Dopuszczalność dochodzenia przez zapisobiercę windykacyjnego odszkodowania za szkodę planistyczną. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 grudnia 2023 r., II CSKP 1168/22dr hab. Grzegorz Wolak, prof. WSPiA Rzeszowskiej Szkoły Wyższej
Kierownik Katedry Prawa Cywilnego i Postępowania Cywilnego, Kolegium Prawa, WSPiA Rzeszowska Szkoła Wyższa w Rzeszowie; sędzia Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3636-8440
Dopuszczalność dochodzenia przez zapisobiercę windykacyjnego odszkodowania za szkodę planistyczną. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 19 grudnia 2023 r., II CSKP 1168/22
W glosie zaaprobowano wyrażony w tezie omawianego wyroku pogląd, że nabycie nieruchomości w drodze zapisu windykacyjnego, obejmującego wyłącznie tę nieruchomość (art. 9811 § 2 pkt 1 k.c.), nie pociąga za sobą skutku w postaci przejścia na zapisobiercę windykacyjnego przewidzianego w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uprawnienia odszkodowawczego, powstałego na rzecz spadkodawcy (zapisodawcy windykacyjnego), będącego właścicielem nieruchomości w dniu wejścia w życie nowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przemawia za tym przede wszystkim charakter nabycia prawa podmiotowego tytułem zapisu windykacyjnego, które stanowi sukcesję singularną mortis causa. Zapis windykacyjny nie skutkuje wejściem zapisobiercy windykacyjnego w sytuację prawną testatora związaną z przedmiotem zapisu windykacyjnego z okresu sprzed otwarcia spadku.
Słowa kluczowe: zapis windykacyjny, zmiana planu zagospodarowania przestrzennego, szkoda planistyczna, roszczenie o odszkodowanie z art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dr Hab. Grzegorz Wolak, professor of the WSPiA University of Rzeszów
Head of the Department of Civil Law and Civil Procedure, Law College, WSPiA University of Rzeszów, Judge of the Regional Court in Tarnobrzeg, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3636-8440
Admissibility of a devisee seeking compensation for planning damage. Commentary on the ruling of the Civil Chamber of the Supreme Court of 19 December 2023, II CSKP 1168/22
The commentary approves the view expressed in the thesis to the judgment that the acquisition of real property by way of a devise encompassing only that property (Article 9811, § 2, item 1 of the Polish Civil Code) does not entail the effect of transferring the right of compensation to the devisee, as provided for in Article 36 para. 1, item 1 of the Act on spatial planning and development of 27 March 2003, arising for the testator (devisor), who was the owner of the real property on the date on which the new land use plan entered into force. This is primarily supported by the nature of the acquisition of the personal right by the devise, which constitutes singular succession mortis causa. The devise does not result in the devisee entering into the devisor’s legal situation related to the subject matter of the devise from the period before the opening of the inheritance.
Keywords: devise, change of the land use plan, planning damage, claim for compensation under Article 36 para. 1, item 1 of the Act on spatial planning and development of 27 March 2003
Bibliografia / References
Kaźmierczak J., Odpowiedzialność za szkodę planistyczną, Warszawa 2024.
Klat-Górska E., Roszczenia o odszkodowania oraz wykup według art. 36 i 37 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym [w:] Odpowiedzialność w prawie cywilnym, red. P. Machnikowski, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo” 2006.
Osajda K., Zapis windykacyjny – nowa instytucja polskiego prawa spadkowego, „Monitor Prawniczy” 2012/2.
Tymosiewicz T. [w:] Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, red. J.H. Szlachetko, K. Szlachetko, Warszawa 2024.
Witczak H., A. Kawałko, Prawo spadkowe, Warszawa 2025.
Zachariasz I. [w:] Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, red. H. Izdebski, I. Zachariasz, Warszawa 2023.
Piotr Bielski
doktor nauk prawnych, adiunkt, Wydział Prawa i Administracji. Uniwersytet WSB Merito w Gdańsku, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7966-6013
Dopuszczalność uznania zbycia wszystkich praw do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego za zbycie gospodarstwa rolnego. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 8 lutego 2024 r., II CSKP 1229/22
W glosie analizie poddano orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące kwestii dopuszczalności uznania zbycia wszystkich praw do nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego za zbycie gospodarstwa rolnego. Sądy obu instancji na tle tych samych ustaleń faktycznych zajęły w przedmiotowej kwestii przeciwstawne stanowiska. Ocena tych stanowisk, a także ocena stanowiska zajętego ostatecznie przez Sąd Najwyższy w tej sprawie stanowi zasadniczy przedmiot rozważań zawartych w glosie.
