Zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych a jego ponowne wniesienie (uwagi na tle art. 105a u.k.s.c.). Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 maja 2024 r., III CZ 5/24Patryk Kozak
doktorant, Katedra Postępowania Cywilnego, Wydział Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9787-4369
Zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych a jego ponowne wniesienie (uwagi na tle art. 105a u.k.s.c.). Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 6 maja 2024 r., III CZ 5/24
Glosa jest krytyczną oceną rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego dotyczącego stosowania przepisu art. 105a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (u.k.s.c.). Stanowi on, że ponowny wniosek o zwolnienie od tych samych kosztów jest niedopuszczalny i pozostawia się go w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że prawomocnie zwrócony wniosek mógł zostać ponownie wniesiony jako uzupełnienie braków formalnych pierwotnego wniosku na podstawie art. 1301a § 3 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.). Autor wskazuje, że stanowisko to było sprzeczne z wykładnią systemową art. 105a u.k.s.c. Przepis ten – jako regulacja szczególna – wyłączał zastosowanie art. 1301a § 3 k.p.c. Decyzja ta była też niezgodna z wykładnią funkcjonalną nowego uregulowania. Pełnomocnicy bowiem, mimo że przepis ten stanowi, iż ponowny wniosek o zwolnienie od tych samych kosztów był niedopuszczalny, mieli możliwość jego ponownego wniesienia jako uzupełnienie zgodnie z art. 1301a § 3 k.p.c. zwróconego wniosku pierwotnego, co byłoby obejściem art. 105a u.k.s.c.
Słowa kluczowe: koszty sądowe, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, art. 105a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; art. 1301a Kodeksu postępowania cywilnego
Patryk Kozak
doctoral student, Department of Criminal Proceedings, Faculty of Law, Canon Law and Administration, John Paul II Catholic University of Lublin, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9787-4369
Return of a request for an exemption from court fees and its resubmission (comments in the context of Article 105a of the Act on court fees in civil cases). Commentary on the resolution of the Supreme Court – Civil Chamber of 6 May 2024, III CZP 5/24
The commentary is a critical assessment of the decision of the Supreme Court regarding the application of the provision of Article 105a of the Act on court fees in civil cases. This regulation states that the resubmission of a request for exemption from these fees is inadmissible and is left in the case file without any further action. The Supreme Court took the stance that a returned request could be resubmitted as a supplement of formal shortcomings of the original request under Article 1301a § 3 of the Civil Procedures Code. The author points out that this position was in conflict with the systemic interpretation of Article 105a of the Act on court fees in civil cases. This regulation, as a special regulation, ruled out the application of Article 1301a § 3 of the Civil Procedures Code. The decision was also inconsistent with the functional interpretation of the new regulation. This is because, although this provision constitutes a renewed request for the exemption from these costs, it was inadmissible, so the attorneys were able to resubmit a request as a supplement of a returned original request in accordance with Article 1301a § 3 of the Civil Procedures Code, which constituted a circumvention of Article 105a of the Act on court fees in civil cases.
Keywords: court fees, request for an exemption from court fees, return of a request for an exemption from court fees, renewed request for an exemption from court fees, Article 105a of the Act on court fees in civil cases, Article 1301a of the Civil Procedures Code
Bibliografia / References
Antkiewicz A., Procesowe skutki złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych dotkniętego brakiem formalnym – glosa – II CZ 61/12, ,,Iustitia” 2013/4.
Bąk A.A., Praktyczne aspekty orzekania o kosztach sądowych w sprawach cywilnych¸ Toruń 2007.
Bik M., Zwrot wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 102 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (wybrane zagadnienia na tle orzecznictwa), ,,Polski Proces Cywilny” 2016/4.
Gapska E., Koszty postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2013.
Górski K. [w:] System Postępowania Cywilnego. Tom 3B. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji w procesie cywilnym. Czynności i przebieg postępowania, red. K. Flaga-Gieruszyńska, P. Osowy, Warszawa 2024.
Krakowiak M., Skutki zwrotu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych – glosa – III CZP 133/13, ,,Monitor Prawniczy” 2015/21.
Mendrek A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. P. Rylski, Warszawa 2024.
Niedużak A., Glosa do postanowienia z dnia 7 listopada 2006 r. (I CZ 69/06), ,,Przegląd Sądowy” 2009/4.
Stasiak J., Zwolnienie od kosztów sądowych, Warszawa 2010.
dr hab. Anna Wilk, prof. AWSB
Katedra Prawa i Administracji, Akademia WSB, Dąbrowa Górnicza; radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9073-9153
Ocena istotności wady rzeczy sprzedanej. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 kwietnia 2025r., II CSKP 2395/22
Glosowane orzeczenie dotyczy problematyki oceny istotności wady rzeczy sprzedanej i tym samym zasadności odstąpienia od umowy sprzedaży. Sąd Najwyższy stwierdził, że nabywca samochodu może oczekiwać nie tylko ogólnej sprawności technicznej samochodu, lecz także sprawnego, normalnego i niezakłóconego funkcjonowania wszystkich jego zespołów i elementów, pozwalających na właściwą i normalną eksploatację samochodu zgodnie z jego przeznaczeniem i parametrami techniczno-eksploatacyjnymi. Wskazał na konieczność uwzględnienia nie tylko subiektywnej oceny nabywcy, lecz także przesłanek obiektywnych. W omawianej sprawie istotne okazały się także zagadnienia znaczenia opinii biegłego w procesie ustalania istotności wady oraz współpracy stron umowy.
Słowa kluczowe: wada, nabywca, sprzedawca, rękojmia, odstąpienie od umowy
Dr Hab. Anna Wilk, professor of the WSB University
Faculty of Law and Administration, WSB University, Dąbrowa Górnicza; legal counsel, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-9073-9153
Assessment of the significance of a defect in a sold item. Commentary on the ruling of the Civil Chamber of the Supreme Court of 9 April 2025, II CSKP 2395/22
This ruling addresses the issue of assessing the significance of a defect in a sold item and, therefore, the validity of the rescission of a sales contract. The Supreme Court stated that the buyer of a car can expect not only that the car is roadworthy overall, but that all its subassemblies and components operate smoothly, normally and uninterruptedly, enabling the proper and normal operation of the car in accordance with its intended purpose and its technical and operational parameters. It emphasized the need to consider not only the buyer’s subjective assessment but also objective factors. In this case, the expert opinions in the process of establishing the significance of the defect and the cooperation of the parties to the contract proved important.
