieważność i zarzuty w austryjackim procesie cywilnym, Lwów 1887.
Berutowicz W., Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1966 r., II PZ 25/66, OSPiKA 1967/11.
Berutowicz W., Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1984.
Berutowicz W., Znaczenie prawne sądowego dochodzenia roszczeń, Warszawa 1966.
Błaszczak Ł., Powództwo oczywiście bezzasadne. Art. 1911 k.p.c., Warszawa 2021.
Broniewicz W., Kilka uwag o projekcie kodeksu postępowania cywilnego, „Nowe Prawo” 1961/1.
Broniewicz W., Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 1999.
Broniewicz W., Umorzenie postępowania w procesie cywilnym [w:] Księga pamiątkowa ku czci Kamila Stefki, Warszawa–Wrocław 1967.
Cieślak S., Formalizm postępowania cywilnego, Warszawa 2008.
Czerwiński A., O zawieszeniu i umorzeniu postępowania wedle kodeksu postępowania cyw. z 29 listopada 1930, „Czasopismo Sędziowskie” 1931/11–12.
Ereciński T., Weitz K., Prawda i równość stron w postępowaniu cywilnym a orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego [w:] Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego, red. T. Ereciński, K. Weitz, Warszawa 2010.
Fierich F.X., Interwencya uboczna, w świetle teoryi o stosunku procesowym. Studyum procesowe, na tle ustawodawstwa austryackiego, „Czasopismo Prawnicze i Ekonomiczne” 1903/1–4.
Gołąb A., Umorzenie postępowania w procesie cywilnym, Warszawa 2020.
Gołąb S., Projekty polskiej procedury cywilnej. Powstanie – uzasadnienie – zdania odrębne, Kraków 1930.
Gołąb S., Wusatowski Z., Kodeks postępowania cywilnego oraz przepisy wprowadzające kodeks postępowania cywilnego z przepisami pozostającemi w związku, Kraków 1933.
Góra-Błaszczykowska A., Postanowienia sądu pierwszej instancji w procesie cywilnym, Warszawa 2002.
Górski K., Związek między orzeczeniem o żądaniu głównym i ewentualnym. Uwagi na tle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2021 r., III CZP 70/20, „Europejski Przegląd Prawa i Stosunków Międzynarodowych” 2022/1.
Grzegorczyk P., Immunitet państwa w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2010.
Grzegorczyk P., Jurysdykcja krajowa w sprawach z zakresu własności intelektualnej, Warszawa 2007.
Grzegorczyk P., O konstytucjonalizacji prawa procesowego cywilnego, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2012/2.
Hoffmann-Nowotny U., Doppelrelevante Tatsachen in Zivilprozess und Schiedsverfahren, Zürich/St. Gallen 2010.
Jędrzejewska M., Wpływ czynności procesowych na bieg przedawnienia, Warszawa 1984.
Kabat M., O procesie cywilnym, Lwów 1881.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–45816, t. 1, red. T. Szanciło, Warszawa 2023.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 1, Artykuły 1–366, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021.
Kodeks postępowania cywilnego, t. 1, Komentarz do artykułów 1–366, red. K. Piasecki, Warszawa 2010.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 1, Art. 1–47716, red. M. Manowska, Warszawa 2021.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 2, Postępowanie rozpoznawcze, red. T. Ereciński, Warszawa 2016.
Kodeks postępowania cywilnego, t. 2, Komentarz. Art. 2051–42412, red. A. Marciniak, Warszawa 2019.
Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, red. J. Jodłowski, K. Piasecki, Warszawa 1989.
Konstytucja RP, t. 1, Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Koszelnik F., Ewentualność roszczeń w procesie cywilnym według nauki prawa i orzecznictwa, „Polski Proces Cywilny” 2025/3.
Koszelnik F., Istota ewentualności roszczeń w procesie cywilnym – część 1, „Polski Proces Cywilny” 2025/4.
Kot J., Forma orzeczenia, sposób oraz skutki umorzenia postępowania w sądowym postępowaniu cywilnym, „Palestra” 1979/8–9.
Kot J., Zawartka J., Kilka uwag o umorzeniu postępowania, „Nowe Prawo” 1970/2.
Kozak J., Istota powództwa wzajemnego na tle prawnoporównawczym, „Państwo i Prawo” 1990/6.
Kruszelnicki Ś., Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. Część I. Art. 1–507, Poznań 1938.