Słowa kluczowe: nieruchomość, nieruchomość rolna, gospodarstwo rolne, zbycie gospodarstwa rolnego, przedsiębiorstwo, zbycie przedsiębiorstwa
Dr Piotr Bielski
assistant professor, Faculty of Law and Administration, WSB Merito University in Gdańsk, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7966-6013
The admissibility of recognizing the transfer of all rights to the agricultural real property constituting a farm as the transfer of a farm. Commentary on the ruling of the Civil Chamber of the Supreme Court of 08 February 2024, II CSKP 1229/22
The commentary presents an analysis of the Supreme Court’s ruling on the admissibility of recognizing the transfer of all rights to the agricultural real property constituting a farm as the transfer of a farm. The courts of both instances took opposite positions on this issue on the basis of the same factual findings. The assessment of these positions, as well as the assessment of the position ultimately taken by the Supreme Court in this case, is the main subject of the considerations contained in the commentary.
Keywords: real property, agricultural real property, farm, transfer of a farm, enterprise, transfer of an enterprise
Bibliografia / References
Bednarek M., Mienie. Komentarz do art. 44–553 k.c., Kraków 1997.
Bielski P., Cele definiowania pojęcia gospodarstwa rolnego w systemie prawa – uwagi z perspektywy prawa handlowego, „Rejent” 2005/10.
Bielski P., Pojęcie przedsiębiorcy w systemie prawa polskiego (zagadnienia konstrukcyjne), Gdynia 2005.
Bielski P., Przedsiębiorstwo a składniki. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2000 r., I CKN 850/98, „Przegląd Prawa Handlowego” 2004/3.
Bielski P., Status prawny osoby fizycznej prowadzącej działalność wytwórczą w dziedzinie rolnictwa na gruncie prawa prywatnego. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z dnia 17 lutego 2021 r., I NsNc 152/20, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2022/9.
Buczkowski S., Glosa do orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 1979 r., I CR 359/71, „Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych” 1972/12.
Budzinowski R., Koncepcja gospodarstwa rolnego w prawie polskim, Poznań 1992.
Budzinowski R., Pojęcie gospodarstwa rolnego według kodeksu cywilnego (rozważania na tle art. 55(3) k.c.), „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1991/3.
Dmowski S., Rudnicki S., Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza – część ogólna, Warszawa 2003.
Fras M., Habdas M. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna (art. 1–125), Warszawa 2018.
Grzybowski S. (red.), System prawa cywilnego. Tom I – część ogólna, Ossolineum 1985.
Kępiński M., Rozporządzanie prawem z rejestracji znaku towarowego, Poznań 1979.
Lichorowicz A., Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 2.06.2000 r., II CKN 1067/98, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2001/2.
Safjan M., System prawa prywatnego. Tom 1. Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2012.
Stefańska K., Model indywidualnego gospodarstwa rolnego w świetle znowelizowanego kodeksu cywilnego, „Państwo i Prawo” 1992/3.
Zoll (mł.) F., Projekt ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a sprawa kredytu realnego dla przedsiębiorców, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1927/3.
dr hab. Piotr Bogdanowicz, prof. UW
Katedra Prawa Europejskiego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Warszawski, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4468-0090
Uznanie niezgodnego z prawem Unii Europejskiej orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe. Glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (czwarta izba) z dnia 4 września 2025 r., C-225/22, AW „T”
W glosowanym wyroku Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że ze względu na zasadę pierwszeństwa prawa unijnego oraz bezpośrednią skuteczność art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej, z powodu wadliwości procesu nominacyjnego członków Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, sąd powszechny nie jest związany jej orzeczeniem. W ocenie Trybunału w niektórych przypadkach skutki pierwszeństwa nie powinny ograniczać się do niestosowania danego orzeczenia, ale wymagają uznania go za nieistniejące. W glosie wskazano, że na wyrok Trybunału należy patrzeć raczej przez pryzmat ewolucji niż rewolucji, a uznanie orzeczenia za nieistniejące powinno stanowić środek ultima ratio i mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do orzeczenia sądu ostatniej instancji.
