Nakłady dokonane przez jednego z konkubentów na majątek drugiego z nich jako nienależne świadczenie. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 25 czerwca 2025 r., I CSK 969/25dr hab. Anna Wilk, prof. AWSB
Katedra Prawa i Administracji, Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej; radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9073-9153
Nakłady dokonane przez jednego z konkubentów na majątek drugiego z nich jako nienależne świadczenie. Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 25 czerwca 2025 r., I CSK 969/25
Glosowana uchwała dotyczy problematyki rozliczeń majątkowych byłych konkubentów. Stan faktyczny odbiega jednak od dotychczasowego orzecznictwa w tej kwestii, bowiem dotyczy świadczeń niepieniężnych. Powódka, po rozpadzie związku nieformalnego z pozwanym, dochodziła od niego zwrotu wartości świadczeń spełnianych przez nią w czasie trwania związku, a polegających na opiece nad dziećmi i pracy we wspólnym gospodarstwie domowym, a także pomocy pozwanemu w prowadzeniu działalności gospodarczej. Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie tej mamy do czynienia z nienależnym świadczeniem, bowiem z chwilą zakończenia konkubinatu odpadł ich cel, jakim było zawarcie związku małżeńskiego. Stanowisko to należy uznać za kontrowersyjne, ponieważ świadczenia powódki były konsumowane na bieżąco i nie można stwierdzić, że ich cel mógł być osiągnięty jedynie w wypadku dalszego trwania konkubinatu.
Słowa kluczowe: związek nieformalny, konkubinat, partnerzy, nienależne świadczenie
Dr Hab. Anna Wilk, professor of the WSB University
Faculty of Law and Administration, WSB University, Dąbrowa Górnicza, legal counsel, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9073-9153
Expenditure of one cohabitant on the other’s assets as an undue benefit. Commentary on the ruling of the Civil Chamber of the Supreme Court of 25 June 2025, I CSK 969/25
This resolution applies to the issue of settlements of assets between former cohabitants. However, the factual circumstances differ from previous rulings on this matter, because it applies to non-monetary benefits. After the dissolution of her informal relationship with the defendant, the claimant sought reimbursement from him for the value of the benefits she provided during the relationship, which included childcare and housework, as well as assistance to the defendant in running his business. The Supreme Court held that this matter contained an undue benefit, because the objective of marriage ceased with the ending of the cohabitation. This position is controversial, as the plaintiff’s benefits were consumed on an ongoing basis and it cannot be concluded that their objective could only have been achieved if the cohabitation had continued.
Keywords: informal relationship, cohabitation, partners, undue benefit
Bibliografia / References
Alberczyk I., Hiszpania. Mąż musi zapłacić 204 tys. euro rekompensaty żonie, która przez 25 lat zajmowała się domem, https://next.gazeta.pl/next/7,151003,29542543,hiszpania-sad-kaze-mezczyznie-po-rozwodzie-zaplacic-200-tysiecy.html, publ. 9.03.2023 r. (dostęp: 6.08.2026 r.).
Jenda M., Próba uchwycenia charakteru prawnego instytucji zaręczyn oraz skutki związane z ich odwołaniem w świetle prawa polskiego ze wskazaniem regulacji w prawie niemieckim i włoskim, „Młody Jurysta” 2018/1.
Nazar M., Rozliczenia majątkowe konkubentów, „Palestra” 1988, nr 10.
Osajda K. (red.), Komentarze Prawa Prywatnego. Tom III A. Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania. Część ogólna, Warszawa 2024.
Pogonowski P., Problematyka rozliczeń majątkowych konkubentów – przegląd judykatury i zapatrywań doktryny w aspekcie budowy na cudzym gruncie, „Roczniki Nauk Prawnych” 2004/1.
Szponder R., Regulacja prawna zaręczyn w Polsce, „Analecta Cracoviensia” 2018/50.
dr Piotr Ratusznik
adiunkt badawczy na Wydziale Prawa i Administracji, Uniwersytet Warszawski, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4045-7051
Wiedza zubożonego o braku podstawy do świadczenia. Glosa do wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2024 r., I AGa 174/22
Problematyka prawa o bezpodstawnym wzbogaceniu budzi praktyczne wątpliwości. W glosowanym wyroku Sąd Apelacyjny w Krakowie podjął się zagadnienia szczegółowej analizy treści art. 410 k.c. oraz art. 411 pkt 1 k.c. Główne znaczenie miało zdefiniowanie pojęcia wiedzy o braku zobowiązania do świadczenia. Orzeczenie pozostaje w zgodzie z ustaloną wykładnią wskazanych przepisów. Zarazem w sposób wyjątkowo precyzyjny wskazano węzłowe punkty regulacji bezpodstawnego wzbogacenia.
Słowa kluczowe: bezpodstawne wzbogacenie, świadczenie nienależne, zaostrzona odpowiedzialność
Dr Piotr Ratusznik
assistant research professor at the Faculty of Law and Administration, University of Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4045-7051
The impoverished party’s knowledge of a lack of grounds for performance. Commentary on the ruling of the Court of Appeal in Kraków of 5 March 2024, I AGa 174/22
The issue of the law on groundless enrichment gives rise to practical concerns. In this ruling, the Court of Appeal in Kraków took up a detailed analysis of the wording of Article 410 of the Polish Civil Code and Article 411, item 1 of the Polish Civil Code. The main significance lay in defining the notion of knowledge about a lack of obligation to perform. The ruling is in line with the established interpretation of the said regulations. The key points of the regulation on groundless enrichment are simultaneously exceptionally precisely highlighted.
