Wynagrodzenie ryczałtowe (art. 632 k.c.) ustalone w umowie o roboty budowlane zawartej w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 7 czerwca 2024 r., II CSKP 1176/22Marcin Walasiak
radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7615-4474
Wynagrodzenie ryczałtowe (art. 632 k.c.) ustalone w umowie o roboty budowlane zawartej w trybie przepisów o zamówieniach publicznych. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 7 czerwca 2024 r., II CSKP 1176/22
Autor nie zgadza się z kategorycznie wyrażoną przez Sąd Najwyższy tezą, zgodnie z którą wynagrodzenie ryczałtowe ustalone w umowie o roboty budowlane zawartej w trybie przepisów o zamówieniach publicznych nie jest rozwiązaniem gwarantującym zamawiającemu ograniczenie kosztów planowanej inwestycji do kwoty ustalonego wynagrodzenia. Wykładnia językowa i funkcjonalna art. 632 § 1 Kodeksu cywilnego prowadzi bowiem do odmiennych wniosków. Glosa podkreśla znaczenie zobowiązania wykonawcy do oddania określonego w umowie obiektu, czyli osiągniecia określonego rezultatu, do czego może okazać się niezbędne wykonanie określonych robót, które nie były wprost przewidziane w umowie łączącej strony (roboty dodatkowe). Możliwość otrzymania wynagrodzenia za wykonanie tych koniecznych prac powinna być uzależniona od wykazania przez wykonawcę, że to zamawiający nie sprostał ciążącemu na nim obowiązku przygotowania dokumentacji projektowej w sposób rzetelny i pozbawiony błędów. W praktyce więc kwestia rozstrzygnięcia danego sporu sądowego będzie uzależniona od ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, co skutkuje negatywną oceną glosowanego wyroku w zakresie, w jakim zawiera on kategoryczną tezę dotyczącą wynagrodzenia ryczałtowego.
Słowa kluczowe: wynagrodzenie ryczałtowe, roboty dodatkowe w umowie o roboty budowlane, wynagrodzenie za roboty dodatkowe, podwyższenia wynagrodzenia wykonawcy
Marcin Walasiak
legal counsel, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7615-4474
A lump sum fee (Article 632 of the Polish Civil Code) specified in a works contract concluded in accordance with the provisions on public procurement. Commentary on the ruling of the Civil Chamber of the Supreme Court of 7 June 2024, II CSKP 1176/22
The author disagrees with the argument categorically expressed by the Supreme Court, according to which the amount specified in the works contract concluded in accordance with the provisions on public procurement is not a solution guaranteeing the contracting authority the ability to limit the costs of the planned investment project to the amount of the agreed fee. This is because the linguistic and functional interpretation of Article 632 §1 of the Polish Civil Code leads to different conclusions. The commentary emphasizes the significance of the contractor’s obligation to hand over the structure specified in the contract, namely to achieve a specific result, for which it may prove necessary to perform certain works that were not expressly provided for in the contract between the parties (additional works). The possibility of receiving a fee for the performance of these necessary works should depend on the contractor’s demonstration that it was the contracting authority that failed to meet its obligation to prepare the design documentation in a reliable and error-free manner. Therefore, in practice, the matter of resolving a given legal dispute will depend on the factual findings made in the case, which results in a negative assessment of this judgment to the extent to which it contains a categorical argument regarding the lump sum fee.
Keywords: lump sum fee, additional works in a works contract, fee for additional works, increases in the contractor’s fee
Bibliografia / References:
Abramowicz J., Wynagrodzenie za roboty dodatkowe w umowie o roboty budowlane, „Monitor Prawniczy” 2019/16.
Brzozowski A. [w:] Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz do art. 450–1088. Przepisy wprowadzające, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2021.
Drapała P. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczegółowa, red. J. Gudowski, Warszawa 2017.
Gutowski M. [w:] Kodeks cywilny. Tom III. Komentarz do art. 627–1088, red. M. Gutowski, Warszawa 2022.
Lackoroński B. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Zobowiązania. Część szczegółowa. Ustawa o terminach zapłaty. Tom III B, red. K. Osajda, Warszawa 2017.
Rębisz R., Mieszane modele wynagrodzenia w umowie o dzieło i w umowie o roboty budowlane – glosa do wyroku Sądu Najwyższego z 15.12.2021 r., III CSKP 127/21, „Glosa” 2024/1.
Sokołowski T. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część szczególna, red. A. Kidyba, Warszawa 2014.
Szanciło T. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. M. Załucki, Warszawa 2024.
Szostak R., Czy jest dopuszczalna waloryzacja wynagrodzenia ryczałtowego ustalonego w umowie o zamówienie publiczne? Glosa do wyroku SN z dnia 22 października 2014 r., II CSK 773/13, „Finanse Komunalne” 2015/10.
Szostak R., Glosa do wyroku SN z 21.02.2013 r., IV CSK 354/12, „Prawo Zamówień Publicznych” 2014/3.
Szostak R., Glosa do wyroku SN z dnia 20 listopada 2008 r., III CSK 184/08, „Samorząd Terytorialny” 2009/3.
Wojdalski Ł., Roboty dodatkowe a wynagrodzenie ryczałtowe w umowach o roboty budowlane [w:] Umowa o roboty budowlane w praktyce sądowej i arbitrażowej, red. M. Dziurda, B. Wołodkiewicz, Warszawa 2024.