Słowa kluczowe: Sąd Najwyższy, niezawisłość, bezstronność, Trybunał Sprawiedliwości, wyrok nieistniejący, zasada pierwszeństwa
Dr Hab. Piotr Bogdanowicz, professor of the University of Warsaw
Department of European Law, Faculty of Law and Administration, University of Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4468-0090
Recognition of a Supreme Court judgment that is inconsistent with European Union law as non-existent. Commentary on the ruling of the Court of Justice of the European Union (Fourth Chamber) of 4 September 2025, C-225/22, AW “T”
In this commentary, the Court of Justice ruled that, in view of the principle of primacy of EU law and the direct effect of Article 19(1) of the Treaty on European Union, an ordinary court is not bound by a ruling of the Chamber of Extraordinary Review and Public Affairs of the Supreme Court because of the defective nomination process of its members. In the opinion of the Court of Justice, in certain cases, the effects of primacy should not be limited to the failure to apply a given judgment, but require that it is recognized as being non-existent. The commentary points out that the ruling of the Court of Justice should be viewed from the point of view of evolution rather than revolution, and that the recognition of such a ruling as being non-existent should constitute the ultima ratio and should only apply to a judgment of a last resort court.
Keywords: Supreme Court, independence, impartiality, Court of Justice, non-existent judgment, principle of primacy
Bibliografia / References
Bogdanowicz P., Filipek P., Opinia prawna w sprawie wpływu wymogów prawa Unii Europejskiej oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, w szczególności wyjaśnionych i zastosowanych w orzeczeniach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczących statusu Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, na ramy prawne działania Marszałka Sejmu określone w art. 249–251 Kodeksu wyborczego, „Przegląd Sejmowy” 2024/3–4.
Dougan M., The primacy of Union law over incompatible national measures: Beyond Disapplication and towards a remedy of nullity?, “Common Market Law Review” 2022/5, vol. 59.
Grabowska-Moroz B., Neutralising the Captured Court. Case AW ‘T’ and Its Impact on Polish Judiciary, https://verfassungsblog.de/captured-court-awt/.
Grzesiowski K., Sententia Non Existens: Another voice in the debate on non-existent judgments, „Europejski Przegląd Prawa i Stosunków Międzynarodowych” 2025/1.
Mańko R., Tacit P., Sententia non existens: A new remedy under EU law?:Waldemar Żurek (W.Ż.), “Common Market Law Review” 2022/6, vol. 59.
Nowicka Z., Status sędziego powołanego z rażącym naruszeniem prawa – glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 6.10.2021 r. C-487/19, Postępowanie zainicjowane przez W.Ż., „Europejski Przegląd Sądowy” 2022/3.
Półtorak N., Kilka uwag o skutkach wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 3/21 dla stosowania prawa unijnego przez polskie sądy, „Europejski Przegląd Sądowy” 2021/12.
Romanowski M., The imperious ECJ tells Poland that all rulings from its upper courts can be ignored, https://brusselssignal.eu/2025/09/the-imperious-ecj-tells-poland-that-all-rulings-from-its-upper-courts-can-be-ignored/ (dostęp: 5.12.2025 r.).
Sołtys A., Relacja zasady bezpośredniego skutku i zasady pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej w świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, „Europejski Przegląd Sądowy” 2022/6.
Mariusz Kucharczyk
doktor nauk prawnych, sędzia Sądu Okręgowego w Sosnowcu
ORCID: https://orcid.org/0009-0002-5157-9887
Kwestia łączenia kar pozbawienia wolności z karami ograniczenia wolności w wyroku łącznym. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 11 września 2025 r., IV KK 102/25
W glosie zaaprobowano pogląd Sądu Najwyższego, że w wyroku łącznym w razie odstąpienia od wymierzenia tylko kary pozbawienia wolności jako kary łącznej na podstawie przepisu art. 87 § 1 Kodeksu karnego (k.k.) istnieje możliwość połączenia odrębnie kar pozbawienia wolności i odrębnie kar ograniczenia wolności, pomimo że nie zostały spełnione warunki zawarte w przepisie art. 87 § 2 k.k. Natomiast został skrytykowany pogląd, że można rozumieć przepis art. 87 § 1 k.k. też w ten sposób, że możliwe jest połączenie tylko kar ograniczenia wolności bez jednoczesnego połączenia kar pozbawienia wolności. Autor omawia rozumienie w doktrynie oraz judykaturze przepisów art. 87 § 1 k.k. oraz art. 87 § 2 k.k. po zmianie przepisu art. 87 k.k. w 2015 r. Ponadto omówiono interpretację tych przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11.06.2019 r., w którym stwierdzono brak zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 87 § 1 k.k. w zakresie, w jakim przewidywał obowiązkowe łączenie kar pozbawienia wolności z karami ograniczenia wolności. Autor w komentarzu wskazał, w jaki sposób w obecnym stanie prawnym ma postąpić sąd, gdy w wyroku łącznym zaistnieje potrzeba łączenia kar pozbawienia wolności z karami ograniczenia wolności.
