O roli nauki prawa pracy w tworzeniu i doskonaleniu pojęć tego prawa Prof. dr hab. Walerian Sanetra
O roli nauki prawa pracy w tworzeniu i doskonaleniu pojęć tego prawa
W ramach szeroko rozumianego terminu „prawo pracy” wyróżnić należy pojęcie prawa pracy jako zespołu obowiązujących norm prawnych (aktów normatywnych), jako naukę i dydaktykę oraz jako określoną praktykę stosowania norm prawnych. Odpowiednio do tego pojęcia prawa pracy w szerokim rozumieniu dzielą się na: 1) pojęcia prawa pracy w wąskim rozumieniu, 2) pojęcia nauki i dydaktyki prawa pracy oraz 3) pojęcia praktyki prawniczej. Jakość prawa pracy w dużej mierze zależy od jakości terminologii opracowywanej przez naukę i dydaktykę. Korzystny wpływ tej terminologii ujawnił się zwłaszcza w czasie przygotowywania i uchwalania Kodeksu pracy (1974). Wyraźny rozrost i obniżenie się jakości techniczno-legislacyjnej prawa pracy jest m.in. skutkiem jego umiędzynarodowienia oraz implementacji prawa Unii Europejskiej do naszego porządku prawnego. Deregulacja prawa pracy w dużej mierze uzależniona jest od rozwoju aparatury pojęciowej tego prawa, w tym zwłaszcza pojęć teoretycznych i syntetycznych. To zaś zależy od prowadzenia odpowiednich badań w nauce prawa pracy. Nie powinno to jednak prowadzić do osłabienia badań na płaszczyźnie socjologicznej, psychologicznej, aksjologicznej, komparatystycznej i historycznej. Bez nowoczesnej aparatury pojęciowej prawa pracy trudno o dobrej jakości akty normatywne, a tego z kolei nie da się osiągnąć bez odpowiedniego wysiłku prawa pracy natury logiczno-językowej. W artykule przedstawiono rolę i znaczenie nauki prawa pracy w tworzeniu i doskonaleniu terminologii tego prawa.
Słowa kluczowe: aparat pojęciowy prawa pracy, prawo pracy w szerokim rozumieniu, pojęcia nauki prawa pracy, dydaktyka prawa pracy, praktyka prawa pracy
On the Role of Labour Law Studies in Developing and Improving the Concepts of This Law
Within the broadly understood term ‘labour law’, one can distinguish the concept of labour law as a set of applicable legal norms (normative instruments), as a specific practice of application of legal norms (labour law in action) and alongside this, labour law as an academic discipline and didactics. Accordingly, concepts of labour law in a broad sense are divided into: (1) concepts of labour law in the strict sense (legal concepts); (2) academic and didactic concepts, and (3) concepts of legal practice. The quality of law largely depends on the quality of terminology developed by academia and didactics. The beneficial impact of this terminology became evident especially during the preparation and adoption of the Polish Labour Code (1974). The noticeable expansion of Polish labour law and the decline in its quality were caused, among other things, by its internationalization and the implementation of European Union law into the Polish legal order. The deregulation of labour law is largely dependent on the development of the conceptual apparatus of this branch of law, especially the theoretical and synthetic concepts, which in turn depends on the conduct of relevant research within the framework of labour law studies. However, this should not lead to a weakening of research where the perspectives of sociology, psychology, axiology, comparative law, and history are assumed. Without a modern conceptual apparatus of labour law, it is difficult to enact normative instruments of high quality, and this in turn, cannot be achieved without appropriate effort in the fields of logic and linguistics in labour law. The article presents the role and importance of labour law studies for the development and improvement of terminology of this branch of law.
Keywords: conceptual apparatus of labour law, labour law in a broad sense, concepts of labour law studies, didactics of labour law, labour law practice
Bibliografia
Baran K.W. (red.), System prawa pracy, t. 14, Historia polskiego prawa pracy, Warszawa 2021
Bautro E., Idea lingwistyki i semantyki prawniczej, Lwów 1935
Doczekalska A., Zasada pewności prawa w wykładni wielojęzycznego prawa Unii Europejskiej, Europejski Przegląd Sądowy 2019, nr 5
Gizbert-Studnicki T., Język prawny a język prawniczy, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Prawnicze 1972, nr 55
Hołyst B. (red.), Wielka encyklopedia prawa, Warszawa 2005
Jończyk J. (red.), Poznanie prawa pracy. Materiały VIII Zimowej Szkoły Prawa Pracy, Wrocław 1981
Jończyk J., Prawo pracy, Warszawa 1992
Kubicka A. (red.), Problemy kodyfikacji prawa pracy. Wybrane zagadnienia zabezpieczenia społecznego. Referaty na XVI Zjazd Katedr oraz Zakładów Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Gdańsk 19–21 września 2007 roku, Gdańsk 2007
Lang W., Wróblewski J., Zawadzki S., Teoria państwa i prawa, Warszawa 1979
Longchamps de Berier F., Uwagi o używaniu pojęć w naukach prawnych, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego. Prawo 1960, nr 27
Longchamps F., O pojęciu stosunku prawnego w prawie administracyjnym, Acta Universitatis Wratislaviensis 1965, nr 19
Longchamps F., Uwagi o używaniu pojęć w naukach prawnych, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego 1960, nr 27
Opałek K., Wróblewski J., Zagadnienia teorii prawa, Warszawa 1969
Pieńkos E., Pieńkos J., Słownik terminologii prawniczej i ekonomicznej francusko-polski, Warszawa 1981
Sanetra W., Aspekty poznawcze pojęć prawa pracy [w:] Poznanie prawa pracy. Materiały VIII Zimowej Szkoły Prawa Pracy, Karpacz, marzec 1981, Wrocław 1981
Sanetra W., Nauka prawa pracy wobec przemian roku 1956. Znaczenie książki „Podstawowe problemy prawa pracy” dla kierunku rozwoju tego prawa, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2013, nr 4
Sanetra W., O prawach człowieka, zatrudnieniu pracowniczym i samozatrudnieniu według projektu kodeksu pracy [w:] Prawo pracy i prawo zabezpieczenia społecznego. Teraźniejszość i przyszłość. Księga jubileuszowa profesora Zdzisława Kubota, red. T. Kuczyński, A. Jabłoński, Warszawa 2018
Sanetra W., O terminologii prawa pracy oraz o dorobku Jana Jończyka w dziedzinie modernizowania jego aparatury pojęciowej [w:] Rekonstrukcja prawa pracy i zabezpieczenia społecznego – zatrudnienie i jego związek z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi. Prace dedykowane pamięci Profesora Jana Jończyka, red. K. Antonów, R. Babińska-Górecka, Wrocław 2024
Sanetra W., Refleksje o terminologii Kodeksu postępowania cywilnego [w:] Aurea praxis aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, t. 1, red. J. Gudowski, K. Weitz, Warszawa 2011
Sanetra W., Ryzyko osobowe zakładu pracy, Warszawa 1971
Śliwicka A., Język prawny i język prawniczy jako przedmiot badań językoznawczych i prawniczych w latach 1935–1999, Prace Językoznawcze 2018, nr 3
