Rada Pokoju powołana przez prezydenta Donalda Trumpa. Komentarz w świetle prawa międzynarodowegoProf. dr hab. Jan Barcz
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2826-1945
Rada Pokoju powołana przez prezydenta Donalda Trumpa. Komentarz w świetle prawa międzynarodowego
Przedmiotem artykułu jest krytyczna analiza postanowień Karty powołującej Radę Pokoju z inicjatywy prezydenta Donalda Trumpa. Rada Pokoju ma być organizacją międzynarodową. W artykule kolejno analizowane są podstawowe problemy: okoliczności powołania Rady Pokoju (w tym rezolucja Rady Bezpieczeństwa NZ 2803 (2025), klasyfikacja Karty jako umowy międzynarodowej ustanawiającej organizację międzynarodową i Rady Pokoju jako organizacji międzynarodowej, zwłaszcza jej podmiotowość w rozumieniu prawa międzynarodowego, członkostwo w Radzie Pokoju, jej struktura instytucjonalna, proces decyzyjny i charakter prawny podejmowanych w ramach rady Pokoju decyzji, finansowanie Rady Pokoju oraz przywileje i immunitety Rady Pokoju. Wyniki zawartej w artykule analizy wskazują, że Karta Rady Pokoju budzi poważne wątpliwości w świetle międzynarodowego prawa traktatów, a sama Rada Pokoju budzi również poważne wątpliwości w świetle zasad działania organizacji międzynarodowych. Dotyczy to zwłaszcza przestrzegania zasady suwerennej równości państw oraz zakresu kompetencji Rady Pokoju w świetle rezolucji NT 2803 (2025).
Słowa kluczowe: członkostwo w organizacji międzynarodowej, Karta Rady Pokoju, organizacja międzynarodowa, prawo międzynarodowe, przywileje i immunitety organizacji międzynarodowej, Rada Bezpieczeństwa NZ, Rada Pokoju, umowa międzynarodowa, zasada suwerennej równości państw
Board of Peace Established by President Donald Trump. Commentary in the Light of International Law
The subject of the article is a critical analysis of the provisions of the Charter of the Board of Peace established on the initiative of President Donald Trump. The Board of Peace is to be an international organization. The article analyses the following basic problems: the circumstances of the establishment of the Board of Peace (including UN Security Council Resolution 2803 (2025)), the classification of the Charter as an international agreement establishing an international organization, and the Board of Peace as an international organization, in particular its status of a subject within the meaning of international law, membership in the Board of Peace, its institutional structure, decision-making process and legal nature of decisions taken within the Board of Peace, financing of the Board of Peace, and its privileges and immunities. The results of the analysis contained in the article indicate that the Charter of the Board of Peace raises serious doubts in the light of international treaty law, and the Board of Peace itself also raises serious doubts in the light of the principles of operation of international organizations. This applies in particular to compliance with the principle of sovereign equality of states and the planned scope of responsibilities in the light of the UN Security Council resolution 2803 (2025).
Keywords: membership in an international organization, Charter of the Board of Peace, international organization, international law, privileges and immunities of an international organization, UN Security Council, Board of Peace, international treaty, principle of sovereign equality of states
Bibliografia
Brivati B., International Law and the Trump Board of Peace, https://arabcen-terdc.org/resource/international-law-and-the-trump-board-of-peace-charter/ (dostęp: 2.02.2026 r.)
Czaplińska A., Odpowiedzialność organizacji międzynarodowych jako element uniwersalnego systemu odpowiedzialności międzynarodowoprawnej, Łódź 2014
Kelemen M., Batrawy A., Trump gathers members of Board of Peace for first meeting, with some U.S. allies wary (19.02.2026), www.npr.org/2026/02/19/nx-s1-5719053/trump-board-of-peace-meeting (dostęp: 20.02.2026 r.)
Krzan B., Odpowiedzialność państwa członkowskiego z tytułu działalności organizacji międzynarodowych, Wrocław 2013
Mattler M., Expert Q&A on the Charter of the Board of Peace and the Role of Congress, Just Security, 23.01.2026 r.
Mattler M., Establishing the Board of Peace: Key Questions About the Launch of the Trump Administration’s New Peace-Building Initiative, Just Security, 9.02.2026 r.
Mattler M., Some Questions About Trump’s Executive Order Granting Privileges and Immunities to the Board of Peace, Just Security, 10.02.2026 r.
Mattler M., Some Questions for Congress About Trump’s Request for Funding for the Board of Peace, Just Security, 13.04.2026 r.
Menkes J., Wasilkowski A., Organizacje międzynarodowe. Prawo instytucjonalne, Warszawa 2010
Moitra S., The Charter of the Board of Peace: a dubious legal personality and a regressive peace building mandate unbound by law, OpinioJuros 11.02.2026 r.
President Trump Ratifies Board of Peace in Historic Ceremony, Opening Path to Hope and Dignity for Gazans, The White House, 22.01.2026 r.Santos E.A., The ‘Board of Peace’ vs. International Law, https://www.diplomacyandlaw.com/post/the-board-of-peace-vs-international-law(dostęp: 2.02.2026 r.)