Słowa kluczowe: kara łączna, wyrok łączny, łączenie kar, kara pozbawienia wolności, kara ograniczenia wolności
Dr Mariusz Kucharczyk
judge of the Regional Court in Sosnowiec, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0002-5157-9887
The issue of combining custodial sentences with non-custodial sentences in a combined sentence. Commentary on the ruling of the Criminal Chamber of the Supreme Court of 11 September 2025, IV KK 102/25
The commentary presents an approval of the Supreme Court’s view that, in a combined sentence, in the event of refraining from imposing only imprisonment as a combined penalty on the basis of Article 87 § 1 of the Penal Code, penalties of imprisonment and penalties of restriction of freedom may be separately combined, even though the conditions set out in Article 87 § 2 of the Penal Code have not been satisfied. However, it criticizes the view that Article 87 § 1 of the Penal Code can also be construed as meaning that only restrictions of freedom can be combined without simultaneously combining penalties of imprisonment. The author discusses the understanding of the provisions of Article 87 § 1 of the Penal Code and Article 87 § 2 of the Penal Code after the 2015 amendment of Article 87 of the Penal Code in the legal doctrine and judgments. Furthermore, he discusses the interpretation of these provisions following the ruling of the Constitutional Tribunal of 11 June 2019, which held that Article 87 § 1 of the Penal Code was inconsistent with the Constitution of the Republic of Poland to the extent to which it provided for the obligatory combination of imprisonment with restrictions of freedom. In his commentary, the author states how, under the current legal framework, a court should proceed when imprisonment needs to be combined with restrictions of freedom in a combined sentence.
Keywords: combined penalty, combined sentence, combining penalties, imprisonment, restriction of freedom
Bibliografia / References
Bielski M. [w:] Nowelizacja prawa karnego. Komentarz, red. W. Wróbel, Kraków 2015.
Dziergawka A., Kontrowersje dotyczące łączenia kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności (art. 87 § 1 i 2 k.k.), „Prokuratura i Prawo” 2019/10.
Gałązka M., Glosa do wyroku SN z 24.10.2023 r., II KK 439/23, „Prokuratura i Prawo” 2026/3.
Giezek J. [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. J. Giezek, LEX 2021.
Kala D., Klubińska M. [w:] Kodeks karny. Komentarz do zmian. Tom II (2015–2023), red. D. Kala i P. Kosmaty, Kraków 2024.
Kardas P. [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz do art. 53–116, red. W. Wróbel i A. Zoll, Warszawa 2016.
Kluza J., Zasady orzekania kary łącznej na skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego K 14/17 i P 20/17, „Prokuratura i Prawo” 2020/10–11.
Kmąk K., Sekwencja kar z art. 37b k.k. a wymiar kary łącznej. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 29 maja 2018 r., II KK 155/18, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2019/7–8, poz. 71.
Kmąk K., Wymiar kary łącznej na podstawie kar pozbawienia wolności i ograniczenia wolności (na marginesie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11.06.2019 r., P 20/17), „Przegląd Sądowy” 2020/7–8.
Kozłowska-Kalisz P. [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX 2024.
Lachowski J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, LEX 2023.
Majewski J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, LEX 2024.
Małecki M., Glosa do wyroku SN z 16.12.2016 r., II KK 295/16, „Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa” 2018/1, poz. 5.
Nowosad A., Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11.6.2019 r., P 20/17, „Studia Iuridica Lublinensia” 2020/3, vol. XXIX.
Pohl Ł. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. R.A. Stefański, Warszawa 2020.
Szwedowski A., Wyroki łączne – porównanie stanów prawnych obowiązujących przed i po 30 czerwca 2015 r. oraz od 24 czerwca 2020 r. na tle wybranych zagadnień, „Prokuratura i Prawo” 2024/4.
Żółtek S. [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom II. Komentarz art. 32-116, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2015.