Wróblewski B., Język prawny i prawniczy, Kraków 1948
Prof. dr hab. Jakub Stelina
Uniwersytet Gdański
Postanowienia normatywne układów zbiorowych pracy
W artykule omówiono postanowienia normatywne układów zbiorowych pracy, które określają warunki zatrudnienia pracowników i innych osób wykonujących pracę zarobkową. Układy zbiorowe pracy są umowami normatywnymi, zawieranymi przez pracodawców i związki zawodowe w celu określenia praw i obowiązków stron stosunków pracy. Postanowienia układu realizujące ten cel nazywane są „normatywnymi”. Ze względu na te postanowienia układy zbiorowe pracy są kwalifikowane jako źródła prawa pracy. Nie mogą być one mniej korzystne dla pracowników od ustawowych przepisów prawa pracy. Należy podkreślić, że układy zbiorowe mają charakter normatywny, a więc są źródłem prawa, tylko w odniesieniu do pracowników w rozumieniu prawa pracy, a nie wobec osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Z postanowień normatywnych dekoduje się normy prawne, które mają zawsze charakter semidyspozytywny, tzn. określający minimalny standard uprawnień pracowników. W celu zwiększenia roli układów zbiorowych pracy autor postuluje, by rozważyć możliwość regulowania ściśle wybranych kwestii dotyczących praw pracowników w sposób mniej korzystny dla pracownika, niż to wynika z przepisów ustawowego prawa pracy. W ten sposób wzrosłoby zainteresowanie pracodawców tą forma dialogu społecznego.
Słowa kluczowe: układy zbiorowe pracy, źródła prawa pracy, normy prawa pracy
Normative Provisions of Collective Labour Agreements
The article discusses the normative provisions of collective labour agreements, which determine the employment conditions of employees and other persons performing paid work. Collective labour agreements are normative agreements concluded between employers and trade unions in order to define the rights and obligations of the parties to employment contracts. The provisions of the agreement that serve this purpose are referred to as ‘normative’. Due to the presence of these provisions, collective labour agreements are classified as sources of labour law. They cannot be less favourable to employees than statutory labour law regulations. It should be emphasized that collective labour agreements have a normative nature, and therefore are a source of law, only in relation to employees within the meaning of labour law, and not in relation to persons performing work on the basis of civil law contracts. Legal norms are decoded from normative provisions, which are always semi-dispositive in nature, i.e. they specify the minimum standard of employee rights. In order to increase the role of collective labour agreements, the author suggests considering the option of regulating precisely selected issues concerning employee rights in a way that is less favourable to the employee than it results from the provisions of statutory labour law. This would stimulate employers’ interest in this form of social dialogue.
Keywords: collective labour agreements, sources of labour law, labour law norms
Bibliografia
Florek L., Umowny charakter układu zbiorowego pracy, PiP 1997, nr 7
Hajn Z., Zdolność układowa a podmiotowość cywilnoprawna, Przegląd Sądowy 1996, nr 7–8
Kaczyński L., Czy postanowienia normatywne układów zbiorowych pracy dotyczące treści indywidualnych stosunków pracy są przepisami powszechnie obowiązującymi, Przegląd Sądowy 1999, nr 11–12
Kaczyński L., Rodzaje norm cywilnoprawnych a autonomia woli, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Prawo 1993, nr16
Kaczyński L., Układ zbiorowy pracy – problem konstytucyjny, PiP 1999, nr 8
Kaczyński L., Wpływ art. 87 Konstytucji na swoiste źródła prawa pracy (Uwagi wstępne), PiP 1997, nr 8
Kaczyński L., Zakres swobody stron w kształtowaniu treści umowy o pracę, Maszynopis rozprawy doktorskiej, Gdańsk 1979
Kaczyński L., Zasada swobody umów w prawie pracy po nowelizacji kodeksu pracy, PiP 1997, nr 3
Liszcz T., Aksjologiczne podstawy prawa pracy. Zarys problematyki, Lublin 2018
Masewicz W., Rokowania. Układy zbiorowe pracy, Warszawa 1988
Nikisch A., Arbeitsrecht, Tübingen 1959
Pisarczyk Ł., Autonomiczne źródła prawa pracy, Warszawa 2022
Raczkowski M., Oddziaływanie układu zbiorowego pracy na osoby niebędące pracownikami, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2018, nr 2
Salwa Z., Zakres podmiotowy i przedmiotowy układów zbiorowych pracy, Praca i Zabezpieczenie Społeczne 1994, nr 12
Stelina J., Trade unionism under the system of real socialism or what did the communists need trade unions for? [w:] Trade unions in Central and Eastern Europe within thirty years of systemic transformation, red. M. Zbucka-Gardas, Gdańsk 2021
Stelina J., Szmit J., O swoistości wykładni układów zbiorowych pracy [w:] Wykładnia prawa. Tradycje i perspektywy, red. M. Hermann, S. Sykuna, Warszawa 2016
Szubert W., Układy zbiorowe pracy, Warszawa 1960
Prof. dr hab. Mikołaj Małecki
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Piotr Banaśkiewicz
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Kordian Bielak
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Hubert Grucela
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Kacper Hejnar
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Bartosz Joniak
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Łukasz Kraj
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Lena Orzechowska
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Kacper Szajor
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Jakub Tomaszek
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Hubert Trzciński
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Maciej Wójcik
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Zabójstwo drogowe
Artykuł omawia zagadnienie tzw. zabójstwa drogowego, dyskutowane we współczesnej debacie naukowej i społecznej. Autorzy rozważają dopuszczalność kwalifikowania skrajnie niebezpiecznych czynów godzących w bezpieczeństwo ruchu drogowego jako zabójstwa popełnionego z zamiarem wynikowym, zamiast typowego wypadku komunikacyjnego z nieumyślnym skutkiem śmiertelnym. Argumentacja obejmuje w szczególności rolę różnorodnych koncepcji „godzenia się”, reprezentowanych w historycznej i współczesnej literaturze, znaczenie normatywnego postrzegania strony podmiotowej czynu (mens rea), standardy ustalania świadomości i woli sprawcy w czasie popełnianego czynu, kwestie tożsamości czynu w kontekście tzw. odruchu obronnego i standardów jego oceny prawnej w praktyce sądowej, a także wykorzystanie adaptacyjnej wykładni prawa w zmieniającej się rzeczywistości technologicznej. W rezultacie autorzy wskazują na kodeksową dopuszczalność de lege lata kwalifikowania szczególnie rażącego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym jako umyślnego zabójstwa.
