Przeciw ochronie prawnoautorskiej dla tzw. memoryzacji utworówRyszard Markiewicz
Przeciw ochronie prawnoautorskiej dla tzw. memoryzacji utworów
1. Uznanie memoryzacji utworów w AI, powstałych w wyniku jej trenowania, za niedozwoloną, prowadziłoby do wykorzystywania prawa autorskiego w sposób sprzeczny z jego funkcją.
2. Dopatrywanie się w memoryzacji utworu postaci jego zwielokrotnienia faktycznie nie jest motywowane ochroną interesów uprawnionego w związku z tą postacią działania. Chodzi tu głownie o takie rozciągnięcie znaczenia kopii utworu, by ubezskutecznić dozwolony użytek w postaci eksploracji tekstów i danych (TDM) w odniesieniu do trenowania AI.
3. Uważam, że memoryzacja utworów w pamięci AI nie stanowi postaci ich zwielokrotnienia i „jako taka” nie jest bezprawna na gruncie prawa Unii Europejskiej, głównie z tego względu, że wówczas nie jest możliwe oznaczenie w AI rozpoznawalnych części utworu o cechach twórczości. Gdyby nawet zakwestionować tę wykładnię, to memoryzacja utworów nie ma ona charakteru bezprawnego na gruncie prawa Unii Europejskiej, gdy jest wynikiem trenowania AI na podstawie TDM. Podejście to ma podstawę w zasadzie effet utile nakazującej przepisy unijne interpretować tak, aby w pełni realizowały swój cel. Istnieje kilka niezależnych metod wykładni prowadzących do tej konkluzji: a) dozwolony użytek z art. 5 ust. 3 lit. i dyrektywy 2001/29/WE (niezamierzone włączenie utworu do innego nośnika), b) umożliwienie dalszego trenowania AI, c) legalizacja takiego działania na podstawie analogii z przepisów wprowadzających TDM, d) wykorzystanie konstrukcji swoistej konsumpcji, według której w tym zakresie, w którym memoryzacja utworów jest konieczną konsekwencją legalnego trenowania AI na podstawie TDM, to jest ona objęta tą postacią dozwolonego użytku.
4. W świetle polskiego prawa autorskiego memoryzacja nie stanowi korzystania z utworu, gdyż w niej nie są usytuowane identyfikowalne elementy utworu. Gdyby przyjąć, że pojawia się tu nowe pole eksploatacji [inne niż zwielokrotnienie utworu], to należałoby uznać dopuszczalność memoryzacji utworów, realizowanej w ramach TDM, w ramach wykładni prounijnej.
5. Konieczne jest jednoznaczne rozstrzygnięcie statusu memoryzacji na gruncie prawa Unii Europejskiej przez Trybunał Sprawiedliwości. Sądzę, że optymalną wykładnią byłoby stwierdzenie, że memoryzacja utworów w AI nie stanowi postaci zwielokrotnienia utworu.
Słowa kluczowe: memoryzacja, TDM, zwielokrotnienie utworu, sztuczna inteligencja, prawo autorskie
Tekst napisany w ramach projektu badawczego pt. „Naukowy model reformy prawa autorskiego na jednolitym rynku cyfrowym według Dyrektyw UE” (konkurs Opus 18, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki, nr UMO-2019/35/B/HS5/03671).
prof. dr hab. Ryszard Markiewicz
The author is a professor at the Jagiellonian University in Krakow, Poland
Against Copyright Protection for the So-Called Memorization of Works
1. If memorization of works by AI, resulting from its training, were to be deemed unlawful, this would lead to a misuse of copyright law in a manner contrary to its function.
2. Finding the memorization of a work a form of its reproduction is not, in fact, motivated by the protection of the rightholder’s interests in relation to this form of activity. The main aim here is to extend the meaning of a copy of a work to the point of rendering statutory exception in the form of text and data mining (TDM) ineffective in relation to AI training.
