Sejmowe e-konsultacje społeczne w perspektywie rocznych doświadczeń. Krok w kierunku partycypacyjnego stanowienia prawa w Polsce?Mgr Wojciech Firek
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Szkoła Doktorska Nauk Społecznych
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6381-3880
udział w autorstwie tekstu – 50%
Dr Wioleta Wasil-Rusecka
Kancelaria Sejmu
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6286-1055
udział w autorstwie tekstu – 50%
Artykuł przedstawia analizę sejmowych e‑konsultacji społecznych wprowadzonych nowelizacją regulaminu Sejmu oraz ustawy o działalności lobbingowej z 2024 r., stanowiących nowy mechanizm partycypacji obywatelskiej w polskim procesie legislacyjnym. Opracowanie obejmuje trzy perspektywy badawcze: teoretyczną, prawną oraz empiryczną. W części teoretycznej konsultacje społeczne zostały ukazane jako klasyczna instytucja partycypacji obywatelskiej, wpisująca się w koncepcję partycypacyjnego modelu stanowienia prawa. W części prawnej przeanalizowano podstawy prawne sejmowych e‑konsultacji. Z kolei część empiryczna prezentuje wyniki pierwszego roku funkcjonowania e‑konsultacji na podstawie danych udostępnianych w Systemie Informacyjnym Sejmu, ukazując praktyczne aspekty ich organizacji. W podsumowaniu przedstawiono ocenę obowiązującej formuły e‑konsultacji społecznych w świetle kryteriów partycypacyjnego procesu legislacyjnego.
Słowa kluczowe: partycypacja obywatelska, proces legislacyjny, sejmowe konsultacje społeczne, demokracja partycypacyjna, Regulamin Sejmu
Praca powstała w ramach realizacji projektu naukowego „Partycypacja obywatelska jako narzędzie wzmacniania demokracji” finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki, nr rejestracyjny: 2022/47/O/HS5/02440
Mgr Wojciech Firek
Jagiellonian University in Krakow, Doctoral School of Social Sciences, Krakow, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6381-3880
contribution to the preparation of the article – 50%
Dr Wioleta Wasil-Rusecka
Chancellery of the Sejm, Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6286-1055
contribution to the preparation of the article – 50%
Sejm’s Public e-Consultations from the Perspective of One Year’s Experience. A Step Towards Participatory Law-Making in Poland?
The article presents an analysis of the public e-consultations held in the lower house of the Polish Parliament (Sejm), introduced by amendments to the Sejm’s Rules of Procedure and the Act on Lobbying Activities of 2024, which established a new mechanism for citizen participation in the Polish legislative process. The study includes three research perspectives: theoretical, legal, and empirical. In the theoretical section, public consultations are presented as a classical institution of citizen participation, one which fits in with the concept of a participatory law-making model. The legal section analyses the legal foundations of Sejm’s e-consultations. Meanwhile, the empirical section presents the findings of the first year of e-consultations based on data available in the Sejm Information System, highlighting the practical aspects of their organization. The concluding section provides an assessment of the current formula for public e-consultations in light of the criteria of a participatory law-making process.
Keywords: citizen participation, law-making process, parliamentary public consultations, participatory democracy, Rules of Procedure of the Sejm
This article was written as part of implementation of research project ‘Citizen participation as a tool for strengthening democracy’ funded by the National Science Centre, No. 2022/47/O/HS5/02440
Bibliografia
Chmaj M., Opinia prawna dotycząca przedstawionego przez Prezydium Sejmu projektu uchwały w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 389), „Przegląd Sejmowy” 2025/1(186)
Chybalski P., Cieślik Z., Laskowska M., Implementacja tzw. kamienia milowego w noweli do Regulaminu Sejmu RP z dnia 26 lipca 2024 r., „Przegląd Sejmowy” 2025/1(186)
Ciechoński T., Konsultacje sejmowe z błędem – nie wiadomo na co głosują uczestnicy, Prawo.pl, 15.09.2025 r.
Długosz D., Wygnański J.J., Obywatele współdecydują. Przewodnik po partycypacji społecznej, Warszawa 2005
Firek W., Nowe sejmowe e-konsultacje społeczne czy rewolucyjny kierunek zmian, Prawo.pl, 6.11.2024 r.
Firek W., Partycypacja obywatelska jako wartość konstytucyjna w demokratycznym państwie prawnym, „Przegląd Konstytucyjny” 2023/2
Fung A., Putting the Public Back into Governance: The Challenges of Citizen Participation and Its Future, „Public Administration Review” 2015/4, vol. 75
Jensen J.L., Virtual democratic dialogue? Bringing together citizens and politicians, „Information Polity” 2003/1–2, vol. 8
Juchniewicz J., Opinia prawna dotycząca przedstawionego przez Prezydium Sejmu projektu uchwały w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 389), „Przegląd Sejmowy” 2025/1(186)
Kopińska G., Mały krok do przodu. Raport Obywatelskiego Forum Legislacji z pierwszych dwóch lat X kadencji Sejmu, Warszawa 2025
Kuca G., Konsultacje społeczne [w:] Wielki słownik parlamentarny, red. J. Szymanek, Warszawa 2018
Kuca G., Opinia prawna dotycząca przedstawionego przez Prezydium Sejmu projektu uchwały w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 389), „Przegląd Sejmowy” 2025/1(186)
Kuczma P., Lobbing w Polsce, Toruń 2010
Le Blanc D., E-participation: a quick overview of recent qualitative trends, UN Secretariat 2020, DESA Working Paper No. 163 ST/ESA/2020/DWP/163
Marchaj R., Samorządowe konsultacje społeczne, Warszawa 2016
Miller W., Kupis D., Wasil-Rusecka W., Wojtyczek K., Ciura G., Tereszkiewicz P., Korolewska M., Opinia w sprawie oceny skutków regulacji poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks wyborczy (druk sejmowy nr 1389)
Olech A., Modele partycypacji społecznej w Polsce [w:] Dyktat czy uczestnictwo? Diagnoza partycypacji publicznej w Polsce, t. 1, red. A. Olech, Warszawa 2012
Olejniczak-Szałowska E., Konsultacje we wspólnocie samorządowej, „Samorząd Terytorialny” 1997/1–2
Patyra S., Opinia prawna dotycząca przedstawionego przez Prezydium Sejmu projektu uchwały w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 389), „Przegląd Sejmowy” 2025/1(186)
Radziewicz P. [w:] Komentarz do Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, red. A. Szmyt, Warszawa 2018
Rakowska A., Opinia prawna dotycząca przedstawionego przez Prezydium Sejmu projektu uchwały w sprawie zmiany Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 389), „Przegląd Sejmowy” 2025/1(186)
Sanford C., Rose J., Characterizing eParticipation, „International Journal of Information Management” 2007/27
Tomkova J., E-consultations: New tools for civic engagement or facades for political correctness?, „European Journal of ePractice” 2009/7
Uziębło P., Cechy procesu prawodawczego w demokracji partycypacyjnej, „Gubernaculum et Administratio” 2024/1(29)
Wasil-Rusecka W., Opinia prawna w sprawie możliwości wydłużenia terminu konsultacji projektów ustaw w przypadku wystąpienia problemów technicznych platformy do konsultacji społecznych, BEOS-WPP-2464/25, opinia niepubl.