Keywords: groundless enrichment, undue performance, aggravated liability
Bibliografia / References
Brzozowski A., Rozdział VII. Bezpodstawne wzbogacenie [w:] A. Brzozowski, J. Jastrzębski, M. Kaliński, E. Skowrońska-Bocian, Zobowiązania. Część ogólna, Warszawa 2024.
Chappuis B. [w:] Code des obligations I, red. L. Thévenoz, F. Werro, Basel 2021.
Dubis W. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2023.
Księżak P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. serii K. Osajda, red. tomu W. Borysiak, Warszawa 2026.
Kuźmicka-Sulikowska J. [w:] Zobowiązania. Część ogólna. Tom II. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2024.
Looschelders D., Schuldrecht. Besonderer Teil, Monachium 2019.
Machnikowski P., Prawne instrumenty ochrony zaufania przy zawieraniu umowy, Wrocław 2010.
Mularski K. [w:] Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626, red. M. Gutowski, Warszawa 2022.
Schulin H., A.L. Vogt [w:] Basler Kommentar. Obligationenrecht I, red. C. Widmer Lüchinger, D. Oser, Basel 2020.
Serda W., Nienależne świadczenie, Warszawa 1988.
Aleksandra Lisak
uczestniczka Prawniczych Seminariów Doktorskich, Instytut Nauk Prawnych, Polska Akademia Nauk
ORCID: https://orcid.org/0009-0000-9750-8019
O zasadności stosowania metody dyferencyjnej przy ustalaniu wysokości odszkodowania. Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 11 września 2024 r., III CZP 65/23
Przedmiotem glosy jest uchwała Sądu Najwyższego dotycząca zasad rozliczania szkód w pojazdach, w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Problematyka ta od lat stanowi przedmiot ożywionej dyskusji w doktrynie i orzecznictwie, przy czym do czasu podjęcia komentowanej uchwały, dominowała linia orzecznicza oparta na metodzie kosztorysowej likwidacji szkód.
Omawiana uchwała stanowi istotny wyłom w dotychczasowym podejściu i wyznacza nowy kierunek wykładni, który – zdaniem glosatora – zasługuje na aprobatę. Rozstrzygnięcie to należy ocenić jako długo oczekiwany i doniosły głos w debacie nad zasadami naprawienia szkody komunikacyjnej.
Zastrzeżenia budzi jednak uzasadnienie uchwały, które nie odpowiada wadze i złożoności podjętego zagadnienia. Sąd Najwyższy nie przeprowadził pogłębionej analizy ani nie przedstawił wyczerpującej argumentacji, co stało się podstawą krytyki orzeczenia. Jednakże w ocenie glosatora, zarzuty te są nieuzasadnione w zakresie, w jakim podważają trafność samej tezy uchwały, która ma charakter doniosły dla praktyki likwidacji szkód komunikacyjnych.
Słowa kluczowe: hipotetyczne koszty naprawy, metoda dyferencyjna, dynamiczny charakter szkody, kalkulacja naprawy
Aleksandra Lisak
is an attendee of the Legal Doctoral Seminars of the Institute of Legal Sciences of the Polish Academy of Sciences
ORCID: https://orcid.org/0009-0000-9750-8019
The validity of using the differential method when determining the level of compensation. Commentary on the resolution of the bench of seven judges of the Civil Chamber of the Supreme Court of 11 September 2024, III CZP 65/23
This article addresses the Supreme Court’s resolution regarding the principles of settling damage to vehicles under third party liability insurance for motor vehicle owners. This issue has been the subject of debate in the legal literature and judgments for years, whereby the line of judgments based on the cost estimate method of loss adjustment had been prevalent up to the time of this ruling.
The resolution represents a significant departure from the approach to date and sets a new interpretative direction, which the commentator considers deserves approval. This decision should be assessed as a long-awaited and significant voice in the debate on the principles of compensation for motor vehicle damage.
However, the justification of the resolution gives rise to concerns, as it does not reflect the gravity and complexity of this issue. The Supreme Court did not conduct an in-depth analysis or present exhaustive reasoning, which became the basis for criticism of the ruling. However, in the commentator’s opinion, such criticism is unfounded insofar as it undermines the validity of the very argument of the resolution, which is important to the practice of motor vehicle loss adjustment.
Keywords: hypothetical costs of repair, differential method, dynamic nature of damage, calculation of the value of the repair
Bibliografia / References
Byczko S., Prawo przeciwko ekonomii: uwagi na tle sporu o dopuszczalność obliczania odszkodowań ubezpieczeniowych metodą kosztorysową, „Państwo i Prawo” 2025/10.
Hadrowicz S., Roszczenie o restytucję pieniężną a sprzedaż uszkodzonego pojazdu – glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 10.06.2021 r., IV CNPP 1/21, „Glosa” 2022/4.
Hadrowicz S., Ratusznik P., O tak zwanej „restytucji pieniężnej” – przyczynek do rozważań na temat zakresu ochrony poszkodowanego, „Przegląd Sądowy” 2022/7–8.
Kowalewski E., Nesterowicz M., Glosa do uchwały SN z 12 X 2001 r., III CZP 57/01, „Prawo Asekuracyjne” 2003/3.
Kucharski B., Kosztorysowa metoda naprawienia szkody ubezpieczeniowej w razie naprawy lub sprzedaży uszkodzonego pojazdu. Glosa do (nieistniejącej) uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2024 roku w sprawie III CZP 65/23, „Wiadomości Ubezpieczeniowe” 2024/4.
Kucharski B., Prawno-ekonomiczne uzasadnienie kosztorysowej metody naprawienia szkody, „Przegląd Prawa Handlowego” 2025/10.
Machnikowski P. [w:] Zobowiązania. Przepisy ogólne i powiązane przepisy Księgi I KC. Tom I. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2022.