Kunicki I., Zakończenie postępowania rozpoznawczego, Warszawa 2019.
Lapierre J., Ugoda sądowa w polskim procesie cywilnym, Warszawa 1968.
Laskowska-Hulisz A., Zakres orzekania sądu pierwszej instancji w procesie cywilnym, Warszawa 2018.
Litauer J.J., Komentarz do procedury cywilnej. Postępowanie sporne, Warszawa 1933.
Łazarska A., Sędziowskie kierownictwo postępowaniem cywilnym przed sądem pierwszej instancji, Warszawa 2013.
Mankowski P., Die Lehre von den doppelrelevanten Tatsachen auf dem Prüfstand der internationalen Zuständigkeit, „IPRax. Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts” 2006/26.
Mańkowski W., Projekt działu polskiej procedury cywilnej o wyrzeczeniach sądowych [w:] Polska procedura cywilna. Projekty referentów z uzasadnieniem, Kraków 1921.
Marciniak A., Wyrok częściowy w procesie cywilnym [w:] Proces cywilny. Nauka – kodyfikacja – praktyka. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Feliksowi Zedlerowi, red. P. Grzegorczyk, K. Knoppek, Warszawa 2012.
Mądrzak H., Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka (studium na tle polskiego prawa konstytucyjnego, prawa cywilnego materialnego i procesowego) [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, red. L. Wiśniewski, Warszawa 1997.
Modzelewska L., Przekształcenie roszczenia jako szczególny przypadek przedmiotowej zmiany powództwa [w:] Usus magister est optimus. Rozprawy prawnicze ofiarowane Profesorowi Andrzejowi Kubasowi, red. B. Jelonek-Jarco, R. Kos, J. Zawadzka, Warszawa 2016.
Mokry J., Odwołalność czynności procesowych w sądowym postępowaniu cywilnym, Warszawa 1973.
Mucha J., Zawisłość sprawy w procesie cywilnym, Warszawa 2014.
Münchener Kommentar zur Zivilprozessordnung mit Gerichtsverfassungsgesetz und Nebengesetzen. Band I. §§ 1–354, red. W. Krüger, R. Rauscher, München 2025.
Nadel L., Skutki kumulacji roszczeń cywilnych i handlowych, „Polski Proces Cywilny” 1937/7.
Olaś A., Umorzenie procesu cywilnego, Warszawa 2016.
Osowy P., Powództwo o świadczenie, Przemyśl 2005.
Piasecki K., Orzeczenia sądowe i ich podział [w:] System prawa procesowego cywilnego. Postępowanie rozpoznawcze przed sądami pierwszej instancji, red. Z. Resich, Warszawa 1987.
Piasecki K., Przedmiotowe przekształcenia procesu cywilnego, „Nowe Prawo” 1973/11.
Piasecki K., Wyrok pierwszej instancji w procesie cywilnym, Warszawa 1981.
Piasecki K., Zasady orzekania [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego. Postępowanie rozpoznawcze przed sądami pierwszej instancji, red. Z. Resich, Ossolineum 1987.
Piasecki W., Korzonek J., Kodeks postępowania cywilnego i przepisy wprowadzające kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Miejsce Piastowe 1931.
Pilich M., Wpływ orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na Kodeks postępowania cywilnego [w:] Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego, red. T. Ereciński, K. Weitz, Warszawa 2010.
Resich Z., Dopuszczalność drogi sądowej w sprawach cywilnych, Warszawa 1962.
Resich Z., Powództwo i jego rodzaje [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego. Postępowanie rozpoznawcze przed sądami pierwszej instancji, red. Z. Resich, Ossolineum 1987.
Resich Z., Przesłanki procesowe, Warszawa 1966.
Resich Z., Umorzenie postępowania [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego. Postępowanie rozpoznawcze przed sądami pierwszej instancji, red. Z. Resich, Ossolineum 1987.
Resich Z., Zmiana powództwa, „Państwo i Prawo” 1955/9.
Rosenberg L., Schwab K., Gottwald P., Zivilprozessrecht, München 2018.
Rylski P., Weitz K., Przedmiotowa zmiana powództwa w ujęciu prawnoporównawczym, „Polski Proces Cywilny” 2022/4.
Rylski P., Weitz K., Kumulacja przedmiotowa roszczeń w procesie cywilnym w ujęciu prawnoporównawczym, „Polski Proces Cywilny” 2026/1.