Wyrzykowski W. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczególna (art. 535–7649), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018.
Zielińska E. [w:] Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Zobowiązania. Część szczególna (art. 535–7649), red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2018.
Zielińska E., Kształtowanie wynagrodzenia wykonawcy budowlanego w zamówieniach publicznych, „Prawo Zamówień Publicznych” 2017/1.
dr hab. Andrzej Szlęzak, prof. Uniwersytetu SWPS w Warszawie
Kierownik Katedry Prawa Prywatnego, Uniwersytet SWPS w Warszawie; Of Counsel w kancelarii „Sołtysiński, Kawecki & Szlęzak” w Warszawie, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4281-2966
Interpretacja umowy o roboty budowlane zawartej z wykorzystaniem wzoru FIDIC. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 23 października 2024 r., II CSKP 679/24
Autor odnosi się krytycznie do wyroku Sądu Najwyższego w przedmiocie wykładni umowy o roboty budowlane zawartej na podstawie zmodyfikowanego wzoru FIDIC (1999). W szczególności krytykuje tezę, że wyłączenie przez zamawiającego (w projekcie umowy przedstawionym wykonawcy) niektórych klauzul FIDIC powinno być rozumiane jako objęte uzgodnieniem stron również wtedy, gdy nie było ono przedmiotem ich negocjacji.
Ponadto autor krytycznie odnosi się do poglądu Sądu Najwyższego, że wyłączenie klauzul FIDIC – przewidujących obowiązek włączenia do ceny kontraktowej kosztów wynikłych dla wykonawcy z niewykonania przez zamawiającego jego obowiązków umownych (takich jak udostępnienie placu budowy i dostarczenie niewadliwej dokumentacji) – należy traktować jako ograniczenie odpowiedzialności ex contractu zamawiającego w rozumieniu art. 473 Kodeksu cywilnego, gdy w wyłączonych klauzulach mowa jedynie o kosztach, mających stanowić składnik wynagrodzenia wykonawcy, a nie odszkodowania ex contractu.
Autor analizuje też znaczenie słów o „szkodzie wyrządzonej umyślnie” obecnych w tym ostatnim przepisie; opowiada się za interpretacją wskazującą, że chodzi o szkodę, jaką dłużnik wyrządził wierzycielowi z zamiarem bezpośrednim (dolus directus).
Słowa kluczowe: prawo cywilne, zobowiązania, zasady interpretacji umów, ograniczenie odpowiedzialności ex contractu, szkoda wyrządzona umyślnie
Dr Hab. Andrzej Szlęzak, professor of the SWPS University of Social Sciences and Humanities
head of the Private Law Department, SWPS University of Social Sciences and Humanities in Warsaw, Poland; Of Counsel at the Sołtysiński, Kawecki & Szlęzak law firm in Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4281-2966
Interpretation of a works contract based on the FIDIC form. Commentary on the ruling of the Civil Chamber of the Supreme Court of 23 October 2024, II CSKP 679/24
The author critically assesses the Supreme Court’s judgment on the interpretation of a works contract based on the modified FIDIC (1999) form. In particular, he criticises the argument that the employer’s exclusion (from the draft contract presented to the contractor) of certain FIDIC clauses should be construed as having been agreed by the parties, even if it was never a matter that was negotiated.
Furthermore, the author critically assesses the Supreme Court’s view that exclusion of the FIDIC clauses – those requiring the inclusion of the costs arising for the contractor as a consequence of the employer’s failure to perform its contractual duties in the contract price (such as granting access to the building site and providing correct documentation) – should be treated as the limitation of the employer’s ex contractu liability in the meaning of Article 473 of the Polish Civil Code, when the excluded clauses only refer to costs that are to be treated as part of the contractor’s fee, and not as ex contractu damages.
The author also analyses the meaning of the words ‘damage inflicted intentionally’ which appear in that provision of the Polish Civil Code; he favours the interpretation that they refer to the damage caused to the creditor with direct intent (dolus directus).
Keywords: civil law, obligations, principles of interpreting contracts, limitation of ex contractu liability, damage caused intentionally
Bibliografia / References
Machnikowski P. [w:] Zobowiązania, t. 2, Część ogólna. Komentarz, red. P. Machnikowski, Warszawa 2024.
Szlęzak A., Szkoda „wyrządzona” umyślnie a szkoda „wynikła” z umyślnego naruszenia zobowiązania – uwagi porządkujące, „Przegląd Prawa Handlowego” 2023/7.
Zoll F., Bujalski M. [w:] System Prawa Prywatnego, red. nacz. Z. Radwański, t. 6, Prawo cywilne – część ogólna, red. A. Olejniczak, Warszawa 2023.
dr Joanna Szachta
prawnik w kancelarii komorniczej i radcowskiej, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8042-8212
Analiza dopuszczalności pobierania opłaty końcowej od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 15 stycznia 2025 r., III CZP 30/24
Sąd Najwyższy w glosowanej uchwale odniósł się do istotnego zagadnienia, czy komornik pobiera od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) opłatę stałą określoną w art. 29 ustawy o kosztach komorniczych. Sąd Najwyższy uznał, że – co do zasady – opłaty tej nie pobiera się, a ewentualne jej pobranie należeć będzie do wyjątku. Z poglądem tym nie sposób się zgodzić, a przemawia za tym wiele argumentów. W glosie omówiono działalność prowadzoną przez ZUS, zagadnienie zwolnienia ZUS od kosztów sądowych, kosztów komorniczych oraz ewentualny obowiązek poniesienia opłaty egzekucyjnej, a także pozycję ZUS w świetle zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 29 ust. 5 pkt 3 ustawy o kosztach komorniczych.