Symonides J. (red.), Organizacja Narodów Zjednoczonych. Bilans i perspektywy, Warszawa 2006
Valente G., ‘More Like a Private Club’: Legal Experts Question President Trump’s Board of Peace Structure as Gaza Plan Begins, 24.02.2026 r., https://themedialine.org/top-stories/more-like-a-private-club-legal-ex-perts-question-president-trumps-board-of-peace-structure-as-gaza-plan-begins/ (dostęp: 1.03.2026 r.)
Winston A.M., Ratification of international treaties, a comparative law perspective. United States of America, European Parliament, EPRS 2020
Dr Sandra Hadrowicz
Uniwersytet Warszawski
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0967-9529
Stosowanie konstrukcji compensatio lucri cum damno w procesie naprawienia szkody
Od lat przedmiot dyskusji w doktrynie i orzecznictwie stanowi problematyka określania zakresu obowiązku odszkodowawczego dłużnika w sytuacjach, gdy zdarzenie szkodzące prowadzi nie tylko do powstania straty, ale jednocześnie korzyści dla poszkodowanego. Tradycyjnie proponuje się w takich przypadkach zastosowanie konstrukcji compensatio lucri cum damno (wyrównania korzyści z uszczerbkiem). Część doktryny twierdzi jednak, że ta konstrukcja jest zbędna i znajduje zastosowanie jedynie w razie istnienia roszczenia regresowego osoby trzeciej wobec dłużnika. Jest to jednak zapatrywanie nietrafne, które opiera się na wieloletnim nieporozumieniu. Istnienie roszczenia regresowego nie zawsze bowiem wymaga dokonania wyrównania korzyści z uszczerbkiem. Co więcej compensatio lucri cum damno należy stosować w tych przypadkach, gdy brak subrogacji ustawowej (art. 518 § 1 pkt 4 k.c.). Oznacza to tym samym, że omawiana konstrukcja nie stanowi jedynie „pozornego” elementu prawa odszkodowawczego. Powoduje ona jednak liczne problemy praktyczne wiążące się z jej stosowaniem. Sądy często odwołują się do ogólnego i nieostrego kryterium „słuszności”, co może prowadzić do rozbieżności w orzecznictwie. Celem artykułu jest więc nie tylko wykazanie potrzeby stosowania compensatio lucri cum damno w procesie naprawienia szkody, ale też określenie przesłanek jej dopuszczalności.
Słowa kluczowe: odpowiedzialność odszkodowawcza, szkoda, korzyść, subrogacja ustawowa, kompensacja, darowizna
Applying the Compensatio Lucri Cum Damno Principle in the Process of Compensating for Damage
For years, both legal scholars and case law have debated the issue of determining the scope of a debtor’s liability in damages in situations where the damage-causing event not only inflicts a loss but also results in a benefit for the injured party. Traditionally, it is proposed that the compensatio lucri cum damno principle be applied in such cases. But some scholars argue that this principle is redundant and applicable only when a third party holds a recourse claim against the debtor. However, this view is mistaken and based on a longstanding misunderstanding: the existence of a recourse claim does not necessarily require an offset of benefits against loss. In fact, compensatio lucri cum damno should be applied precisely in cases where no statutory subrogation exists (Article 518(1)(4) of the Civil Code). This implies that the principle is not merely a ‘fictitious’ element of tort law. Nevertheless, its application raises numerous practical difficulties. Courts often rely on the vague and general criterion of ‘equity’, which may lead to inconsistencies in judicial decisions. The aim of this article is therefore not only to demonstrate the necessity of applying compensatio lucri cum damno in the process of compensating for damage, but also to define the conditions under which it is permissible.