Wasil-Rusecka W., Opinia prawna w sprawie zasad przeprowadzania konsultacji społecznych projektu ustawy w brzmieniu uwzględniającym autopoprawkę, BEOS-WPP-2850/25, opinia niepubl.
Wenclewska M., Trudnowski P., Sejm: nowe otwarcie. Pierwszy rok systemu konsultacji społecznych, Klub Jagielloński, Kraków 2025
Whyte A., Macintosh A., Analysis and Evaluation of E-Consultations, e-Service Journal 2002/1, vol. 2
Wiszowaty M.M., Lobbing [w:] Wielki Słownik Parlamentarny, red. J. Szymanek, Warszawa 2018
Woźniczko J., Konsultacje społeczne jako narzędzie partycypacji publicznej, Warszawa 2019
Wronkowska S., Z historii ustawy o tworzeniu prawa [w:] Legislacja czasu przemian, przemiany w legislacji. Księga jubileuszowa na XX-lecie Polskiego Towarzystwa Legislacji, red. M. Kłodawski, A. Witorska, M. Lachowski, Warszawa 2016
Dr hab. Tomasz Sroka, prof. UJ
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5724-9531
Odpowiedzialność karna gwaranta za zaniechanie stworzenia warunków do wykonania w przyszłości obowiązku zapobieżenia skutkowi – uwagi na marginesie wyroku SN z 2.04.2025 r., I KK 410/24
Artykuł stanowi krytyczną analizę wyroku Sądu Najwyższego z 2.04.2025 r. (I KK 410/24) w przedmiocie odpowiedzialności karnej pielęgniarki za śmierć pacjenta, który podczas transportu odpiął pas bezpieczeństwa i wyskoczył z jadącej karetki. Autor szczegółowo omawia niektóre przesłanki przypisania sprawstwa skutku przy przestępstwie popełnionym przez zaniechanie, akcentując m.in. prawidłowe ustalenie źródła i treści obowiązku gwaranta nienastąpienia skutku (art. 2 k.k.). Szczególną uwagę poświęca odpowiedzialności za czyn na tzw. przedpolu czynu zabronionego, polegający na zaniechaniu stworzenia warunków umożliwiających wykonanie w przyszłości obowiązku zapobieżenia skutkowi, a także ocenie hipotetycznego przebiegu przyczynowego i obiektywnej rozpoznawalności wystąpienia skutku.
Słowa kluczowe: gwarant nienastąpienia skutku, rozpoznawalność (przewidywalność) skutku, czyn na przedpolu czynu zabronionego, obiektywne przypisanie skutku, hipotetyczny przebieg przyczynowy
Dr hab. Tomasz Sroka, prof. UJ
Jagiellonian University in Kraków, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5724-9531
Criminal Liability of the Guarantor for Failing to Create Conditions for Future Fulfilment of the Duty to Prevent a Consequence. Margin Notes on the Supreme Court’s Judgment of 2 April 2025, I KK 410/24
This article provides a critical analysis of the Supreme Court’s judgment of 2 April 2025 (I KK 410/24) concerning the criminal liability of a nurse for the death of a patient who, whilst being transported, unfastened the seatbelt and jumped out of a moving ambulance. The author discusses in detail certain conditions for attributing causation in the case of an offence committed by omission, emphasising, amongst other things, the correct determination of the source and content of the duty of the guarantor to prevent the consequence from occurring (Article 2 of the Criminal Code). Particular attention is paid to liability for an act approaching a prohibited act, consisting of a failure to create the conditions that would enable the fulfilment, in the future, of the duty to prevent the consequence, as well as to the assessment of the hypothetical causal chain and the objective recognizability of the occurrence of the consequence.