Kazimierz J. Leżak
doktor nauk prawnych, Katedra Postępowania Karnego, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Uniwersytet Wrocławski; sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0038-0245
Przedawnienie roszczeń w ustawie z 23.02.1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 18 lutego 2026 r., I KK 443/25
W glosie poddano krytyce przyjęte przez Sąd Najwyższy (SN) stanowisko, zgodnie z którym przepisy Kodeksu cywilnego o stosowaniu terminów przedawnienia nie mają w ogóle zastosowania do roszczeń z ustawy z 23.02.1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (tzw. ustawy lutowej), bowiem ustawa ta ma własną autonomiczną i kompletną regulację w tym zakresie, a także wyciągnięty z tego stanowiska wniosek, że jeśli w ustawie lutowej brak jest wskazania wyraźnego terminu do dochodzenia roszczeń z niej wynikających, to roszczenia te nie ulegają przedawnieniu. Podstawą krytycznej oceny omawianego orzeczenia jest wadliwie przeprowadzony przez SN proces interpretacji przepisów ustawy lutowej regulujących problematykę przedawnienia, prowadzący do przełamania językowego rezultatu wykładni i nadania prymatu wykładni celowościowej, gdy brak jest argumentów, które uzasadniałyby odstąpienie od jasnego i jednoznacznego wyniku wykładni językowej. W rezultacie jako prawidłowe jawi się stanowisko, zgodnie z którym jeśli w ustawie lutowej nie ma wskazania wyraźnego terminu do dochodzenia roszczeń z niej wynikających albo wyraźnego zastrzeżenia, że dane roszczenie nie ulega przedawnieniu, to należy zastosować ogólne reguły i terminy przedawania roszczeń, zawarte w Kodeksie cywilnym.
Słowa kluczowe: ustawa z 23.02.1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, przedawnienie, odpowiednie stosowanie przepisów, wykładnia prawa
Dr Kazimierz J. Leżak
Department of Criminal Proceedings, Faculty of Law, Administration and Economics, University of Wrocław, judge of the Regional Court in Legnica, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0038-0245
Limitation of claims under the Act on the invalidation of judgments issued against persons repressed for their activities promoting the independence of the Polish State of 23 February 1991. Commentary on the ruling of the Criminal Chamber of the Supreme Court of 18 February 2026, I KK 443/25
The commentary contains a criticism of the stance taken by the Supreme Court that the provisions of the Polish Civil Code on the application of limitation periods do not apply at all to claims under the Act on the invalidation of judgments issued against persons repressed for their activities promoting the independent existence of the Polish State of 23 February 1991 (the so-called February Act), because this Act has its own autonomous and comprehensive regulations on this, as well as the conclusion drawn from this stance that if the February Act does not specify a clear deadline for pursuing claims arising therefrom, such claims are not subject to limitation. The basis for the critical assessment of this ruling is the Supreme Court’s defective interpretation of the provisions of the February Act regulating the matter of limitation, leading to the overriding of the linguistic result of the interpretation and giving priority to the teleological interpretation when there are no arguments justifying a departure from a clear and unambiguous outcome of the linguistic interpretation. As a result, the correct position appears to be that, if the February Act does not stipulate a clear deadline for pursuing claims arising therefrom or expressly stipulates that a given claim is not subject to limitation, the general rules and limitation periods of claims contained in the Polish Civil Code should be applied.
Keywords: Act on the invalidation of judgments issued against persons repressed for their activities promoting the independent existence of the Polish State of 23 February 1991, limitation, appropriate application of the regulations, interpretation of the law
Bibliografia / References
Leszczyński L., Zagadnienia teorii stosowania prawa. Doktryna i tezy orzecznictwa, Kraków 2004.
Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2010.
Tobor Z., W poszukiwaniu intencji prawodawcy, Warszawa 2013.
Tomza A., Spór o poprawną interpretację Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Od pasywizmu do aktywizmu sądowego, „Jurysprudencja” 2016/2.
dr Beata Bury
sędzia Sądu Okręgowego w Rzeszowie orzekająca w Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7437-1117
Zbliżona ustrojowa sytuacja prawna sędziów i prokuratorów. Podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego prokuratora w roku 2022. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 maja 2025 r., II PSKP 11/25
Glosowany wyrok dotyczy sposobu ustalania wynagrodzenia zasadniczego prokuratorów na podstawie tzw. ustaw okołobudżetowych, uchwalanych w okresie pandemicznym i postpandemicznym, w relacji do wynagrodzeń sędziów z uwagi na zbliżoną pozycję ustrojową tych zawodów. Sąd Najwyższy zmierza w nim do prezentacji poglądu, że zachodzi potrzeba powiązania wynagrodzeń prokuratorskich z wynagrodzeniami sędziów, te pierwsze, wprawdzie nie są bezpośrednio uregulowane w Konstytucji RP, jednakże również w odniesieniu do prokuratorów musi być respektowany przez ustawodawcę pewien zbliżony standard ochrony ich niezależności.