Słowa kluczowe: opłata końcowa, opłata stała, oplata egzekucyjna, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)
Dr Joanna Szachta
lawyer at a bailiff’s office and law firm, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-8042-8212
Analysis of the admissibility of charging a final fee to the Social Insurance Institution. Commentary on the resolution of the Civil Chamber of the Supreme Court of 15 January 2025, III CZP 30/24
In this resolution, the Supreme Court addressed a significant issue as to whether a bailiff is entitled to charge a fixed fee, as specified in Article 29 of the Act on Enforcement Costs, to the Social Insurance Institution (ZUS). The Supreme Court held that, as a rule, such a fee is not to be charged, whereas it may be only charged in exceptional cases. However, this opinion cannot be accepted, and this is supported by numerous arguments. The commentary discusses the nature of ZUS’s activities, the matter of the exemption of ZUS from court fees and enforcement costs, the possible obligation to pay an enforcement fee, and ZUS’s status in the light of the exemption referred to in Article 29, para. 5, item 3 of the Act on Enforcement Costs.
Keywords: final fee, fixed fee, enforcement fee, Social Insurance Institution (ZUS)
Bibliografia / References
Antkiewicz A. [w:] A. Antkiewicz, Z. Merchel, Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, Sopot 2019.
Klonowski M. [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, red. R. Reiwer, Legalis 2021.
Kościółek A., Studzińska J., Koszty komornicze. Aspekty praktyczne, Sopot 2023.
Kunicki I., Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, Legalis 2018.
Marciniak A., Opłaty egzekucyjne. Dwie uwagi de lege ferenda [w:] Status prawny komornika sądowego. Wyzwania współczesności, red. M. Jabłoński, A. Marciniak, Sopot 2016.
Merchel Z. [w:] A. Antkiewicz, Z. Merchel, Ustawa o kosztach komorniczych. Komentarz, Sopot 2019.
Pietrzyk M., Problem pobierania opłaty z art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 28 lutego 2018 roku o kosztach komorniczych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” 2022/6.
Szachta J., Rozważania na temat zasadności pobrania od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela opłaty stałej z art. 29 ust. 4 KosztKomU, „Przegląd Prawa Egzekucyjnego” 2022/3.
Świeczkowska-Wójcikowska M., Świeczkowski J., Wstęp [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Kodeks etyki zawodowej komornika sądowego. Komentarz, red. nauk. M. Świeczkowska-Wójcikowska, J. Świeczkowski, Warszawa 2024.
Uliasz M. [w:] Ustawa o komornikach sądowych. Ustawa o kosztach komorniczych. Kodeks Etyki Zawodowej Komornika Sądowego. Komentarz, red. M. Świeczkowska-Wójcikowska, J. Świeczkowski, Warszawa 2024.
Wydzierzecki J., W jakim zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zwolniony od opłat egzekucyjnych?, „Iustitia” 2022/2.
Słownik Języka Polskiego, tom drugi L-P, red. nauk. M. Szymczak, Warszawa 1979.
Słownik Języka Polskiego, tom trzeci R-Ż, red. nauk. M. Szymczak, Warszawa 1981.
dr Jan Kluza
sędzia Sądu Rejonowego w Kielcach, zastępca Przewodniczącego II Wydziału Karnego, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0929-6093
Res iudicata w odniesieniu do przestępstwa niealimentacji. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 24 kwietnia 2025 r., II KK 52/25
Przedmiotem glosy jest wyrok Sądu Najwyższego dotyczący tego, czy w przypadku przestępstwa niealimentacji, w którym przypisany skazanemu okres częściowo pokrywa się z uprzednim okresem niealimentacji przypisanym temu samemu sprawcy w stosunku do tego samego pokrzywdzonego, zachodzi stan powagi rzeczy osądzonej. Sąd Najwyższy prezentuje w tym zakresie konsekwentną linię, że sytuacja taka nie powoduje stanu res iudicata, stanowi jednak rażące naruszenie prawa mające wpływ na treść wyroku.
Słowa kluczowe: niealimentacja, przestępstwo trwałe, stan powagi rzeczy osądzonej, res iudicata
Dr Jan Kluza
judge of the District Court in Kielce, deputy chair of the 2nd Criminal Division, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-0929-6093
Res iudicata with regard to the offence of non-payment of maintenance. Commentary on the ruling of the Criminal Chamber of the Supreme Court of 24 April 2025, II KK 52/25
This commentary examines the Supreme Court’s ruling on whether res judicata is applicable in the case of the offence of non-payment of maintenance in which the period assigned to the convicted person partially overlaps with a previous period of non-payment of maintenance assigned to the same perpetrator with respect to the same injured party. The Supreme Court consistently holds that such a situation does not constitute a case of res judicata, but it does constitute a gross breach of the law, which affects the wording of the judgment.
Keywords: non-payment of maintenance, permanent offence, res iudicata
Bibliografia / References
Cieślak M., Polska procedura karna. Podstawowe założenia teoretyczne, Warszawa 1971.