3. I consider that the storage of works in AI memory does not constitute a form of their reproduction and is not unlawful ‘as such’ under European Union law, primarily because it is not possible in such cases to identify recognizable parts of the work with creative characteristics within the AI model. Even if this interpretation were to be challenged, memorization of works is not unlawful under European Union law when it results from training AI on the basis of TDM. This approach is grounded in the principle of effet utile, which requires EU provisions to be interpreted in such a way as to fully achieve their objective. This conclusion can be reached by several independent methods of interpretation: (a) statutory exception under Article 5(3)(i) of Directive 2001/29/EC (incidental inclusion of a work in other material); (b) enabling the continued training of AI; (c) legalizing such an action by analogy with the provisions introducing TDM; (d) employing the concept of sui generis consumption, according to which, to the extent that the memorization of works is a necessary consequence of the lawful training of AI under TDM, it is covered by this form of fair use.
4. Under Polish copyright law, memorization does not constitute use of a work, as it does not contain identifiable elements of the work. If it were to be assumed that a new field of exploitation [other than the reproduction of a work] arises here, then memorization of works, carried out within the framework of TDM, would have to be recognized as permissible within the framework of a pro-EU interpretation.
5. It is necessary for the Court of Justice to provide a clear ruling on the status of memorization under European Union law. I believe that the optimal interpretation would be to conclude that memorization of works in AI models does not constitute a form of their reproduction.
Keywords: memorization, TDM, reproduction of a work, artificial intelligence, copyright
This article was prepared as part of the research project entitled Academic Model of Copyright Law Reform in the Digital Single Market under EU Directives (OPUS 18 competition, funded by the National Science Centre, project No. 2019/35/B/HS5/03671).
Bibliografia / References
Appl C., Homar P., Art. 17 DSM-Directive and the (missing) Reproduction Right, GRUR 2025, nr 14
AI, copyright and the creative industries, House of Lords, Communications and Digital Committee, 6.03.2026, HL Paper 267, https://publications.parliament.uk/pa/ld5901/ldselect/ldcomm/267/26702.htm (dostęp: 24.05.2026 r.)
Bonadio E., Frosio G., Geiger Ch., Guadamuz A., Karapapa S., Stamatoudi I., Preserving balance in the EU digital single market: How like company could reframe copyright and innovation in the Generative AI Era, 2.03.2026 (submitted to The Journal of World Intellectual Property), https://ssrn.com/abstract=6326401
Cooper A.F., Grimmelmann J., The files are in the computer: On copyright, memorization, and generative AI, „Chicago-Kent Law Review” 2025/100, https://scholarship.kentlaw.iit.edu/cklawreview/vol100/iss1/9 (dostęp: 24.05.2026 r.)
Cooper A.F., Lemley M.A., Casasola A., Ahmed A., Gokaslan A., Cyphert A.B., De Sa Ch., Ho D.E., Liang P., Extracting memodied pieces of (copyright) books from open-weight language models, arXiv, 18.05.2025, https://arxiv.org/abs/2505.12546 (dostęp: 24.05.2026 r.)
Copyright and Artificial Intelligence. Part 3: Generative AI Training, Pre-Publication Version, U.S. Copyright Office, May 2025, https://www.copyright.gov/ai/Copyright-and-Artificial-Intelligence-Part-3-Generative-AI-Training-Report-Pre-Publication-Version.pdf (dostęp: 24.05.2026 r.)
