Wolters Kluwer werkt samen met veel topprofessionals. Professionals die toonaangevende publicaties op hun naam hebben staan en dit weten te combineren met andere (maatschappelijke) functie(s) en hun privéleven. Wat zijn hun drijfveren en hoe weten zij deze rollen te combineren? In dit interview deelt dr. Pieter Tersago, jurist bij Politie Antwerpen, zijn visie op juridisch auteurschap, AI, strafprocesrecht en de impact van het Strafwetboek 2024.
“Creatief blijven wroeten op een tekst, dat is volgens mij deskundig mensenwerk” - in gesprek met Dr. Pieter Tersago
Pieter Tersago
Dr. Pieter Tersago is jurist bij Politie Antwerpen en publiceert geregeld over strafrechtelijke thema’s in onder meer De Juristenkrant, Tijdschrift voor Strafrecht en diverse artikelsgewijze commentaren. Zijn bijzondere interesse gaat uit naar het strafprocesrecht, met een focus op digitale bewijsvergaring en het raakvlak tussen straf(proces)recht, privacy, gegevensbescherming en artificiële intelligentie. Hoewel hij zich in zijn publicaties zoveel mogelijk toelegt op deze expertisegebieden, gaat hij ook graag in op andere juridische vraagstukken, die hem de kans bieden zich verder in nieuwe materies te verdiepen.
Wat motiveert u om uw kennis en ervaring via publicaties te delen met vakgenoten?
In de eerste plaats boeit het me enorm om me juridisch in verschillende onderwerpen te verdiepen en interessante wetgeving of rechtspraak haarfijn te ontleden. Ik schrijf ook graag en denk graag na over de impact van de wet of rechtspraak op de rechtspraktijk. Dat motiveert me om dit op papier te zetten en te publiceren in vaktijdschriften of -handboeken. Dat, en een vleugje ijdelheid …
Wat beschouwt u als de grootste uitdaging bij het vertalen van complexe strafrechtelijke kwesties naar heldere vakinhoud?
Dat is een beetje afhankelijk van het medium en doelpubliek in kwestie. Voor een bijdrage in Tijdschrift voor Strafrecht bijvoorbeeld richt je je tot een gespecialiseerd publiek en kan/moet je veel diepgaander te werk gaan en zullen redeneringen tot op het bot ontleed worden door de lezers. Dat dwingt je tot extra grondigheid binnen een (soms) beperkte plaats om je redenering neer te schrijven. Voor De Juristenkrant daarentegen heb je én veel minder ruimte én is het doelpubliek algemener, zodat je de lezers meer bij de hand moet nemen en bondig doch volledig een onderwerp moet ontleden.
Welk advies geeft u aan jonge juristen die graag hun eerste juridische bijdrage willen publiceren?
Aim high als beginnend auteur, maar geniet tegelijkertijd van de voldoening van een kortere, snellere bijdrage. Werk je een onderwerp omstandig uit, dan kruipt daar veel werk en tijd in voor alles tot in de puntjes publicatiewaardig is. Dat is bevredigend, maar de beloning volgt later. Probeer intussen een deelaspect daarvan te verwerken in een kortere noot. Zo oefen je het schrijven zelf, maar krijg je sneller die beloning onder ogen – en dat motiveert dan weer om verder te blijven schrijven aan de lijvigere opdracht. Het feit dat je binnen hetzelfde onderwerp blijft, maakt dat je werk dan ook dubbel gebruikt kan worden.
Hoe ziet u de rol van juridische auteurs in een tijdperk van digitalisering en artificiële intelligentie?
Ik denk dat AI ons in staat zal stellen sneller informatie te verwerken en bestuderen én dit sneller en coherenter op papier te krijgen. Maar daar mag het niet stoppen! Niet alleen kan AI hallucineren en fouten maken (bijv. buitenlandse of gedateerde rechtsbronnen gebruiken of de hiërarchie van de rechtsbronnen niet ten volle respecteren), maar het schrijven volledig overlaten aan AI kan ook leiden tot eenheidsworst. En daar zit niemand op te wachten.