Hofmański P., Waltoś S., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2020.
Hypś S. [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom I. Komentarz do artykułów 117–221, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2017.
Lachowski J. [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023.
Kurowski M. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz. Tom I. Art. 1–424, red. D. Świecki, Warszawa 2024.
Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2010.
Skorupka J. [w:] Proces karny, red. J. Skorupka, Warszawa 2020.
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2013.
Zagrodnik J. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. J. Zagrodnik, Warszawa 2024.
Zawłocki R. [w:] Nauka o przestępstwie. Zasady odpowiedzialności. Tom 3, red. R. Dębski, Warszawa 2017.
Dominika Piotrowska
doktorantka, Szkoła Doktorska, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Polska
ORCID: https://orcid.org/0009-0008-3485-0616
Stosowanie umorzenia absorpcyjnego przez Sąd Najwyższy. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Karna z dnia 26 czerwca 2025 r., I KK 503/24
Celem glosy jest ocena wyrażonego przez Sąd Najwyższy poglądu w przedmiocie możliwości umorzenia absorpcyjnego prawomocnie zakończonego postępowania, obarczonego brakiem formalnym, w postaci nieodebrania wniosku o ściganie od uprawnionego. Sąd Najwyższy przyjął, że na podstawie ustalonego stanu faktycznego zasadne jest sięgnięcie po instytucję wskazaną w art. 11 § 1 Kodeksu postępowania karnego i umorzenie postępowania wobec stwierdzenia, że orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby w tym przypadku niecelowe ze względu na wysokość kary prawomocnie już orzeczonej za inne przestępstwo objęte pierwotnie tym samym postępowaniem. Ustalenie to wywołuje wiele uwag krytycznych, które dotyczą przede wszystkim pokrzywdzonego, będącego decydentem w przedmiocie prowadzenia postępowania w sprawie o czyn ścigany na jego wniosek. Ocena stanowiska Sądu Najwyższego wymaga przede wszystkim ustalenia dotychczasowego orzekania w sprawach obarczonych powyższym brakiem formalnym oraz zastosowania umorzenia absorpcyjnego.
Słowa kluczowe: umorzenie absorpcyjne, braki formalne, wniosek o ściganie, prawa pokrzywdzonego
Dominika Piotrowska
doctoral student, Doctoral School, The John Paul II Catholic University of Lublin, Poland
ORCID: https://orcid.org/0009-0008-3485-0616
Application of absorptive discontinuation by the Supreme Court. Commentary on the ruling of the Criminal Chamber of the Supreme Court of 26 June 2025, I KK 503/24
The objective of this commentary is to assess the Supreme Court’s view on the possibility of applying absorptive discontinuation to proceedings that have been concluded with a final and binding judgment but are burdened with a formal defect of the failure to receive a motion for prosecution from the entitled person. The Supreme Court ruled that, based on the facts that were found, it was reasonable to apply the institution specified in Article 11 § 1 of the Criminal Procedures Code and discontinue the proceedings, since the imposition of the penalty on the perpetrator would be inexpedient in the light of the amount of the penalty finally adjudicated for another offence initially encompassed by the same proceedings. This conclusion gives rise to numerous critical remarks, primarily regarding the aggrieved party, who is the decision-maker in the proceedings regarding the act of prosecution on his/her motion. The assessment of the Supreme Court’s position primarily involves the examination of the previous rulings in the cases that are subject to this formal defect and the application of absorptive discontinuation.
Keywords: absorptive discontinuation, formal defects, motion for prosecution, rights of the aggrieved party
Bibliografia / References
Gostyński Z., Umorzenie postępowania na podstawie art. 11 nowego kodeksu postępowania karnego – odstępstwo od zasady legalizmu, „Prokuratura i Prawo” 1997/12.
Grajewski J., Ściganie na wniosek pokrzywdzonego w świetle projektów kodyfikacji prawa karnego, „Państwo i Prawo” 1992/6.
Grzegorczyk T., Swobodna decyzja woli jako istotny element wniosku o ściganie. Glosa do postanowienia SN z dnia 20 lutego 1996 r., II KRN 166/96, „Państwo i Prawo” 1997/1.
Kasiński J., O ściganiu przestępstwa groźby karalnej – nowy art. 12 § 4 k.p.k. i jego konsekwencje procesowe, „Przegląd Sądowy” 2024/2.
Kulik M., Glosa do wyroku SN z dnia 3 marca 2015 r. (IV KO 1/15), „Studia Iuridica Lublinensia” 2016/2, t. XXIV.
Olszewski A.T., Umorzenie absorpcyjne, „Prokuratura i Prawo” 2008/1.
Sakowicz A. [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, red. A. Sakowicz, Legalis 2025.
Skorupka J. (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Legalis 2023.
Skorupka J., Proces karny, Warszawa 2020.
Waltoś S., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2020.