Keywords: liability for damages, damage, benefit, statutory subrogation, set-off, donation (gift)
Bibliografia
Banaszczyk Z. [w:] Kodeks cywilny, t. 1, Komentarz. Art. 1–44910, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2020
Banaszczyk Z., Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej, Warszawa 2014
Brzozowski A., Recenzja monografii A. Kocha, „Nowe Prawo” 1976/3
Büdenbender U., Vorteilsausgleichung und Drittschadensliquidation bei obligatorischer Gefahrentlastung. Gemeinsamkeiten, Berührungspunkte und Unterschiede, Tübingen 1996
Büren B. von, Schweizerisches Obligationenrecht, Zürich 1964
Cantzler K., Die Vorteilsausgleichung beim Schadensersatzanspruch, „Archiv für die civilistische Praxis” 1958/1
Czachórski W., Czynności prawne przyczynowe i oderwane w polskim prawie cywilnym, Warszawa 1952
Czachórski W., Brzozowski A., Safjan M., Skowrońska-Bocian E., Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 2004
Dybowski T. [w:] System prawa cywilnego, t. 3, cz. 1, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. Z. Radwański, Wrocław 1981
Fellman W., Kottmann A., Schweizerisches Haftpflichtrecht, Bern 2012
Fuchs D. [w:] Kontrakty na rynku ubezpieczeń. Komentarz do przepisów i warunków ubezpieczenia, red. D. Fuchs, K. Malinowska, D. Maśniak, Warszawa 2020
Fuchs M., Pauker W., Delikts- und Schadensersatzrecht, Heidelberg–Dordrecht–London–New York 2012
Grunsky W., Hypothetische Kausalität und Vorteilsausgleichung [w:] Festschrift für Hermann Lange zum 70. Geburtstag am 24. Januar 1992, red. D. Medicus, H.-J. Mertens, K.W. Nörr, W. Zöllner, Stuttgart 1992
Grzesiowski K. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Legalis 2024
Honsell H., Schweizerisches Haftpflichtrecht, Zürich 2005
Jansen N. [w:] Historisch-kritischer Kommentar zum BGB, red. M. Schmoeckel, J. Rückert, R. Zimmermann, Tübingen 2007
Kaliński M., O normalności powiązań kauzalnych, „Przegląd Sądowy” 2007/11–12
Kaliński M., Szkoda na mieniu i jej naprawienie, Warszawa 2021
Kaliński M., Szkoda na osobie i jej naprawienie, Warszawa 2021
Kaliński M., Uwagi o celowości utrzymywania konstrukcji compensatio lucri cum damno, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2024/1
Kaliński M. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2023
Koch A. [w:] Kodeks cywilny. t. 2, Komentarz. Art. 353–626, red. M. Gutowski, Warszawa 2022
Koziol H., Grundfragen des Schadenersatzrechts, Wien 2010
Koziol H., Österreichisches Haftpflichtrecht. Band I. Allgemeiner Teil, Wien 2020
Krajewski M., Umowa ubezpieczenia. Art. 805–834 KC. Komentarz, Warszawa 2016
Lange H., Hagen H., Wandlungen des Schadensersatzrechts, Heidelberg 1987
Lange H., Schiemann G., Schadensersatz, Tübingen 2003
Machnikowski P. [w:] Zobowiązania, t. 1, Przepisy ogólne i powiązane przepisy Księgi I KC. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2022
Machnikowski P., Śmieja A. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2023
Merz H., Schweizerisches Privatrecht. Obligationenrecht, Frankfurt am Main 1984
Mularski K., Grzesiowski K., Compensatio lucri cum damno w prawie prywatnym. Zakres odniesienia, podstawa prawna, sposoby rozumienia, krytyka, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2023/4
Olejniczak A. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 3, Zobowiązania. Część ogólna, red. A. Kidyba, Warszawa 2014
Ostrzechowski B., Teoretyczne aspekty adekwatnej przyczynowości, „Studia Prawa Prywatnego” 2016/3
Pyziak-Szafnicka M. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. K. Osajda, Warszawa 2020
Radwański Z., Olejniczak A., Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 2016
Schiemann G., Das Rätsel Vorteilsausgleichu [w:] Festschrift für Eduard Picker zum 70. Geburtstag am 3. November 2010, Tübingen 2010
Szpunar A., O funkcjach odpowiedzialności cywilnej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej” 1974/1
Szpunar A., O solidarności niewłaściwej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1980/4
Szpunar A., Odszkodowanie za szkodę majątkową. Szkoda na mieniu i osobie, Bydgoszcz 1999
Szpunar A., Zasada pełnego odszkodowania w prawie cywilnym, „Państwo i Prawo” 1973/5
Thiele W., Gedanken zur Vorteilsausgleichung, „Archiv für die civilistische Praxis” 1967/3
Wałachowska M., Odszkodowanie za najem pojazdu zastępczego, „Iustitia” 2014/1 (dodatek)
Warkałło W., Odpowiedzialność odszkodowawcza. Funkcje, rodzaje, granice, Warszawa 1972
Zoll F., Południak-Gierz K., Bańczyk W., Zakres odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za szkody majątkowe spowodowane ograniczeniami wprowadzonymi w związku z COVID-19, „Studia Prawa Prywatnego” 2021/3
dr hab. Magdalena Wilejczyk, prof. UWr
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4477-0608
Roszczenie o wydanie surogatów jako instrument odpowiedzialności kontraktowej
W artykule dokonano analizy roszczenia o wydanie surogatów jako instrumentu odpowiedzialności kontraktowej dłużnika. Zgodnie z art. 475 § 2 k.c., jeżeli rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, dłużnik zobowiązany jest wydać wszystko, co uzyskał w zamian za tę rzecz albo jako naprawienie szkody. Tak ujęte roszczenie o wydanie surogatów stanowi odmianę roszczenia o wydanie korzyści (gain-based remedy). Może ono służyć jako narzędzie prewencji, ponieważ dłużnik wie, że będzie zobowiązany do wydania wszystkiego, co otrzymał, nawet jeżeli wartość surogatów jest wyższa od wartości pierwotnego świadczenia lub wyższa od odszkodowania, które dłużnik zobowiązany jest ponieść w ramach odpowiedzialności kontraktowej. De lege lata roszczenie o wydanie korzyści może mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy rzecz będąca przedmiotem świadczenia została zbyta, utracona lub uszkodzona, ale de lege ferenda roszczenie to powinno mieć szerszy zakres zastosowania, odnosząc się również do takich przedmiotów świadczenia jak dobra niematerialne oraz prawa.