Keywords: guarantor of the non-occurrence of a consequence, recognizability (predictability) of a consequence, act approaching a prohibited act, objective attribution of a consequence, hypothetical causal chain
Bibliografia
Bielski M., Kryteria obiektywnego przypisania skutku na tle współczesnej polskiej dogmatyki prawa karnego [w:] Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, t. 2, red. P. Kardas, T. Sroka, W. Wróbel, Warszawa 2012
Bielski M., O potrzebie teoretycznej, dogmatycznej i kryminalnopolitycznej refleksji nad negatywnymi przesłankami obiektywnego przypisania skutku przestępnego [w:] Obiektywne oraz subiektywne przypisane odpowiedzialności karnej, red. J. Giezek, P. Kardas, Warszawa 2016
Filar M., Lekarskie prawo karne, Kraków 2000
Filar M., Odpowiedzialność karna lekarza za zaniechanie udzielenia świadczenia zdrowotnego (nieudzielenie pomocy), „Prawo i Medycyna” 1999/3
Giezek J., Przyczynowość hipotetyczna a prawnokarne przypisanie skutku, „Przegląd Prawa Karnego” 1992/7
Giezek J., Przyczynowość oraz przypisanie skutku w prawie karnym, Wrocław 1994
Giezek J., Teorie związku przyczynowego oraz koncepcje obiektywnego przypisania [w:] System Prawa Karnego, t. 3, Nauka o przestępstwie. Zasady odpowiedzialności, red. R. Dębski, Warszawa 2013
Giezek J., Zgodne z prawem zachowanie alternatywne jako kryterium przypisania skutku, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2004/4
Kardas P., Przypisanie skutku przy przestępnym współdziałaniu, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2004/4
Kliś M., Źródła obowiązku gwaranta w polskim prawie karnym, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 1999/2
Kulesza J., Źródła obowiązku gwaranta a odpowiedzialność karna lekarza za zaniechanie pomocy, „Prawo i Medycyna” 2008/1
Lipiński K., Wzorce osobowe w prawie karnym, Warszawa 2020
Liszewska A., Narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu [w:] System Prawa Medycznego, t. 3, Odpowiedzialność prawna w związku z czynnościami medycznymi, red. T. Dukiet-Nagórska, A. Liszewska, Warszawa 2021
Majewski J., Prawnokarne przypisywanie skutku przy zaniechaniu. Zagadnienia węzłowe, Kraków 1997
Sroka T., Odpowiedzialność karna za niewłaściwe leczenie. Problematyka obiektywnego przypisania skutku, Warszawa 2013
Sroka T., Preventive Deprivation of Liberty. The European Convention on Human Rights Perspective, Routledge 2025
Sroka T., Prewencyjne pozbawienie wolności, Kraków 2021
Sroka T., Zaniechanie stworzenia warunków umożliwiających wykonanie obowiązku zapobieżenia skutkowi jako podstawa odpowiedzialności karnej lekarza za przestępstwo materialne przeciwko życiu lub zdrowiu pacjenta [w:] Kiedy lekarz mówi „nie”, czyli prawne aspekty odmowy udzielenia świadczenia zdrowotnego, red. A. Białek, T. Sroka, Kraków 2015
Sroka T., Zagadnienia podstawowe dotyczące odpowiedzialności karnej w prawie medycznym [w:] System Prawa Medycznego, t. 6, Odpowiedzialność publicznoprawna, red. A. Barczak-Oplustil, T. Sroka, Warszawa 2022
Tarapata S., Przypisanie sprawstwa skutku w sensie dynamicznym w polskim prawie karnym, Kraków 2019
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2013
Zielińska E., Namysłowska-Gabrysiak B. [w:] Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komentarz, red. E. Zielińska, Warszawa 2022
Dr Alicja Limburska
Uniwersytet Wrocławski
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6722-0249
Kilka uwag o następczej zgodzie dysponenta dobra prawnego w prawie karnym
Artykuł dotyczy problematyki następczej (retrospektywnej) zgody dysponenta dobra prawnego na naruszenie albo narażenie dobra prawnego na niebezpieczeństwo, a także jej wpływu na odpowiedzialność karną. W pierwszej kolejności zdefiniowano pojęcie zgody retrospektywnej oraz przedstawiono argumenty przemawiające za uwzględnianiem wymienionej okoliczności w procesie przypisywania odpowiedzialności za czyny zabronione jako przestępstwa. Następnie podjęto próbę odnalezienia adekwatnego miejsca dla tak ujętego kryterium w obowiązującym modelu odpowiedzialności karnej, w szczególności w ramach poszczególnych płaszczyzn prawnokarnego wartościowania składających się na tak zwaną dogmatyczną strukturę przestępstwa. Ostatecznie sformułowano postulat wprowadzenia do ustawy karnej klauzuli niepodlegania karze, której konstrukcja uwzględniałaby kluczowe momenty retrospektywnej zgody dysponenta dobra prawnego.
Słowa kluczowe: prawo karne, dysponent dobra prawnego, zgoda pokrzywdzonego, zgoda retrospektywna, klauzula „nie podlega karze”
Dr Alicja Limburska
University of Wrocław, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6722-0249
A Few Remarks About Ex Post Consent of the Holder of a Legal Interest Under Criminal Law
The article discusses the ex post (retrospective) consent of the holder of a legal interest to the violation of or threat to the legal interest, as well as its impact on criminal liability. Firstly, the concept of ex post consent is defined and arguments are presented in favour of including the aforementioned criterion in the process of attributing responsibility for acts prohibited as crimes. Secondly, an attempt is made to find an adequate place for this criterion in the current model of criminal liability, in particular within the individual planes of criminal-law evaluation that make up the so-called dogmatic structure of the crime. Finally, a demand is formulated to introduce a non-punishment clause which takes into account key features of the retrospective consent of the administrator of the legal interest.
Keywords: criminal law, holder of a legal interest, consent of the aggrieved party, ex post consent, non-punishment clause
Bibliografia
Austin J.L., How to Do Things with Words, Oxford 1962
Banasik K., Karalność a struktura przestępstwa, „Państwo i Prawo” 2017/4
Barczak-Oplustil A., Górowski W., Małecki M., Zontek W., Tarapata S., Wróbel W., Iwański M., Opinia do uchwały Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, uchwalonej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na 81. posiedzeniu w dniu 16 maja 2019 r., https://kipk.pl/wp-content/uploads/2021/08/opinia2_nowelizacja2019.pdf (dostęp: 22.06.2026 r.)