Zachuta A., Umorzenie absorpcyjne (art. 11 k.p.k.) – instrument przydatny w procesie karnym, czy zbędny?, „Prokuratura i Prawo” 2000/12.
dr hab. Helena Szewczyk
adiunkt, Instytut Nauk Prawnych, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Śląski w Katowicach; radca prawny, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1425-981X
Odpowiedzialność pracodawcy z tytułu naruszenia zasady równości wynagrodzeń. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 stycznia 2024 r., I PSKP 39/22
Pracownicy znajdujący się w takiej samej sytuacji (wykonujący taką samą pracę i posiadający takie same cechy podmiotowe) powinni być tak samo traktowani, a ich status pracowniczy powinien być określony według jednakowej miary (głównie według pracy). Problem równości wynagrodzeń sprowadza się do sprawiedliwego różnicowania uprawnień pracowniczych, opartego na prawidłowym doborze kryteriów ich dozwolonego różnicowania (dyferencjacji). Pracownik domagający się przyznania uprawnień, których został pozbawiony, jest obowiązany wykazać (a nie jedynie uprawdopodobnić), że wykonywał te same obowiązki, jak osoba korzystająca z tych uprawnień. Nie musi on natomiast dowodzić przyczyny nierównego traktowania, która nie stanowi przesłanki roszczenia opartego na art. 112 Kodeksu pracy. Z kolei na pracodawcy spoczywa obowiązek stosowania jednakowych dla wszystkich pracowników kryteriów oraz analizowania przyczyn zróżnicowania wynagrodzeń pracowników, wykonujących pracę jednakową lub pracę o jednakowej wartości, co musi wykazać w razie sporu przed sądem pracy. Skuteczne i efektywne działania pracodawcy wzmacniają jego pozycję zarówno w postępowaniu przedsądowym, jak i sądowym.
Słowa kluczowe: zatrudnienie, nierówności płacowe, odpowiedzialność pracodawcy
Dr Hab. Helena Szewczyk
assistant professor, Institute of Legal Studies, Faculty of Law and Administration, University of Silesia in Katowice; legal counsel, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-1425-981X
An employer’s liability for breaching the principle of equal pay. Commentary on the judgment of the Labour and Social Insurance Chamber of the Supreme Court of 9 January 2024, I PSKP 39/22
Employees in the same situation (performing the same work and having the same personal characteristics) should be treated equally, while their employment status should be determined according to the same yardstick (primarily based on their work). The issue of equality of pay boils down to the fair differentiation of employee rights based on the correct selection of criteria for their permissible differentiation. Employees who want to be granted rights of which they have been deprived are required to demonstrate (and not merely substantiate) that they performed the same duties as a person benefiting from those rights. However, they do not have to prove the reason for the unequal treatment, which does not constitute a premise for a claim based on Article 112 of the Labour Code. In turn, the employer is required to apply the same criteria for all employees and analyse the reasons for differences in pay for employees performing the same work or work of equal value, which the employer is required to demonstrate in the event of a dispute before a labour court. The employer’s effective and efficient activities strengthen its position in both pre-trial and court proceedings.
Keywords: employment, inequality of pay, the employer’s liability
Bibliografia / References
Burek W., Równość płci [w:] Prawa człowieka. Wybrane zagadnienia i problemy, red. L. Koba, W. Wacławczyk, Warszawa 2009.
Góral Z. [w:] Zarys systemu prawa pracy. T. I. Część ogólna prawa pracy, red. K.W. Baran, Warszawa 2010.
Kubiak H., Przyczynek do sporu o pola semantyczne nazw „równość” oraz „równouprawnienie”. Studia z zakresu prawa pracy i polityki społecznej, red. A. Świątkowski, Kraków 2009.
Maniewska E., Odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Uwagi na tle wyroku SN z 9.05.2019 r., III PK 50/18, „Państwo i Prawo” 2022/3.
Oniszczuk J., Konstytucja RP w orzecznictwie TK na początku XXI w., Kraków 2004.
Sanetra W., Zasady równego traktowania pracowników w Kodeksie pracy, „Państwo i Prawo” 1997/7.
Skoczyński J., Zasada równego traktowania pracowników, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 1999/7–8.
Szewczyk H., Dyskryminacja płacowa ze względu na kryterium obywatelstwa. Glosa do wyroku SN z 7.05.2019 r., II PK 31/18, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2021/1.
Szewczyk H., Obowiązek równego traktowania i niedyskryminacji pracowników, „Monitor Prawniczy” 2002/11.
Tomanek A. [w:] System prawa pracy. Tom 1. Część ogólna, red. K.W. Baran, Warszawa 2017.
Tomaszewska M. [w:] Kodeks pracy. Komentarz, red. K.W. Baran, Warszawa 2012.
Wandzel M., Wspólnotowy dylemat równości kobiet i mężczyzn w pracy, „Państwo i Prawo” 2002/12.
Wratny J., Zasada równego traktowania pracowników [w:] Wybrane problemy współczesnego prawa pracy w Polsce, Warszawa 1989.
Zieliński T., Prawo pracy. Zarys systemu. T. 1. Warszawa – Kraków 1986.
Zieliński T. [w:] Kodeks pracy. Komentarz, red. T. Zieliński, Warszawa 2001.
Zieliński T., Goździewicz G. [w:] Kodeks pracy. Komentarz, red. L. Florek, Warszawa 2011.
dr Piotr Dobrowolski
wykładowca, Uniwersytet SWPS – filia we Wrocławiu; adwokat, Izba Adwokacka we Wrocławiu, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0465-0935
Forma odmowy uwzględnienia wniosku o zawarcie układu ratalnego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz prawo do jej zaskarżenia. Glosa do uchwały Sądu Najwyższego – Izba Pracy I Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 grudnia 2024 r., III UZP 3/24
W glosie autor poddał analizie uchwałę Sądu Najwyższego, zgodnie z którą odmowa uwzględnienia wniosku z art. 29 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty następuje w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Autor w większości popiera stanowisko Sądu Najwyższego, jednak wchodzi w polemikę z rozważaniami na temat potencjalnej treści wyroku sądu uwzględniającego odwołanie. Glosa zawiera także postulaty de lege ferenda.