Dermawan A., Text and data mining exceptions in the development of generative AI models: What the EU member states could learn from the Japanese „nonenjoyment” purposes?, „The Journal of World Intellectual Property” 2024/27 (1)
Dornis T.W., Stober S., Urheberrecht und Training generativer KI-Modelle – technologische und juristische Grundlagen, 29.08.2024, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4946214
Drexl J., KI-Nutzungen und Kreative: Umrisse eines gerechten Ausgleichs, 12.02.2026, https://ssrn.com/abstract=6224598
Emanuilov I., Margoni T., Forget me not: memorisation in generative sequence models trained on open source licensed code, 7.02.2024, https://ssrn.com/abstract=4720990
Flisak D., Krytyka kwalifikowania zwielokrotnień wynikających ze zjawiska memoryzacji w modelach AI jako „incydentalnego korzystania” z cudzej twórczości, https://www.linkedin.com/pulse/krytyka-kwalifikowania-zwielokrotnie%C5%84-wynikaj%C4%85cych-ze-damian-flisak-lc5nf/?trackingId=rWGhIjANRiuJcyS2yfqxaA%3D%3D (dostęp: 24.05.2026 r.)
Geiger Ch., Bossi L., Di Lazzaro F., The Voss and Jensen Parliamentary Reports on Copyright and Generative AI: A Wrong Step in the Right Direction?, April 7.04.2026, https://ssrn.com/abstract=6537278
Hacker P., AI in EU Law: Training, Hallucinations, Memorization, and the Core Regulatory Architecture, 6.03.2026, https://ssrn.com/abstract=6356599
Haviv A., Elkin-Koren N., Hacohen U., Livni R., Moran S., We Should Separate Memorization from Copyright, arXiv, 9.02.2026, https://arxiv.org/abs/2602.08632 (dostęp: 24.05.2026 r.)
Lee E., Fair use and the origin of AI training, „Houston Law Review” 2025/63 (104)
Leistner M., Antoine L., TDM and AI Training in the European Union – From ‘LAION’ to Possible Ways Ahead?, GRUR Int. 2025, nr 11
Leistner M., Memorisierungen und urheberrechtliche Vervielfältigungen in KI-Modellen, GRUR 2026/4
von Lewinski S., GEMA v. OpenAI: The Munich Regional Court presents an exemplary judgment on a well conceived test case, GRUR International 2026/75 (4)
Markiewicz R., ChatGPT i prawo autorskie Unii Europejskiej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2023/2, https://sip.lex.pl/komentarze-i-publikacje/czasopisma/chatgpt-i-prawo-autorskie-unii-europejskiej-151439247 (dostęp: 24.05.2026 r.)
Matulionyte R., Reconceptualising the Reproduction Right in the Age of AI, https://link.springer.com/article/10.1007/s40319-025-01653-x (dostęp: 24.05.2026 r.)
Mezei P., Memorization and Generative AI – A Persistent Issue with Copyright Consequences?, 5.08.2025, https://papers.ssrn.com/abstract=5404367
Okoń Z., Memoryzacja utworów przez modele AI w świetle unijnego prawa autorskiego, „Europejski Przegląd Sądowy” 2025/12
Peukert A., Vervielfältigung im KI-Modell?, ZUM 2026, nr 1
Senftleben M., Win-win: How to remove copyright obstacles to AI training while ensuring author remuneration (and why the European AI Act fails to do the magic), „Chicago-Kent Law Review” 2025/100
Strelchenko E., Generative AI Training and U.S. Copyright Law: Current Challenges and Proposed Legislative Amendments, https://bpb-us-w2.wpmucdn.com/usfblogs.usfca.edu/dist/0/510/files/2026/03/02.-Strelchenko.pdf (dostęp: 24.05.2026 r.)
Thouvenin F., Retrieval-Augmented Generation (RAG) – eine urheberrechtliche Einordnung, „Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht” (ZUM) 2026/4
Ueno T., ‘General Understanding’ on AI and Copyright in Japan, https://www.wipo.int/documents/d/office-japan/docs-en-tatsuhiro-ueno_general-understanding-on-ai-and-copyright-in-japan_set.pdf (dostęp: 24.05.2026 r.)