Buchała K., Prawo karne materialne, Warszawa 1980
Cieślak M., Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, Warszawa 1990
Daniluk P., Warunki determinujące skuteczność zgody uprawnionego w prawie karnym, „Palestra” 2005/1–2
Dąbrowska-Kardas M., Kara jako konflikt dóbr i kolizja norm w świetle koncepcji Roberta Alexy’ego konfliktu reguł i kolizji zasad. Rozważania na tle konstytucyjnych norm stanowienia i stosowania prawa, „Przegląd Sejmowy” 1996/4
Derek M., Karnoprawne znaczenie woli dzierżyciela dobra prawnego, Kraków 2021
Domański W., Umorzenie konsensualne (art. 59a k.k.). Wystąpienie podczas III Krakowskiego Forum Karnistycznego, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2015/2
Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2019
Giezek J., Brzezińska J., Gruszecka D., Kokot R., Lipiński K., Opinia na temat projektu zmian przepisów kodeksu karnego (uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 maja 2019 roku)
Giezek J. [w:] Prawo karne materialne. Część ogólna i szczególna, red. M. Bojarski, Warszawa 2020
Giezek J., Gruszecka D., Lipiński K., Opinia na temat ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk senacki nr 762)
Gruszecka D., Granice prywatyzacji procesu karnego. W poszukiwaniu sprawności i sprawiedliwości systemu, Warszawa 2022
Gubiński A., Zgoda pokrzywdzonego, „Państwo i Prawo” 1960/7
Kardas P., Zarządzanie konfliktem, Kraków 2019
Limburska A., Akceptacja ryzyka i jej prawnokarne konsekwencje, Kraków 2025
Majewski J., Prawnokarne przypisywanie skutku przy zaniechaniu. Zagadnienia węzłowy, Kraków 1997
Majewski J., Recenzja rozprawy doktorskiej mgr Alicji Limburskiej „Akceptacja ryzyka i jej prawnokarne konsekwencje”
Mill J.S., Utylitaryzm. O wolności, Warszawa 2012
Piskorski J., Volenti non fit iniuria – niedoceniana czy przeceniana zasada prawa karnego? [w:] Zgoda pokrzywdzonego, red. R. Zawłocki, Warszawa 2012
Pohl Ł., Formuła „nie podlega karze” a dogmatycznie ujmowana struktura przestępstwa [w:] Przyszłość polskiego prawa karnego: alternatywne reakcje na przestępstwo, red. S. Pikulski, W. Cieślak, M. Romańczuk-Grącka, Olsztyn 2015
Pohl Ł., Prawo karne. Wykład części ogólnej, Warszawa 2015
Spotowski A., Zezwolenie uprawnionego i zgoda pokrzywdzonego a odpowiedzialność karna, „Państwo i Prawo” 1972/3
Śliwowski J., Prawo karne, Warszawa 1975
Świda W., Prawo karne, Warszawa 1986
Szwarc A., Zgoda pokrzywdzonego jako podstawa wyłączenia odpowiedzialności karnej za wypadki sportowe, Poznań 1975
Wiliński P., Zarys teorii konfliktu w prawie karnym, Warszawa 2020
Wolter W., Prawo karne, Warszawa 1947
Wróbel W., Umorzenie kompensacyjne z art. 59a k.k. – problemy do rozstrzygnięcia, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2015/2
Wróbel W., Znaczenie zgody następczej oraz rezygnacji przez dysponenta dóbr prawnych z ochrony prawnokarnej w perspektywie zasady ultima ratio prawa karnego [w:] Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, t. 2, red. P. Kardas, T. Sroka, W. Wróbel, Warszawa 2012
Wróbel W., Zoll A., Usprawiedliwienie karania (założenia systemu wymiaru kary w przyszłym kodeksie karnym) [w:] O prawo karne oparte na zasadach sprawiedliwości, prawach człowieka i miłosierdziu, red. A. Strzembosz, Lublin 1988
Zając D., Zgoda dzierżyciela dobra prawnego na zachowanie ryzykowane jako okoliczność wpływająca na zakres odpowiedzialności karnej, „Czasopisma Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2018/2
Zawłocki R., Pojęcie i funkcje społecznej szkodliwości czynu w prawie karnym, Warszawa 2007
Zoll A., Karalność i karygodność jako odrębne elementy struktury przestępstwa [w:] Teoretyczne problemy odpowiedzialności karnej w polskim i niemieckim prawie karnym. Materiały Polsko-Niemieckiego Sympozjum Prawa Karnego, red. T. Kaczmarek, Wrocław 1990
Zoll A., Okoliczności wyłączające bezprawność czynu, Warszawa 1982
Zoll A., Założenia polityki karnej w projekcie kodeksu karnego, „Państwo i Prawo” 1994/5
Dr Rafał M. Sarbiński
Warszawa
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-3652-4696
Problematyka dochodzenia dodatkowego wynagrodzenia należnego współtwórcom utworu audiowizualnego z tytułu wyświetlania w kinach – uwagi na tle wyroku SN z 19.09.2024 r., II CSKP 1556/22
Z uwagi na ogólnie ujęte kryteria ustawowe, określenie wysokości wynagrodzenia pobieranego przez organizację zbiorowego zarządzania należy do zagadnień wyjątkowo trudnych. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której organizacja zbiorowego zarządzania nie dysponuje tabelami wynagrodzeń zatwierdzonymi przez Komisję Prawa Autorskiego. Unikalność polskiej instytucji dodatkowego wynagrodzenia należnego twórcom utworu audiowizualnego (art. 70 ust. 21 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych) uniemożliwia implementacje wytycznych sformułowanych w orzecznictwie europejskim, w świetle których ustalenie, czy stawki organizacji zbiorowego zarządzania nie są zawyżone, powinno nastąpić przez porównanie ich ze stawkami stosowanymi przez inne organizacje działające na rynkach relewantnych w Unii Europejskiej. Wyrok SN z 19.09.2024 r., II CSKP 1556/22, nie przybliża niestety do rozwiązania problemu, a argumentacja zawarta w uzasadnieniu tego judykatu budzi istotne wątpliwości. Wbrew stanowisku SN, uwzględnienie wielkości repertuaru organizacji dochodzącej dodatkowego wynagrodzenia za wyświetlanie utworu audiowizualnego w kinach polega na odpowiednim wyliczeniu stawki procentowej (wymiar ilościowy zakresu korzystania), a nie w podstawie wymiaru, którą stanowi łączny przychód netto operatora kina z tytułu sprzedaży biletów. Postulat przypisywania kwot dodatkowego wynagrodzenia konkretnym twórcom utworu audiowizualnego już na etapie jego poboru jest nietrafny, albowiem niedopuszczalnie zaciera granice pomiędzy odrębnymi sferami działalności organizacji zbiorowego zarządzania, tj. inkasem i repartycją. Jeżeli organizacja zbiorowego zarządzania dochodząca dodatkowego wynagrodzenia od operatora kin udowodni, składając liczne umowy zawarte z użytkownikami, że stawka tego wynagrodzenia jest od wielu lat stosowana w obrocie, podstawą wyroku zasądzającego dodatkowe wynagrodzenie powinna być ta stawka, a korzystanie z opinii biegłego należy uznać za zbędne. Roszczenie o dodatkowe wynagrodzenie przysługuje także w stosunku do repertuaru zagranicznego, gdyż zasada asymilacji wynika wprost z konwencji berneńskiej i w konsekwencji dla dodatkowego wynagrodzenia nie ma znaczenia ograniczenie zawarte w art. 5 pkt 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Słowa kluczowe: utwór audiowizualny, dodatkowe wynagrodzenie, wyświetlanie, organizacja zbiorowego zarządzania, inkaso, repartycja
Dr Rafał M. Sarbiński
Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-3652-4696