Słowa kluczowe: roszczenie o wydanie surogatów, surogaty, roszczenie o wydanie korzyści, naruszenie umowy, prawo umów
Claim for Giving up Surrogate Assets as an Instrument of the Debtor’s Contractual Liability
The article analyses the claim for giving up surrogate (substitute) assets as an instrument of the debtor’s contractual liability. According to the Article 475(2) of the Polish Civil Code) if the object of the contractual performance was sold, lost or damaged, the debtor is obliged to return everything that they received in exchange for that object or by way of redressing the damage. Seen in this way, a claim for giving up surrogate assets is a type of gain-based remedy. It can serve as an instrument of prevention because the debtor knows that they are obliged to return everything that they received even if the value of the surrogate assets is higher than the value of the primary object of the contract or higher than the amount of the damages the debtor is obliged to pay under contractual liability regime. As the law stands, a claim for giving up benefits can only be used when the material thing which the performance concerned was sold, lost or damaged but lex ferenda such claims should have broader extent pertaining to every object of a contract, including intangible assets and rights.
Keywords: claim for giving up surrogate (substitute) assets, surrogate (substitute) assets, gain-based remedy, breach of contract, contract law
Bibliografia
Aksoy H.C., Impossibility in Modern Private Law. A Comparative Study of German, Swiss and Turkish Laws and the Unification Instruments of Private Law, Springer 2013
Barnett K., Accounting for Profit for Breach of Contract. Theory and Practice, Oxford 2012
Chen-Wishart M., Contract Law, Oxford 2015
Czachórski W., Zarys prawa zobowiązań. Część ogólna, Warszawa 1963
Dąbrowa J. [w:] System prawa cywilnego, t. 3, cz. 1, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. Z. Radwański, Warszawa 1980
Giglio F., The Foundations of Restitution for Wrongs, Oxford 2007
Gutowski M. [w:] Kodeks cywilny, t. 2, Komentarz. Art. 353–626, red. M. Gutowski, Warszawa 2022
Hondius E., Janssen A. [w:] Disgorgement of Profits. Gain-Based Remedies Throughout the World, red. E. Hondius, A. Janssen, Springer 2015
Karasek-Wojciechowicz I., Roszczenie o wykonanie zobowiązania z umowy zgodnie z jego treścią, Warszawa 2014
Kitłowski E., Surogacja rzeczowa w prawie cywilnym, Warszawa 1969
Kondek J.M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. serii K. Osajda, Legalis 2025
Kruczalak K., Skutki niemożliwości świadczenia według prawa cywilnego, Warszawa 1983
Longchamps de Berier R., Zobowiązania, Poznań 1948
Machnikowski P. [w:] Zobowiązania, t. 2, Część ogólna. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2024
Mularski K., Bezpodstawne wzbogacenie. Przepisy (art. 405–409 KC), normy, instytucja, Warszawa 2024
Ohanowicz A., Glosa do wyroku SN z 18.10.1961 r., 4 CR 957/60, „Państwo i Prawo” 1962/8–9
Ohanowicz A., Zobowiązania. Część ogólna, Poznań 1958
Ohanowicz A. [w:] A. Ohanowicz, J. Górski, Zarys prawa zobowiązań, Warszawa 1970
Piekarski M. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 2, red. Z. Resich, Warszawa 1972
Popiołek W. [w:] Kodeks cywilny, t. 2, Komentarz do art. 450–1088. Przepisy wprowadzające, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2020
Principles, Definitions and Model Rules of European Private Law. Draft Common Frame of Reference (DCFR), t. 1, red. Ch. von Bar, E. Clive, New York 2010
Rusch K., Restitutionary Damages for Breach of Contract. A Comparative Analysis of English and German Law, „The South African Law Journal” 2001/118
Siems M., Disgorgement of Profits for Breach of Contract. A Comparative Analysis, „The Edinburgh Law Review” 2003/27
Treitel G., The Law of Contract, London 2003
Wiśniewski T. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 3, Zobowiązania. Część ogólna, red. J. Gudowski, Warszawa 2018
Wykonanie i skutki naruszenia zobowiązań. Projekt z uzasadnieniem pod kierunkiem Jerzego Pisulińskiego oraz Fryderyka Zolla, red. M. Pecyna, Kraków 2009
Zagrobelny K. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2023
Zoll F. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2018
Dr hab. Jan Podkowik
Uniwersytet Warszawski
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-6410-6822
Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa za szkody legalne w świetle Konstytucji
Artykuł analizuje konstytucyjne uwarunkowania odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu legalnego wykonywania władzy publicznej, w szczególności naprawienia szkód wyrządzonych zgodnym z prawem ograniczeniem wolności i praw jednostek. W pierwszej części przeanalizowano dotychczasowe wiodące wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego i doktryny. Rozważania te stanowiły następnie podstawę do sformułowania własnych wniosków. Sprowadzają się one do twierdzenia, że z polskiej Konstytucji z 1997 r. nie wynika konstytucyjne prawo podmiotowe do wynagrodzenia szkód legalnych ani ciążący na ustawodawcy obowiązek zapewnienia odszkodowania w każdym przypadku ingerencji prawodawczej. Ograniczenia praw podstawowych powodujących szkody są, co do zasady, traktowane jako konieczny koszt korzystania z wolności i praw, konstytucyjny obowiązek, a jednocześnie przejaw społecznego wymiaru sytuacji jednostki. Wobec ograniczonych zasobów finansowych państwa, tworzenie mechanizmów kompensujących legalną ingerencję w sferę wolności i praw musi następować w sposób wyważony i racjonalny, by nie tworzyć systemów nieuzasadnionej redystrybucji dóbr ani nie podważać sensu obowiązków jednostek i społecznego wymiaru wolności i praw konstytucyjnych. W artykule zaproponowano jednocześnie operatywne kryteria oceny, w jakich sytuacjach kompensacja szkód legalnych może być konstytucyjnie niezbędna i jakie są jej granice. Ustalenia te mogą być przydatne dla ustawodawcy i sądów.