Słowa kluczowe: prawo ubezpieczenia społecznego, układ ratalny, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, środek odwoławczy, składki na ubezpieczenia społeczne
Dr Piotr Dobrowolski
lecturer, SWPS University of Social Sciences and Humanities, attorney-at-law, Bar Association in Wrocław, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-0465-0935
Form of rejection of an application for an instalment arrangement pursuant to Article 29, para. 1 of the Act 9 on the Social Insurance System and the right to appeal against it. Commentary on the ruling of the Supreme Court – Labour and Social Insurance Chamber of 10 December 2024, III UZP 3/24
In this commentary, the author analysed the Supreme Court’s resolution, according to which a refusal to accept a motion under Article 29, para. 1 of the Act on the Social Insurance System of 13 October 1998 to spread contribution payments over instalments takes the form of an administrative decision, against which an appeal may be filed with a court within the deadline and in accordance with the rules laid down in the Civil Procedures Code. The author largely supports the Supreme Court’s position, but disagrees with the considerations regarding the potential content of the court's decision on the appeal. The commentary also contains de lege ferenda postulates.
Keywords: social insurance law, instalment arrangement, Social Insurance Institution, appeal, social insurance contributions
Bibliografia / References
Dobrowolski P. [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. K. Antonów, Warszawa 2024.
Dobrowolski P., Indywidualne ułatwienia w opłacaniu składek ubezpieczeniowych jako odrębna i niejednolita instytucja prawa ubezpieczeń społecznych, Warszawa 2023.
Dobrowolski P., Kilka uwag na temat układów ratalnych zawieranych z ZUS, „Monitor Prawa Pracy” 2017/12.
Dobrowolski P., O układach ratalnych zawieranych z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Glosa do wyroku WSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., I SAB/Gd 1/17, „Palestra” 2018/4.
Dobrowolski P., Strusia polityka czy zwycięstwo pragmatyzmu, czyli o formach załatwiania spraw indywidualnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, „Edukacja Prawnicza” 2021/2.
Klat-Wertelecka L., Czy w egzekucji administracyjnej możliwe jest zawarcie umowy? [w:] Umowy w administracji, red. J. Boć, L. Dziewięcka-Bokun, Wrocław 2008.
Strusińska-Żukowska J. [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. B. Gudowska, J. Strusińska-Żukowska, Warszawa 2014.
Wantoch-Rekowski J. [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. J. Wantoch-Rekowski, Warszawa 2015.
prof. dr hab. Agnieszka Krawczyk
Katedra Postępowania Administracyjnego i Sądowej Kontroli Administracji, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Łódzki; sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3747-2493
Dopuszczalność wstrzymania wykonania decyzji o warunkach zabudowy na podstawie art. 152 k.p.a. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2024 r., II OSK 24/24
Glosa jest aprobującym komentarzem do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym Sąd przyjął, że „dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji o warunkach zabudowy na podstawie art. 152 § 1 k.p.a.”. Analizując pojęcie „wykonania” na gruncie przepisów postępowania administracyjnego (egzekucyjnego i orzekającego) oraz sądowoadministracyjnego autorka dowodzi, że przeszło ono znaczną ewolucję – od „wykonania” utożsamianego z egzekucją administracyjną, po „wykonanie” odpowiadające mocy wiążącej (skuteczności prawnej) decyzji. Przekonuje, że w aktualnym stanie prawnym nie ma żadnych podstaw do wąskiego rozumienia „wykonania”, a co za tym idzie „wstrzymania wykonania” decyzji.
Słowa kluczowe: wykonanie decyzji, wykonalność aktu administracyjnego, moc wiążąca decyzji, skuteczność prawna decyzji, wstrzymanie wykonania decyzji.
Professor Dr Hab. Agnieszka Krawczyk
Department of Administrative Proceedings and Court Review of Administration, Faculty of Law and Administration, University of Łódź, judge of the Voivodship Administrative Court in Łódź, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0003-3747-2493
Admissibility of suspending the execution of outline planning permission under Article 152 of the Administrative Procedures Code. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 18 November 2024, II OSK 24/24
The commentary approves the judgment of the Supreme Administrative Court, which held that ‘it is admissible to suspend the execution of outline planning permission pursuant to Article 152 § 1 of the Administrative Procedures Code.’ The author analyses the notion of ‘execution’ on the basis of administrative (both enforcement and adjudicatory) proceedings, as well as administrative court proceedings, demonstrating that it has undergone significant evolution – from being equated with administrative enforcement to being construed as the binding force (legal effectiveness) of a decision. She argues that, under the current legal framework, there are no grounds for a narrow interpretation of ‘execution’ and so there are also no grounds for suspending its implementation.
Keywords: execution of a decision, executability of an administrative act, binding force of a decision, legal effectiveness of a decision, suspension of the execution of a decision.
Bibliografia / References
Daniel P., Charakter prawny decyzji o warunkach zabudowy, „Przegląd Prawa Publicznego” 2012/10.