Claiming Additional Remuneration for Cinema Screenings Due to Co-Authors of an Audiovisual Work. Comments in Light of the Supreme Court’s Judgment of 19 September 2024, II CSKP 1556/22
As the statutory criteria are formulated in rather general terms, determining the amount of remuneration collected by a collective management organization is an exceptionally difficult task. This is particularly true if the collective management organization does not have remuneration tables approved by the Copyright Commission. The unique nature of the Polish institution of additional remuneration due to creators of audiovisual works (Article 70(21) of the Act on Copyright and Related Rights) precludes the implementation of the guidelines set out in European case law, according to which the determination of whether a collective management organization’s rates are excessive should be made by comparing them with the rates applied by other organizations operating in the relevant markets within the European Union. Unfortunately, the Supreme Court’s judgment of 19 September 2024, II CSKP 1556/22, does not bring us any closer to resolving the problem, while the reasoning in the judgment justification gives rise to significant doubts. Contrary to the Supreme Court’s position, taking into account the size of the repertoire of an organization claiming additional remuneration for the screening of an audiovisual work in cinemas involves the appropriate calculation of a percentage rate (the quantitative measure of the scope of use), rather than the basis for calculation, which is the cinema operator’s total net revenue from ticket sales. The proposal to allocate amounts of additional remuneration to specific creators of an audiovisual work at the very stage of its collection is misguided, as it unacceptably blurs the boundaries between the separate spheres of activity of a collective management organization, namely collection and distribution. If a collective management organization claiming additional remuneration from cinema operators proves, by submitting numerous agreements concluded with users, that the rate of such remuneration has been applied in commercial practice for many years, the basis for a judgment awarding additional remuneration should be that rate, and recourse to an expert’s opinion should be deemed unnecessary. A claim for additional remuneration is also valid in relation to foreign repertoire, as the principle of national treatment derives directly from the Berne Convention and, consequently, the restriction contained in Article 5(4) of the Act on Copyright and Related Rights is irrelevant to additional remuneration.
Keywords: audiovisual work, additional remuneration, screening, collective management organization, collection, distribution
Bibliografia
Błeszyński J., Prawo autorskie, Warszawa 1988
Bukowski M. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. D. Flisak, Warszawa 2015
Czajkowska-Dąbrowska M. [w:] Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych [w:] Ustawy autorskie. Komentarze, t. 2, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Ochrona baz danych. Zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021
Kępiński M., Kleban B. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 13, Prawo autorskie, red. J. Barta, Warszawa 2017
Niewęgłowski A., Prawo autorskie. Komentarz, Warszawa 2021
Świętczak M. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. W. Machała, R.M. Sarbiński, Warszawa 2019
Traple E. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. J. Barta, R. Markiewicz, Warszawa 2011
Wojciechowski K. [w:] Komentarz do ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawach pokrewnych [w:] Ustawy autorskie. Komentarze, t. 2, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Ochrona baz danych. Zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021
Mgr Piotr Polak
Instytut Nauk Prawnych, Polska Akademia Nauk
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7900-524X
Organy upoważnione do wydawania rozporządzeń – teoria i praktyka
Konstytucja RP z 1997 r. wprowadziła zamknięty katalog organów upoważnionych do wydawania rozporządzeń. Są nimi: Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, ministrowie kierujący działami administracji rządowej, przewodniczący określonych w ustawach komitetów, będący członkami Rady Ministrów oraz Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji. W artykule poddano analizie relację między wydawaniem a podpisywaniem rozporządzeń. Przyjęto, że w przypadku organów kolegialnych podpis ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający przyjęcie rozporządzenia w określonym brzmieniu, zaś w przypadku organów monokratycznych ma on charakter konstytutywny i jego złożenie można utożsamić z wydaniem rozporządzenia. Kluczowym problemem jest podpisywanie rozporządzeń w zastępstwie piastunów organów jednoosobowych. Ma on szczególne znaczenie – z uwagi na skalę – w kontekście ministrów, powszechnie zastępowanych w tym zakresie przez sekretarzy i podsekretarzy stanu. W pracy przedstawiono argumenty przemawiające za tym, że ta praktyka, mimo jej dopuszczenia przez Trybunał Konstytucyjny, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną koncepcją źródeł prawa i powinno się jej zaniechać.
Słowa kluczowe: rozporządzenie, konstytucja, minister, sekretarz i podsekretarz stanu, zastępstwo
Mgr Piotr Polak
Institute of Law Studies, Polish Academy of Sciences, Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7900-524X
Authorities Authorized to Issue Regulations – Theory and Practice
The 1997 Constitution of the Republic of Poland established a closed catalogue of authorities vested with the power to issue regulations. These authorities are: the President of the Republic of Poland, the Council of Ministers, the Prime Minister, ministers directing a branch of government administration, presidents of committees specified in statutes who are members of the Council of Ministers, and the National Council of Radio Broadcasting and Television. This article analyses the relationship between issuing and signing regulations. It is argued that, in the case of collegial authorities, a signature is declaratory in nature: it confirms the adoption of a regulation, whereas in the case of monocratic authorities, it is constitutive in nature, and the act of signing is equivalent to the issuance of the regulation. A key issue is the signing of regulations on behalf of the heads of single-person authorities. This is of particular significance – due to the widespread nature of the practice – in the case of ministers, one whose behalf regulations are signed by secretaries and undersecretaries of state. This article presents arguments supporting the claim that this practice, despite its approval by the Constitutional Tribunal, is incompatible with the constitutional concept of the sources of law and should be abandoned.