Słowa kluczowe: konstytucja, szkody legalne, odpowiedzialność państwa, prawa człowieka, odszkodowanie
State Liability to Compensate for Lawful Damages in the Light of the Constitution of the Republic of Poland
This article examines the constitutional conditions of state liability to compensate, arising from the lawful exercise of public authority in Poland. In particular, it focuses on damage caused by legally justified limitation upon individual rights and freedoms. The first part analyses the case law of the Polish Constitutional Tribunal and relevant scholarship approaches, which then form the basis of the author’s own analysis. The author asserts that the 1997 Constitution of the Republic of Poland neither establishes a constitutional right to compensation for lawful damages nor obliges the legislature to provide compensation for every instance of statutory interference with human rights. As a rule, restrictions on fundamental rights that result in a damage are regarded as a necessary cost of exercising rights and freedoms, a constitutional duty, and an aspect of the social dimension of the individual’s position. Given the state’s limited financial resources, the creation of mechanisms of compensation for lawful interference with constitutional rights and freedoms must be balanced and rational, so as to avoid producing systems of unjustified wealth redistribution or undermining the meaning of individual duties and the social dimension of constitutional freedoms and rights. The article also proposes practical criteria for determining situations in which compensation for lawful damages may be required by the constitution and setting limits on it. These findings may serve as a useful reference for both the legislature and courts.
Keywords: constitution, legal damages, state liability, human rights, Compensation
Bibliografia
Bagińska E., Odpowiedzialność odszkodowawcza za wykonywanie władzy publicznej, Warszawa 2006
Bagińska E., Parchomiuk J. [w:] System Prawa Administracyjnego, t. 12, Odpowiedzialność odszkodowawcza w administracji, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2016
Banaszczyk Z., Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej, Warszawa 2015
Boć J., O konstytucyjnych uregulowaniach wyrównania strat legalnych, „Acta Universitatis Wratislaviensis” 1997/38
Boć J., Wyrównywanie strat wynikłych z legalnych działań administracji, Wrocław 1971
Działocha K. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 2, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016
Haczkowska M., Odpowiedzialność odszkodowawcza państwa według Konstytucji RP, Warszawa 2007
Horubski K., Z problematyki odpowiedzialności odszkodowawczej za legalne działania administracji publicznej [w:] Problematyka odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania gospodarczego. Zagadnienia prywatno- i publicznoprawne, red. K. Marak, Wrocław 2023
Łętowska E., Charakter odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy wykonywaniu funkcji publicznych i jej stosunek do odszkodowawczej odpowiedzialności kodeksowej [w:] Studia z prawa zobowiązań, red. Z. Radwański, Warszawa-Poznań 1979
Parchomiuk J., Odpowiedzialność odszkodowawcza za legalne działania administracji publicznej, Warszawa 2008
Podkowik J., Konstytucyjne pojęcie wywłaszczenia a odszkodowania z tytułu szkody legalnej. Glosa do wyroku TK z 12.12.2023 r., P 20/19, „Państwo i Prawo” 2024/8
Podkowik J., Wolność umów i jej ograniczanie w świetle Konstytucji RP, Warszawa 2015
Radziewicz P. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023
Steinborn S. [w:] Konstytucja RP, t. 2, Komentarz. Art. 87–243, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 201
Wróbel A. [w:] System Prawa Administracyjnego, t. 1, Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2015
Zaradkiewicz K., Instytucjonalizacja wolności majątkowej. Koncepcja prawa podstawowego własności i jej urzeczywistnienie w prawie prywatnym, Warszawa 2013
Ziółkowski M., Odpowiedzialność odszkodowawcza za niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Studium z prawa konstytucyjnego, Warszawa 2021
dr hab. Joanna Kielin-Maziarz, prof. ALK
Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1728-3361
Uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze
Celem opracowania jest próba dowiedzenia, że proponowane zmiany ustawy – Prawo o adwokaturze nie są sprzeczne zarówno z konstytucyjną zasadą równości (co do zasady), zasadą wolności wyboru i wykonywania zawodu, jak również z wolnością działalności gospodarczej. Rozwiązanie wprowadzające możliwość świadczenia pomocy prawnej przez podmioty wykonujące zawody zaufania publicznego, zgodnie z przeprowadzoną analizą zarówno nie narusza zasady proporcjonalności, jak i nie narusza istoty wolności działalności gospodarczej. Tym, co jednak należałoby wziąć pod uwagę w kontekście realizacji zasady równości, jest rozszerzenie dostępu do nieodpłatnej pomocy prawnej świadczonej przez pełnomocników zrzeszonych w samorządach zawodów zaufania publicznego.