Siedlecki W., Nieważność procesu cywilnego, Warszawa 1965.
Siedlecki W., Zasady wyrokowania w procesie cywilnym, Warszawa 1957.
Skąpski J., Postępowanie. Część ogólna [w:] Polska procedura cywilna. Projekty referentów z uzasadnieniem, Kraków 1921.
Stelmachowski B., Warunki formalne i przesłanki procesowe w postępowaniu spornem według k.p.c., „Głos Prawa” 1934/10–11.
Stelmachowski B., Wyrok w procesie cywilnym, Poznań 1939.
Trammer H., Następcza bezprzedmiotowość procesu cywilnego, Kraków 1950.
Teixeira de Sousa M., Die Zulässigkeitsprüfung im Zivilprozess, Frankfurt am Main 2011.
Torbus A., Kilka uwag o przydatności teorii faktów o podwójnym znaczeniu w postępowaniu przed sądem powszechnym oraz sądem polubownym, „ADR. Arbitraż i Mediacja” 2009/3.
Tyrluk A., Instytucja żądania ewentualnego, „Monitor Prawniczy” 1995/1.
Waligórski M., O zawisłości prawnej, „Polski Proces Cywilny” 1936/16.
Waligórski M., Polskie prawo procesowe cywilne. Dynamika procesu (postępowanie), Warszawa 1948.
Waligórski M., Polskie prawo procesowe cywilne. Funkcja i struktura procesu, Warszawa 1947.
Warzocha E., Cofnięcie powództwa oraz wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe, Warszawa 1977.
Waśkowski E., Powództwo i jego zmiana, „Polski Proces Cywilny” 1935/3.
Weitz K., Charakter interesu prawnego jako przesłanki powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.), „Przegląd Sądowy” 2018/7–8.
Weitz K., Jurysdykcja krajowa w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2005.
Weitz K., Przyczyny odrzucenia powództwa, „Polski Proces Cywilny” 2021/1.
Weitz K., Skutki naruszenia art. 321 § 1 k.p.c. [w:] Proces cywilny. Nauka – kodyfikacja – praktyka, red. P. Grzegorczyk, K. Knoppek, M. Walasik, Warszawa 2012.
Weitz K., Związanie sądu granicami żądania w procesie cywilnym [w:] Aurea praxis, aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, t. 1, red. J. Gudowski, K. Weitz, Warszawa 2011.
Werhanowski W., Zmiana skargi w austryackim procesie cywilnym, Lwów 1911.
Wielgus K., Żądanie zapłaty równowartości rzeczy w powództwie windykacyjnym, „Rejent” 2022/11.
Windau J., Doppelrelevante Tatsachen im Europäischen Zuständigkeitsrecht, Baden-Baden 2021.
Wiśniewska A., Istota i formy jakościowych przekształceń przedmiotowych w polskim procesie cywilnym [w:] Studia z prawa postępowania cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Zbigniewa Resicha, red. M. Jędrzejewska, T. Ereciński, Warszawa 1985.
Wiśniewska A., Przedmiotowa zmiana powództwa w procesie cywilnym, Warszawa 1986.
Zembrzuski T., Nieważność postępowania w procesie cywilnym, Warszawa 2017.
Zientalewicz S., Ograniczenie rozprawy do poszczególnych zarzutów lub zagadnień wstępnych, Warszawa 2025.
Zivilprozessordnung. Kommentar, red. R. Zöller, Köln 2026.
Ewelina Tomczyk
doktorantka, Zakład Postępowania Cywilnego, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Uniwersytet Wrocławski, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0000-2233-080X
Obowiązek wyjawiania dowodów w postępowaniu cywilnym w ujęciu prawnoporównawczym: system common law i civil law na przykładzie Anglii i Polski
W artykule przedstawiono analizę prawnoporównawczą procedury wyjawiania i wydawania dowodów przewidzianej w przepisach polskiego Kodeksu postępowania cywilnego oraz w angielskich Zasadach postępowania cywilnego (Civil Procedure Rules) z 1998 r. Opisano podstawowe różnice pomiędzy przepisami angielskiego prawa procesowego cywilnego (przewidującymi kompleksowe i obszerne obowiązki związane z wyjawianiem i wydawaniem dowodów) oraz przepisami polskiego Kodeksu postępowania cywilnego, które zawierają znacznie bardziej ograniczone regulacje w tym zakresie. Analizie poddany został zakres wyjawiania i wydawania dowodów, w tym definicja dokumentów podlegających ujawnieniu i moment, w którym może ono nastąpić, jak również podmioty, które mogą zostać zobowiązane do wyjawienia dowodów, procedura ich wyjawiania, zasady wglądu do dokumentów, podstawy odmowy ich wyjawienia oraz sankcje za nieprzestrzeganie obowiązku wyjawienia i wydania dowodów. Celem analizy jest zaproponowanie rekomendacji w zakresie wprowadzenia nowych przepisów regulujących wyjawienie i wydanie dowodów, poprzez wskazanie rozwiązań przyjętych w angielskim prawie procesowym cywilnym, które można by wdrożyć do polskiego prawa procesowego cywilnego.