Słowa kluczowe: prawo karne, zabójstwo drogowe, wypadek komunikacyjny, bezpieczeństwo ruchu drogowego, zamiar ewentualny, manewr obronny, wyścigi uliczne
Vehicular Homicide
The article addresses so-called vehicular homicide, as discussed in contemporary academic and public discourse. The authors examine the permissibility of classifying extremely dangerous conduct that jeopardizes road traffic safety as homicide committed with eventual intent (dolus eventualis), rather than as a typical road traffic accident resulting in an unintentional fatal outcome. The argumentation focuses in particular on the role of various concepts of ‘acceptance’ (of the risk of harm) as presented in historical and modern legal literature, the significance of the normative perception of the perpetrator’s state of mind (mens rea), the standards for determining the perpetrator’s awareness and intent at the time of commission of the act, the identity of the act in the context of so-called evasive manoeuvre and the standards of its legal assessment in judicial practice, as well as the use of adaptive interpretation of law in a changing technological reality. As a result, the authors indicate that, under the current legal framework (lex lata), it is permissible to classify particularly flagrant violations of traffic safety regulations as intentional homicide under the Polish Criminal Code.
Keywords: criminal law, vehicular homicide, road traffic accident, road traffic safety, dolus eventualis, evasive manoeuvre, street racing
Bibliografia
Auscaler G., Przestępstwa kierowców w stanie nietrzeźwości, Warszawa 1958
Bachrach A., Przestępstwa i wykroczenia drogowe w prawie polskim, Warszawa 1980
Barczak-Oplustil A., Zasada koincydencji winy i czynu w Kodeksie karnym, Kraków 2021
Bojarski T. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. T. Bojarski, Warszawa 2016
Buchała K., Prawo karne materialne, Warszawa 1989
Buchała K., Problemy zamiaru wynikowego, PiP 1960, nr 4–5
Buchała K., Przestępstwa w komunikacji drogowej, Warszawa 1961
Buchała K. [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 117–277 Kodeksu karnego, red. A. Zoll, Kraków 1999
Buchała K., Zoll A., Polskie prawo karne, Warszawa 1997
Budyn-Kulik M., Umyślność w prawie karnym i psychologii. Teoria i praktyka sądowa, Warszawa 2015
Budyn-Kulik M. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. M. Mozgawa, Warszawa 2015
Cieślak M., Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, Warszawa 1994
Dukiet-Nagórska T. [w:] Prawo karne. Część ogólna, szczególna i wojskowa, red. T. Dukiet-Nagórska, O. Sitarz, Warszawa 2020
Dzielińska E., Proć K., Wypadek drogowy ze skutkiem śmiertelnym czy zabójstwo w zamiarze ewentualnym – kwalifikacja prawna najpoważniejszych zdarzeń drogowych, Prokuratura i Prawo 2022, nr 4
Gadecki B. [w:] Kodeks karny. Art. 1–316. Komentarz, red. B. Gadecki, Warszawa 2023
Giezek J., Świadomość sprawcy czynu zabronionego, Warszawa 2013
Giezek J., Lipiński K. [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021
Kaliński J., Motoryzacja a infrastruktura drogowa w Polsce po 1918 roku [w:] Na lądzie, w wodzie i w powietrzu... Z dziejów transportu i komunikacji na ziemiach polskich na przestrzeni wieków, red. T. Głowiński, R. Klementowski, Wrocław 2014
Kluza J., Odpowiedzialność sprawcy wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym za zabójstwo w typie podstawowym (art. 148 § 1 Kodeksu karnego), Prawo w Działaniu 2021, nr 45
Kochanowski J., Zagadnienia przestępstw drogowych i przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, Warszawa 1990
Kowalewska-Łukuć M., Zamiar ewentualny w świetle psychologii, Poznań 2015
Kulesza J. [w:] Prawo karne materialne. Nauka o przestępstwie, ustawie karnej i karze, red. J. Kulesza, Warszawa 2023
Lachowski J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023
Majewski J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024
Makarewicz J., Kodeks karny z komentarzem, Lwów 1932
Małecki M., Kryteria przypisania zamiaru wynikowego. Uwagi na marginesie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29 kwietnia 2013 r. (II AKa 62/13), Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych 2013, nr 3
Małecki M., Nieumyślność wczoraj, dziś i jutro [w:] Reforma prawa karnego, red. I. Sepioło-Jankowska, Warszawa 2014
Małecki M., Świat wybrany i świat odrzucony (czym jest tzw. świadomość konieczności?), Dogmaty Karnisty, 3.03.2015 r.
Małecki M., Zabójstwo drogowe? Szokująca brawura może oznaczać godzenie się na śmierć, Dogmaty Karnisty, 8.10.2024 r.