Słowa kluczowe: zawody zaufania publicznego, adwokatura, zasada równości, wolność wykonywania zawodu, wolność działalności gospodarczej, proporcjonalność
Comments on the Bill to Amend the Act on the Bar
This paper aims to demonstrate that amendments to the Act on the Bar are not contrary to the constitutional principle of equality (in principle), the principle of freedom to choose and practice a profession, or the freedom of economic activity. The solution introducing the possibility for persons practicing professions of public trust to provide this type of assistance, according to the analysis carried out, does not violate the principle of proportionality, nor does it undermine the essence of the freedom of economic activity. However, what should be taken into account in the context of implementing the principle of equality is providing broader access to free legal aid provided by representatives affiliated with self-government associations of the professions of public trust.
Keywords: professions of public trust, the Bar, principle of equality, freedom to practice a profession, freedom of economic activity, proportionality
Bibliografia
Biernat S., Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej – wolność gospodarcza de lege lata i de lege ferenda, „Przegląd Prawa Handlowego” 1994/9
Ciapała J., Konstytucyjna zasada wolności działalności gospodarczej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2001/4
Ciapała J., Wpływ aktów prawnych samorządów zawodowych i gospodarczych na konstytucyjne wolności działalności gospodarczej oraz wyboru i wykonywania
zawodu. Uwagi w kontekście konstytucyjnego statusu samorządów, „Studia Iuridica Lublinensia” 2014/22
Daniluk D., Prawo do nieodpłatnej pomocy prawnej w świetle konstytucyjnej zasady równości, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2023/2
Dąbrowski K., Zawody zaufania publicznego na gruncie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Warszawa 2022
Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2019
Garlicki L., Wojtyczek K. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 2, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2006
Garlicki L., Zubik M. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. 1, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016
Hauser J., Długosz D., Tezy w sprawie zawodów zaufania publicznego [w:] Zawody zaufania publicznego a interes publiczny – korporacyjna reglamentacja versus wolność wykonywania zawodu. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Komisję Polityki Społecznej i Zdrowia Senatu RP przy współudziale Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej pod patronatem Marszałka Senatu RP Longina Pastusiaka 8 kwietnia 2002 r, Warszawa 2002
Kosikowski C., Ustawowe ograniczenia swobody działalności gospodarczej. Glosa do wyroku TK z dnia 26 kwietnia 1995 r., K 11/94, „Państwo i Prawo” 1995/10–11
Kosikowski C., Wolność działalności gospodarczej i jej ograniczenia w praktyce stosowania Konstytucji RP [w:] Zasady ustroju społecznego i gospodarczego w procesie stosowania Konstytucji, red. C. Kosikowski, Warszawa 2005
Kosikowski C., Zasada wolności działalności gospodarczej [w:] Zasady podstawowe polskiej Konstytucji, red. W. Sokolewicz, Warszawa 1998
Niżnik-Mucha A., Zakaz naruszania istoty konstytucyjnych wolności i praw w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2014
Sarnecki P., Glosa do wyroku SN z dnia 29 maja 2001 r., I CKN 1217/98, „Palestra” 2002/5–6
Sarnecki P., Opinia w sprawie wykładni art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, „Przegląd Sejmowy” 2001/2
Sarnecki P., Pojęcie zawodu zaufania publicznego (art. 17 ust. 1 Konstytucji) na przykładzie adwokatury [w:] Konstytucja, wybory, parlament. Studia ofiarowane Zdzisławowi Jaroszowi, red. L. Garlicki, Warszawa 2000
Sarnecki P. [w:] Zawody zaufania publicznego a interes publiczny – korporacyjna reglamentacja versus wolności wykonywania zawodu. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Komisję Polityki Społecznej i Zdrowia Senatu RP przy współudziale Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej pod patronatem Marszałka Senatu RP Longina Pastusiaka 8 kwietnia 2002 r., Warszawa 2002
Smarż J., Relacja pojęć „wolny zawód” i „zawód zaufania publicznego”, o którym mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, cz. 2, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2021/1
Smarż J., Zakres konstytucyjnej pieczy nad wykonywaniem zawodów zaufania publicznego, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2022/5
Sołtys B., Formy organizacyjnoprawne świadczenia usług prawniczych i ich ograniczenia w prawie polskim, Wrocław 2017
Szydło M. [w:] Konstytucja RP, t. 1, Komentarz. Art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016
Tuleja P. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023
Wojtyczek K., Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999
Zubik M., Prawo konstytucyjne współczesnej Polski, Warszawa 2020
Dr Tomasz Łuczyński
Warszawa
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4428-9710
Rzecz o charakterze prawnym wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji spółki publicznej
W artykule dokonano ogólnej i polemicznej oceny teoretycznych koncepcji dotyczących charakteru prawnego trybu realizacji wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji spółki publicznej. Ocenę tę uzupełnia prezentacja najobszerniejszego zestawu kryteriów klasyfikacji wezwań oraz koncepcji teoretycznej wezwania jako złożonej „umowy w zastępstwie pośrednim w trybie adhezyjności kwalifikowanej”.