Olejniczak A., Nieponiesione koszty naprawy a pojęcie szkody podlegającej naprawieniu [w:] Standardy likwidacji szkód komunikacyjnych w ramach ubezpieczenia OC i AC. Rola biegłego sądowego, red. A. Łazarska, LEX 2025.
Panfil K. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. W. Borysiak, Legalis 2025.
Paszkowski J. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 1–45816, t. I, red. T. Szanciło, Legalis 2023.
Sobolewski P., Kosztorysowa metoda szacowania odszkodowania za uszkodzony pojazd, „Monitor Prawniczy” 2025/12.
dr Michał Derek
asystent, Katedra Prawa Karnego, Zakład Bioetyki i Prawa Medycznego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5900-3386
Transplantacja u zwierząt w stanie wyższej konieczności. Glosa do wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie – Wydział Karny z dnia 11 września 2025 r., X Ka 347/25
Przedmiotem glosy jest krytyczna analiza wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczącego odpowiedzialności karnej lekarza weterynarii za znęcanie się nad zwierzętami (art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt) w kontekście transplantacji organów. W glosie sformułowano tezę, że brak szczegółowej regulacji transplantologii weterynaryjnej w świetle art. 6 ust. 2 i art. 27 ustawy o ochronie zwierząt przesądza o bezprawności przeszczepów organów od zwierząt-dawców. Kluczowym elementem argumentacji jest analiza przesłanek stanu wyższej konieczności (art. 26 § 1 i 2 Kodeksu karnego) oraz tzw. kolizji obowiązków gwaranta (art. 26 § 5 Kodeksu karnego). Autor dowodzi, że etyczny i prawny obowiązek niewyrządzania szkody zdrowemu zwierzęciu (primum non nocere), który wiąże lekarza weterynarii, ma charakter nadrzędny wobec obowiązku ratowania innego osobnika w przypadku, gdy nie da się tych dwóch obowiązków jednocześnie zrealizować. Tekst postuluje potrzebę adekwatnego zastosowania instytucji stanu wyższej konieczności, tak aby nie służyła ona do nieakceptowalnego społecznie wyłączania winy.
Słowa kluczowe: stan wyższej konieczności, lekarz weterynarii, gwarant, kolizja obowiązków, prawa zwierząt, znęcanie się nad zwierzętami, transplantacja
Dr Michał Derek
assistant professor, Department of Criminal Law, Bioethics and Medical Law Section, Faculty of Law and Administration, Jagiellonian University in Kraków, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5900-3386
Transplantation in the case of animals in a state of higher necessity. Commentary on the ruling of the Regional Court in Warsaw of 11 September 2025, X Ka 347/25
This commentary is a critical analysis of a ruling of the Regional Court in Warsaw regarding the criminal liability of a veterinarian for animal cruelty (Article 35, para. 1a of the Animal Protection Act) in the context of transplantation of organs. An argument is formulated in the commentary that the lack of detailed regulations on veterinary transplantology, interpreted in the light of Article 6, para. 2 and Article 27 of the Animal Protection Act, prejudges the illegality of transplanting organs from animal donors. A key element of the argument is the analysis of the premise of the higher necessity (Article 26 § 1 and 2 of the Penal Code) and so-called conflict of the guarantor’s duties (Article 26 § 5 of the Penal Code). The author argues that the ethical and legal obligation of a veterinarian to refrain from harming a healthy animal (primum non nocere) takes precedence over the duty to save another animal if the two obligations cannot be fulfilled simultaneously. The article postulates the need to appropriately apply the institution of the state of higher necessity to ensure it does not serve as a basis for the socially unacceptable removal of guilt.
Keywords: state of higher necessity, veterinarian, guarantor, conflict of duties, animal rights, animal cruelty, transplantology
Bibliografia / References
Alexy R., Teoria praw podstawowych, Warszawa 2010.
Daniluk P. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. R.A. Stefański, Warszawa 2025.
Filar M., Berent M. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. M. Filar, Warszawa 2016.
Gałązka M., Transplantologia [w:] System Prawa Medycznego, red. M. Safjan, L. Bosek, t. 2, Szczególne świadczenia zdrowotne, red. L. Bosek, A. Wnukiewicz-Kozłowska, Warszawa 2018.
Giezek J., „Tak zwana kolizja obowiązków w prawie karnym”, Jarosław Majewski, Warszawa 2002: recenzja, „Kwartalnik Prawa Publicznego” 2003/1.
Gizbert-Studnicki T., Konflikt dóbr i kolizja norm, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1989/1.
Helios J., Rola deontologii weterynaryjnej w ochronie zwierząt i ich praw, „Przegląd Prawa i Administracji” 2017/108.
Kardas P., O relacjach między strukturą przestępstwa a dekodowanymi z przepisów prawa karnego strukturami normatywnymi, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2012/4.
Kardas P., Zgoda pacjenta na zabieg leczniczy a problem odpowiedzialności karnej lekarza za niewypełnienie obowiązku zapobiegania skutku, „Przegląd Sądowy” 2005/10.
Królikowski M. [w:] System Prawa Karnego, t. 4, Nauka o przestępstwie. Wyłączenie i ograniczenie odpowiedzialności karnej, red. L. Paprzycki, Warszawa 2016.
Kulesza J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Kulesza, Warszawa 2025.
Kulik M. [w:] Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, red. E. Kruk, Warszawa 2024.
Lachowski J., Stan wyższej konieczności w polskim prawie karnym, Warszawa 2005.
Leszczyński L., Zagadnienia teorii stosowania prawa. Doktryna i tezy orzecznictwa, Kraków 2004.
Lipiński K., Wzorce osobowe w prawie karnym, Warszawa 2020.
Majewski J., Tak zwana kolizja obowiązków w prawie karnym, Warszawa 2002.
Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2010.