Słowa kluczowe: wyjawienie dowodów, wydanie dowodów, common law, postępowanie dowodowe
Ewelina Tomczyk
PhD student, Department of Civil Procedure, Faculty of Law, Administration and Economics, University of Wrocław, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0000-2233-080X
A comparative perspective on evidence disclosure in civil proceedings: common law vs. civil law through the examples of England and Poland
This article presents a comparative analysis of the evidence disclosure mechanisms provided for in the Polish Code of Civil Procedure and the English Civil Procedure Rules 1998. The study examines the fundamental differences in procedural approaches, with England providing comprehensive disclosure obligations, while Poland maintains significantly more limited mechanisms for evidence disclosure. The research explores the scope of disclosure, including the definition of documents subject to disclosure, the timing of disclosure, the entities subject to disclosure obligations, the procedures for disclosure and inspection of documents, the grounds for withholding disclosure or inspection of a document, and the sanctions for failure to comply with disclosure obligations. The aim of this extensive analysis is to provide recommendations for improving the Polish Code of Civil Procedure with regard to evidence disclosure by incorporating selected solutions derived from English law.
Keywords: evidence disclosure, discovery, common law, evidentiary proceedings
References
Andrews N., Andrews on Civil Processes. Volume I Court Proceedings, Cambridge-Antwerp-Portland 2013.
Andrews N., English Civil Procedure. Fundamentals of the New Civil Justice System, Oxford 2003.
Andrews N., The three paths of justice. Court proceedings, arbitration, and mediation in England, Cham 2012.
Blake S., A Practical Approach to Effective Litigation, Oxford 2015.
Browne K., Civil litigation 2024/25, London 2024.
Chase O.G., Hershkoff H., Silberman L., Taniguchi Y., Varano V., Zuckerman A., Civil litigation in comparative context, St. Paul, MN 2007.
Dennis I., The Law of Evidence, London 2010.
Dolecki H., Ciężar dowodu w polskim procesie cywilnym, Warszawa 1998.
Evidence in Contemporary Civil Procedure: Fundamental Issues in a Comparative Perspective, eds. C.H. van Rhee, A. Uzelac, Louvain-la-Neuve 2015.
Hollander C., Documentary Evidence 8th edition, London 2003.
Instytucje prawa procesowego cywilnego. Stan obecny i perspektywy, eds. J. Bodio, A. Jakubecki, O. Marcewicz-Kochnio, Warszawa 2025.
Kajkowska E., Mechanizmy sprzyjające koncentracji materiału procesowego na gruncie angielskiej procedury cywilnej, “Prawo w Działaniu” 2019/40.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, eds. E. Marszałkowska-Krześ, I. Gil, Warszawa 2025.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–50539. Tom I, ed. O.M. Piaskowska, Warszawa 2024.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1–45816, Tom I, ed. T. Szanciło, Warszawa 2023.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, ed. T. Ereciński, LEX 2022.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, eds. K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Warszawa 2024.
Kubień, K. Disclosure w prawie angielskim jako narzędzie wyrównania szans stron oraz ustalenia prawdy w postępowaniu cywilnym, cz. I, “Polski Proces Cywilny” 2015/4.
Kubień, K. Disclosure w prawie angielskim jako narzędzie wyrównania szans stron oraz ustalenia prawdy w postępowaniu cywilnym, cz. II, “Polski Proces Cywilny” 2016/1.
Loughlin P., Gerlis S., Civil Procedure, London-Sydney-Portland, Oregon 2004.
Matthews P., Malek H.M., Disclosure (being the fifth edition of Discovery), London 2017.
Matthews P., Malek H.M., Disclosure 6th ed, London 2023.