Słowa kluczowe: akcje, oferta, spółka publiczna, wezwanie, zaproszenie do składania ofert
On the Legal Nature of a Tender Offer to Sell or Exchange Shares in a Public Company
The article provides a general and polemical assessment of theoretical concepts concerning the legal nature of the mode for the implementation of a tender offer to sell or exchange shares in a public company in the light of the author’s reflections. This assessment is supplemented with a presentation of the most comprehensive set of criteria for classifying tender offers and the theoretical concept of a tender offer in terms of a complex ‘contract made through indirect representation in the conditions of aggravated adhesion’.
Keywords: shares, offer, public company, tender offer, invitation to tender
Bibliografia
Chłopecki A. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 19, Prawo papierów wartościowych, red. A. Szumański, Warszawa 2006
Chłopecki A., Mrowiec Z., Wezwania do sprzedaży lub zamiany akcji w publicznym obrocie papierami wartościowymi, „Przegląd Prawa Handlowego” 2000/1
Frąckowiak J. [w:] System Prawa Prywatnego, t. 7, Zobowiązania – część szczegółowa, red. J. Rajski, Warszawa 2018
Kalisiak M.M., Zmiana przepisów dotyczących odpowiedzi na wezwanie do sprzedaży lub zamiany akcji, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2022/5
Kamiński T., Nowacja rozliczeniowa – sposób rozliczania transakcji przez kontrahentów centralnych, „Przegląd Prawa Handlowego” 2017/10
Łuczyński T., O obrocie akcjami na rynku regulowanym i w ASO, w tym o klasyfikacji transakcji oraz obrotu zorganizowanego na rynkach akcji, „Monitor Prawa Handlowego” 2021/4
Łuczyński T., Organ stanowiący w spółce: zwyczajny i nadzwyczajny – w prawie polskim, „Przegląd Prawa Handlowego” 2024/
Łuczyński T., Wycofywanie i wykluczanie akcji spółek publicznych w świetle przepisów o przeciwdziałaniu nadużyciom w obrocie zorganizowanym. Delisting w kontekście MAR, Warszawa 2025
Mataczyński M., Cywilnoprawne skutki naruszenia obowiązków nabywców znacznych pakietów akcji spółek publicznych, Warszawa 2011
Mataczyński M., Rozgraniczenie statutu prawa papierów wartościowych od statutu prawa spółek handlowych w europejskiej regulacji ofert przejęcia spółki publicznej, „Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego” 2008/3
Mikłaszewicz [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red. K. Osajda, Warszawa 2013
Mojak J., Prawo papierów wartościowych. Zarys wykładu, Warszawa 2020
Puchalski A., Funkcje i konstrukcja prawna wezwań do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji spółki publicznej w prawie polskim i europejskim, Warszawa 2016
Rajski J. [w:] J. Rajski, W. Kocot, K. Zaradkiewicz, Prawo o kontraktach w obrocie gospodarczym, Warszawa 2002
Regucki T., Polish Takeover Regulation: The Recent Chapter in the Long Story of Flawed Rules, Legislative Hesitation and Policy Mistakes, „European Business Organization Law Review” 2024/25
Romanowski M., Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi. Komentarz, Warszawa 2003
Romanowski M., Umowa o pośrednictwo w obrocie giełdowym (zlecenie maklerskie), Warszawa 2000
Stefaniak S., Rola pośredników tworzących system depozytowy w relacji pomiędzy spółką giełdową a jej akcjonariuszami po implementacji dyrektywy 2017/828, „Przegląd Prawa Handlowego” 2023/2
Śliwa-Wajda M. [w:] Prawo rynku kapitałowego. Komentarz, t. 2, red. M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda, Warszawa 2023
Zacharzewski K., Prawo giełdowe, Warszawa 2018
Zacharzewski K., Umowa o pośrednictwo giełdowe, Warszawa 2008
Zacharzewski K. [w:] Prawo rynku kapitałowego Komentarz, red. M. Wierzbowski, L. Sobolewski, P. Wajda, Warszawa 2019
RECENZJE
Michał Ziółkowski, Odpowiedzialność odszkodowawcza za niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Studium z prawa konstytucyjnego
(rec. dr hab. Witold Płowiec, prof. UAM
Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9597-6476)
Patrycja Grzebyk, Bartłomiej Krzan, Karolina Wierczyńska, Polski dorobek w zakresie międzynarodowego prawa karnego w latach 1918-2018
(rec. prof. dr hab. Adam Redzik
Uniwersytet Warszawski
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7908-6457)
Dr Dominika Bychawska-Siniarska
Uniwersytet Gdański
ORCID: https://orcid.org/0009-0006-2808-7541
Od piłki nożnej do gwarancji wolności słowa. Glosa do wyroku TS z 4.10.2024 r., C-633/22, Real Madrid Club de Fútbol i AE v. EE i Société Éditrice du Monde SA
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozstrzygnął prawdziwy „klasyk” europejskiego prawa prywatnego międzynarodowego, jednocześnie zakreślając standardy wolności słowa, które będą miały szczególne znaczenie w postępowaniach typu SLAPP. Trybunał w trybie prejudycjalnym wyjaśnił okoliczności, w których możliwe jest powołanie się na porządek publiczny w celu odmowy wykonania zagranicznego wyroku nakazującego odszkodowanie za szkodę wyrządzoną reputacji w wyniku opublikowania informacji dotyczących sprawy będącej przedmiotem interesu publicznego. Sprawa podkreśla komplementarność ochrony prawnej, jaką obecnie zapewnia się osobom zaangażowanym w udział w życiu publicznym na mocy klauzuli porządku publicznego oraz nowej dyrektywy anty-SLAPP w państwie członkowskim pochodzenia i państwie członkowskim wykonania wyroku.