Goździewicz-Biechońska J., Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (cechy szczególne), „Państwo i Prawo” 2010/2.
Hengstschläger J., Verwaltungsverfahrensrecht, Wien 2009.
Hoehl S., Vorläufiger Rechtsschutz vor dem VwGH unter besonderer Berücksichtigung des Europarechts, Wien 1999.
Kmiecik Z.R., Subsydiarne sposoby ustalania okoliczności faktycznych w ogólnym postępowaniu administracyjnym, „Przegląd Sądowy” 2019/5.
Kolonovits D., Muzak G., Stöger K., Verwaltungsverfahrensrecht, Wien 2014.
Krawczyk A., Model egzekucji administracyjnej należności pieniężnych w prawie polskim i austriackim, Warszawa 2024.
Krawczyk A., Sądowa kontrola czynności z zakresu administracji publicznej (na przykładzie czynności w celu ustalenia wysokości lub przekazania dotacji oświatowej) [w:] Stosowanie prawa administracyjnego. Księga jubileuszowa prof. Andrzeja Matana, red. G. Łaszczyca, Warszawa 2024.
Krawczyk A., Wykonalność aktu i czynności organu administracji publicznej, Warszawa 2013.
Leeb D., Bescheidwirkungen und ihre subjektiven Grenzen nach dem AVG, Wien 2010.
Thienel R., Verwaltungsverfahrensrecht, Wien 2006.
Thienel R., Zeleny K., Die österreichischen Verwaltungsverfahrensgesetze, Wien 2021.
dr hab. Marta Kopacz
adiunkt, Katedra Postępowania Administracyjnego i Sądownictwa Administracyjnego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6649-2314
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego jako podstawa wznowienia postępowania incydentalnego (wpadkowego) w sprawie sądowoadministracyjnej. Glosa do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2025 r., II FPS 1/25
W uchwale Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) dopuścił możliwość wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego także w przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (TK) o niezgodności z Konstytucją RP dotyczy przepisów stanowiących podstawę wydania prawomocnego orzeczenia niekończącego postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zastosował prokonstytucyjną wykładnię przepisów dotyczących wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Zapewnił w ten sposób realizację konstytucyjnego, podmiotowego prawa do weryfikacji każdego prawomocnego orzeczenia sądowego w zmienionym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia TK. W ocenie glosatora takie podejście NSA zabezpiecza interes prawny uprawnionego podmiotu, pozostając w zgodzie z czytelną i w pełni racjonalną wolą ustrojodawcy. Stanowi także gwarancję należytej realizacji prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej. Z tych też powodów stanowisko NSA wyrażone w uchwale zasługuje na aprobatę.
Słowa kluczowe: wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, prawo pomocy, prawomocne orzeczenie niekończące postępowania
Dr Hab. Marta Kopacz
assistant professor, Department of Administrative Law and Administrative Judiciary, Faculty of Law and Administration, University of Warmia and Mazury in Olsztyn, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-6649-2314
Ruling of the Constitutional Tribunal as the basis for reopening incidental (accidental) proceedings in an administrative court case. Commentary on the resolution of the Supreme Administrative Court of 26 May 2025, II FPS 1/25
In its resolution, the Supreme Administrative Court allowed for the possibility of resuming administrative court proceedings, even in cases where the Constitutional Tribunal’s ruling on unconstitutionality applies to provisions constituting the grounds for a final ruling that does not conclude the proceedings in the case. The Supreme Administrative Court applied a pro-constitutional interpretation of the provisions regarding the resumption of administrative court proceedings. In this way, it ensured the implementation of the constitutional, objective right to review any final court ruling in the changed legal situation arising as a consequence of the Constitutional Tribunal’s ruling. In the commentator’s opinion, such an approach by the Supreme Administrative Court protects the legal interests of the entitled entity, while remaining in line with the clear and fully rational will of the constitutional legislator. It also guarantees that the right to stipulate the judicial procedure appropriately will be properly exercised. For these reasons, the position of the Supreme Administrative Court expressed in the resolution deserves approval.
Keywords: resumption of administrative court proceedings, ruling of the Constitutional Tribunal, the right to aid, final ruling not ending proceedings
Bibliografia / References
Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2009.
Naleziński B. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2023.
Niezgódka-Medek M. [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2024.
Kopacz M., Legalność działania organów administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym a kontrola tej legalności sprawowana przez sądy administracyjne, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2014/2.
Kopacz M., Wznowienie ogólnego postępowania administracyjnego na podstawie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, Olsztyn 2008.
Świątkowski A.M. [w:] System Prawa Pracy. Tom VI. Procesowe prawo pracy, red. K.W. Baran, LEX 2016.