Keywords: defect, buyer, seller, warranty, rescission of a contract
Bibliografia / References
Gniewek E., Machnikowski P. (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis 2023.
Jezioro J. (red.), Ustawa o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej. Komentarz, Warszawa 2010.
Kaczmarek-Templin B., Stec P., Szostek D. (red.), Ustawa o prawach konsumenta. Kodeks cywilny (wyciąg). Komentarz, Legalis 2024.
Komar W., Odpowiedzialność z tytułu wady fizycznej rzeczy w sprzedaży konsumenckiej – konstrukcja i funkcjonowanie, „Zeszyt Prawniczy UAM” 2022/12.
Zoll F., Rękojmia. Odpowiedzialność sprzedawcy, Warszawa 2018.
dr Arkadiusz Sadza
adiunkt, Katedra Postępowania Cywilnego i Międzynarodowego Prawa Handlowego, Instytut Nauk Prawnych, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie; sędzia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8238-6255
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza jako podstawa powództwa z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Glosa do wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 19 marca 2021 r., XIII Ga 2004/19
W glosowanym wyroku zajęto stanowisko, że przyjęcie przez spadkobiercę dłużnika spadku z dobrodziejstwem inwentarza, nawet jeżeli dochodzi do niego jeszcze przed nadaniem klauzuli wykonalności przeciwko temu spadkobiercy w związku z przejściem jego obowiązku po dłużniku (art. 788 § 1 k.p.c.), stanowi podstawę powództwa opozycyjnego spadkobiercy. Pogląd ten odbiega zatem od stanowiska zajętego przed laty w uchwale SN z 30.09.1985 r., III CZP 49/85, w której dopuszczono wprawdzie możliwość wytoczenia przez spadkobiercę dłużnika powództwa o ograniczenie wykonalności tytułu wykonawczego w oparciu o zdarzenie w postaci przyjęcia po dłużniku spadku z dobrodziejstwem inwentarza, ale tylko w tych wyjątkowych przypadkach, w których przyjęcie spadku w ten sposób miało miejsce już po nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercy (w związku z zatwierdzeniem uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza). Pogląd SO w Łodzi pozwala zatem w istocie na naprawianie w postępowaniu opozycyjnym wadliwości, których dopuścił się sąd, nadając klauzulę wykonalności przeciwko spadkobiercy dłużnika bez równoczesnego zamieszczenia w niej – pomimo istnienia takiego obowiązku – zastrzeżenia z art. 792 k.p.c. W glosie przedstawiono argumenty przeciwko stanowisku zajętemu w komentowanym wyroku. Glosa ma zatem charakter krytyczny.
Słowa kluczowe: powództwo opozycyjne, odpowiedzialność, spadek, inwentarz, egzekucja
Dr Arkadiusz Sadza
assistant professor, Department of Civil Procedures and International Commercial Law, Institute of Legal Studies, Faculty of Law and Administration, Maria Curie-Skłodowska University in Lublin, judge of the District Court for Lublin-Zachód in Lublin, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8238-6255
Acceptance of an inheritance with its consequences as a basis for a claim under Article 840 § 1, item 2 of the Civil Procedures Code. Commentary on the ruling of the Regional Court in Łódź of 19 March 2021, XIII Ga 2004/19
The view was taken in this judgment that the acceptance of an inheritance by the debtor’s heir with all its consequences, even if it takes place before an enforcement clause is issued against that heir in connection with the transfer of the debtor’s obligation (Article 788 § 1 of the Civil Procedures Code), constitutes a basis for the heir’s opposition claim. Therefore this view differs from the position taken years ago in the resolution of the Supreme Court of 30 September 1985, III CZP 49/85, which allowed the debtor’s heir to bring an action to limit the enforceability of a writ of execution based on the acceptance of the debtor’s inheritance with all its consequences, but only in exceptional cases in which the acceptance of the inheritance in this way took place after the enforcement clause was issued against the heir (in connection with the approval of the avoidance of the legal consequences of failing to submit a declaration of acceptance of the inheritance with all its consequences). Therefore, the view of the Regional Court in Łódź essentially allows for opposition proceedings to take place curing the court’s defects when issuing an enforcement clause against the debtor’s heir without simultaneously including in it the reservation from Article 792 of the Civil Procedures Code despite the existence of such an obligation. This commentary presents arguments against the position taken in the judgment under review. Therefore, this is a critical commentary.
Keywords: opposition claim, liability, inheritance, consequences, enforcement
Bibliografia / References
Adamczuk A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Art. 478–1217, red. M. Manowska, Warszawa 2021.
Ciepła H. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. Artykuły 730–1088, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021.
Dalka S. [w:] S. Dalka, J. Rodziewicz, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Gdańsk 1994.
Dyl A., Czy możliwe jest powstrzymanie egzekucji wszczętej na podstawie nakazu zapłaty bezskutecznie doręczonego w trybie art. 139 § 1 k.p.c.?, „Polski Proces Cywilny” 2013/2.
Dzienis P., Wpływ przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza na przebieg egzekucji sądowej, „Białostockie Studia Prawnicze” 2017/4.
Flaga-Gieruszyńska K. [w:] K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2024.
Frey R., Powództwa przeciwegzekucyjne w prawie polskim, Kielce 2011.
Golinowska K. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz. Art. 730–1217, red. J. Jankowski, S. Cieślak, Warszawa 2024.
Gorczyński G. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom VI. Spadki (art. 922–1087), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021.
Jaceczko E. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 506–1217. Tom II, red. O. M. Piaskowska, Warszawa 2024.
Janas S., Bankowe tytuły egzekucyjne (wybrane zagadnienia procesowe), „Polski Proces Cywilny” 2013/3.
Korzan K., Zakres rozpoznania sprawy przez sąd w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika (art. 787 k.p.c.), „Nowe Prawo” 1979/6.
Kościółek A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. P. Rylski, red. cz. III A. Olaś, Legalis 2024.