Widła B., https://www.linkedin.com/posts/activity-7416773354252234752-ku1t/?utm_source=share&utm_medium=member_ios&rcm=ACoAAA-hBJwBpmvAwSPqJQSNJTqXu6Ksk1KRjPQ
Wyczik J., Lost in (incidental) memorization: When the (case) law mistakes AI training for copying, The IPKat, 2025, https://ipkitten.blogspot.com/2025/11/guest-post-lost-in-incidental.html (dostęp: 24.05.2026 r.)
Ewa Jakubowska
Autorskoprawna ochrona bohatera i uniwersum literackiego
Artykuł dotyczy możliwości objęcia prawnoautorską ochroną bohatera literackiego i uniwersum literackiego jako utworów. W celu uzyskania prawnoautorskiej ochrony zarówno bohater, jak i uniwersum literackie powinny spełniać przesłanki wymagane przez prawo autorskie od utworu, tj. przesłanki: twórczości, indywidualnego charakteru oraz ustalenia. Bezpodstawne jest stawianie wymogu spełnienia przez nie bardziej rygorystycznych kryteriów, jak choćby proponowanego w doktrynie kryterium rozpoznawalności czy zaistnienia w świadomości społecznej. Ochroną należy objąć w omawianych przypadkach sam schemat cech, „szkielet”, z uwzględnieniem miejsc niedookreślonych. Cechy te można podzielić na wewnętrzne i zewnętrzne (w przypadku bohatera) lub fizyczne i kulturalne (w przypadku uniwersum), a także, w obu rodzajach utworów, cechy temporalne. Te ostatnie ustalają cechy z pozostałych grup oraz ich zmiany w czasie fabuły, co pozwala uznać całość charakterystyki za ustaloną, mimo że zestaw cech przypisanych konkretnemu bohaterowi czy uniwersum będzie się zmieniać w trakcie akcji. Należy również uznać, że charakterystyka jest ustalana łącznie we wszystkich dziełach literackich, w których autor sięga po danego bohatera czy dany świat. W artykule na podstawie doktryny i orzecznictwa (również amerykańskiego) oraz technicznych aspektów twórczości podjęto próbę wskazania wymogów pozwalających oddzielić utwór od niechronionego pomysłu. W przypadku bohatera jest to wymóg posiadania przez niego cechy dominującej (konstytuującej – takiej, która pierwsza przychodzi na myśl odbiorcy w powiązaniu z konkretną postacią) oraz stałego atrybutu (czyli cechy, dzięki której odbiorca wie, że to dany bohater uczestniczy w scenie). Nic nie stoi więc na przeszkodzie ochronie spełniającego te kryteria bohatera zwierzęcego. Ochrona samego imienia natomiast byłaby już nadużyciem prawa. W przypadku uniwersum zaproponowane kryterium rozróżniające ustalony utwór od pomysłu to posiadanie cechy konstytuującej (relewantnej fabularnie) oraz indywidualnego atrybutu (nie musi być istotny fabularnie, ale umożliwia czytelnikowi rozpoznanie danego świata), przy czym wystarczy, by obie te cechy były określone w stopniu pozwalającym na spełnienie ich funkcji. W przypadku bohatera ochrona elementu charakterystyki byłaby nadużyciem, w przypadku uniwersum należy jednak ostrożnie dopuścić możliwość objęcia jego elementu (np. fantastycznej rasy) ochroną jako utworu, po spełnieniu wymogów stawianych w celu uzyskania ochrony uniwersum. W przypadku fikcyjnego języka rozróżnienie między niechronionym pomysłem a utworem należy oprzeć na tym, czy na podstawie ustalonych cech istnieje teoretyczna możliwość zbudowania w tym języku komunikatu niebędącego cytatem z utworu literackiego. W artykule poruszono również zagadnienie istniejących w praktyce literackiej schematów cech. Niewskazana byłaby całkowita odmowa ochrony bohaterów i uniwersów opartych na tych schematach. Istotne w tym kontekście jest, czy autor, tworząc charakterystykę, wykroczył poza schemat. Podobnie należy potraktować opieranie uniwersów na rzeczywistym świecie, przy czym modyfikację dotyczącą jedynie cech temporalnych należy uznać za niewystarczającą do stworzenia utworu. Podobnie sam wybór przedstawionych cech prawdziwego świata należy uznać za niewystarczający, by można go uznać za chronione uniwersum. Czym innym jest jednak kreacja świata z nieograniczonego zbioru elementów legend czy folkloru – w takim wypadku należy uznać, że autor dokonuje twórczej kompilacji, zatem można rozważać tak powstałe uniwersum jako utwór.