Małecki M. i in., Zabójstwo drogowe. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny z 30.10.2024 r., SH-020-263/24, Sejm X kadencji, Kraków 2024
Przesławski T., Pojęcie „zgoda” w konstrukcji zamiaru ewentualnego, Studia Iuridica 2008, nr 49
Przesławski T. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. R.A. Stefański, Warszawa 2024
Rodzynkiewicz M., Modelowanie pojęć w prawie karnym, Kraków 1998
Rodzynkiewicz M., Próba analizy prawnokarnej konstrukcji umyślności, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 1990, nr 3–4
Waszczyński J., Jeszcze w sprawie zamiaru ewentualnego, Palestra 1977, nr 5
Wąsek A., Kodeks karny. Komentarz, t. 1 (art. 1–31), Gdańsk 1999
Wiktorek M., Zabójstwo drogowe Jak udowodnić zamiar? Surowe kary za uliczne wyścigi – ŁĄCZY NAS KARNE z dr. Grzegorzem Bogdanem i dr. hab. Jerzym Lachowskim, prof. UMK, Karne24.com, 7.10.2024 r.
Wolter W., Nauka o przestępstwie, Warszawa 1973
Wolter W., Prawo karne. Zarys wykładu systematycznego, Warszawa 1947
Wolter W., Z problematyki zamiarów przestępnych, PiP 1981, nr 4
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2014
Zakrzewski P. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024
Zieliński M., Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2012
Zoll A. [w:] Kodeks karny. Część ogólna, t. 1, Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016
Łukasz Kraj
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Alternatywna definicja przestępstwa zgwałcenia
Nowelizacja art. 197 k.k. obowiązująca od 13.02.2025 r. wprowadziła do niego m.in. alternatywne zachowanie sprawcze bazujące na braku zgody pokrzywdzonego. Uchwalony przepis miał być odpowiedzią na kłopoty występujące w praktyce orzeczniczej związane z wykładnią znamion zgwałcenia i wymagania, by ofiara zgwałcenia stawiła jednoznaczny opór sprawcy. Celem artykułu jest przedstawienie alternatywnego rozwiązania legislacyjnego, które pozwoliłoby na bardziej adekwatną reakcję wobec zidentyfikowanych trudności interpretacyjnych. Autor stawia tezę, że przy właściwej wykładni znamion przestępstwa zgwałcenia, przepisy Kodeksu karnego dotyczące przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wypełniały kryteria art. 36 Konwencji Stambulskiej, zaś ich korekta powinna polegać na wprowadzeniu do przepisu tzw. znamion wyjaśniających.
Słowa kluczowe: przestępstwa seksualne, zgwałcenie, przemoc, „Tak znaczy Tak”, znamię wyjaśniające, prawo karne
An Alternative Definition of the Crime of Rape
The amendment to Article 197 of the Polish Criminal Code, which has been in force from 13 February 2025, introduced, among others, an alternative causative behaviour based on the lack of consent of the victim. The adopted provision was intended to be a response to problems occurring in judicial practice, related to the interpretation of the constitutive elements of rape and of the requirement for the rape victim to clearly resist the perpetrator. This article aims to present an alternative legislative solution that would allow for a more adequate response to the identified interpretative difficulties. The author puts forward the thesis that, with a proper interpretation of the elements of the crime of rape, the provisions of the Polish Criminal Code regarding crimes against sexual freedom and decency did meet the criteria of Article 36 of the Istanbul Convention, and their correction should consist in introducing the so-called explanatory elements of the definition of this prohibited act.
Keywords: sexual crimes, rape, violence, ‘Yes means Yes’, explanatory element (of a prohibited act’s) definition, criminal law
Bibliografia
Andrejew I., Ustawowe znamiona czynu. Typizacja i kwalifikacja przestępstw, Warszawa 1978
Andrejew I., Ustawowe znamiona wyjaśniające, PiP 1960, nr 8–9
Berent M. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. M. Filar, Warszawa 2016
Bielski M. [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. 2, cz. 1, Komentarz do art. 117–211a, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017
Bojarski J., Daśko N., Zgoda na czynność seksualną w świetle art. 197 Kodeksu karnego, Ius Novum 2024, nr 3
Cieślik S., Zgoda dysponenta dobra prawnego na wkroczenie w sferę wolności seksualnej (analiza prawnoporównawcza modelu przyjętego w polskim Kodeksie karnym oraz koncepcji Yes Means Yes), Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych 2019, nr 3
Czechowska M., Czy w polskim prawie karnym potrzebna jest redefinicja zgwałcenia?, Probacja 2021, nr 1
Czerniak D., O potrzebie zmiany ustawowej typizacji przestępstwa zgwałcenia, PiP 2024, nr 7
Czerniak D., Pietryka A., Nowe znamiona przestępstwa zgwałcenia?, Palestra 2025, nr 2
Daniluk P. [w:] Kodeks karny. Przepisy stosowane w sprawach medycznych. Komentarz, red. R. Tymiński, Warszawa 2023
Dąbrowska-Kardas M., Kardas P. [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. 3, Komentarz do art. 278–363, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2022
Filar M., Przestępstwa seksualne w polskim prawie karnym, Toruń 1985
Giezek J. [w:] Prawo karne materialne. Część ogólna i szczególna, red. M. Bojarski, Warszawa 2023
Grudecki M., Zgoda dzierżyciela dobra na nietypowe zachowania seksualne, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych 2019, nr 3
Hypś S. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Warszawa 2021
Klejnowska M. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, Warszawa 2024
Konarska-Wrzosek V. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023
Kosonoga-Zygmunt J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024
Kubala W., Kontrowersyjne problemy klasyfikacji znamion przestępstw przeciwko porządkowi publicznemu, Palestra 1982, nr 1–3
Kubicki L., Przestępstwo popełnione przez zaniechanie. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1975
Leszczyński J., Przestępstwo zgwałcenia w Polsce, Warszawa 1973
Lipiński K. [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021
Łabuda G. [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021
Łabuś B., Koncepcja „yes means yes” w perspektywie znamion przestępstwa zgwałcenia w polskim Kodeksie karnym, Prokuratura i Prawo 2024, nr 4
Malinowska-Bizon A., Poselski projekt zmiany definicji zgwałcenia. Odpowiedź na uregulowania międzynarodowe i oczekiwania społeczne czy wylewanie dziecka z kąpielą? Uwagi krytyczne, Prokuratura i Prawo 2024, nr 9
Małecki M., Ekspertyza w przedmiocie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny, Sejm X kadencji, druk nr 209, Warszawa 2024
Małecki M., Nowa definicja zgwałcenia – konsekwencje praktyczne, LEX 2024
Małecki M., Nowelizacja wyrafinowana czy łopatologiczna? Jak mógłby brzmieć nowy przepis o zgwałceniu, Dogmaty Karnisty, 22.05.2024 r.