Rejman G., Zgoda dawcy narządu lub organu na uszkodzenie ciała jako okoliczność uchylająca bezprawność czynu, „Nowe Prawo” 1988/4.
Rudy M. [w:] Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, red. E. Kruk, Warszawa 2024.
Tarapata S., Problem rozstrzygania prawnokarnej kolizji dóbr w trakcie wykonywania świadczeń zdrowotnych, „Palestra” 2020/6.
Wąsek A., Kodeks karny. Komentarz, t. I, Gdańsk 1999.
Wąsek A., Sporne kwestie stanu wyższej konieczności w prawie karnym, „Przegląd Prawa Karnego” 1992/7.
Wilk L., Aksjologiczne problemy stanu wyższej konieczności, „Państwo i Prawo” 2008/11.
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2014.
Zalewski W., Deska Karneadesa, czyli o stanie wyższej konieczności w prawie karnym z „morskim” akcentem, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2014/2.
Zoll A. [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Część I. Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
dr Jan Kluza
adiunkt na Uniwersytecie Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie; sędzia orzekający w II Wydziale Karnym w Sądzie Rejonowym w Kielcach, zastępca przewodniczącego II Wydziału Karnego, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0929-6093
Skutki cofnięcia wniosku o ściganie w stosunku do byłego małżonka i innej osoby nieobjętej postępowaniem, w którym cofnięto wniosek. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 23 kwietnia 2026 r., V KK 459/25
Przedmiotem glosy jest wyrok Sądu Najwyższego dotyczący konsekwencji cofnięcia wniosku o ściganie przez pokrzywdzonego. Zgodnie bowiem z art. 12 § 2 zd. 3 k.p.k. ponowne złożenie wniosku jest niedopuszczalne. W przypadku, w którym nie ustalono wszystkich współsprawców czynu, skutek ten również zachodzi, co wynika z zasady niepodzielności wniosku. Wyjątek dotyczy jedynie osoby najbliższej, gdyż w stosunku do niej nie zachodzi zasada niepodzielności wniosku. Dla jej ścigania jest bowiem konieczne złożenie wyraźnego odrębnego wniosku o ściganie. Były małżonek nie jest jednak osobą najbliższą, wobec czego w stosunku do niego zachodzi zasada niepodzielności wniosku.
Słowa kluczowe: wniosek o ściganie, cofnięcie wniosku, osoba najbliższa, były małżonek.
Dr Jan Kluza
assistant professor at the Andrzej Frycz Modrzewski University in Kraków; judge at the 2nd Criminal Division of the District Court in Kielce, deputy chair of the 2nd Criminal Division, Kielce, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0929-6093
The effects of withdrawing a motion to prosecute a former spouse and another person not included in the proceedings in which the motion was withdrawn. Commentary on the ruling of the Criminal Chamber of the Supreme Court of 23 April 2026, V KK 459/25
This commentary addresses the Supreme Court’s ruling on the consequences of the withdrawal of a motion to prosecute by an injured party. This is because, in accordance with the third sentence of Article 12, § 2 of the Criminal Procedures Code, it is inadmissible to re-file a motion. This effect also applies if not all co-perpetrators of an act have been identified, which arises from the principle of the indivisibility of a motion. The only exception applies to a close relative, because the principle of indivisibility of the motion does not apply to such a person. An express, separate motion for prosecution must be submitted to be able to prosecute such a person. However, a former spouse is not a close relative and therefore the principle of indivisibility of a motion applies to him.
Keywords: motion for prosecution, withdrawal of a motion, close relative, former spouse
Bibliografia / References
Gensikowski P. [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz. Art. 1–424, red. D. Drajewicz, Warszawa 2020.
Grzegorczyk T., Kodeks postępowania karnego. Tom I. Artykuły 1–467. Komentarz, Warszawa 2014.
Hofmański P., Sadzik E., Zgryzek K., Kodeks postępowania karnego. Komentarz do art. 1–296. Tom I, Warszawa 2011.
Kluza J., Prowadzenie postępowania z urzędu mimo braku wniosku o ściganie w sprawie o przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. na podstawie art. 12 § 4 k.p.k., „Przegląd Prawa Publicznego” 2023/6.
Kluza J., Uprawnienie prokuratora do wszczęcia postępowania w sprawie przestępstwa ściganego na wniosek [w:] Pokrzywdzony jako uczestnik postępowań represyjnych. Czwarty wierzchołek trójkąta?, red. A. Światłowski, P. Czarnecki, Warszawa 2021.
Kosonoga J. [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1–166, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017.
Kulik M., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2015 r. (IV KO 1/15), „Studia Iuridica Lublinensia” 2016/2.
Kurowski M. [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I, red. D. Świecki, Warszawa 2024.
Majewski J. [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Część II. Komentarz do art. 53–116, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
Majewski J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024.
Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2010.
Skorupka J. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. R.A. Stefański, Warszawa 2023.
Skorupka J. [w:] Proces karny, red. J. Skorupka, Warszawa 2020.
Skowron A., Termin do występowania o ściganie za przestępstwo wnioskowe. Glosa do wyroku SN z dnia 3 marca 2015 r., IV Ko 1/15, LEX 2015.
Wronkowska S., Ziembiński Z., Zarys teorii prawa, Poznań 2001.