Keywords: regulation, constitution, minister, secretary and undersecretary of state, substitution
Bibliografia
Bożek M., Zapewnienie ciągłości w kierowaniu pracami Rady Ministrów pod rządami Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r., „Przegląd Sejmowy” 2010/6
Radajewski M., Żałoba narodowa jako instytucja prawna, „Państwo i Prawo” 2021/1
Spryszak K., Charakter prawny rozporządzenia i krąg podmiotów uprawnionych do jego wydania, „Europejski Przegląd Prawa i Stosunków Międzynarodowych” 2019/4
Wiącek M. [w:] Konstytucja RP, t. 2, Komentarz. Art. 87–243, red. M. Safjan, L. Bosek, Legalis 2016
Wierczyński G., Redagowanie i ogłaszanie aktów normatywnych. Komentarz, LEX 2016
Wierczyński G., Utrata mocy przez akt wykonawczy jako skutek zmiany upoważnienia ustawowego, „Państwo i Prawo” 2011/4
Wronkowska S., O meandrach skuteczności nowych zasad techniki prawodawczej, „Przegląd Legislacyjny” 2004/4
Wronkowska S., Zieliński M., Komentarz do Zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2004.
Zubik M., Gdy Marszałek Sejmu jest pierwszą osobą w państwie, czyli polskie interregnum, „Przegląd Sejmowy” 2010/5
Dr hab. Magdalena Redo, prof. UMK
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1274-3181
Poprawność rozliczenia spłaty kredytu w obliczu różnych formuł naliczania liczby dni w miesiącu i roku
Przepisy prawa w Polsce pozostawiają dowolność instytucjom kredytującym w zakresie wyboru formuły naliczania liczby dni w miesiącu i roku oraz sposobie rozliczania spłaty kredytu. Dlatego celem badania było porównanie rozwiązań stosowanych w zakresie naliczania liczby dni w miesiącu i roku przy rozliczaniu kredytu oraz ocena skutków ich stosowania. Przeprowadzona analiza czterech najbardziej popularnych formuł naliczania liczby dni wykazała po pierwsze, że najczęściej spotykana w Polsce w umowach kredytowych formuła ACT/360 jest najmniej korzystna dla kredytobiorców, bo skutkuje najwyższymi odsetkami. Z kolei najrzetelniejsza formuła ACT/ACT daje niższe odsetki, ale (podobnie jak formuła ACT/360) powoduje zauważalne niedopłaty lub nadpłaty po spłacie ostatniej raty i zmusza do dokonywania korekt w opracowywanym harmonogramie spłaty kredytu, uniemożliwiając zwykłemu człowiekowi samodzielną weryfikację rozliczenia kredytu przez bank. Paradoksalnie uproszczona formuła 30/360, która daje wprawdzie wyższe odsetki, to jednak nie powoduje nadpłat/niedopłat (najwyżej groszowe), co daje szansę kredytobiorcom na samodzielną weryfikację kalkulacji banku. Po drugie, ponieważ wysokość odsetek przekłada się na poziom wskaźnika RRSO, to najwyższy wskaźnik RRSO jest efektem zastosowania najczęściej stosowanej przez instytucje kredytujące formuły ACT/360. Przeprowadzona analiza dowodzi więc, że wskaźnik RRSO jest wielkością wrażliwą na pozornie drobne różnice m.in. w wysokości comiesięcznej raty, sposobie rozliczenia nadpłaty/niedopłaty po ostatniej racie, zastosowanej formule naliczania liczby dni w miesiącu i roku czy zasadach zaokrąglania cząstkowych wyników. Nie dość, że może być to wykorzystane do świadomej manipulacji kredytobiorcami, ale przede wszystkim może prowadzić do wyboru droższej oferty kredytu. Dowodzi to pilnej konieczności doprecyzowania przepisów prawa regulujących dynamicznie rosnący rynek kredytowy w Polsce wraz z rosnącą zdolnością kredytową Polaków.
Słowa kluczowe: formuły dni w miesiącu i roku, rozliczenie spłaty kredytu, odsetki, koszt kredytu, RRSO
Dr hab. Magdalena Redo, prof. UMK
Nicolaus Copernicus University, Toruń, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1274-3181
Correct Settling of Loan Repayment Considering the Various Day-Count Formulas (Month and Year)
Polish legal regulations allow lending institutions discretion regarding the method used to calculate the number of days in a month and a year, as well as the manner in which loan repayments are settled. Therefore, the aim of the study was to compare the approaches used to calculate the number of days in a month and a year for loan settlement purposes and to assess the consequences of applying these methods. An analysis of the four most common day-count conventions revealed, firstly, that the ACT/360 formula – which is most frequently used in Polish loan agreements – is the least favourable for borrowers, as it results in the highest interest charges. Conversely, the most precise ACT/ACT formula yields lower interest but, like the ACT/360 method, leads to noticeable underpayments or overpayments after the final instalment is paid; it necessitates adjustments to the repayment schedule, making it impossible for the average person to independently verify the bank’s settlement. Paradoxically, the simplified 30/360 formula – while resulting in higher interest – does not lead to overpayments or underpayments (save for negligible amounts of a few groszy), thereby enabling borrowers to independently verify the bank’s calculations. Secondly, since the interest amount directly affects the APRC, the highest APRC results from the use of the ACT/360 formula – the method most commonly employed by lending institutions. The analysis thus demonstrates that the APRC is sensitive to seemingly minor differences, such as the monthly instalment amount, the method of settling overpayments or underpayments following the final instalment, the formula used to calculate the number of days in a month and year, and the rules for rounding intermediate results. Not only can this be used to deliberately manipulate borrowers, but – above all – it can lead to the selection of a more expensive loan offer. This demonstrates the urgent need to refine the legal regulations governing Poland’s rapidly expanding credit market, which is growing in lockstep with the rising creditworthiness of Polish consumers.