Słowa kluczowe: bohater literacki, uniwersum literackie, ochrona bohatera, ochrona uniwersum, ochrona elementów dzieła literackiego
Ewa Jakubowska
graduate of the Faculty of Law and Administration of the Jagiellonian University in Krakow, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0009-0004-0759-4320
Copyright Law Protection of Literary Characters or Universes
This article discusses the possibility of granting copyright protection to a literary character and a literary universe as works. For both a literary character and a literary universe to receive copyright protection, they must meet the requirements set by copyright law for a work – namely, originality, individual character, and fixation. It is unfounded to impose stricter criteria, such as the recognizability standard or the requirement of having entered public consciousness, as suggested in some academic writing. In the discussed cases, the protection should cover the structure of features itself – the ‘skeleton’ – including areas that remain undefined. These features can be divided into internal and external ones (for a character), or into physical and cultural features (for a universe), and, in both types of works, temporal features. Temporal features determine the characteristics from the remaining groups and their changes over the course of the narrative, allowing the entire characterization to be considered fixed, even though the set of features of a given character or universe may change as the plot moves on. It should also be acknowledged that the characterization is established collectively across all literary works in which the author employs the given character or universe. Drawing on existing scholarship and case law (including US case law) as well as the technical aspects of creativity, the article attempts to identify the requirements that distinguish a work from an unprotected idea. For a character, this includes the requirement of possessing a dominant feature (a constitutive one, the first one to come to a reader’s mind when associated with that specific character) and a constant attribute (a feature that lets the audience recognise that it is that character participating in a scene). There is therefore no obstacle to granting protection to an animal character that meets these criteria. Protecting the character’s name alone, however, would constitute an abuse of rights. For a literary universe, the proposed criterion that distinguishes a fixed work from an idea is the presence of a constitutive feature (one relevant to the plot) and an individual attribute (not necessarily plot-relevant, but one that enables the reader to recognize the world). It is sufficient for both to be defined to the extent necessary to perform their function. In the case of characters, protecting isolated elements of the characterization would be an abuse of rights; however, in the case of literary universes, one should cautiously allow the possibility of protecting individual elements (e.g., a fantasy race) as works, provided they meet the requirements for granting protection to a universe. For a fictional language, the distinction between an unprotected idea and a protected work should depend on whether, on the basis of its established features, it is theoretically possible to construct a message in that language that is not simply a quotation from the literary work. The article also addresses the issue of feature templates commonly used in literary practice. A blanket denial of protection to characters and universes based on such templates would not be warranted. In this context, it is relevant whether the author, in creating the characterisation, has gone beyond the template. The same applies to basing universes on the real world, with the proviso that modifying only temporal features should be considered insufficient to create a protectable work. Likewise, merely selecting which real-world features to present should not be considered enough to create a protected universe. The situation is different, however, when an author builds a world from an unlimited pool of elements drawn from legends or folklore – in such cases, the author performs a creative compilation, and the resulting universe may be considered a work.