dr Iga Małobęcka-Szwast
adiunktka, Katedra Prawa Europejskiego, Wydział Prawa i Administracji, Uniwersytet Warszawski, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4719-4899
Granice stosowania RODO do działalności archiwalnej IPN. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2024 r., III OSK 2572/22
Komentowane orzeczenie dotyczy zakresu zastosowania unijnego ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) do ustawowej działalności archiwalnej Instytutu Pamięci Narodowej (IPN). W glosowanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) uznał, że RODO znajduje zastosowanie do przetwarzania danych osobowych w inwentarzu archiwalnym IPN, w tym ich udostępniania na dedykowanej stronie internetowej IPN, a Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych sprawuje nadzór nad przetwarzaniem tych danych. W ocenie NSA, działalność archiwalna jest objęta zakresem prawa unijnego, a w konsekwencji również RODO, a rolą art. 71 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu jest rozszerzenie zakresu zastosowania RODO na dane osobowe dotyczące osób zmarłych, a nie – jak twierdził sąd pierwszej instancji – ustanowienie wyjątku umożliwiającego zastosowanie przepisów RODO wyłącznie do określonej działalności IPN (prowadzenie Bazy Materiału Genetycznego). Autorka nie zgadza się z wykładnią zaprezentowaną w wyroku i przedstawia argumenty uzasadniające odmienną interpretację przepisów RODO i ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
Słowa kluczowe: RODO, działalność archiwalna, Instytut Pamięci Narodowej, Prezes UODO, organ nadzorczy; zakres prawa UE
Dr Iga Małobęcka-Szwast
assistant professor, Department of European Law, Faculty of Law and Administration, University of Warsaw, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4719-4899
Limits to the application of the GDPR to the archival activities of the Institute of National Remembrance. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 9 July 2024, III OSK 2572/22
This ruling applies to the extent to which the EU’s General Data Protection Regulation (GDPR) is applied to the statutory archival activities of the Institute of National Remembrance (INR). In this ruling, the Supreme Administrative Court (SAC) held that the GDPR is applicable to the processing of personal data in the INR’s archival inventory, including posting it on the INR’s dedicated website, while the President of the Office for Personal Data Protection supervises the processing of such data. According to the SAC, archival activities are covered by EU law and, consequently, also by the GDPR, while the role of Article 71 of the Act on the Institute of National Remembrance – Commission for the Prosecution of Crimes against the Polish Nation is to extend the scope of application of the GDPR to personal data related to deceased persons, and not – as the first instance court claimed – to establish an exception enabling the application of the provisions of the GDPR exclusively to a specific activity of the INR (keeping the Genetic Material Database). The author disagrees with the interpretation presented in the ruling and presents arguments justifying a different interpretation of the provisions of the GDPR and the Act on the Institute of National Remembrance – Commission for the Prosecution of Crimes against the Polish Nation.
Keywords: GDPR, archival activity, Institute of National Remembrance, President of the Office for Personal Data Protection, supervisory authority, scope of EU law
Bibliografia / References
Fajgielski P., Glosa do Wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 3325/19, „Przegląd Sejmowy” 2021/4 (165).
Litwiński P. (red.), Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz, Legalis 2018.
Litwiński P. (red.), Ustawa o ochronie danych osobowych. Komentarz [w:] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych. Ustawa o ochronie danych osobowych. Wybrane przepisy sektorowe. Komentarz, red. P. Litwinski, Legalis 2021.
Sibiga G., Małobęcka-Szwast I., Relacje prawa do informacji publicznej oraz prawa do ochrony danych osobowych w świetle ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO), „Monitor Prawniczy” 2019/22.
Krzysztof Gruszecki
radca prawny, Inowrocław, Polska
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5759-700X
Obowiązek udzielania niezbędnej pomocy i wskazówek przy wyszukiwaniu informacji o środowisku i jego ochronie. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2024 r., III OSK 1859/22
Prawo dostępu do informacji o środowisku jest jednym z praw kardynalnych. Skuteczność jego realizacji w praktyce uzależniona jest jednak od rozwiązań procesowych. W zasadniczej części znajdują się one w ustawie z 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nie można jednak pomijać również tych wynikających z ustawy z 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Dlatego też poglądy zaprezentowane w glosowanym wyroku wskazującym na brak możliwości „tworzenia” informacji o środowisku zostały uznane za kontrowersyjne.
Słowa kluczowe: informacja publiczna, informacja o stanie i ochronie środowiska, dostęp do informacji, odmowa udostępnienia informacji o środowisku, decyzja
Krzysztof Gruszecki
legal counsel, Inowrocław, Poland
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-5759-700X
The obligation to provide the necessary assistance and guidance when searching for information about the environment and environmental protection. Commentary on the ruling of the Supreme Administrative Court of 19 June 2024, III OSK 1859/22
The right of access to environmental information is a cardinal right. However, the effectiveness of its implementation in practice depends on procedural solutions. These are largely contained in the Act on the provision of information on and the protection of the environment, public participation in environmental protection and environmental impact assessments of 3 October 2008. However, the rights arising from the Act on access to public information of 6 September 2001 cannot be ignored. That is why the views presented in this judgment suggesting that it is not possible to ‘create’ environmental information have been considered controversial.
Keywords: public information, information on the state of the environment and environmental protection, access to information, refusal to provide information on the environment, decision
Bibliografia / Refernces
Aleksandrowicz T.R., Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2002.
Górzyńska T., Prawo do informacji i zasada jawności administracyjnej, Kraków 1999.
Gruszecki K., Komentarz do ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, LEX 2023.
Jaśkowska M., Pojęcie informacji publicznej i jej rodzaje, „Kwartalnik Prawa Publicznego” 2012/3.
Kurek J., Definicja informacji przetworzonej. Postulaty de lege ferenda, „Przegląd Prawa Publicznego” 2016/12.
Radwanowicz Ł., Administracyjne aspekty dostępu do informacji o środowisku i jego ochronie, „Ochrona Środowiska – Przegląd” 2003/1.