Małecki M., Przestępstwo zgwałcenia po nowelizacji. Komentarz, Warszawa 2025
Małecki M., Sądy wymagają oporu ofiary. Błędną wykładnię przepisu o zgwałceniu trzeba zwalczyć nowelizacją, Dogmaty Karnisty, 16.04.2024 r.
Michalska-Warias A., Groźba bezprawna jako ustawowe znamię przestępstwa zgwałcenia, Ius Novum 2016, nr 1
Mozgawa M. [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX 2024
Piórkowska-Flieger J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. T. Bojarski, Warszawa 2016
Płatek M., Przestępstwo zgwałcenia w świetle prawa i z perspektywy osób poszkodowanych [w:] Dość milczenia. Przemoc seksualna wobec kobiet i problem gwałtu w Polsce, red. J. Piotrowska, A. Synakiewicz, Warszawa 2011
Płatek M., Zgwałcenie. Gdy termin nabiera nowej treści. Pozorny brak zmian i jego skutki, Archiwum Kryminologii 2018, t. 40
Rodzynkiewicz M. [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, t. 2, Komentarz do art. 117–277 k.k., red. A. Zoll, Kraków 2006
Solodov D., Lewandowska E., Zasadność sporu odnośnie nowej definicji zgwałcenia – uwagi na tle proponowanych zmian, Studia Prawnoustrojowe 2021, nr 54
Śliwecka K., Yes means yes, no means no. Interpretacje znamienia zgody w kontekście przestępstwa zgwałcenia, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych 2023, nr 3
Waltoś S., Hofmański P., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2023
Warylewski J. [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. 1, Komentarz do artykułów 117–221, red. A. Wąsek, R. Zawłocki, Warszawa 2010
Wróbel W., Opinia w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny (druk nr 209) oraz propozycji poprawek, Warszawa 2024
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2014
Zakrzewski P. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. J. Majewski, Warszawa 2024
Zoll A., Okoliczności wyłączające bezprawność czynu, Warszawa 1982
Zoll A. [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. 2, cz. 1, Komentarz do art. 117–211a, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017
Prof. dr hab. Magdalena Redo
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
Problem pobierania odsetek od kredytowanej prowizji
Rozbieżne interpretacje przepisów prawnych w kwestii dopuszczalności pobierania odsetek od kredytowanych pozaodsetkowych kosztów kredytu (PKK) wzmagają od lat społeczną dyskusję nad tym rozwiązaniem i być może poskutkują wprowadzeniem w Polsce zakazu pobierania odsetek od kredytowanych PKK, czyli rozwiązania analogicznego do obowiązującego w Polsce zakazu pobierania odsetek od odsetek (zakaz anatocyzmu, art. 482 k.c.). Warto w tej dyskusji zdominowanej dotąd przez prawników podnoszących kolejne argumenty interpretacyjne, pochylić się nad konsekwencjami finansowymi takiej zmiany i zadać kluczowe pytanie: czy wzmocnią one bezpieczeństwo finansowe Polaków. Dlatego celem badania była analiza i ocena finansowych skutków wprowadzenia potencjalnego zakazu pobierania odsetek od kredytowanych kosztów pozaodsetkowych dla praktyki rozliczania spłaty kredytów i bezpieczeństwa finansowego kredytobiorców oraz pozostałych klientów sektora bankowego – co jest kluczowym i unikalnym wkładem opracowania, które wypełnia lukę w dyskusji skupiającej się dotychczas na aspektach prawnych. W tym celu dokonano analizy i krytyki aktów prawnych, komentarzy do nich, orzecznictwa i wąskiej literatury przedmiotu, a następnie porównawczej analizy case studies i na tej podstawie syntezy wyników z wykorzystaniem metody wnioskowania indukcyjnego.
Słowa kluczowe: odsetki, pozaodsetkowe koszty kredytu, RRSO, raty równe, raty malejące
The Problem of Charging Interest on Bank Fees That Were Covered by the Loan
Divergent interpretations of legal provisions on the admissibility of charging interest on non-interest loan expenses (NILE) have been fuelling public debate on this issue for years and may result in the introduction of a ban on charging interest on NILE in Poland. This solution would be parallel to the ban on charging interest on interest currently in force in Poland (prohibition of anatocism, Article 482 of the Civil Code). In this discussion, which has so far been dominated by lawyers raising further interpretative arguments, it is worth considering the financial consequences of such a change and asking the key question: will they strengthen the financial security of Poles? Therefore, the aim of the study is to analyse and assess the financial impact of introducing a potential ban on charging interest on non-interest loan expenses covered by the loan for the practice of settling loan repayments and for the financial security of borrowers and other banking sector customers – which is a key and unique contribution of the study, which fills a gap in the discussion that has so far focused on the legal aspects. To this end, an analysis and critique of legal acts, comments on them, case law and the scant literature on the subject is carried out, followed by a comparative analysis of case studies and, on this basis, the results are synthesized using the method of inductive reasoning.