Keywords: day-count conventions (month and year), loan repayment settlement, interest, cost of a loan, APRC
Bibliografia
Bernatt M., Koncepcja powściągliwości sądowej w prawie ochrony konkurencji, „Państwo i Prawo” 2017/6
Deng G., Dulaney T., Husson T., McCann C.J., Isolating the Effect of Day-Count Conventions on the Market Value of Interest Rate Swaps (May 1, 2012), SSRN Papers
Djatschenko W., BondValuation: An R Package for Fixed Coupon Bond Analysis (November 29, 2018), SSRN Papers
McCrary S.A., Day Counting for Interest Rate Calculations [w:] Mastering Corporate Finance Essentials: The Critical Quantitative Methods and Tools in Finance, Wiley 2010
Ofiarski Z., Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, Warszawa 2014
Prewysz-Kwinto P., Redo M., Czy RRSO pozwala na wybór najtańszej oferty kredytowej?, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2023/2
Prewysz-Kwinto P., Redo M., Czy RRSO prawidłowo pokazuje rzeczywisty koszt kredytu ponoszony przez dłużnika?, „Studia i Prace. Kolegium Zarządzania i Finansów” 2023/187
Prewysz-Kwinto P., Redo M., Wpływ prowizji na wartość RRSO na przykładzie pożyczek spłacanych jednorazowo, „Studia i Prace. Kolegium Zarządzania i Finansów” 2023/193
Redo M., Czy RRSO podnosi bezpieczeństwo finansowe polskiego pożyczkobiorcy?, „Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa” 2024/2(63)
Redo M., Problem pobierania odsetek od kredytowanej prowizji, „Państwo i Prawo” 2026/1
Redo M., Sposób poboru pozaodsetkowych kosztów kredytu a poziom wskaźnika RRSO, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie” 2024/1(1003)
Redo M., Prewysz-Kwinto P., Czy przepisy prawne w Polsce regulujące przykład reprezentatywny służący wyznaczeniu RRSO w reklamie dostatecznie chronią interes kredytobiorcy?, „Państwo i Prawo” 2023/9
Redo M., Prewysz-Kwinto P., Matematyka finansowa, Warszawa 2021
Redo M., Prewysz-Kwinto P., Ujemne RRSO sposobem na pozyskanie pożyczkobiorców, „Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów” 2023/195
Dr Michał Bąba
Uniwersytet Opolski
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0909-5857
Jurysdykcja technologii: nowy kod prawa pracy, nowe pole podporządkowania
Na czym polega niebezpieczeństwo systemu sztucznej inteligencji, który analizując, z jednakową mocą wnika w ciała zatrudnionych oraz w prawo, wnikając rozstrzyga, a rozstrzygając, przesądza o zatrudnianiu człowieka, a więc o jego być lub nie-być. Co jest miarą podporządkowania w zatrudnieniu, co jest źródłem jego istoty, prawo, a zatem to, co techniczne, czy może istota technologii? Czy system sztucznej inteligencji jest pozbawiający, czy przestrzeń sztucznej inteligencji jest pozbawiająca, jak to się ma do przestrzeni pracy, czy i jak ją zmienia, po co ją koryguje i nastawia i dlaczego oraz ze względu na co? Co wobec tego z prawem, czy rzeczywiście traci ono swoją obowiązującą moc, swoją twórczą siłę? Niniejszy artykuł podejmuje próbę odpowiedzi na te pytania.
Słowa kluczowe: podporządkowanie technologiczne, algorytm, sztuczna inteligencja, technologia, prawa cyfrowe, nienaruszalność godności
Dr Michał Bąba
University of Opole, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0909-5857
Jurisdiction of Technology: A New Code of Labour Law, a New Field of Subordination
What is the danger of an artificial intelligence system that, by analysing with equal intensity, delves into the bodies of employees and into the law; by delving, it decides; and by deciding, it determines whether a person is hired – and thus whether they will exist or not? What is the measure of subordination in employment, what is the source of its essence – the law, and thus the technical aspect, or perhaps the essence of technology itself? Is the artificial intelligence system an agent of deprivation or is the space of artificial intelligence an agent of deprivation? How does this relate to the workplace? Does it change the workspace, and if so, how? Why does it correct and adjust the workspace, and for what reasons? What, then, of the law? Is it truly losing its binding force, its creative power? This article attempts to answer these questions.
Keywords: technological subordination, algorithm, artificial intelligence, technology, digital rights, inviolability of dignity
Bibliografia
Barański M., Gredka-Ligarska I., Autonomous subordination and technological subordination as new concepts of subordinate work – in search of a new regulatory model, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2025/3
Barłóg M., Pisarczyk Ł., Polskie związki zawodowe w procesie zarządzania algorytmicznego w środowisku pracy, „Studia z Zakresu Prawa Pracy i Polityki Społecznej” 2024/3
Barr A., Feigenbaum E.A., The Handbook of Artificial Intelligence, vol. 1, Department of Computer Science Stanford University 1981
Bąba M., Podporządkowanie technologiczne w zatrudnieniu, „Państwo i Prawo” 2022/2
Bąba M., Technologiczne uwarunkowania kierownictwa – w drodze ku nowej mechanice władztwa pracodawcy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2024/1
Binkowski K., Sztuczna inteligencja a wykładnia prawa – propozycja zastosowania systemów AI do ustalania założenia o racjonalnym prawodawcy, „Zeszyt Prawniczy UAM” 2023/13
Duraj T., Ewolucja pracowniczego podporządkowania jako cechy konstrukcyjnej stosunku pracy w świetle przepisów prawa pracy, „Studia Iuridica Lublinensia” 2015/3, t. 24
Duraj T., Tradycyjne ujęcie pracowniczego podporządkowania – wybrane problemy prawne, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2011/83
Fajgielski P., Rzetelność jako ogólna zasada przetwarzania danych osobowych, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2021/4
Fischer B., Sakowska-Baryła M., Realizacja praw osób, których dane dotyczą, na podstawie rodo, Wrocław 2017
Heidegger M., Pytanie o technikę [w:] Odczyty i rozprawy, tłum. J. Mizera, Warszawa 2007
Heidegger M., Pytanie o technikę [w:] Technika i zwrot, tłum. J. Mizera, Kraków 2002
Jagielski M., Prawo do ochrony danych osobowych, Warszawa 2010
Jankowiak J., Eksplicytywne prawo osoby pracującej do uchylenia się od algorytmicznego niebezpieczeństwa dla jej życia lub zdrowia, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2024/9
Kaczmarczyk M., O systemach sztucznej inteligencji w kontekście praw człowieka w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, „Studia Prawa Publicznego” 2025/2
Kubot Z., Pojęcie kierownictwa pracodawcy [w:] Prawo pracy a wyzwania XXI-go wieku. Księga Jubileuszowa Profesora Tadeusza Zielińskiego, Warszawa 2002
Marcinkowski B., Dane osobowe: Polska-UE-USA. Współczesne wyzwania. Administracyjnoprawne zagadnienia odpowiedniości poziomu ochrony danych osobowych na przykładzie Amerykańskiego prawa federalnego, Warszawa 2018
Nowik P., Definicja sztucznej inteligencji w nauce prawa pracy, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2023/9
Nowik P., Specyfika pracy na globalnych platformach internetowych w świetle zarządzania algorytmicznego, „Studia Prawnicze KUL” 2020/1
Pawłowska Z., Zarządzanie algorytmiczne a autonomia w pracy platformowej, „Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka” 2024/6
Zalewski T., Definicja sztucznej inteligenci [w:] Prawo sztucznej inteligencji, red. L. Lai, M. Świerczyński, Warszawa 2020
Adrianna Skupień
Uniwersytet Warszawski
ORCID: https://orcid.org/0009-0005-4245-9439
Prawo wobec wyzwań ochrony różnorodności biologicznej (konferencja naukowa, Warszawa, 11.10.2025 r.)