Piasecki K., System dowodów i postępowanie dowodowe w sprawach cywilnych, Warszawa 2012.
Postępowanie dowodowe. Komentarz do art. 227–315 k.p.c., ed. M. Dziurda, Warszawa 2024.
Powództwa przedstawicielskie. Komentarz, ed. M. Dziurda, Warszawa 2025.
Roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji. Komentarz, eds. A. Piszcz, A. Stawicki, D. Wolski, Warszawa 2018.
Scott I.R., Civil procedure, vol 1. The White Book Service 2011, London 2011.
Sime S., A practical approach to civil procedure, Oxford 2012.
Stawarska-Rippel A., Trzy transformacje w procedurze cywilnej w Polsce w XX wieku: wzorce rozwiązań, “ Zeszyty Prawnicze” 2011/2, vol. 11.
The Civil Court Practice 2019. Volume 1 October Reissue (The Green Book), ed. D. di Mambro, London 2019.
The Civil Procedure Rules Ten Years On, ed. D. Dwyer, Oxford 2009.
Tomczyk E., Wyjawienie lub wydanie środka dowodowego w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej, “Palestra” 2024/5.
Zuckerman A., Zuckerman on Civil Procedure. Principles of Practise, London 2006.
Hubert Hajduczenia
adwokat, Warszawa, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0008-2060-6946
Nakaz dalszego zatrudnienia w trybie art. 7555 k.p.c. Uwagi de lege lata i postulaty de lege ferenda
Autor analizuje i poddaje krytyce instytucję zabezpieczenia roszczenia poprzez nakazanie dalszego zatrudnienia pracownika szczególnie chronionego na podstawie art. 7555 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.).
Odnosi się również krytycznie do poglądów doktryny w zakresie zastosowania tej instytucji do sygnalistów, czy pracowników korzystających z ochrony przewidzianej w art. 41 Kodeksie pracy.
Omówione zostały również postulaty ograniczenia art. 755 5 k.p.c. wyłącznie do przypadków naruszenia przez pracodawcę trybu rozwiązania stosunku pracy zawartego w normie chroniącej, jak i możliwość zastosowania do wniosku o zabezpieczenie zarzutu nadużycia prawa podmiotowego.
Autor postuluje stosowanie do wniosków o zabezpieczenie w postaci nakazania dalszego zatrudnienia zasady minimalnej uciążliwości zabezpieczenia wyrażonej w art. 7301 § 3 k.p.c. Docelowo zaś, w ramach postulatu de lege ferenda – usunięcie z polskiego systemu prawnego art. 7555 k.p.c.
Słowa kluczowe: zabezpieczenie roszczeń, nakaz zatrudnienia, szczególna ochrona, nadużycie prawa
Hubert Hajduczenia
Attorney-at-Law, Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0008-2060-6946
An order for continued employment under article 755⁵ of the Polish Code of Civil Procedure: remarks de lege lata and postulates de lege ferenda
The article analyses and critically examines the legal mechanism of granting an employee interim relief by ordering the continuation of employment of an employee who is subject to special protection under Article 7555 of the Polish Code of Civil Procedure.
The author also criticises doctrinal views advocating the application of this mechanism to whistleblowers and to employees who benefit from the protection set out in Article 41 of the Polish Labour Code.
Furthermore, the article discusses proposals to limit the scope of Article 7555 of the Polish Code of Civil Procedure exclusively to cases involving an employer’s breach of the procedural requirements for termination of employment laid down in a norm conferring special protection, as well as the admissibility of invoking the objection of the abuse of subjective rights in interim relief proceedings.
The author argues that applications for interim relief consisting in an order to continue employing the employee should be assessed in light of the principle of minimal burden of interim relief, as expressed in Article 730¹ § 3 of the Polish Code of Civil Procedure. Ultimately, the author advances a de lege ferenda postulate, calling for the repeal of Article 7555 of the Polish Code of Civil Procedure from the Polish legal system.
Keywords: security for claims, order for continued employment, special protection, abuse of rights
Bibliografia / References
Banaszewska A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. P. Rylski, A. Olaś, Legalis 2024.
Baran K., O zabezpieczeniu roszczeń pracowników szczególnie chronionych w trybie art. 7555 Kodeksu postępowania cywilnego w razie wypowiedzenia albo rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2023/10.
Bunikowski D., Teoria deklaratoryjna i konstytutywna wykładni (Aktywizm i pasywizm prawniczy), „Państwo i Prawo” 2005/11.