Een jurist kan zich laten ondersteunen door AI, maar moet alles grondig controleren en zelf creatief blijven wroeten op de tekst, zowel qua schrijfstijl als inhoudelijk – verbanden leggen, impact van een Europees arrest op de Belgische rechtspraktijk beter vatten, de ratio legis van een wet doorgronden, … Dat is volgens mij (vooralsnog) deskundig mensenwerk.
Wat motiveert u om te blijven schrijven naast uw andere professionele activiteiten?
Dat is niet altijd even gemakkelijk. Soms heb je geen tijd en zin om ’s avonds nog opnieuw in de boeken of in de pen te kruipen. Deadlines worden dan ook soms gemist… Met (terecht) ongeduldige – doch immer begripvolle – uitgevers tot gevolg.
Maar over het algemeen kan ik me daarvoor wel opladen. Het helpt onderwerpen te kiezen die je echt interesseren en die je zelf ook volledig wil doorgronden – en dan nog liefst onderwerpen die (enigszins) aansluiten bij jouw dagelijkse bezigheden.
Hoe kiest u de onderwerpen waarover u publiceert?
Ik probeer zo veel mogelijk af te bakenen tot mijn echte interessegebieden en mijn andere professionele en/of academische bezigheden. Tegenwoordig is dat het strafprocesrecht en dan vooral inzake digitale bewijsvergaring en het raakvlak straf(proces)recht, privacy, gegevensbescherming en AI.
Dat neemt niet weg dat je soms ook gevraagd wordt om over andere zaken te schrijven. Dat is eens iets anders natuurlijk, maar vergt wel veel meer studiewerk.
Het Strafwetboek 2024 is op 1 september 2026 in werking getreden. Hoe kijkt u terug op deze belangrijke hervorming en welke impact merkt u vandaag in de rechtspraktijk?
Het was een huzarenstuk om het oude Strafwetboek te herschrijven en de rechtspraak, complementaire wetten, … allemaal ‘eenvoudig, coherent en accuraat’ hierin te integreren. Ik ben misschien wat bevooroordeeld, aangezien de geestesmoeder van het nieuwe Strafwetboek de promotor van mijn doctoraat was, maar het wetboek leest alvast vlot en de basisbegrippen komen duidelijker tot uiting, zowel algemeen als toegepast op de misdrijven zelf. Het zal voor nieuwe juristen alvast het voordeel bieden dat zij met één coherente tekst - toch grotendeels – het strafrecht kunnen ontdekken.
Dat neemt niet weg dat het voor de praktijk een ware uitdaging vormt. De artikelen die je van buiten kende, zijn hernummerd. Nieuwe strafniveaus, nieuwe straftoemetingsregels, impact op de verjaringsregels, …
Het strafprocesrecht werd pas laat gewijzigd; de wet op het Politieambt vandaag (1 november) zelfs nog niet. Op dat vlak zorgt het onverschoonbaar getalm van de wetgever voor heel wat onnodige onduidelijkheden en discussies …
Welke thema's of vraagstukken in het Strafwetboek 2024 zullen volgens u de komende jaren het meest stof doen opwaaien in de rechtsleer en rechtspraak?
Naast het (niet al te sexy) overgangsrecht, acht ik de vraagstukken inzake het moreel bestanddeel van het misdrijf zeer boeiend. Inzake het bijzonder strafrecht, zal de herschikking van boek II en de vereenvoudiging van basismisdrijven, de verzwarende bestanddelen en factoren ook de nodige discussies opwekken.
Nieuwe technologische ontwikkelingen nopen nu al tot hersenkrakers, denk maar aan de AI-hacks die sinds deze zomer veelvuldig de krantenkoppen halen. Hoe verhouden zij zich tot (nieuwe) misdrijven (bijv. de nieuwe invulling van valsheid in geschriften) en hoe zijn ze toe te rekenen aan de ontwikkelaars, gebruikers, …?