Kozik S. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, red. Z. Szczurek, Sopot 2017.
Marcewicz O. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz do art. 730–1217, red. A. Jakubecki, Warszawa 2017.
Marciniak A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tom IV. Komentarz. Art. 730–10951, red. A. Marciniak, Warszawa 2020.
Marciniak A., Sądowe postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 2023.
May J., Środki prawne służące wykazaniu ograniczonej odpowiedzialności spadkobierców za długi spadkowe [w:] Ars in vita. Ars in iure. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi Jankowskiemu, red. A. Barańska, S. Cieślak, Warszawa 2018.
Mądrzak H., Przymusowe zaspokojenie wierzyciela z tytułu długu jednego z małżonków, Warszawa 1977.
Muliński M., Jadłowski P. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz. Art. 730–1217, red. J. Jankowski, S. Cieślak, Warszawa 2024.
Niedośpiał M., Zakres orzekania (kognicji) sądu o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza w sentencji postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (na marginesie uchwały SN z 13 października 2010 r., III CZP 64/10) (cz. 2), „Palestra” 2013/1–2.
Olaś A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. nacz. P. Rylski, red. cz. III A. Olaś, Legalis 2024.
Osajda K., Górniak K. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. serii K. Osajda, red. tomu W. Borysiak, Legalis 2024.
Osowy P. [w:] System postępowania cywilnego. Tom 8. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, red. K. Flaga-Gieruszyńska, Warszawa 2021.
Pietrzkowski H. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie egzekucyjne. Artykuły 758–10951, red. T. Ereciński, M. Dziurda, Warszawa 2025.
Pietrzkowski H., Metodyka pracy sędziego w sprawach cywilnych, Warszawa 2012.
Rodziewicz J. [w:] S. Dalka, J. Rodziewicz, Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Gdańsk 1994.
Romańska M., Ograniczenie odpowiedzialności dłużnika. Wybrane zagadnienia procesowe, „Polski Proces Cywilny” 2011/4.
Siedlecki W. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom drugi, red. Z. Resich, W. Siedlecki, Warszawa 1976.
Sieńko M. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Art. 478–1217, red. M. Manowska, Warszawa 2021.
Stangret-Smoczyńska A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2012.
Stecki L., Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 30 września 1985 r., III CZP 49/85, OSPiKA 1987/9.
Uliasz M., Postępowanie w sprawach o zabezpieczenie spadku, spis inwentarza i wykaz inwentarza, Warszawa 2016.
Walasik M., Poddanie się egzekucji aktem notarialnym, Warszawa 2008.
Wengerek E., Przeciwegzekucyjne powództwa dłużnika (powództwa opozycyjne), Warszawa 1998.
Wiśniewski A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Tom II. Komentarz. Art. 730–1217, red. J. Jankowski, S. Cieślak, Warszawa 2024.
Zawadzka J., Ograniczenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązania podmiotów wykreślonych/uznanych za wykreślone z Krajowego Rejestru Sądowego, „Przegląd Prawa Handlowego” 2021/8.
Zawistowski D. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. Artykuły 730–1088, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021.
Żyznowski T. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom IV. Artykuły 730–1088, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021.
dr Sebastian Kowalski
Zespół Badawczy Prawa Karnego Procesowego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Szczeciński, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1993-1211
Korzyść majątkowa a uszczuplona należność publicznoprawna w kodeksie karnym skarbowym. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 12 lutego 2025 r., III KK 549/24
W komentowanym orzeczeniu Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że nie można uznać, iż uszczuplenie należności publicznoprawnej w wyniku przestępstwa skarbowego stanowi korzyść majątkową i uzasadnia nałożenie na oskarżonego o przestępstwo skarbowe środka karnego ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej w sytuacji, gdy jest on również zobowiązany do zapłaty tej należności publicznoprawnej na podstawie decyzji właściwego organu, w szczególności organu podatkowego. Skutkowałoby to w praktyce dwukrotnym obciążeniem oskarżonego obowiązkiem zapłaty tej samej kwoty na rzecz Skarbu Państwa. Autor, zgadzając się ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, argumentuje, że ze względu na fakt, iż polskie prawo karne skarbowe przewiduje nałożenie obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej tylko w ściśle określonych wypadkach, zastąpienie tego orzeczenia środkiem karnym, polegającym na ściągnięciu równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej, jest niedopuszczalne.
Słowa kluczowe: przestępstwo skarbowe, korzyść majątkowa, uszczuplenie należności publicznoprawnej, ściągnięcie równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej
Dr Sebastian Kowalski
Procedural Criminal Law Research Group, Faculty of Law and Administration, University of Szczecin, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1993-1211
Financial gain and the loss of public-law receivables in the Fiscal Penal Code. Commentary on the ruling of the Criminal Chamber of the Supreme Court of 12 February 2025, III KK 549/24
In this ruling, the Supreme Court expressed the view that it is unacceptable to assume that the loss of a public-law liability through a fiscal offence constitutes a financial gain and justifies the imposition of a penalty on the defendant charged with a fiscal offence in the form of the monetary equivalent of the forfeiture of the financial gain if he is also obliged to pay the public-law liability in question on the basis of a decision by the competent authority, in particular the tax authority. In practice, this would result in the defendant being charged twice with the obligation to pay the same amount to the State Treasury. The author agrees with the position of the Supreme Court and argues that, given that Polish fiscal criminal law provides for the imposition of an obligation to pay a public-law liability only in strictly defined cases, the replacement of this ruling with a criminal measure involving the collection of the monetary equivalent of the forfeited financial gain is inadmissible.
Keywords: fiscal offence, financial gain, a loss of public-law liabilities, collection of the monetary equivalent of the forfeited financial gain
Bibliografia / References
Błaszczyk M., Przepadek w polskim prawie karnym skarbowym, Warszawa 2016.
Bogdan G., Specyfika czynnego żalu w prawie karnym skarbowym [w:] Państwo prawa i prawo karne. Księga jubileuszowa Profesora Andrzeja Zolla, tom II, red. P. Kardas, T. Sroka, W. Wróbel, Warszawa 2012.