Bury B., Nałożenie na pracodawcę obowiązku dalszego zatrudnienia pracownika do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Cz. 1. Zabezpieczenie roszczeń pracowników szczególnie chronionych w przypadku wypowiedzenia lub rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia na podstawie art. 7555 KPC, „Monitor Prawniczy” 2024/1.
Dral A., Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy, Warszawa 2009.
Gołaczyński J., Woźniak Z. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2021.
Gudowski J., Pełnomocnictwo procesowe na tle podziału prawa na prywatne i publiczne, „Polski Proces Cywilny” 2011/1.
Jagieła J., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 4, red. A. Marciniak, Warszawa 2020.
Mańke P., Obrona obowiązanego w postępowaniu zabezpieczającym – rozważania na tle nowelizacji przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (w szczególności art. 741 § 3 k.p.c.), „Palestra” 2021/12.
Morawski L., Wykładnia w orzecznictwie sądów, Toruń 2002.
Muliński M., Zasada minimalnej uciążliwości, „Monitor Prawniczy” 2014/6.
Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie zabezpieczające, t. 4, red. T. Ereciński, Warszawa 2016.
Kozak-Maśnicka M., Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w razie rozwiązania umowy o pracę, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2021/5.
Osajda K., Nadużycie prawa w procesie cywilnym, „Przegląd Sądowy” 2005/5.
Partyk T. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 2, red. O.M. Piaskowska, Warszawa 2024.
Partyk T. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie nieprocesowe. Postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt. Postępowanie zabezpieczające. Komentarz aktualizowany, red. O.M. Piaskowska, LEX 2025.
Rycak A., Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy, Warszawa 2013.
Rycak A., Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy [w:] Prawo pracy, red. J. Selina, Warszawa 2020.
Stanecki M. [w:] Ochrona sygnalistów. Praktyczna analiza przepisów ustawy, red. K. Walczak, Legalis 2024.
Szpunar A., Odszkodowanie za szkodę majątkową. Szkoda na mieniu i osobie, Bydgoszcz 1998.
Szubert W., O charakterze prawnym stosunku pracy, „Państwo i Prawo” 1964/7.
Walasik M. [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, t. 5, Postępowanie zabezpieczające, red. T. Ereciński, A. Jakubecki, Warszawa 2016.
Waligórski M., Polskie prawo procesowe cywilne. Funkcja i struktura procesu, Warszawa 1947.
Waligórski M., Proces cywilny. Funkcja i struktura, Warszawa 1947.
Weitz K., Nadużycie „prawa” procesowego cywilnego, „Polski Proces Cywilny” 2020/1.
Weitz K. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1–124, t. 1, red. T. Ereciński, Warszawa 2023.
Wujczyk M., Obowiązek „dalszego zatrudnienia” regulowany art. 7555 Kodeksu postępowania cywilnego jako forma zabezpieczenia powództwa (byłego) pracownika, „Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej” 2024/4.
Zawistowski D., Postępowanie zabezpieczające. Komentarz, Warszawa 2013.
Zieliński J., Zabezpieczenie roszczenia o uznanie wypowiedzenia stosunku pracy za bezskuteczne lub o przywrócenie do pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2024/2.
Tomasz Tomczak
doktor nauk prawnych, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Opolski, LL.M. Radboud University, LL.M. University of Ottawa; radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8499-4553
Dochodzenie roszczeń wynikających z przekazania nieprawdziwych (nierzetelnych) informacji na temat nieistniejącego zadłużenia do Krajowego Rejestru Długów a zastosowanie art. 351 k.p.c.
Celem artykułu jest przeanalizowanie, czy art. 351 k.p.c. znajdzie zastosowanie w sytuacji, w której podmiot przekazał do biura informacji gospodarczej, potocznie określanego jako Krajowy Rejestr Długów, informacje na temat nieistniejącego zobowiązania rzekomego dłużnika. W pierwszej kolejności zostało przeanalizowane, czy w razie takiego działania można w ogóle mówić o powództwie o ochronę dóbr osobistych, a następnie – czy w takim przypadku dochodzi do naruszenia tych dóbr przy wykorzystaniu środków masowego przekazu. Po przeprowadzonej analizie autor stawia tezę, że art. 351 k.p.c. powinien znaleźć zastosowanie do tego rodzaju sytuacji, tj. powód jest uprawniony do wytoczenia w przedmiotowej sprawie powództwa przed sądem właściwym dla jego miejsca zamieszkania albo siedziby.