Zagrodnik J. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, Warszawa 2024.
dr Katarzyna Rybarczyk
adiunkt, Katedra Postępowania Cywilnego, Wydział Prawa i Ekonomii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy; radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7683-6777
Przedmiotowe ujęcie klauzuli generalnej z art. 8 Kodeksu pracy. Obliczanie terminu wskazanego w art. 32 ust. 11 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lutego 2025 r., I PSKP 42/24
Glosowany wyrok dotyczy sposobu obliczania terminu określonego w dniach roboczych w art. 32 ust. 11 ustawy o związkach zawodowych, w którym zakładowa organizacja związkowa ma czas na wyrażenie zgody lub jej odmowę wobec zamiaru rozwiązania lub wypowiedzenia stosunku prawnego będącego podstawą wykonywania pracy zarobkowej działaczowi związkowemu objętego ochroną. W wyroku przeprowadzono analizę, czy na gruncie tej regulacji soboty są dniami roboczymi, czy podlegają one uwzględnieniu przy obliczaniu tego terminu oraz do terminu tego należy wliczać dzień, w którym organ organizacji związkowej otrzymał zawiadomienie o zamiarze rozwiązania stosunku prawnego. W wyroku potwierdzono dotychczasową linię orzeczniczą przyjmującą przedmiotowe ujęcie klauzuli generalnej nadużycia prawa z art. 8 Kodeksu pracy.
Słowa kluczowe: wypowiedzenie umowy o pracę, zgoda związku zawodowego, sobota, dni robocze
Dr Katarzyna Rybarczyk
a lecturer at the Faculty of Law and Economy of the Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz, Department of Civil Procedure; attorney-at-law, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7683-6777
Calculation of the time limit specified in Article 32, paragraph 11, point 1 of the Trade Unions Act. Commentary on the judgment of the Supreme Court – Labor and Social Security Chamber of 27 February 2025, case no. I PSKP 42/24
The commented judgment concerns the method of calculating the period specified in working days in Article 32, Section 11 of the Trade Union Act, within which a company trade union has the time to express or refuse consent to an intended termination or to terminate the legal relationship that is the basis for the performance of paid work by a protected trade union activist. The judgment analyzed whether Saturdays are considered working days under this regulation, whether they are included in the calculation of this period, and whether this period should include the day on which the trade union's governing body received notification of the intended termination of the legal relationship. The judgment confirmed the existing case law adopting this approach to the general abuse of rights clause in Article 8 of the Labor Code.
Keywords: termination of the employment contract, consent of the trade union, Saturday, working days
Bibliografia / References
Baran K.W., Refleksje o ochronie stosunku zatrudnienia działaczy związkowych na poziomie zakładowym po nowelizacji ustawy związkowej z 5 lipca 2018 r., „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2018/10.
Baran K.W. [w:] Zbiorowe prawo zatrudnienia. Komentarz, red. K.W. Baran, Warszawa 2024.
Barański M. [w:] Kodeks pracy. Komentarz. Tom I. Art. 1–93, red. K.W. Baran, Warszawa 2025.
Gudowski J., Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, cz. 2 (art. 56–125), red. J. Gudowski, Warszawa 2021.
Janiak A. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, red. A. Kidyba, Warszawa 2012.
Jaśkowski K. [w:] K. Jaśkowski, E. Maniewska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, LEX 2026.
Kowalczyk A. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Legalis 2024.
Maciejewska-Szałas M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, A. Sylwestrzak, LEX 2025.
Mularski K. [w:] Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz do art. 1–352, red. M. Gutowski, Warszawa 2021.
Muszalski W., Godlewska-Bujok B. [w:] Kodeks pracy. Komentarz, red. W. Muszalski, K. Walczak, Warszawa 2024.
Nazaruk P. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, LEX 2024.
Pazdan M. [w:] Kodeks cywilny. Tom I. Komentarz. Art. 1–44910, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2020.
Piasecki K., Kodeks cywilny. Księga pierwsza. Część ogólna. Komentarz, Kraków 2003.
Radwański Z., Trzaskowski R., Treść czynności prawnej [w:] Prawo cywilne – część ogólna. System Prawa Prywatnego. Tom 2, red. Z. Radwański, A. Olejniczak, Warszawa 2019.
Rudnicki S., Trzaskowski R. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna, red. J. Gudowski, Warszawa 2014.
Strzebińczyk J. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2014.
Zbiegień-Turzańska A. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. serii K. Osajda, red. tomu W. Borysiak, Legalis 2025.
dr Aleksandra Bocheńska
Zakład Prawa Pracy i Prawa Socjalnego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5536-7924
Problematyka pracy w godzinach nadliczbowych nauczycieli zatrudnionych na podstawie ustawy – Karta Nauczyciela. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 lutego 2025 r., III PZP 3/24
Glosa omawia uchwałę dotyczacą problematyki kwalifikacji pracy nauczyciela wykonywanej ponad 40-godzinną tygodniową normę czasu pracy. Sąd Najwyższy przyjął, że do takiej pracy znajdują zastosowanie przepisy Kodeksu pracy o godzinach nadliczbowych. W opracowaniu poddano krytycznej analizie to stanowisko, wskazując na specyfikę nauczycielskiego czasu pracy oraz odrębny, wieloskładnikowy system wynagradzania uregulowany w Karcie Nauczyciela. Podkreślono różnicę między godzinami ponadwymiarowymi a godzinami nadliczbowymi oraz trudności wynikające z bezpośredniego stosowania kodeksowego modelu nadgodzin do stosunku pracy nauczycieli. Zdaniem glosującej zwiększony wymiar obowiązków powinien być rekompensowany przede wszystkim za pomocą instrumentów przewidzianych w Karcie Nauczyciela, a w zakresie wymagającym uzupełnienia – poprzez odpowiednią interwencję ustawodawcy. Uwzględniono również znaczenie zmian prawnych obowiązujących od 1.09.2025 r.