Keywords: interest, non-interest loan expenses, APRC, equal instalments, declining instalments (equal principal payments)
Bibliografia
Czech T., Kredyt konsumencki. Komentarz, LEX 2023
Gil J., Szlaszyński M., Problematyka odsetek od kredytowanych kosztów bankowego kredytu konsumenckiego, Monitor Prawa Bankowego 2022, nr 6
Matuszewska-Różańska N., Problematyka oprocentowania pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego na tle sankcji kredytu darmowego, Monitor Prawa Bankowego 2024, nr 12
Mędrzecka J., Odsetki od kredytowanej prowizji a Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania kredytu konsumenckiego, Prawo i Więź 2024, nr 4
Prewysz-Kwinto P., Redo M., Czy RRSO pozwala na wybór najtańszej oferty kredytowej?, Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny 2023, nr 2
Prewysz-Kwinto P., Redo M., Czy RRSO prawidłowo pokazuje rzeczywisty koszt kredytu ponoszony przez dłużnika?, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów 2022, nr 187
Prewysz-Kwinto P., Redo M., Wpływ prowizji na wartość RRSO na przykładzie pożyczek spłacanych jednorazowo, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów 2024, nr 193
Radosławski R., Niespójność wersji językowych aktu prawa UE jako podstawa do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym, Rocznik Administracji Publicznej 2021, nr 7
Redo M., Czy tak skomplikowany wskaźnik RRSO powinien być ustawowym wskaźnikiemkosztu kredytu?, Studia i Prace. Kolegium Zarządzania i Finansów 2025, nr 202
Redo M., Sposób poboru pozaodsetkowych kosztów kredytu a poziom wskaźnika RRSO, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 2024, nr 1
Redo M., Wprowadzający w błąd jednakowy poziom wskaźnika RRSO dla droższego kredytu w ratach równych i dla tańszego w ratach malejących, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów 2025, nr 201
Redo M., Prewysz-Kwinto P., Matematyka finansowa, Warszawa 2021
Redo M., Prewysz-Kwinto P., Nominalny Roczny Koszt Kredytu (NRKK) kontra myląco nazwana i niepoprawnie obliczana Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania (RRSO), Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów 2022, nr 185
Redo M., Prewysz-Kwinto P., Ujemne RRSO sposobem na pozyskanie pożyczkobiorców, Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów 2024, nr 195
Dr Piotr Kobylski
Uniwersytet Radomski im. K. Pułaskiego
Mgr Andrzej Kosztowniak
Uniwersytet Radomski im. K. Pułaskiego
Kto realnie zyska a kto straci na reformie systemu finansów publicznych z 2024 r.? O zmianach w zasadach finansowania jednostek samorządu terytorialnego na przykładzie wybranych zagadnień
Opracowanie dotyczy propozycji wprowadzenia pilnych zmian w 2024 roku w zakresie zasad finansowania jednostek samorządu terytorialnego. Ustrojodawca za pośrednictwem art. 166 ust. 1 Konstytucji RP przekazał jednostkom samorządu terytorialnego do realizacji zadania publiczne służące zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej jako zadania własne. Poza tym samorządy zostały także zobowiązane do wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji rządowej lub zadań zleconych ustawami. Autorzy opracowania postawili tezę, że ubieganie się przez jednostki samorządu terytorialnego o dofinansowanie zadań z innych źródeł niż dochody własne nie musi oznaczać jednocześnie redukcji ich samodzielności finansowej. Celem opracowania jest przedstawienie wybranych problemów, dotyczących zasad gospodarki finansowej ujętych w art. 254 ustawy o finansach publicznych, które w założeniu mają służyć wzmocnieniu i ustabilizowaniu finansów samorządów, zaś w praktyce służą arbitralnemu i doraźnemu ich finansowaniu przez administrację centralną.
Słowa kluczowe: jednostka samorządu terytorialnego, dochody własne, kwota wolna od podatku, mechanizm korekcyjno-wyrównawczy, samodzielność finansowa
Who Will Realistically Gain and Who Will Lose on the 2024 Reform of the Public Finance System? Changes in the Principles of Financing Local Government Units on Selected Examples
The study concerns the proposal to introduce urgent changes in 2024 regarding the rules of financing local government units. The constitution-maker, through Article 166(1) of the Polish Constitution transferred to local government units some public tasks that they must implement in order to meet the needs of the local community as their own tasks. In addition, local governments were also obliged to perform commissioned tasks in the field of government administration or tasks required by statutes. The authors of the study formulate the thesis that local government units applying for co-financing of tasks from sources other than their own revenue does not necessarily mean reducing their financial independence. The purpose of the study is to present selected problems regarding the principles of financial management included in Article 254 of the Public Finance Act, which are intended to serve to strengthen and stabilize local government finances, but in practice result in arbitrary and ad hoc financing by the central administration.
Keywords: local government unit, own revenue, tax-free amount, adjustment and equalization mechanism, financial independence
Bibliografia
Bogucka-Felczak M., System korekcyjno-wyrównawczy – postulaty de lege ferenda, Finanse Komunalne 2014, nr 1–2
Czekaj M., Wiktorzak M., Wpływ zmian w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym osób fizycznych na dochody jednostek samorządu terytorialnego w Polsce. Ujęcie historyczne oraz prognostyczne, Finanse Komunalne 2022, nr 1
Filipiak B.Z., Kańduła S., Mazur S., Patrzałek L., Piszczek M., Poniatowicz M., Sołtyk P., Surówka K., Reforma systemu finansów samorządowych w Polsce – najważniejsze postulaty i rekomendacje, Opinie i ekspertyzy OE-492, Kancelaria Senatu, Biuro Analiz i Petycji, Warszawa 2024
Grzegorczyk Ł., Zasady korekt „janosikowego” niezgodne z Konstytucją – wyrok TK, LEX 2019
Izdebski H., Funkcjonowanie instytucji wpłat na subwencję ogólną („janosikowe”) z punktu widzenia finansów m.st. Warszawy i województwa mazowieckiego, Samorząd Terytorialny 2013, nr 11
Kornberger-Sokołowska E., Wpłaty wyrównawcze jednostek samorządu terytorialnego, tzw. janosikowe – wyrok z dnia 31 stycznia 2013 r., K 14/11 [w:] Na straży państwa prawa. Trzydzieści lat orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, red. M. Derlatka, L. Garlicki, M. Wiącek, Warszawa 2017
Mastalski R., Prawo podatkowe, Warszawa 2014
Osiecki G., Żółciak T., Podwyższenie kwoty wolnej od podatku. Rząd rozważa trzy warianty, Dziennik Gazeta Prawna z 14.02.2024 r.