Słowa kluczowe: Trybunał Sprawiedliwości, SLAPP, swoboda wypowiedzi, wolność mediów, partycypacja publiczna, uznawanie orzeczeń.
From Football to Safeguarding the Freedom of Speech. Commentary on CJ Judgment of 4 October 2024, C-633/22, Real Madrid Club de Fútbol v. Société Éditrice du Monde SA
The Court of Justice of the European Union ruled on a classic problem of European private international law, while delineating the standards of the freedom of speech that will be of particular significance in SLAPP-type proceedings. In the preliminary ruling procedure, the Court clarified the circumstances in which it is possible to invoke public policy in order to refuse to enforce a foreign judgment which awards compensation for reputational damage resulting from the publication of information concerning a matter of public interest. This case emphasizes the complementary character of legal protection that is currently afforded to persons engaged in public life under the public policy clause and the new Anti-SLAPP Directive in the Member State of origin and the Member State of enforcement.
Keywords: Court of Justice, SLAPP, freedom of speech, freedom of the media, public participation, recognition of judgments
Bibliografia
Anagnostaras G., Tsadiras A., Freedom of the Press as a Public Policy Reason Restricting the Principle of Mutual Trust: Lesson from the Real Madrid Preliminary Ruling, „European Papers” 2024/3(9)
Augustat O., Protection From Warlords & Celebrities: How Anti-SLAPP Legislation is Making International Headway to Protect Free Speech, „International Law Review Association” 2024
Bodnar A., Gliszczyńska-Grabias A., Strategic Lawsuits against Public Participation (SLAPPs), the Governance of Historical Memory in the Rule of Law Crisis, and the EU Anti-SLAPP Directive, „European Constitutional Law Review” 2023/4(19)
Borg-Barthet J., Farrington F., The EU’s Anti-SLAPP Directive: A Partial Victory for Rule of Law Advocacy in Europe, „German Law Journal” 2024/6(25)
Bychawska-Siniarska D., Gliszczyńska-Grabias A., Polska niechlubnym liderem SLAPP-ów, „Rzeczpospolita” z 11.04.2024 r.
Coe P., Moosavian R., Wragg P., Addressing strategic lawsuits against public participation (SLAPPs): a critical interrogation of legislative, and judicial responses, „Journal of Media Law” 2025/1(17)
Farrington F., Zabrocka M., Punishment by Process: The Development of Anti-SLAPP Legislation in the European Union, „Era Forum” 2023/4(24)
Hanna M., SLAPPs: What are they? And how should defamationlaw be reformed to address them?, „Journal of Media Law” 2024/1(16)
Kładoczny P., Namysłowska-Gabrysiak B., Strategic Lawsuits Against Public Participation (SLAPP) in Light of Disclosed Sexual Violence at Universities in Poland – General Reflections Relating to Legal Regulation and Practice, „Studia Iuridica” 2023/100
Milewska P., Countering SLAPPs in Hungary, Poland, and the Rest of the EU, https://www.gmfus.org/sites/default/files/2023-05/Milewsa%20-%20SLAPPs%20-%20paper.pdf (dostęp: 26.05.2026 r.)
Milewska P., The Price of Reputation: Freedom of the Press and Proportionality in Real Madrid v Le Monde: ECJ 4 October 2024, Case C-633/22, Real Madrid Club de Fútbol and AE v EE and Société Éditrice du Monde, „European Constitutional Law Review” 2025/21
Nowicka Z., Instrumenty ochrony przeciwko SLAPP-om w polskim postępowaniu cywilnym (analiza zagadnienia na tle projektowanych regulacji EU), „Państwo i Prawo” 2024/1
Nowicka Z., SLAPP vs. Mutual Trust: Protecting the Public Debate Through Public Policy Considerations, „German Law Journal” 2025/4(26)
Oślizło-Doskocz N., Mechanizmy przeciwdziałania powództwom typu SLAPP – zagadnienia wybrane, „Acta Iuridica Resoviensia” 2025/1(48)
Stanković V., Opačić A., Brussels I regulation: Recognition and enforcement of foreign court decisions in civil and commercial matters, „International Review” 2022/3–4