Słowa kluczowe: wynagrodzenie za pracę, ustawa budżetowa, równowaga budżetowa, demokratyczne państwo prawne
Dr Beata Bury
judge of the Regional Court in Rzeszów adjudicating in the Labour and Social Insurance Division, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7437-1117
Similar legal situation of judges and prosecutors. Basis for setting the basic salary for prosecutors in 2022. Commentary on the ruling of the Labour and Social Insurance Chamber of the Supreme Court of 20 May 2025, II PSKP 11/25
This judgment applies to the method of setting the basic salary of prosecutors based on so-called budget-related laws enacted during the pandemic and post-pandemic periods regarding salaries of judges because of the similar legal situation of these professions. In it, the Supreme Court intends to present the view that there is a need to link the salaries of prosecutors to the salaries of judges. Although the former are not directly regulated by the Polish Constitution, the legislator should also respect a similar standard of protection of the independence of prosecutors.
Keywords: salary, Budget Act, budget balance, democratic state governed by the rule of law
Bibliografia / References
Grygutis J., Konstytucyjności wstrzymania waloryzacji wynagrodzeń sędziowskich, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2023/5.
dr hab. Magdalena Paluszkiewicz, prof. UŁ
Katedra Prawa Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Polityki Społecznej, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7454-927X
Zakaz dyskryminacji przez asocjację ze względu na płeć w zatrudnieniu. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 lutego 2025 r., III PSKP 21/24
Glosowane rozstrzygnięcie podejmuje interesujące i wielowątkowe problemy prawne, zarówno z zakresu materialnego, jak i procesowego prawa pracy. Ze względu na ograniczone ramy opracowania konieczne było ograniczenie zawartych w nim rozważań do wybranej problematyki, a jest nią koncepcja normatywna dyskryminacji przez asocjację, wykorzystana w rozstrzygnięciu do zapewnienia ochrony przed dyskryminacją w zatrudnieniu ze względu na płeć. Sąd Najwyższy posłużył się nią w odniesieniu do osoby nieidentyfikującej się z płcią żeńską w celu wykazania, że może ona stać się ofiarą dyskryminacji w zatrudnieniu przez więź społeczną, która łączy tę osobę z kobietami, na skutek stosowania przez pracodawcę zasad ubioru na stanowisku krupiera, które są zróżnicowane ze względu na płeć. Choć można mieć wątpliwości co trafności oceny charakteru samej więzi dokonanej przez SN, glosowane rozstrzygnięcie ma bez wątpienia przełomowe znaczenie w zapewnianiu rzeczywistego równego traktowania pracowników.
Słowa kluczowe: równe traktowanie w zatrudnieniu, zakaz dyskryminacji ze względu na płeć, dyskryminacja przez asocjację, osoba nieutożsamiająca się z płcią żeńską
Dr Hab. Magdalena Paluszkiewicz, professor of the University of Łódź
Department of Labour Law, Social Security and Social Policy, Faculty of Law and Administration, University of Łódź, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7454-927X
Prohibition of discrimination by association on the grounds of gender in employment. Commentary on the ruling of the Labour and Social Insurance Chamber of the Supreme Court of 25 February 2025, III PSKP 21/24
This ruling addresses compelling and multifaceted legal issues within the realms of both substantive and procedural labour law. The limited scope of this study has meant that the considerations contained in it are confined to a selected issue, namely the normative concept of discrimination by association, which was used in the judgment to ensure protection against gender-based discrimination in employment. The Supreme Court applied it to an individual not identifying as female to demonstrate that such a person may become a victim of discrimination in employment through a social bond with women, as a result of the employer applying gender-differentiated dress codes for people in the position of croupier. While the correctness of the Supreme Court’s assessment regarding the nature of this bond can give rise to doubts, the ruling in question is undoubtedly of landmark significance in ensuring substantive equal treatment of employees.
Keywords: equal treatment in employment, prohibition of discrimination on the grounds of gender, discrimination by association, individual not identifying as female
Bibliografia / References
Connor T., Discrimination by association: a step in the right direction, „Journal of Social Welfare and Family Law” 2010/32:1.
Domańska M., Zakaz dyskryminacji przez asocjację w orzecznictwie TSUE. Stanowisko judykatury wobec praktycznych problemów, „Opolskie Studia Administracyjno-Prawne”, Volume 23, Issue 2 December 2025.
Gruenberger M., The Principle of Equal Treatment in Triangular Relationships, „SSRN Electronic Journal”, November 2009.
Honeyball S.E., Discrimination by Association, „Web Journal of Current Social Issues” 2007/4.