Pustuł J., Trybunał Konstytucyjny i przepisy prawa podatkowego, Przegląd Podatkowy 2016, nr 5
Stec M., Dochody jednostek samorządu terytorialnego. Omówienie do wyroku TK z dnia 6 marca 2019 r., K 18/17, Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych 2019, nr 2
Ślemp B., O (nie)wykonaniu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dotyczących mechanizmu wyrównania poziomego dochodów jednostek samorządu terytorialnego – analiza konstytucyjna, Finanse Komunalne 2019, nr 4
Wiktorzak M., Wpływ zwiększenia kwoty wolnej od podatku PIT na dochody jednostek samorządu terytorialnego, Finanse Komunalne 2016, nr 5
Prof. dr hab. Maksymilian Stanulewicz
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Cienie Brześcia
W artykule ukazano prawnoustrojowe i polityczne uwarunkowania tzw. procesu brzeskiego. Historia II RP bowiem w wymiarze politycznym i ustrojowym wyraźnie dzieli się na dwa okresy, które dzieli zamach majowy z 1926 r., a więc okres demokracji parlamentarnej i okres autorytaryzmu. Nowa ekipa rządząca, pod przywództwem Józefa Piłsudskiego, która objęła władzę w wyniku zamachu stanu, pod hasłem odnowienia państwa, dążyła do podporządkowania sobie wszelkich jego aspektów. Ustanawiając system dyktatorski, Piłsudski w trakcie narastającego konfliktu z Sejmem, zdecydował się na krok drastyczny. Aresztowano wielu posłów opozycyjnych, korzystając z rozwiązania Sejmu, a następnie uwięziono ich w twierdzy Brześć, gdzie poddano brutalnemu traktowaniu. Następnie, na przełomie 1931/1932 roku odbył się proces 11 z nich, który zakończył się wyrokami skazującymi za czyny, których się nie dopuścili. Hańbę brzeską zmazał dopiero SN w maju 2023 r.
Słowa kluczowe: II RP, sanacja, zamach majowy, wymiar sprawiedliwości, procesy polityczne, autorytaryzm
Shadows of the Brest Trial
The article presents the legal and political conditions of the so-called Brześć trial. In the political and systemic dimensions, the history of the Second Polish Republic is clearly divided into two periods, with the May coup of 1926 as the caesura, i.e., the period of parliamentary democracy and the period of authoritarianism. The new ruling group, under the leadership of Józef Piłsudski, who took power as a result of a coup d’état, under the slogan of renewing the state, sought to subordinate all its aspects to their own control. While establishing a dictatorial system, Piłsudski, during the growing conflict with the Sejm, decided to take a drastic step. Many opposition MPs were arrested, which was possible owing to the dissolution of the Sejm, and then imprisoned in the Brest fortress, where they were subjected to brutal treatment. Then, at the turn of 1931/1932, a trial was held for 11 of them, which ended with convictions for acts they had not committed. The disgrace of the Brest trial was only erased by the Supreme Court in May 2023.
Keywords: Second Polish Republic, Sanation [Sanacja] regime, May coup, justice system, political trials, authoritarianism
Bibliografia
Ajnenkiel A., Konstytucje Polski 1791–1997, Warszawa 2001
Ajnenkiel A., Parlamentaryzm II Rzeczypospolitej, Warszawa 1975
Baumgart M., Walczak H., Wątor A. (red.), Ministrowie Polski Niepodległej, 1918–1945, Szczecin 2001
Cat-Mackiewicz S., Historia Polski od 11 listopada 1918 do 17 września 1939, Kraków 2012
Chojnowski A., Piłsudczycy u władzy. Dzieje Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem, Wrocław 1986
Garlicki A., Od maja do Brześcia, Warszawa 1981
Jezierski A., Leszczyńska C., Historia gospodarcza Polski, Warszawa 1999
Koredczuk J., Kształtowanie się modelu polskiego procesu karnego w latach 1918–1955 [w:] System Prawa Karnego Procesowego, t. 1, cz. 1, Zagadnienia ogólne, red. P. Hofmański, Warszawa 2013
Kossowski A., Wójcicki M., II Rzeczpospolita – „przemocowe” państwo stanu wyjątkowego?, Kultura Liberalna, nr 690 (13/2022), 30.03.2022 r.
Kozub-Ciembroniewicz W., Doktryna i system władzy Włoch faszystowskich na tle porównawczym, Kraków 2016
Kraczkowski R., Dekretowanie ustaw w Polsce w latach 1918–1926, Warszawa 1994
Krasowski K., Dekretowanie ustaw w Polsce w latach 1918–1926, Czasopismo Prawno-Historyczne 1997, nr 1–2
Król C (wybór, tłum. i oprac.), J. Goebbels „Dzienniki 1923–1939”, t. 1, Warszawa 2013
Kukiel M., Dzieje Polski porozbiorowe 1795–1921, Londyn 1993
Mrzygłód I., Przestrzenie sprzeciwu. Działalność Ligi Obrony Praw Człowieka i Obywatela w II Rzeczypospolitej, Przegląd Historyczny 2018, t. 109, z. 4 (zeszyt specjalny: „Wolne przestrzenie”)
Nałęcz T., Choroba Józefa Piłsudskiego była najgłębiej skrywaną tajemnicą władzy, Gazeta Wyborcza z 24.02.2024 r.
Nałęcz T., Śmigły-Rydz o chorym Piłsudskim: „Człek to nienormalny”, Gazeta Wyborcza z 10.10.2020 r.
