Dlaczego w jednych szkołach współpraca staje się naturalnym sposobem działania, a w innych pozostaje jedynie hasłem? Różnica najczęściej nie tkwi w deklarowanych wartościach, lecz w codziennych wyborach, które stopniowo kształtują kulturę organizacyjną placówki.
Fragment artykułu z miesięcznika „Dyrektor Szkoły” 2026/6
Pierwszym odruchem dyrektora, który chce budować kulturę współpracy, bywa sięgnięcie po gotowe i pozornie najprostsze rozwiązania: warsztat integracyjny, szkolenie z komunikacji czy nową procedurę. To zrozumiałe, ponieważ takie działania dają poczucie sprawczości i szybkiej reakcji. Problem w tym, że same w sobie rzadko prowadzą do trwałej zmiany – mogą co najwyżej uzupełniać dłuższy proces budowania kultury współpracy.
Zanim więc dyrektor zdecyduje się cokolwiek wdrażać, warto, by zadał sobie kilka pytań o charakterze diagnostycznym:
- W jakich obszarach pracy szkoły nauczyciele rzeczywiście działają razem, a gdzie współdziałanie jest raczej deklaracją niż praktyką?
- Gdzie pojawiają się trwałe podziały bądź zamknięte układy (odizolowane zespoły lub grupy, które rzadko wymieniają się doświadczeniem) i jakiego są rodzaju?
- Kto z kim nie rozmawia albo unika współpracy i jakie mogą być tego powody?
- Czy źródłem trudności jest brak zaufania, lęk przed oceną, historia konfliktów, czy raczej brak czasu i przestrzeni na rzeczywistą wymianę myśli?
Dobra diagnoza nie musi przyjmować formy rozbudowanego badania. Często wystarczy zainwestować czas w uważną obserwację codziennych sytuacji: kto siada obok kogo w pokoju nauczycielskim, kto zabiera głos na radach pedagogicznych, kto milczy i z jakich powodów.
W marcowym numerze „Dyrektora Szkoły” Kamila Dembińska, ekspertka Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego, podkreślała, że o jakości klimatu w placówce decyduje codzienność: sposób prowadzenia rozmów, reakcje na trudności oraz atmosfera towarzysząca wspólnemu podejmowaniu decyzji. Diagnoza polega właśnie na przyjrzeniu się tej codzienności, zanim pojawią się kolejne narzędzia i rozwiązania.
Zamów prenumeratę: www.profinfo.pl/sklep/dyrektor-szkoly,7340.html