Bojarski J., Oczkowski T., Zaległość podatkowa a korzyść majątkowa na gruncie Kodeksu karnego skarbowego, „Studia Iuridica Toruniensia” 2020, tom XXVI.
Czwojda A., Przepadek korzyści majątkowej polskim prawie karnym, Wrocław 2018.
Daniluk P., Pojęcie korzyści majątkowej w prawie karnym, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2014/1.
Jezusek A., Należność publicznoprawna uszczuplona przestępstwem skarbowym jako korzyść majątkowa podlegająca przypadkowi, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2017/1.
Górniok O., O pojęciu korzyści majątkowej w kodeksie karnym, „Państwo i Prawo” 1978/4.
Kowalski S., Glosa do wyroku NSA z 1 marca 2022 r., II FSK 1625/19, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2024/1.
Kowalski S., Ustalenie wysokości podatku uszczuplonego lub narażonego na uszczuplenie w postępowaniu karnym skarbowym, Toruń 2025.
Łabuda G. [w:] P. Kardas, T. Razowski, G. Łabuda, Kodeks karny skarbowy. Komentarz, Warszawa 2017.
Oczkowski T., Oszustwo jako przestępstwo majątkowe i gospodarcze, Kraków 2004.
Raglewski J. [w:] Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Cześć I. Komentarz do art. 1–52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
Sienkiewicz Z. [w:] M. Bojarski, J. Giezek, Z. Sienkiewicz, Prawo karne materialne. Część ogólna i szczególna, Warszawa 2006.
Stefańska B., Przepadek korzyści majątkowej [w:] Środki karne po nowelizacji w 2015 roku, red. R.A. Stefański, Warszawa 2016.
Stefański R.A., Przepadek korzyści majątkowej uzyskanej przez sprawcę przestępstwa, „Prokuratura i Prawo” 2001/3.
Marcin Raźny
asystent sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie w II Wydziale Karnym; aplikant aplikacji uzupełniającej sędziowskiej (VI rok), Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6852-4324
Niezawisłość i bezstronność sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po zmianach dokonanych w 2017 r. a realia konkretnej sprawy. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 4 września 2024 r., III KS 32/24
W ciągu ostatnich kilku lat znacząco wzrosła liczba „testów niezawisłości i bezstronności”, którym poddaje się osoby powołane na stanowiska sędziowskie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 8.12.2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Można jednak odnieść wrażenie, że fakt, iż tego rodzaju test przynajmniej raz wypadł dla takiego sędziego negatywnie, automatycznie skutkuje przyjęciem negatywnej oceny także przy rozpatrywaniu środków zaskarżenia od innych wyroków wydanych z jego udziałem. Celem glosy jest nie tylko skrytykowanie tej praktyki, lecz także przedstawienie propozycji bardziej skonkretyzowanych kryteriów oceny, czy sąd, w składzie którego zasiadał taki sędzia, może być postrzegany przez obiektywnego i postronnego obserwatora jako niezawisły i bezstronny, czy też nie.
Słowa kluczowe: art. 439 k.p.k., bezwzględna przyczyna odwoławcza, test niezawisłości i bezstronności
Marcin Raźny
judicial assistant at the Court of Appeal in Kraków in the 2nd Criminal Division, trainee in the supplementary judicial training programme (4th year), Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6852-4324
Independence and impartiality of a judge appointed on the motion of the National Council of the Judiciary formed after the changes made in 2017 and the realities of a concrete case. Commentary on the ruling of the Criminal Chamber of the Supreme Court of 4 September 2024, III KS 32/24
The number of ‘tests of independence and impartiality’ to which people appointed to judicial office on the motion of the National Council of the Judiciary formed in accordance with the procedure specified in the provisions of the Act of 8 December 2017 amending the Act on the National Council of the Judiciary and Certain Other Acts are subjected has increased significantly over the last few years. However, the impression may be that if such a test has been negative at least once for such a judge, it automatically also results in the acceptance of a negative assessment when appeals against other judgments issued with his participation are examined. The objective of this commentary is not only to criticize this practice, but also to present a proposal of more concrete criteria for assessing whether or not a bench which included such a judge can be perceived by an objective and outside observer as being independent and impartial.
Keywords: Article 439 of the Criminal Procedures Code, unconditional reason for appeal, test of independence and impartiality
Bibliografia / References
Hudzik M., Karasińska M., Konwersja postępowania karnego (art. 400 k.p.k.) a skarga na wyrok sądu odwoławczego, „Państwo i Prawo” 2023/5.
Kmiecik R., Osobliwości postmodernizmu a funkcja skargi „kontrkasatoryjnej” w procesie karnym (Rozdział 55a k.p.k.), „Prokuratura i Prawo” 2022/3.
Koman K., Skarga na wyrok sądu odwoławczego w procedurze karnej – sześć lat obowiązywania, „Prokuratura i Prawo” 2023/10.
Kosonoga J. [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1–166, red. R.A. Stefański, S. Zabłocki, Warszawa 2017.
Łukowiak B., Kontrowersje wokół skargi na wyrok sądu odwoławczego w procesie karnym, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2020/1.
Sakowicz A., Zabłocki S., Proces brzeski. Uwagi o wyroku SN z 25.05.2023 r., II KK 453/22, „Państwo i Prawo” 2024/7.
Tęcza-Paciorek A.M., Wróblewski K., Skarga na wyrok sądu odwoławczego, „Palestra” 2017/9.
dr hab. Karolina Stopka, prof. UWr
Zakład Prawa Pracy, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Uniwersytet Wrocławski, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1199-9350
Wykonywanie funkcji radnego a sankcja utraty zasiłku chorobowego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa z powodu wykonywania pracy zarobkowej. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 czerwca 2023 r., II USKP 40/22
Autorka podziela tezę Sądu Najwyższego, że udział radnego w sesjach rady miejskiej nie może być traktowany jako działalność zarobkowa powodująca utratę prawa do zasiłku chorobowego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (ustawa zasiłkowa). Nie w pełni podziela natomiast poprzedzającą ją argumentację, w tym dotyczącą znaczenia dla rozpatrywanej sprawy prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, czerpiącej z interpretacyjnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25.02.2014 r., SK 18/13. Podejmuje także próbę dookreślenia pojęcia pracy społecznej jako pozostającej w opozycji do pojęcia pracy zarobkowej, oraz – odwołując się do przepisów ustawy o samorządzie gminnym – podaje dodatkowe argumenty, dla których podejmowana przez ubezpieczonego aktywność w ramach pełnienia funkcji radnego gminy, za którą otrzymał wynagrodzenie, nie stanowi pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej.