Słowa kluczowe: praca nauczyciela w godzinach nadliczbowych, czas pracy nauczyciela , stosowanie Kodeksu pracy do czasu pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie Karty Nauczyciela
Dr Aleksandra Bocheńska
Labour and Social Law Department, Faculty of Law and Administration, Adam Mickiewicz University, Poznań, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-5536-7924
The issue of overtime work for teachers employed under the Act on the Teachers’ Charter. Commentary on the ruling of the Supreme Court – Labour and Social Insurance Chamber of 26 February 2025, III PZP 3/24
This commentary discusses the resolution regarding the classification of the work of a teacher performed in excess of the 40-hour weekly norm. The Supreme Court held that the provisions of the Polish Labour Code on overtime are applicable to such work. This article presents a critical analysis of this position, highlighting the specific nature of a teacher’s working time and the separate, multiple component system of compensation regulated by the Teachers’ Charter. It highlights the difference between excess hours worked and overtime hours, as well as the difficulties arising from the direct application of the model of overtime of the Code to the employment relationships of teachers. According to the commentator, the increased workload should primarily be compensated through the instruments provided for in the Teachers’ Charter, whereas, to the extent to which it needs to be supplemented, through appropriate legislative intervention. The significance of the legal changes that took effect on 1 September 2025 is also considered.
Keywords: a teacher’s overtime work, a teacher’s working time, application of the Polish Labour Code to the working time of a teacher employed on the basis of the Teachers’ Charter
Bibliografia / References
Jackowiak U. [w:] M. Piankowski i in., Kodeks pracy. Komentarz, Gdynia 2004.
Kamiński K., Praca nauczycieli w godzinach ponadwymiarowych, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2019/2.
dr hab. Małgorzata Jaśkowska, prof. UKSW
Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; sędzia NSA w stanie spoczynku
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2696-7733
Niedopuszczalność cofnięcia przez Prezesa Rady Ministrów w ramach autokontroli kontrasygnaty aktu urzędowego Prezydenta RP. Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2025 r., II GSK 706/25
Na tle glosowanego postanowienia autorka wypowiada się szeroko odnośnie do możliwości kontroli sądowoadministracyjnej różnego typu czynności związanych z aktami urzędowymi Prezydenta. Wskazuje, że o ile same akty podlegające kontrasygnacie mogą mieścić się w zakresie bezpośredniej kontroli na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o tyle nie dotyczy to już nadania kontrasygnaty, jej odmowy czy cofnięcia. Tego typu czynności nie stanowią bowiem zewnętrznego działania wobec indywidualnego podmiotu w konkretnej sprawie, ale składają się na etap współpracy wewnątrz struktur szeroko pojętej władzy wykonawczej. W konsekwencji po złożeniu skargi do sądu na akt kontrasygnaty nie jest możliwe jej cofnięcie w ramach samokontroli. Wymagałoby to bowiem dopuszczalności pierwotnej skargi. Nie wyklucza to jednak pośredniej możliwości kontroli nadania czy cofnięcia kontrasygnaty przy badaniu aktów urzędowych Prezydenta mieszczących się w klauzuli kompetencyjnej sądu administracyjnego.
Słowa kluczowe: kontrasygnata, uchylenie kontrasygnaty, kontrola sądowoadministracyjna, samokontrola
Dr Hab. Małgorzata Jaśkowska, professor of the Cardinal Stefan Wyszyński University
Faculty of Law and Administration, Cardinal Stefan Wyszyński University in Warsaw; retired judge of the Supreme Administrative Court, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2696-7733
Inadmissibility of the Prime Minister to withdraw a countersignature of an official act of the President of the Republic of Poland within the framework of self-control. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 7 August 2025, II GSK 706/25
In the light of this decision, the author addresses the possibility of administrative court review of various types of acts related to the President’s official acts. She points out that, although the acts themselves, which are to be countersigned, can fall within the scope of direct review under Article 3, § 2, item 4 of the Law on proceedings before administrative courts, this does not apply to countersigning, refusing to countersign or withdrawing a countersignature. This is because such acts are not external actions with respect to an individual entity in a specific case, but constitute a stage of cooperation within the structures of the broadly understood executive branch. Consequently, after filing a complaint with the court against the act of countersigning, it cannot be withdrawn within the framework of a self-review process. This is because it would require the admissibility of the initial complaint. However, this does not rule out the possibility of the indirect review of countersigning or withdrawing a countersignature when reviewing the President’s official acts that fall within the administrative court’s competence clause.
Keywords: countersignature, repeal of a countersignature, administrative court review, self-control
Bibliografia / References
Adamiak B., Z problematyki właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2006/2.
Adamiak B., Zagadnienie domniemania formy decyzji administracyjnych [w:] Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania. Studia i materiały z konferencji jubileuszowej Profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń 2005.
Ciapała J., Formy aktów urzędowych i instytucja kontrasygnaty w kontekście pozycji konstytucyjnej Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – wybrane zagadnienia [w:] W Służbie Dobru Wspólnemu. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Trzcińskiemu, red. R. Balicki, M. Masternak-Kubiak, Warszawa 2012.
Czarny P. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, s. 468.
Frankiewicz A., Kontrasygnata aktów urzędowych Prezydenta RP, Kraków 2004.
Golęba A. [w:] Postępowanie sądowoadministracyjne, red. nauk. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023.
Jaśkowska M., Właściwość sądów administracyjnych (zagadnienia wybrane) [w:] Koncepcja systemu prawa administracyjnego. Zjazd Katedr Prawa Administracyjnego i Postępowania Administracyjnego. Zakopane, 24–27 września 2006 r., red. J. Zimmermann, Warszawa 2007.
Kamiński M., Granice konstytucyjne instytucji kontrasygnaty aktów urzędowych Prezydenta RP, „Przegląd Sejmowy” 2023/5 (178).
Klonowski K., Kontrola sądowoadministracyjna „innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa” z art. 3 § 2 pkt 4 p.s.a., „Przegląd Prawa Publicznego” 2012/5.
