Werken in besloten ruimten, zoals tanks, silo’s, riolen of kruipruimten, houdt specifieke en vaak onderschatte risico’s in. Het gaat om werkplekken die niet bedoeld zijn voor continu verblijf, met beperkte toegang en ventilatie, waar gevaarlijke atmosferen kunnen ontstaan. Voor HSE-professionals en veiligheidscoördinatoren is het essentieel om de risico’s scherp in kaart te brengen en te beheersen. Download de checklist op senTRAL en zorg voor een structurele en veilige aanpak van werken in besloten ruimten.
Bronnen: Pieter Rens; Eddy Eyckmans voor senTRAL
De belangrijkste risico’s bij werken in besloten ruimten
Bij werken in besloten ruimten is een grondige risicoanalyse onmisbaar. Onderstaande risico’s vormen een gevaar voor de gezondheid:
- Zuurstoftekort en verstikking
Onder normale omstandigheden bestaat de omgevingslucht voor 21 volumepercent uit zuurstof. Wanneer het zuurstofgehalte daalt, wordt ademhalen moeilijker en op een zeker ogenblik zelfs onmogelijk. Een zuurstofconcentratie van 19,5 % wordt beschouwd als een veilige ondergrens. - Vergiftiging en bedwelming
Vergiftiging kan optreden door producten die in de besloten ruimte zijn opgeslagen of er tijdens de werkzaamheden worden binnengebracht. Schadelijke stoffen kunnen op verschillende manieren het menselijke lichaam binnendringen. - Brand- en explosiegevaar
Brandbare gassen, dampen of stofdeeltjes kunnen in combinatie met zuurstof en een ontstekingsbron leiden tot explosies. Zelfs na reiniging kunnen gevaarlijke mengsels aanwezig blijven. - Lawaaihinder en communicatieproblemen
Afhankelijk van het soort van werkzaamheden, uitgevoerd in de besloten ruimte, kan er lawaaihinder ontstaan voor de aanwezige personen. De gesloten ruimte kan werken als klankkast. Hierdoor zal er veel meer lawaai zijn dan bij dezelfde lawaaibron in open lucht of in een werkplaats. Het verhoogde geluidsniveau in de besloten omgeving maakt het moeilijk om verbale communicatie te voeren. - Ergonomische risico’s
Omdat besloten ruimten niet ontwikkeld zijn voor verblijf van werknemers is de beweegruimte vaak beperkt. Zeker als er herstelwerkzaamheden uitgevoerd moeten worden, kan de werknemer in fysiek belastende houdingen werken, wat het risico op belasting van rug, polsen, nek en schouders vergroot. Daarnaast is het zicht meestal beperkt, door slechte of ontbrekende verlichting. - Elektrocutie
Wanneer in besloten ruimten elektrisch materieel wordt gebruikt (b.v. elektrisch handgereedschap), bestaat het gevaar dat door slechte isolatie of beschadigingen, dit materieel uitwendig onder spanning komt te staan. De kans op elektrische schokken en elektrocutie wordt in besloten ruimten nog vergroot door de volgende factoren: de besloten ruimte is zo nauw dat men steeds in contact staat met de geleidende) wanden; het is een vochtige ruimte met waterdamp of zelfs water; er is veel metaal in de omgeving (pijpleidingen, tanks, ...). - Bewegende delen
Bewegende delen zoals roerwerken mogen nooit geactiveerd worden, ze kunnen ernstige letsels veroorzaken zonder adequate vergrendeling. - Val-, struikel- en uitglijgevaar
Slechte verlichting, gladde oppervlakken en oneffen vloeren verhogen het risico op incidenten - Instorting of inkalving
Bij werken in sleuven of ondergrondse ruimtes bestaat het risico dat wanden bezwijken zonder voldoende ondersteuning. - Andere specifieke risico’s
Denk aan statische elektriciteit, thermische belasting, verdrinking, biologische agentia of claustrofobie – afhankelijk van de context van de ruimte.
Veilig werken in besloten ruimten: checklist
De risico’s in besloten ruimten zijn aanzienlijk hoger dan bij reguliere werkzaamheden. Werken in besloten ruimten vraagt dus om een systematische en preventieve aanpak. Wilt u zeker zijn dat u niets over het hoofd ziet? Download de checklist op senTRAL door Pieter Rens en Eddy Eyckmans en neem alle nodige maatregelen. Op senTRAL vindt u alle informatie en tools voor hse-professionals op één platform.