Nowak M., Sprawa Brzeska, Warszawa 2013
Peretiatkowicz A., Cezaryzm demokratyczny a konstytucja polska, Warszawa 1929
Płaza S., Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. 3, Okres międzywojenny, Kraków 2001
Pobóg-Malinowski W., Najnowsza historia polityczna Polski, t. 2, 1914–1939, Gdańsk 1990
Roszkowski W., Historia Polski 1914–1997, Warszawa 2000
Ryszka F. (red.), Historia państwa i prawa Polski 1918–1939, cz. 2, Warszawa 1968
Sakowicz A., Zabłocki S., Proces brzeski. Uwagi o wyroku SN z 25.05.2023 r., II KK 453/22, PiP 2024, nr 7
Smoleński P., Proces brzeski. Gwałt na prawie i sprawiedliwości, Newsweek 2020, nr 44
Suleja W., Józef Piłsudski, Warszawa 1999
Trojnar A., Wojciech Korfanty w życiu politycznym II Rzeczypospolitej, Śląskie Miscellanea, t. 7, Katowice 1994
Wieczorkiewicz P., Historia polityczna Polski 1935–1945, Warszawa 2005
Zych J., Przebieg postępowania i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 2023 r. (II KK 453/22) w sprawie tzw. procesu brzeskiego. Refleksje wokół uniewinnienia po 90 latach Wincentego Witosa, Radca Prawny – Zeszyty Naukowe 2024, nr 1
Ósmy okrągły stół sądownictwa konstytucyjnego „Obudowa instytucji i autorytetu Trybunału Konstytucyjnego. Sprint czy maraton?” (Warszawa, 29.11.2024 r.) (Ewelina Gierach)
Dr Błażej Bugajski
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie
Awaria silnika samolotu spowodowana jego ukrytą wadą konstrukcyjną a prawo pasażera do uzyskania odszkodowania za opóźniony lub odwołany lot. Glosa do wyroku TS z 13.06.2024 r., D.S.A. przeciwko P.S.A., C-411/23
Glosa stanowi krytyczne omówienie stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TS) wyroku z 13.06.2024 r. (C-411/23). W orzeczeniu tym TS zajmował się problematyką odszkodowania za opóźniony lub odwołany lot w związku z awarią silnika, która spowodowana była jego wadą konstrukcyjną. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej nietrafnie uznał, że wykrycie ukrytej wady konstrukcyjnej silnika samolotu, który miał wykonać lot, jest objęte pojęciem „nadzwyczajnych okoliczności”, nawet jeśli przewoźnik lotniczy został poinformowany o istnieniu wady tego rodzaju przez producenta silnika kilka miesięcy przed danym lotem.
Słowa kluczowe: odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot, awaria silnika spowodowana wadą konstrukcyjną, rozporządzenie nr 261/2004
Engine Failure Caused by a Hidden Design Defect and the Passenger’s Right to Compensation for a Delayed or Cancelled Flight. Commentary on the Court of Justice Judgment of 13 June 2024, D.S.A. v. P.S.A., C-411/23
This commentary is a critical discussion of the position presented by the Court of Justice in its judgment of 13 June 2024 (C-411/23). In this judgment, the Court of Justice dealt with the matter of compensation for a flight which was delayed or cancelled due to an engine failure caused by a design defect. The Court of Justice incorrectly found that the detection of a hidden design defect affecting the engine of the aircraft which was to operate the flight is covered by the concept of ‘extraordinary circumstances’ even where the engine manufacturer had informed the air carrier of the existence of a defect of that kind several months before the flight concerned.
Keywords: compensation for a delayed or cancelled flight, engine failure caused by a design defect, Regulation (EC) No. 261/2004
Bibliografia
Achilles-Pujol Ch., Die Entwicklung des Reiserechts der Luftbeförderung einschließlich der EU-Fluggastrechte-VO in den Jahren 2023/24, Monatsschrift für Deutsches Recht 2024, nr 19
Balfour J., Airline Liability for Delays: The Court of Justice of the EU Rewrites EC Regulation 261/2004, Air and Space Law 2010, nr 1
Brecke K.H., Grounded Promises: Rethinking the European Passenger Rights Regulation, Air and Space Law 2025 (numer specjalny)
Bugajski B., Odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot w związku z awarią silnika spowodowaną usterką konstrukcyjną oraz zmianą lotu na późniejszy. Glosa do wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 6.02.2023 r., II Ca 2302/22, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2024, nr 8
Bugajski B., Wybrane aspekty dochodzenia roszczeń majątkowych wynikających z rozporządzeń nr 261/2004 oraz nr 2111/2005 w znowelizowanym Prawie lotniczym [w:] Verba volant, scripta manent. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Bogusławie Gneli, red. A. Kaźmierczyk, K. Michałowska, M. Szaraniec, Warszawa 2023
Dempsey P.S., Johansson S.O., Montreal v. Brussels: The Conflict of Laws on the Issue of Delay in International Air Carriage, Air and Space Law 2010, nr 3
Kęska-Leszyński T., Rozporządzenie 261/2004 ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów. Komentarz, Legalis 2019
Konert A., Glosa do wyroku TS z dnia 17 września 2015 r., C-257/14, LEX 2016
Konert A., Należyta staranność w umowie przewozu lotniczego [w:] Ius civile vigilantibus scriptum est. Księga jubileuszowa Profesora Adama Olejniczaka, red. J. Haberko, J. Grykiel, K. Mularski, Legalis 2022
Konert A. [w:] Prawo lotnicze. Komentarz, red. M. Żylicz, Warszawa 2016
Konert A., Sekuła-Leleno M., Charakter prawny roszczenia o odszkodowanie wynikającego z rozporządzenia (WE) 261/2004, PiP 2017, nr 3
Kunert-Diallo A., Prawa pasażerów w transporcie lotniczym, Warszawa 2024
Luzak J. [w:] Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiające wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91. Komentarz, red. P. Mikłaszewicz, Legalis 2023
Pazos R., The Carrier’s Defence to Liability for Delay under the Montreal Convention and EU Regulation 261/2004, Air and Space Law 2024, nr 4–5
Pazos R., The Extraordinary Circumstances Defence in Regulation (EC) 261/2004, Air and Space Law 2021, nr 6
Rejnowicz-Janowska P., Ukryta wada konstrukcyjna silnika samolotu nie uprawnia do odszkodowania. Omówienie wyroku TS z dnia 13 czerwca 2024 r., C-411/23 (D.), LEX 2024
Stamer E., Aktuelle EuGH-Rechtsprechung zum Flugreiserecht, Deutsches Autorecht 2022, nr 10
Stamer E., Aktuelle EuGH-Rechtsprechung zum Flugreiserecht, Deutsches Autorecht 2023, nr 10
Verschoor D., The Liability for Delay in Air Transport, Air and Space Law 2001, nr 6
Wojciechowska K., Prawo lotnicze. Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego. Komentarz, Legalis 2022