Słowa kluczowe: właściwość przemienna, powództwo o naruszenie dóbr osobistych, środki masowego przekazu, Krajowy Rejestr Długów, biuro informacji gospodarczej
Tomasz Tomczak
Doctor of Laws, Faculty of Law and Administration, University of Opole, LL.M. Radboud University, LL.M. University of Ottawa; attorney-at-law, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8499-4553
Pursuing claims arising from the submission of false (unreliable) information concerning a non-existent debt to the National Debt Register and the application of article 35¹ of the Polish Code of Civil Procedure
The aim of this article is to analyse whether Article 35¹ of the Polish Code of Civil Procedure applies in a situation where an entity has submitted information concerning a non-existent obligation of an alleged debtor to a business information bureau, commonly referred to as the National Debt Register. First, the article examines whether such conduct may constitute grounds for an action for the protection of personal rights. Subsequently, it analyses whether, in such circumstances, the infringement of personal rights occurs through the use of mass media.
Following the conducted analysis, the author advances the thesis that Article 35¹ of the Polish Code of Civil Procedure should apply to such cases, meaning that the claimant is entitled to bring an action before the court having jurisdiction over the claimant’s place of residence or registered office.
Keywords: alternative jurisdiction, action for infringement of personal rights, mass media, National Debt Register, business information bureau
Bibliografia / References
Gil I., Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego – zmiany wprowadzone ustawą z 4.7.2019 r. oraz innymi ustawami – tabela porównawcza z komentarzem, „Monitor Prawniczy” 2020/6.
Kaczmarek-Templin B. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do ustawy z 4.7.2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, red. J. Gołaczyński, D. Szostek, Warszawa 2019.
Kamieński G. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. E. Marszałkowska-Krześ, Legalis 2025.
Machnikowski P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2023.
Osowy P., Znaczenie prawne sądowego dochodzenia roszczeń, Warszawa 2024.
Ostrowski T., Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Komentarz, Warszawa 2012.
Partyk A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz aktualizowany, red. O. M. Piaskowska, LEX 2025.
Sadomski J. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. tomu W. Borysiak, red. serii K. Osajda, Warszawa 2024.
Stefańska E. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 1, Art. 1–47716, red. M. Manowska, Warszawa 2022.
Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady – reguły – wskazówki, Warszawa 2017.
Oliwer Nowicki
adwokat, Łódź, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0001-9681-4273
wkład w autorstwo teksu – 50%
Michał Szulczewski
doktor nauk prawnych, asystent, Katedra Postępowania Cywilnego II, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki; sędzia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0000-5045-4789
wkład w autorstwo teksu – 50%
Sprawozdanie z IX Seminarium Młodych Procesualistów Cywilnych (Łódź, 17.09.2025 r.)
Oliwer Nowicki
attorney-at-law, Łódź, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0001-9681-4273
contribution to the authorship of the text – 50%
Michał Szulczewski
Doctor of Laws, assistant professor, Department of Civil Procedure II, Faculty of Law and Administration, University of Łódź; judge of the District Court for Łódź-Śródmieście in Łódź, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0000-5045-4789
contribution to the authorship of the text – 50%
Report on the 9th Seminar of Young Civil Procedure Scholars (Łódź, 17 September 2025)
Oliwer Nowicki
adwokat, Łódź, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0001-9681-4273
wkład w autorstwo teksu – 50%
Michał Szulczewski
doktor nauk prawnych, asystent, Katedra Postępowania Cywilnego II, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki; sędzia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0000-5045-4789
wkład w autorstwo teksu – 50%
Stosowanie przepisów prawa procesowego cywilnego. Sprawozdanie z Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego (Łódź, 18–20.09.2025 r.)
Oliwer Nowicki
attorney-at-law, Łódź, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0001-9681-4273
contribution to the authorship of the text – 50%
Michał Szulczewski
Doctor of Laws, assistant professor, Department of Civil Procedure II, Faculty of Law and Administration, University of Łódź; judge of the District Court for Łódź-Śródmieście in Łódź, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0000-5045-4789
contribution to the authorship of the text – 50%
The application of civil procedural law provisions. Report on the National Convention of Chairs and Departments of Civil Procedure (Łódź, 18–20 September 2025)