Ivănuş C.-A., Discrimination by Association in European Law, „Perspectives of Business Law Journal” 2013/2.
Latacz M., Wzorek D., Dyskryminacja przez stereotypowe ujęcie ról społecznych płci, „Kwartalnik Prawo-Społeczeństwo-Ekonomia” 2019/3.
Paluszkiewicz M., Zakaz dyskryminacji pośredniej ze względu na niepełnosprawność „opartej na więzi” pracownika, który sprawuje opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością (C-38/24), „Monitor Prawa Pracy” 2025/4 (22).
Pilgerstorfer M., Forshaw S., Transferred Discrimination in European Law: Case C-303/06, Coleman v Attridge Law[2008] ICR 1128, [2008] IRLR 722 (ECJ), „Industrial Law Journal” 2008/4 (37).
Agnieszka Rzetecka-Gil
radca prawny, Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu
ORCID: https://orcid.org/0009-0009-6599-2876
Naruszenie przez wójta ustawowego zakazu posiadania w spółce prawa handlowego udziałów przedstawiających więcej niż 10% kapitału zakładowego. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2023 r., III OSK 2915/22
Wójt w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia ślubowania zobowiązany jest do zbycia akcji i udziałów w spółce, jeśli posiada je w ilości przekraczającej dopuszczalny limit, w przeciwnym razie łamie zakaz, o którym mowa w art. 4 pkt 5 ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne i z mocy prawa traci swój mandat. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w glosowanym wyroku zaproponował konstrukcję, opierając się na konstytucyjnej zasadzie proporcjonalności, z której wywiódł, że nawet w sytuacji niezbycia udziałów w ustawowym terminie może dojść do sanowania naruszenia przepisów antykorupcyjnych i w konsekwencji do niewygaśnięcia mandatu wójta, pod warunkiem, że naruszenie terminu nie będzie nadmierne, gdyż takie naruszenie nie podważa celu wprowadzenia zakazu. W glosie poddano analizie poszczególne elementy rozumowania NSA. Zakwestionowano przeniesienie na grunt rozpatrywanej sprawy innego wyroku NSA, jak również Trybunału Konstytucyjnego, które zapadły w odmiennych okolicznościach jurydycznych.
Słowa kluczowe: wygaśnięcie mandatu wójta, zbycie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, niedozwolona działalność gospodarcza, przepisy antykorupcyjne
Agnieszka Rzetecka-Gil
legal counsel, Regional Chamber of Legal Counsels in Poznań, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0009-6599-2876
Breach of the statutory prohibition on a mayor to hold shares representing more than 10% of the share capital in a commercial law company. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 13 June 2023, III OSK 2915/22
The mayor must dispose of his stocks and shares in a company within three months of the date of taking his oath of office if he holds more than their permissible limit. Otherwise he breaches the prohibition set out in Article 4, item 5 of the Law on restrictions on conducting business by persons holding public posts and loses his mandate by law. In this judgment, the Supreme Administrative Court (SAC) proposed a structure based on the constitutional principle of proportionality, from which it inferred that, even in the case of failing to dispose of the shares within the statutory deadline, the breach of the anti-corruption regulations may be sanctioned and, consequently, the mayor’s mandate does not need to be terminated, on condition that the breach of the deadline is not excessive, as such a breach does not undermine the objective of the prohibition. The commentary contains an analysis of the various components of the SAC’s reasoning. The transfer to this case of another judgment of the SAC, as well as one of the Constitutional Tribunal, which were made in different juridical circumstances, is questioned.
Keywords: termination of a mayor’s mandate, disposal of shares in a limited liability company, unauthorized business activity, anti-corruption regulations
Bibliografia / References
Czaplicki K.W., Dauter B., Kisielewicz A., Rymarz F., Samorządowe prawo wyborcze. Komentarz, Warszawa 2006.
Koroluk S., Przepisy antykorupcyjne w administracji. Glosa do wyroku SN z dnia 10 stycznia 2003 r., I PK 107/02, „Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa” 2005/3.
Miłaszewski J., Skibiński A., Glosa do wyroku NSA z dnia 16 maja 2013 r., II OSK 834/13, „Samorząd Terytorialny” 2014/10.
Rzetecka-Gil A., Naruszenie przez osobę pełniącą funkcję publiczną będącą burmistrzem gminy zakazu posiadania w spółce pakietu udziałów wyższego niż 10 procent kapitału zakładowego. Glosa do wyroku NSA z dnia 16 maja 2013 r., II OSK 834/13, LEX 2014.
