LOTO-procedure: meest voorkomende overtredingen

De procedure wordt “LOTO” genoemd (lock-out, tag-out), verwijzend naar de sloten en labels die gebruikt worden. Cruciaal is dat de energietoevoer fysiek wordt afgesloten (lock-out), of die nu elektrisch, pneumatisch of op een andere manier verloopt. Daarna moeten waarschuwende labels worden aangebracht zodat duidelijk is dat het arbeidsmiddel buiten dienst is (tag-out). De LOTO-procedure legt dus de verschillende stappen vast die medewerkers moeten aanhouden om het arbeidsmiddel veilig buiten dienst te stellen.

Meest voorkomende overtredingen

Procedures zijn er natuurlijk om gevolgd te worden, maar in de praktijk wordt er soms van afgeweken. Novara stelt regelmatig de volgende overtredingen vast: 

• slechte of ontbrekende documentatie: voor elk arbeidsmiddel moeten in theorie geschreven gebruiksaanwijzingen en LOTO-procedures voor handen zijn. Helaas zijn sommige onderdelen in de praktijk slecht gedocumenteerd of is er zelfs een totaal gebrek aan uitgeschreven procedures;
• te weinig opleiding van medewerkers: een training i.v.m. LOTO is niet alleen relevant voor de uitvoerende medewerkers; iedereen die in de nabijheid van arbeidsmiddelen werkt, moet op de hoogte zijn van de procedure of minstens weten wat hij/zij al dan niet mag doen tijdens een lock-out/tag-out;
• niet alle energiebronnen kunnen identificeren: door slechte documentatie hebben medewerkers soms geen zicht op alle energiebronnen; dit kan natuurlijk tot grote risico’s en zware arbeidsongevallen leiden;
• gebruik van het verkeerde lock-outmateriaal (hangsloten e.d.);
• onvoldoende audits uitvoeren: arbeidsmiddelen moeten regelmatig worden getest en geïnspecteerd, en de LOTO-procedure moet regelmatig worden geëvalueerd; helaas blijkt dit in de praktijk bij veel organisaties een probleem;
• niet-volgen van de LOTO-procedure: de procedure wordt soms niet volledig gevolgd of in de verkeerde volgorde; op die manier krijg je natuurlijk geen succesvolle lock-out/tag-out.

Aandachtspunten

Om van de LOTO-procedure een succes te maken, doet Novara de volgende aanbevelingen:

• voorzien van specifieke opleiding: niet alleen voor de uitvoerders van de LOTO-procedure, maar ook voor onderhoudspersoneel en voor iedereen die in de nabijheid van buiten dienst gestelde arbeidsmiddelen werkt;
• uitgeschreven LOTO-procedures voor alle aanwezige arbeidsmiddelen: alleen op die manier kan je als organisatie garanderen dat je ten minste weet hoe de LOTO in theorie moet gebeuren;
• onderhoudsprotocollen volgen: tijdens een LOTO moeten de geldende onderhoudsprotocollen gevolgd worden (bv. geen lichaamsdelen in de machine of in gevarenzones). Bovendien moet de veiligheid en effectiviteit van de LOTO gecontroleerd worden zonder andere medewerkers bloot te stellen aan mogelijke gevaren en risico’s;
• opgelet met restenergie: er moet steeds gecontroleerd worden of het arbeidsmiddel niet onverwachts restenergie kan uitstoten;
• gebruik de correcte sloten en labels: de sleutels moeten individueel worden toegewezen aan de medewerkers en ze moeten in het bezit blijven van hun sleutel. Alle medewerkers die een LOTO uitvoeren moeten kunnen worden geïdentificeerd aan de hand van hun sloten en labels;
• houd je aan de volgorde van de LOTO-procedure: LOTO kan perfect veilig verlopen, maar dan moeten de stappen binnen de procedure wel gevolgd worden. De stappen binnen de procedure zien er als volgt uit:
  • uitwerken van een plan van aanpak en communicatie naar alle betrokken medewerkers;
  • identificeren en lokaliseren van alle apparatuur die de energie moet isoleren;
  • de betrokken medewerkers inlichten over de naderende vergrendeling;
  • de apparatuur vergrendelen volgens de procedures;
  • de apparatuur vrijstellen van energie op voorwaarde van het aanbrengen van de correcte sloten;
  • restenergie afvoeren en controleren of de apparatuur volledig energieloos is;
  • veilig aanbrengen van de labels.

Bron: Novara, “Lockout Tagout Procedures: Everything You Need To Know To Stay In Line With OSHA & LOTO”, 26 mei 2026