Słowa kluczowe: praca zarobkowa, utrata prawa do zasiłku chorobowego, praca społeczna, radny gminy
Dr Hab. Karolina Stopka, professor of the University of Wrocław
Department of Labour Law, Faculty of Law, Administration and Economics, University of Wrocław, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-1199-9350
Holding the office of a councillor and the sanction of losing sickness benefits under Article 17, para. 1 of the Act on monetary benefits from social insurance in the event of sickness and maternity as a result of performing paid work. Commentary on the ruling of the Labour and Social Insurance Chamber of the Supreme Court of 6 June 2023, II USKP 40/22
The author agrees with the Supreme Court’s view that a councillor’s participation in city council sessions cannot be treated as gainful activity resulting in the loss of the entitlement to sickness benefits under Article 17, para. 1 of the Act on monetary benefits from social insurance in the event of sickness and maternity of 25 June 1999 (the Benefits Act). However, she does not fully agree with the preceding arguments, including the pro-constitutional interpretation of Article 17, para. 1 of the Benefits Act which is of significance to the review of the case at hand and which draws on the interpretative ruling of the Constitutional Tribunal of 25 February 2014, SK 18/13. She also attempts to further define the notion of social work as opposed to the notion of paid work, and – referring to the provisions of the Act on Municipal Government – presents additional arguments as to why the activity undertaken by the insured as part of his or her position as a municipal councillor, for which he or she received a fee, does not constitute paid employment in the meaning of Article 17, para. 1 of the Benefits Act.
Keywords: paid employment, loss of entitlement to sickness benefit, social work, municipal councillor
Bibliografia / References
Babińska-Górecka R., Czasowa niezdolność do pracy w kontekście przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego z powodu wykonywania pracy zarobkowej (art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej), „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2025/2.
Babińska-Górecka R., Właściwości tekstów prawnych regulacji ubezpieczeń społecznych [w:] System prawa ubezpieczeń społecznych. Część ogólna, red. A. Wypych-Żywicka, Warszawa 2020.
Chuchla A.M., Dieta radnego rady gminy i sołtysa. Prawo do diety w przypadku zbiegu obu tytułów, „Administracja” 2012/4.
Czerw J. [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Chmielnicki, LEX 2022.
Kijowski A., Konstytucyjnoprawne aspekty dopuszczalności pracy nieodpłatnej [w:] Konstytucyjne problemy prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, red. H. Szurgacz, Wrocław 2005.
Mączyński M. [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Chmielnicki, LEX 2022.
Ostaszewski W., Prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 lutego 2021 r., I USKP 2/21, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2022/10.
Płażek S. [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. P. Chmielnicki, LEX 2022.
Prusinowski P., Utracenie prawa do zasiłku chorobowego z uwagi na wykonywanie pracy zarobkowej, „Przegląd Sądowy” 2024/2.
Wierzbica A. [w:] Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, red. B. Dolnicki, Warszawa 2021.
dr Paweł Rawczyński
referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Toruniu, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2348-5990
Niezależność orzecznicza referendarza sądowego jako prerogatywa przynależna do zajmowanego stanowiska służbowego. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 listopada 2023 r., I PSKP 14/22
Problematyka glosy obejmuje rozważania dotyczące oceny okresowej referendarza sądowego i elementów, jakie powinna zawierać taka ocena. Jej sporządzenie jest obowiązkiem pracodawcy, a sama ocena podlega kontroli sądu. W wyroku Sądu Najwyższego i w glosie do tego orzeczenia poddano analizie zagadnienie skuteczności możliwości domagania się uchylenia negatywnej oceny okresowej wyłącznie z powołaniem się na art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego jako samoistnej materialnej podstawy powództwa pracownika. W opracowaniu przedstawiono także w niezbędnym zakresie status pracowniczy referendarza sądowego i związaną z nim niezależność orzeczniczą. Ponadto zagadnieniem wywołującym pewne wątpliwości jest kwestia, czy niezależność orzecznicza referendarza sądowego stanowi dobro osobiste. Należało zatem ustalić, czy niezależność orzecznicza ma wymiar czysto osobisty i czy oderwana jest od sfery psychofizycznej związanej z procesami myślowymi osoby fizycznej w zakresie jej decyzyjności osobistej.
Kluczowe słowa: niezależność referendarza sądowego, ochrona dóbr osobistych pracownika, ocena okresowa referendarza sądowego, powództwo z art. 189 k.p.c.,
Dr Paweł Rawczyński
court registrar at the District Court in Toruń, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2348-5990
Judicial independence of a court registrar as a prerogative arising from the position held. Commentary on the judgment of the Labour and Social Insurance Chamber of the Supreme Court of 8 November 2023, I PSKP 14/22
This commentary addresses the considerations regarding the periodic appraisal of a court registrar and the elements that such an appraisal should include. The employer is responsible for preparing it, while the appraisal itself is subject to court review. The ruling of the Supreme Court and the commentary on this judgment analyse the effectiveness of the possibility of seeking the annulment of a negative periodic appraisal solely by invoking Article 189 of the Civil Procedures Code as an independent substantive basis for the employee’s action. It also presents the employment status of a court registrar and his related judicial independence to the necessary extent. Furthermore, an issue that gives rise to certain doubts is whether the judicial independence of a court registrar constitutes a personal right. It was therefore necessary to establish whether judicial independence is purely of a personal dimension and whether it is detached from the psychophysical sphere related to the thought processes of a natural person regarding that person’s personal decision-making.
Keywords: independence of a court registrar, protection of an employee’s personal rights, periodic appraisal of a court registrar, action under Article 189 of the Civil Procedures Code
Bibliografia / References
Ławnicka J., Referendarz sądowy jako organ w postępowaniu przed sądem rejestrowym, „Przegląd Sądowy” 2007/5.
Maziarz-Charuza A., Skarga na orzeczenie referendarza sądowego w postępowaniu wieczystoksięgowym, Kraków 2006.