Kmieciak Z., Glosa do postanowienia NSA z dnia 27 października 2005 r., II OSK 1133/05, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2006/7–8.
Kmieciak Z., Zakres ochrony wynikającej z prawa unijnego i krajowego w sprawach przeniesienia sędziego bez jego zgody do innego sądu lub między wydziałami tego samego sądu. Związanie oceną prawną zawartą w wyroku TS a dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na postanowienie Prezydenta RP o wyznaczeniu sędziego do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej SN. Glosa do wyroku TS z 6.10.2021 r. C-487/19, „Państwo i Prawo” 2023/9.
Opaliński B., Kontrasygnata aktów głowy państwa w polskim konstytucjonalizmie. Kontrasygnata w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., cz. II, „Ius Novum” 2011/3.
Sagan K., Instytucja samokontroli w trybie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w świetle poglądów doktryny i orzecznictwa, „Przegląd Prawa Publicznego” 2014/1.
Woś T. [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. nauk. T. Woś, Warszawa 2016.
Zimmermann J., Glosa do postanowienia NSA z dnia 24 marca 1998 r., II SA 1155/97, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 1999/9.
prof. dr hab. Maksymilian Pazdan
Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6799-7392
Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2026 r., II OSK 216/21
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20.03.2026 (II OSK 216/21) w zgodzie z wyrokiem TSUE z 25.11.2025 r. (C-713/23), uwzględniając żądanie przedstawione w skardze kasacyjnej, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i poprzedzające go decyzje organów administracyjnych, odmawiające transkrypcji aktu małżeństwa zawartego przez dwóch mężczyzn w Niemczech oraz zobowiązał kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Warszawie do dokonania transkrypcji.
Trafnie NSA zauważył, że transkrypcja jedynie potwierdza istnienie „sytuacji prawnej” powstałej w wyniku zawarcia małżeństwa. Prawo właściwe dla tego zdarzenia i powstałej w jego wyniku sytuacji prawnej wskazały normy prawa prywatnego międzynarodowego obowiązujące w państwie miejsca zdarzenia (a więc w omawianym przypadku w Niemczech). Mamy tu do czynienia z „sytuacją prawną” z kolizyjnoprawnego punktu widzenia „zamkniętą”. Polskie organy w postępowaniu transkrypcyjnym nie mogą jej oceniać z punktu widzenia prawa wskazanego przez miarodajne do oceny „sytuacji prawnej”, o którą chodzi, norm prawa prywatnego międzynarodowego obowiązujących w Polsce.
Także przy rozstrzyganiu w Polsce kwestii wstępnej, jeżeli w tej roli występuje istnienie sytuacji prawnej, o której mowa (np. w postępowaniu spadkowym), należy sięgać do norm prawa prywatnego międzynarodowego obowiązujących w państwie, w którym do zawarcia małżeństwa doszło.
Naczelny Sąd Administracyjny docenił rolę transkrypcji. Przeciwstawił się obserwowanej w praktyce polskich organów tendencji do nadużywania klauzuli porządku publicznego jako podstawy odmowy transkrypcji. Przychylił się do stanowiska, iż przepis art. 18 polskiej Konstytucji nie wyklucza transkrypcji aktu małżeństwa osób tej samej płci. Podkreślił wagę przepisów prawa międzynarodowego (traktatowego) przyznających obywatelom Unii Europejskiej prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terytorium państw członkowskich, poszanowania życia rodzinnego oraz zakazujących wszelkiej dyskryminacji, m.in. ze względu na płeć i orientację seksualną.
Słowa kluczowe: klauzula porządku publicznego, małżeństwo osób tej samej płci, odmowa transkrypcji, prawo do swobodnego przemieszczania się, „sytuacja prawna” zamknięta
Professor Dr Hab. Maksymilian Pazdan
Kozminsky University, Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6799-7392
Transcription of a foreign marriage certificate of a same-sex couple. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 20 March 2026, II OSK 216/21
In its ruling of 20 March 2026 (II OSK 216/21) delivered in line with the ruling of the Court of Justice of the European Union of 25 November 2025 (C-713/23), the Supreme Administrative Court accepted the plea presented in the cassation complaint, quashed the judgment of the Voivodship Administrative Court and its earlier decisions of the administrative authorities refusing to transcribe the marriage certificate of two men married in Germany and ordered the registrar of the registry office in Warsaw to perform the transcription.
The Supreme Administrative Court correctly noted that transcription merely confirms the existence of a ‘legal situation’ arising from entering into a marriage. The law that is applicable to that event and to the legal situation arising therefrom was specified by the rules of private international law in force in the State in which the event took place (namely, in the case in question, in Germany). From the point of view of the conflict of laws, the ‘legal situation’ in question is ‘closed’. The Polish authorities conducting the transcription proceedings are not authorized to assess that situation from the point of view of the norms of private international law that are in force in Poland, which is specified as being applicable for assessing the ‘legal situation’ in question.
Likewise, where the existence of the said legal situation gives rise to a preliminary question in proceedings in Poland (for example, in succession proceedings), recourse must be had to the norms of private international law that are in force in the State in which the marriage took place.
The Supreme Administrative Court recognized the role of the transcription and took a firm stance against the tendency observed in the practice of the Polish administrative authorities to abuse the public order clause as a basis for refusing transcription. It concurred with the view that the provision of Article 18 of the Polish Constitution does not preclude the transcription of a marriage certificate of a same-sex couple. It further emphasized the significance of the provisions of international law (treaties) conferring the right upon citizens of the European Union to move and reside freely within the territory of Member States, the right to respect for family life and the prohibition of any discrimination, including on grounds of gender and sexual orientation.