Dr Piotr Plesiński
Warszawa
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4190-8491
Przesłanki przymusowego (automatycznego) umorzenia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Glosa do postanowienia SN z 7.02.2024 r., I CSK 6011/22
W glosie została omówiona kwestia relacji pomiędzy instytucją przymusowego (automatycznego) umorzenia oraz instytucją wyłączenia wspólnika uregulowaną w art. 266 k.s.h., w tym w szczególności kwestia dopuszczalności wprowadzenia do umowy spółki przesłanek umorzenia o charakterze sankcyjnym. Autor krytykuje stanowisko Sądu, zgodnie z którym instytucja przymusowego umorzenia udziałów nie może być wykorzystywana do usunięcia wspólnika ze spółki z przyczyn wskazanych w art. 266 § 1 k.s.h., przedstawiając argumentację przemawiającą za dopuszczalnością umorzenia przymusowego (automatycznego) w oparciu o przesłanki o charakterze sankcyjnym. Autor krytykuje także stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przesłanki przymusowego umorzenia muszą być określone w sposób wyczerpujący i dokładny, pozbawiony sformułowań ocennych i niejednoznacznych. W ocenie autora przesłanki umorzenia przymusowego mogą zostać skonkretyzowane na etapie podejmowania uchwały przez wspólników.
Słowa kluczowe: przymusowe umorzenie, automatyczne umorzenie, wyłączenie wspólnika, umorzenie sankcyjne
Dr Piotr Plesiński
Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4190-8491
Grounds for Compulsory (Automatic) Redemption of Shares in a Limited Liability Company. Commentary on Judgment of the Polish Supreme Court of 7 February 2024, I CSK 6011/22
This commentary discusses the relationship between the institution of compulsory (automatic) redemption of shares and that of exclusion of a shareholder from a limited liability company as regulated in Article 266 of the Polish Code of Commercial Partnerships and Companies, with particular emphasis on the permissibility of including sanction-based grounds for redemption in a company’s articles of association. The author criticizes the position of the Supreme Court, namely that the institution of compulsory redemption cannot be used to remove a shareholder from the company for reasons specified in Article 266(1) of the Code. The author presents arguments supporting the admissibility of sanction-based compulsory (automatic) redemption. The author also challenges the Supreme Court’s position that the grounds for compulsory redemption must be defined exhaustively and precisely, without the use of evaluative or ambiguous language. In the author’s view, the grounds for compulsory redemption may be specified at the stage when the shareholders adopt a resolution.
Keywords: compulsory share redemption, automatic share redemption, exclusion of a shareholder, sanction-based share redemption
Bibliografia
Berak Ł., Moskała P., Przymusowe umorzenie udziałów a usunięcie wspólnika ze spółki z przyczyn wskazanych w art. 266 § 1 KSH, „Ius Focus” 2024/10
Chomiuk M. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. Z. Jara, Legalis 2025
Jara Z. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. Z. Jara, Legalis 2025
Katner W.J., Umorzenie udziałów w spółce z o.o. a wyłączenie wspólnika ze spółki – glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 12 maja 2005 r. (V CK 562/04), „Glosa” 2007/2
Kidyba A., Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz, Legalis 2009
Koch A., Glosa do wyroku SN z dnia 22.05.2005 r., V CK 562/04, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2007/11
Nowacki A., Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, t. 1, Komentarz. Art. 151–226 KSH, Legalis 2018
Opalski A. [w:] Kodeks spółek handlowych, t. 2A, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 151–226, red. A. Opalski, Legalis 2018
Opalski A. [w:] Kodeks spółek handlowych, t. 2B, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 227–300, red. A. Opalski, Legalis 2018
Pabis R. [w:] J. Bieniak, M. Bieniak i in., Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Legalis 2024
Plesiński P., Umowa opcji call i put w transakcjach fuzji i przejęć, Warszawa 2024
Rodzynkiewicz M., Wyłączenie wspólnika ze spółki z o.o. przez przymusowe umorzenie jego udziałów w spółce. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 12 maja 2005 r., sygn. akt V CK 562/04, „Prawo Spółek” 2007/9
Siemiątkowski T., Potrzeszcz R. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tytuł III. Spółki kapitałowe. Dział I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, t. 2, red. T. Siemiątkowski, R. Potrzeszcz, LEX 2011
Strzępka J.A., Zielińska E. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. J.A. Strzępka, Legalis 2015
Strzępka J.A., Zielińska E. [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, red. P. Pinior, J.A. Strzępka, Legalis 2024
Wach-Pawliczak M., „Sankcyjne” umorzenie udziałów – dopuszczalna czy niedopuszczalna praktyka wspólników spółki z o.o.?, „Monitor Prawa Handlowego” 2016/4
Wasiak K., Dopuszczalność przymusowego umorzenia udziałów z ważnych przyczyn dotyczących wspólnika, „Przegląd Sądowy” 2026/3