Zieliński A., Glosa do uchwały SN z dnia 26 kwietnia 1991 r., „Państwo i Prawo” 1992/6.
dr hab. Wojciech Sawczyn, prof. UAM
Zakład Postępowania Administracyjnego i Sądowoadministracyjnego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2228-4000
Dopuszczalności wymierzenia organowi administracji publicznej grzywny w razie zaniechania przekazania skargi sądowi. Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r., III OPS 1/23
Glosowane uchwała rozstrzyga spór dotyczący relacji między obowiązkiem przekazania skargi przez organ administracji a dopuszczalnością nałożenia na ten organ sankcji z art. 55 § 1 Prawa o podstępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). Sąd jednoznacznie opowiedział się za wykładnią gwarancyjną, zgodnie z którą obowiązek z art. 54 § 2 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i jest niezależny od oceny dopuszczalności skargi, ponieważ ta należy wyłącznie do sądu. Grzywna nie stanowi środka represyjnego, lecz instrument wymuszający przestrzeganie standardu proceduralnego zapewniającego realny – a nie jedynie formalny – dostęp jednostki do sądu, wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 konwencji o ochronie praw człowieka i obywatela. Rozstrzygnięcie akcentuje, że administracja nie może prowadzić wstępnej selekcji skarg, a opóźnianie lub blokowanie ich przekazywania godziłoby w zasadę efektywnej kontroli sądowej. Uchwała stabilizuje praktykę orzeczniczą, wzmacnia kulturę praworządności działania organów i przeciwdziała zarówno arbitralności, jak i przewlekłości postępowań, potwierdzając, że sankcja finansowa stanowi integralny element mechanizmu ochrony procesowej jednostki.
Słowa kluczowe: prawo do sądu, realność/efektywność ochrony sądowej, iluzoryczność ochrony praw, kontrola sądowoadministracyjna, obowiązek przekazania skargi (art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), grzywna dla organu administracji (art. 55 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)
Dr Hab. Wojciech Sawczyn, professor of the Adam Mickiewicz University
Department of Administrative and Administrative Court Proceedings, Faculty of Law and Administration, Adam Mickiewicz University in Poznań, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2228-4000
The admissibility of imposing a fine on a body of public administration in the event of the failure to forward a complaint to the court. Commentary on the resolution of the Supreme Administrative Court of 16 April 2024, III OSK 1/23
This ruling addresses the dispute regarding the relationship between the obligation of the administrative authority to forward a complaint and the admissibility of this authority to impose a sanction under Article 55 § 1 of the Law on proceedings before administrative courts. The Court unequivocally supported the guarantee interpretation according to which the obligation from Article 54 § 2 of the Law on proceedings before administrative courts is unquestionable and is independent of the assessment of whether a complaint is admissible because this lies exclusively within the court’s domain. A fine is not a repressive measure, but an instrument enforcing compliance with a procedural standard ensuring real – and not just formal – access to a court for an individual, as arises from Article 45, para. 1 of the Polish Constitution and Article 6 of the Convention for the Protection of Human Rights. The ruling emphasizes that the administrative authority cannot pre-select complaints, while delaying or blocking their submission would undermine the principle of effective judicial review. The resolution stabilizes judicial practice, strengthens the culture of the rule of law in the acts of public authorities and counteracts both arbitrariness and the excessive length of proceedings, confirming that financial sanctions are an integral component of the mechanism of the procedural protection of the individual.
Keywords: right to a trial before a court, reality/effectiveness of judicial protection, illusory protection of rights, administrative court review, obligation to forward a complaint (Article 54 § 2 of Law on proceedings before administrative courts), fine for an administrative authority (Article 55 § 1 of the Law on proceedings before administrative courts)
Bibliografia / References
Bernatt M., Sprawiedliwość proceduralna w postępowaniu przed organem ochrony konkurencji, Warszawa 2011.
Chybalski P., Konstytucyjna zasada ochrony zaufania obywateli do państwa, „Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu” 2023/4.
Kabat A. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red.: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2023.
Sawczyn W., Środki dyscyplinowania administracji publicznej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010.
Daria Gabriela Kołakowska
Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0002-5497-7469
udział w autorstwie tekstu – 50%
Marta Oleszczuk
doktorantka, Instytut Nauk Prawnych, Polska Akademia Nauk
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7794-9503
udział w autorstwie tekstu – 50%
Dopuszczalność sprzedaży napojów alkoholowych przy użyciu środków sprzedaży elektronicznej. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2022 r., II GSK 2034/18
Glosowane orzeczenie zawiera kontrowersyjne ustalenia, że z art. 18 ust. 10 pkt 2 w związku z art. 18 ust. 7 pkt 6 w zw. z art. 96 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie jest możliwe wywiedzenie zakazu prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych przez przedsiębiorcę (z określonego w zezwoleniu punktu sprzedaży) przy użyciu środków komunikacji elektronicznej. Zdaniem Sądu przepisy te dotyczą warunków prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na sprzedaży napojów alkoholowych i regulują w szczególności wymogi dotyczące punktów sprzedaży, lecz nie formułują wymogów co do formy zawarcia umowy sprzedaży.
Słowa kluczowe: ustawa o wychowaniu w trzeźwości, sprzedaż alkoholu przez Internet, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych
Daria Gabriela Kołakowska
National Centre for the Prevention of Addictions, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0002-5497-7469
Contribution to the preparation of the article – 50%
Marta Oleszczuk
doctoral student, Institute of Law Studies, Polish Academy of Sciences
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-7794-9503
Contribution to the preparation of the article – 50%
Admissibility of selling alcoholic beverages online. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 8 September 2022, II GSK 2034/18
This ruling contains the controversial finding that, according to Article 18, para. 10, item 2, in conjunction with Article 18, para. 7, item 6, in conjunction with Article 96 of the Act on Upbringing in Sobriety and Counteracting Alcoholism, it is not possible to infer that entrepreneurs are prohibited from selling alcoholic beverages (from the point of sale specified in the licence) using electronic means of communication. According to the Court, these provisions apply to the conditions for conducting the business of selling alcoholic beverages and regulate, in particular, the requirements of points of sale, but do not formulate the requirements regarding the form in which a sales contract is concluded.