Keywords: public order clause, same-sex marriage, refusal of transcription, the right of free movement, closed ‘legal situation’
Bibliografia / References
Banaszkiewicz B., „Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny”. O niektórych implikacjach art. 18 Konstytucji RP, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2013/3.
Banaszkiewicz B., Problem konstytucyjnej oceny instytucjonalizacji związków homoseksualnych, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2024/2.
Bugajski B., Uznanie i ochrona par jednopłciowych w prawie polskim na tle najnowszego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2025/2.
Gajda J. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 11, red. T. Smyczyński, Warszawa 2014.
Jezusek A., Możliwość instytucjonalizacji związku osób tej samej płci w świetle art. 18 Konstytucji, „Przegląd Sejmowy” 2015/4.
Łętowska E., Woleński J., Instytucjonalizacja związków partnerskich a Konstytucja RP z 1997 r., „Państwo i Prawo” 2013/6.
Mączyński A., Konstytucyjne i międzynarodowe uwarunkowania instytucjonalizacji związków homoseksualnych [w:] Związki partnerskie – debata na temat projektowanych zmian prawnych, red. M. Andrzejewski, Toruń 2021.
Mączyński A., Konstytucyjne podstawy prawa rodzinnego [w:] Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, t. I, red. P. Kardas, T. Sroka, A. Wróbel, Warszawa 2012.
Pazdan M., Stany faktyczne zamknięte z kolizyjnoprawnego punktu widzenia [w:] Ius civile vigilantibus scriptum est. Księga jubileuszowa Adama Olejniczaka, red. J. Haberko, J. Grykiel, K. Mularski, Warszawa 2022.
Pazdan M. we współpracy z K. Pacułą, Prawo prywatne międzynarodowe. Zarys systemu, Warszawa 2026.
Piotrowski R., Opinia w sprawie projektu ustawy o związkach partnerskich, „Przegląd Sądowy” 2012/4.
Przybyłowski K., Prawo Prywatne Międzynarodowe. Część ogólna, Lwów 1935.
Smyczyński T. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 11, red. T. Smyczyński, Warszawa 2014.
Sokołowski K.P., Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa jednopłciowego, „Rejent” 2019/6.
Sośniak M., Klauzula porządku publicznego w prawie międzynarodowym prywatnym, Warszawa 1961.
Strus Z., Znaczenie artykułu 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Palestra” 2014/9.
Zachariasiewicz M., Klauzula porządku publicznego jako instrument ochrony materialnoprawnych interesów i wartości fori, Warszawa 2018.
Jakub Saran
Zakład Postępowania Administracyjnego i Sądowoadministracyjnego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0004-9945-6469
Niewykonanie niezasadnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych a odrzucenie skargi do sądu administracyjnego. Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2025 r., II GZ 371/25
Autor podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wykładni przepisów dotyczących wymogów formalnych pism procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Osią rozważań są problematyka prawidłowego wykazania umocowania do reprezentowania strony oraz prawne konsekwencje umieszczenia pieczęci przy podpisie wnioskodawcy. Autor aprobuje zdanie sądu, zgodnie z którym odrzucenie skargi może nastąpić w przypadku nieusunięcia rzeczywistego braku formalnego, a nie zaś w sytuacji niewykonania niezasadnego wezwania sądu do usunięcia takiego braku. W jego ocenie słusznie Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił nadmiernie rygorystyczną i fragmentaryczną wykładnię oświadczeń strony zawartych w skardze oraz przepisów obowiązujących w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Słowa kluczowe: postępowanie sądowoadministracyjne, podpis, pismo, wymogi formalne
Jakub Saran
Department of Administrative and Administrative Court Proceedings, Faculty of Law and Administration, Adam Mickiewicz University in Poznań, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0004-9945-6469
Failure to comply with an unreasonable order to cure formal shortcomings vs. the rejection of a pleading filed with an administrative court. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 5 June 2025, II GZ 371/25
The author concurs with the position of the Supreme Administrative Court regarding the interpretation of the provisions governing the formal requirements for procedural documents in administrative court proceedings. The focal point of the considerations is the matter of correctly demonstrating the authority to represent a party, as well as the legal implications of affixing a seal alongside the applicant’s signature. The author approves the court’s position that a pleading may be rejected if an actual formal shortcoming is not cured, and not in the case of the failure to comply with an unreasonable court order to cure such a shortcoming. In his opinion, the Supreme Administrative Court rightfully dismissed the overly rigorous and fragmentary interpretation of the party’s statements contained in the pleading, as well as of the provisions that are applicable to administrative court proceedings.
Keywords: administrative court proceedings, signature, procedural document, formal requirements
Bibliografia / References
Diagnoza świadomości prawnej Polaków 2016, Iustitia, Maison&Partners.
Jagielska M., Pietrasz P., Wiktorowska A., Wojciechowska K. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz, Warszawa 2025.
Kabat A., Niezgódka-Medek M., Dauter B., Gruszczyński B., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Kraków 2005.
Knoppek K., Dokument w procesie cywilnym, Poznań 1993.
Machnikowski P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2025.
Olszanowski J., Glosa do postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2016 r. (sygn. akt I OZ 533/16), „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2017/1.
Polański P., O przyczynach nieświadomości prawnej Polaków, czyli o granicach ludzkiego poznania, „Iustitia” 2016/1.
Radecki G., Rozdział 1. Pisma w postępowaniu sądowym [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory, red. R. Mikosz, Warszawa 2008.
Szkudlarek P., Wymiana korespondencji w nowej procedurze sądowoadministracyjnej, „Kwartalnik Prawa Publicznego” 2004/1.
Szwed M., Nadmierny formalizm procesowy jako naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2020/2 (82).
Tuleja P., Borysiak W., Bosek L. [w:] Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.