Rzetecka-Gil A., Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Komentarz, LEX 2021.
Wierzbica A., Ustawa o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne. Komentarz, Warszawa 2007.
Zięty J.J., Zakaz posiadania akcji lub udziałów w spółkach handlowych, „Kontrola Państwowa” 2015/2.
prof. dr hab. Barbara Adamiak
Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Uniwersytet Wrocławski, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-8942-0543
Granice domniemania załatwienia spraw indywidualnych w formie decyzji administracyjnej. Czynności z zakresu administracji publicznej formą konkretyzacji obowiązków jednostki poddania się kwarantannie. Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2025 r., II GPS 1/25
Konstytucyjna ochrona wolności i praw jednostki wyznacza standardy obowiązujące przy wykładni przepisów prawa. Ma to szczególną wagę przy wykładni przepisów materialnego prawa administracyjnego, które dają podstawy do wkroczenia przez organy administracji publicznej w wolności i prawa jednostki. Granice podmiotowe i przedmiotowe wkroczenia z władczą ingerencją organów administracji publicznej wobec jednostki wyznaczają przepisy materialnego prawa administracyjnego. Ustalenie tych granic wymaga określenia formy działania organów administracji publicznej. Podstawowe znaczenie w wyznaczeniu formy działania mają przepisy prawa materialnego. W regulacji tej ustawodawca nie przyjmuje konsekwentnie metody określenia expressis verbis prawnej formy działania. Nakłada to na organy administracji publicznej obowiązek wyprowadzenia formy działania. Dla wyprowadzenia w przyjętej przedmiotowej regulacji materialnego prawa administracyjnego formy działania, podstawową wartością jest zapewnienie jednostce prawa do obrony w procesie dokonywania autorytatywnej konkretyzacji jej sytuacji prawnej. Dokonując wyboru, należy ocenić zakres przysługującego jednostce prawa do obrony na drodze prawa, a zatem drodze regulowanej przepisami prawa procesowego. Przechodzenia na inną formę działania w zakresie zwłaszcza ograniczenia wolności i praw jednostki nie można uznać za zasadne, nawet przy powołaniu się na ogólne względy interesu zwalczania i zapobiegania chorobom zakaźnym.
Słowa kluczowe: ingerencja w prawa jednostki, decyzja administracyjna, czynność materialnotechniczna, obowiązki jednostki a forma prawna działania w zakresie zwalczania chorób zakaźnych
Professor Dr Hab. Barbara Adamiak
Faculty of Law, Administration and Economics, University of Wrocław, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-8942-0543
Limits of the presumption of resolving individual matters in the form of an administrative decision. Activities of public administration as a form of specifying an individual’s obligations to become subjected to quarantine. Commentary on the ruling of the seven judges of the Supreme Administrative Court of 27 October 2025, II GPS 1/25
The constitutional protection of individual freedoms and rights sets the standards for interpreting the provisions of the law. This is particularly important when interpreting provisions of substantive administrative law constituting the grounds for the encroachment on individual freedoms and rights by bodies of public administration. The subjective and objective limits of encroachment with authoritative interference by bodies of public administration with respect to an individual are set by the provisions of substantive administrative law. The establishment of these limits requires the specification of the form of action by the bodies of public administration. The provisions of substantive law are of fundamental importance in determining the form of action. In this regulation, the legislator does not consistently adopt the method of defining the legal form of action expressis verbis. This imposes an obligation on the bodies of public administration to determine the form of action. In order to determine the form of action in the adopted substantive administrative law regulation, the fundamental value is to ensure the individual’s right to a defence in the process of authoritatively specifying that individual’s legal situation. When making a choice, an assessment should be made of the scope of the individual’s right to a defence through legal means, namely through a means regulated by procedural law. Switching to another form of action, particularly regarding the restriction of an individual’s freedoms and rights, cannot be considered justified, even when invoking general considerations of interest in combating and preventing infectious diseases.
Keywords: interference with an individual’s rights, administrative decision, material and technical action, individual obligations vs. legal form of action regarding combating infectious diseases
Bibliografia / References
Adamiak B. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2024.
Błaś A. [w:] A. Błaś, J. Boć, M. Stahl, M. Ziemski, Prawne formy działania administracji. System Prawa Administracyjnego, t. 5, Warszawa 2013.
Ziemski K.M. [w:] A. Błaś, J. Boć, M. Stahl, K. M. Ziemski, Prawne formy działania administracji System Prawa Administracyjnego, t. 5, Warszawa 2013.