Keywords: the Act on Upbringing in Sobriety and Counteracting Alcoholism, online alcohol sales, alcohol licence
Bibliografia / References
Bielecki L., Glosa do wyroku NSA z dnia 14 kwietnia 2011 r., II GSK 431/10, LEX/el. 2011.
Brol A., Możliwość sprzedaży napojów alkoholowych z wykorzystaniem Internetu. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2022 r., II GSK 2034/18, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2023/12.
Klat-Górska E., Ostapski A., Zakres ustawowych ograniczeń prowadzenia sprzedaży napojów alkoholowych – glosa krytyczna do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8.09.2022 r., II GSK 2034/18, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2023/5.
Kubik A., Sprzedaż alkoholu przez Internet, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2015/3.
Mayer O., Deutsches Verwaltungsrecht, t. I, Berlin 1924.
Niżnik-Dobosz I. [w:] M. Koszowski, I. Niżnik-Dobosz, Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Komentarz, LEX 2022.
Szewczyk M., Nadzór w materialnym prawie administracyjnym, Poznań 1996.
Dawid Trela
doktorant, Akademia Sztuki Wojennej w Warszawie; radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9781-6425
Zaskarżalność wystąpienia pokontrolnego Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2024 r., II GSK 1204/24
Glosa dotyczy postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym rozstrzygnięto, że wystąpienie pokontrolne Generalnego Inspektora Informacji Finansowej – zawierające zalecenia w przedmiocie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) – nie ma charakteru aktu władczego podlegającego kontroli sądowoadministracyjnej na gruncie art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrok wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą dokument kończący czynności kontrolne, pozbawiony cech natychmiastowej wykonalności i egzekucyjności, nie może być traktowany jako rozstrzygnięcie administracyjne. Zawarcie w wystąpieniu określonych zaleceń – nawet jeżeli brak ich wykonania może prowadzić do ewentualnego postępowania sankcyjnego – nie przekształca go w akt władczy. Autor glosy aprobuje takie stanowisko, wskazując, że prawo do sądu (art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) w pełni realizuje się dopiero w chwili wydania decyzji o nałożeniu kary, co czyni procedurę kontrolną spójną z założeniami ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz ustawy o kontroli w administracji rządowej.
Słowa kluczowe: wystąpienie pokontrolne, zalecenia pokontrolne, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, prawo do sądu, kontrola administracji rządowej, niewładczy charakter
Dawid Trela
doctoral candidate, War Studies University in Warsaw, legal counsel, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0001-9781-6425
Appealability of an audit report issued by the General Inspector of Financial Information. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 11 December 2024, II GSK 1204/24
This commentary refers to the ruling of the Supreme Administrative Court, which held that the audit report issued by the General Inspector of Financial Information containing recommendations on combating money laundering and financing terrorism (AML/CFT) does not constitute an authoritative act that is subject to administrative court review under Article 3 § 2, item 4 of the Polish Law on Proceedings before Administrative Courts. The judgment is in line with the established line of judgments, according to which a document concluding audit activities, which lacks the features of immediate enforceability and execution, cannot be treated as an administrative decision. The inclusion of specific recommendations in the audit report – even if non-compliance with them could lead to potential sanction proceedings – does not transform it into an authoritative act. The author of this commentary agrees with this position, pointing out that the right to a trial in a court (Article 45 of the Polish Constitution) is only fully implemented at the time that a decision imposing a penalty is issued, which makes the audit procedure consistent with the objectives of the regulations of the Act on AML/CFT and the Act on Audits in Government Administration.
Keywords: audit report, audit recommendations, General Inspector of Financial Information, the right to a trial by a court, government administration audit, non-authoritative nature
Bibliografia / References
Bolek T., Dobruk M., Ustawa o kontroli w administracji rządowej. Komentarz z wzorami dokumentów, Warszawa 2018.
Dyl M., Królikowski M., Ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Ustawa sankcyjna. Komentarz, Warszawa 2024.
Grynfelder J., Wystąpienie pokontrolne [w:] Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz, red. M. Nowakowski, Warszawa 2023.
Kapica W. (red.), Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz, Warszawa 2020.
Kohtamäki N., Wystąpienie pokontrolne [w:] Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, red. P. Zapadka, Warszawa 2023.
Lewandowska K., Lewandowski T., Ustawa o kontroli w administracji rządowej. Komentarz, Warszawa 2013.
Nowikowska M., Dopuszczalność zaskarżania wyników kontroli w administracji rządowej – analiza orzecznictwa, „Kontrola Państwowa” 2021/3.
Piotrowska Z., Wystąpienie pokontrolne [w:] Przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Komentarz, red. W. Kapica, Warszawa 2020.
Woś T. [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016.
Ziemski K., Postępowanie sądowoadministracyjne – zalecenie pokontrolne wskazujące na wynikający z przepisów ustawy obowiązek usunięcia stwierdzonych uchybień w oznaczonym przez organ kontroli terminie – skarga do sądu administracyjnego. Glosa do postanowienia NSA z dnia 4 listopada 2014 r., II GSK 2522/14, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2016/3.
dr hab. Wojciech Maciejko, prof. UAFM
kierownik Katedry Prawa Administracyjnego, Wydział Prawa, Uniwersytet Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8746-3563
Podstawa zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego i problem skutecznego pouczenia strony o warunkach zwrotu. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 grudnia 2024 r., I OSK 3065/23
Przedmiotem glosy jest problem prawny dopuszczalności nakazu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego w postaci zasiłku pielęgnacyjnego, gdy powstaje wątpliwość prawna co do skuteczności dopełnienia przez właściwy organ administracji obowiązku pouczenia świadczeniobiorcy o ryzyku zwrotu pobieranego niesłusznie świadczenia. W ocenianej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że pouczenie nie musi być szczegółowe, lecz wystarczy, iż zainteresowany wiedział z decyzji o przyznaniu świadczenia, że uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności kończy okres pobierania świadczenia. Natomiast przepisy prawa nie przewidują, aby do pouczenia miały w ogóle zastosowanie regulacje o doręczaniu decyzji. Ponadto uzyskanie kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności jest prawem, z którego właściwie pouczona przez organ strona może zrezygnować, domagając się uchylenia orzeczenia. Orzekający Sąd drugiej instancji zupełnie te okoliczności pominął.
Słowa kluczowe: zasiłek pielęgnacyjny, utrata zasiłku pielęgnacyjnego, zwrot nienależnie pobranego świadczenia, regulacje ustawy COVID-19
Dr Hab. Wojciech Maciejko, professor of UAFM
Head of the Administrative Law Department, Faculty of Law, Andrzej Frycz Modrzewski University in Kraków, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8746-3563
Basis for the refund of unduly collected care allowance and the problem of effectively instructing the party about the terms of the refund. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 5 December 2024, I OSK 3065/23
This article addresses the legal problem of the admissibility of an order to refund an unduly received family benefit in the form of a care allowance, when a legal doubt arises as to the effectiveness of the competent administrative body’s obligation to advise the beneficiary of the risk of refunding a benefit that is unduly received. In the case under review, the Supreme Administrative Court accepted that the instruction does not have to be detailed; it is sufficient that the interested party knew from the decision on the award of the benefit that the receipt of a new disability certificate ends the period of receipt of the benefit. However, the provisions of law do not stipulate that the regulations on serving decisions apply to instructions at all. Furthermore, the receipt of a further disability certificate is a right that a party that is properly advised by the body may waive, requesting the annulment of the decision. The second instance adjudicating court completely ignored these circumstances.
Keywords: care allowance, loss of the care allowance, refund of an unduly received benefit, regulations of the Act on COVID-19
Michał Szudrowicz
doktorant, Zakład Postępowania Administracyjnego i Sądowoadministracyjnego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2888-4795
Granice kontroli sądowej przyjęcia oraz rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2025 r., II OSK 927/25
W glosowanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjnych uznał, że czynności organu Straży Granicznej polegające na przyjęciu i rejestracji wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie stanowią „innej czynności z zakresu administracji publicznej” w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym nie podlegają kontroli sądowoadministracyjnej. Autor krytycznie odnosi się do tego stanowiska, wskazując, że przyjęcie wniosku wywołuje istotne skutki prawne dla cudzoziemca – zarówno procesowe, jak i materialnoprawne – w tym dostęp do świadczeń socjalnych, ochrona przed wydaleniem oraz uzyskanie tymczasowego zaświadczenia tożsamości. Uznanie terminu z art. 28 ust. 5 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej za instrukcyjny pozbawia cudzoziemców realnej ochrony prawnej w przypadku opóźnień organu. Brak możliwości zaskarżenia bezczynności Straży Granicznej prowadzi do arbitralności działań administracji i narusza gwarancje wynikające z art. 18 i 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Autor postuluje także, że przyjęcie i rejestrację wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej należy kwalifikować jako inną czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czego konsekwencją jest podleganie kognicji sądów administracyjnych.
Słowa kluczowe: udzielenie ochrony międzynarodowej, przyjęcie wniosku cudzoziemca, inna czynność z zakresu administracji publicznej, bezczynność organu, dopuszczalność drogi sądowej.
Michał Szudrowicz
doctoral student, Department of Administrative and Administrative Court Proceedings, Faculty of Law and Administration, Adam Mickiewicz University in Poznań, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-2888-4795
Limits of judicial review of the acceptance and registration of an application for international protection. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 6 June 2025, II OSK 927/25
In this decision, the Supreme Administrative Court held that the activities of the Border Guard authority involving the acceptance and registration of an application for international protection do not constitute ‘another act of public administration’ in the meaning of Article 3 § 2 item 4 of the Law on Proceedings before Administrative Courts and are therefore not subject to administrative court review. The author criticizes this position, pointing out that the acceptance of an application has significant legal consequences for a foreigner – both procedural and substantive law consequences – including access to social benefits, protection from deportation and receipt of a temporary identity certificate. Recognizing the deadline in Article 28, para. 5 of the Act on the award of protection to foreigners on the territory of the Republic of Poland as being indicative deprives foreigners of real legal protection in the case of delays on the part of the authority. The inability to challenge the Border Guard’s inaction leads to arbitrariness of administrative actions and breaches the guarantees arising from Articles 18 and 47 of the Charter of Fundamental Rights of the European Union. The author also proposes that the acceptance and registration of an application for international protection should be classified as a different act of public administration in the meaning of Article 3 § 2 item 4 of the Law on Proceedings before Administrative Courts, the consequence of which is being subject to the jurisdiction of the administrative courts.
Keywords: award of international protection, acceptance of a foreigner’s application, a different act of public administration, an authority’s inaction, admissibility of legal action
Bibliografia / References
Adamiak B., Model sądownictwa administracyjnego a funkcje sądownictwa administracyjnego [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego, red. J. Stelmasiak, J. Niczyporuk, S. Fundowicz, Lublin 2003.
Adamiak B., Prawo do procesu na drodze administracyjnej jako gwarancja zasady demokratycznego państwa prawnego [w:] Instytucje procesu administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Księga jubileuszowa dedykowana prof. nadzw. dr hab. Ludwikowi Żukowskiemu, red. J. Posłuszny, Z. Czarnik, R. Sawuła, Przemyśl 2009.
Bogusz M., Pojęcie aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA, „Samorząd Terytorialny” 2000/1–2.
Chlebny J. [w:] Prawo o cudzoziemcach. Komentarz, red. J. Chlebny, Warszawa 2020.
Chlebny J. [w:] System Prawa Administracyjnego Procesowego, red. nacz. G. Łaszczyca, A. Matan, Postępowania autonomiczne i szczególne. Postępowania niejurysdykcyjne, red. nauk. A. Matan, t. IV, Warszawa 2021.
Łaszczyca G., Piątek W., Istota sądownictwa administracyjnego [w:] System Prawa Sądownictwa Administracyjnego. Zagadnienia ogólne. Tom I, red. G. Łaszczyca, W. Piątek, Warszawa 2023.
Piątek W., Sawczyn W., Właściwość sądu administracyjnego ustalana na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2023, numer specjalny poświęcony granicom właściwości sądów administracyjnych.
Siedlecki W., Postępowanie cywilne. Zarys wykładu, Warszawa 1977.