Keywords: literary character, literary universe, legal protection of the character, legal protection of the universe, legal protection of elements of literary artwork
Bibliografia / References
Barta J., Markiewicz R. [w:] Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, red. J. Barta, R. Markiewicz, Warszawa 2011
Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie i prawa pokrewne, Warszawa 2017
Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie i prawa pokrewne, Warszawa 2021
Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie, Warszawa 2016
Błońska B. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. W. Machała, R.M. Sarbiński, Warszawa 2019
Bonda K., Maszyna do pisania. Kurs kreatywnego pisania, Warszawa 2024
Doliński J.M., Tłumaczenie w prawie autorskim, Warszawa 2021
Flisak D. [w:] Komentarz do wybranych przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, LEX 2018, https://sip.lex.pl/#/commentary/587780418/577858/flisak-damian-komentarz-do-wybranych-przepisow-ustawy-o-prawie-autorskim-i-prawach-pokrewnych?cm=URELATIONS (dostęp: 1.09.2024 r.)
Flisak D. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne, red. D. Flisak, Warszawa 2015
Grodecka O., Prawna ochrona postaci fikcyjnej a jej znaczenie kulturowe, „Santander Art And Culture Law Review” 2023/1 (9)
Grzybczyk K., Ikony popkultury a prawo własności intelektualnej. Jak znani i sławni chronią swoje prawa, Warszawa 2018
Grzybczyk K., Prawnoautorska ochrona postaci fikcyjnej, „Monitor Prawniczy” 1997/6, https://sip-1legalis-1pl-1z09ct1rp7183.hps.bj.uj.edu.pl/document-full.seam?documentId=mjxw62zogqydamzzgqztm&refSource=search&ols=%22bohater%20fikcyjny%22&searchScope=all&searchType=near (dostęp: 11.03.2025 r.)
Grzybczyk K., Twórczość internautów w świetle regulacji prawa autorskiego na przykładzie fanfiction, Warszawa 2015
Ingarden R., Formy poznawania dzieła literackiego, „Pamiętnik Literacki. Czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej” 1936/33 (1/4)
Jeng J., Distinguishing Literary Ideas and Expressions with Elements of Alternate Worlds, „Journal of Intellectual Property Law” 2015/23 (1), https://digitalcommons.law.uga.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1250&context=jipl (dostęp: 28.02.2026 r.)
Juściński P., Prawnoautorska ochrona fikcyjnej postaci literackiej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2022/4
King S., Jak pisać. Pamiętnik rzemieślnika, Warszawa 2014
Kula M., Wszystko zaczyna się od bohatera, 24.04.2015 r., https://mariakula.com/wszystko-zaczyna-sie-od-bohatera/ (dostęp: 10.10.2024 r.)
Laskowska-Litak E. [w:] Ustawy autorskie. Komentarze, t. I, red. R. Markiewicz, Warszawa 2021
Machała W., Niebezpieczna (potencjalnie) zabawa z prawem autorskim, czyli dylemat fanfiction, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej” 2023/2
Marecka M., Jak stworzyć fikcyjny świat i nie zwariować? O światotwórstwie w fantastyce, 18.11.2020 r., https://martamareckapisze.pl/jak-stworzyc-fikcyjny-swiat-i-nie-zwariowac-o-swiatotworstwie-w-fantatyce/ (dostęp: 2.05.2025 r.)
Markiewicz H., Postać literacka i jej badanie, „Pamiętnik Literacki” 1981/72 (2)
Markiewicz R., Ilustrowane prawo autorskie, Warszawa 2018
B. Powers, Neil Gaiman’s Top 13 Writing Tips, https://bobbypowers.com/neil-gaimans-top-13-writing-tips/ (dostęp: 11.06.2026 r.)
Pratchett T., Kiksy klawiatury, Warszawa 2015
Sanderson B., 318R #4 (World Building), 2016, https://www.youtube.com/watch?v=v98Zy_hP5TI&list=PLH3mK1NZn9QqOSj3ObrP3xL8tEJQ12-vL&index=5 (dostęp: 1.05.2025 r.)
Sarbiński R.M. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. W. Machała, R.M. Sarbiński, Warszawa 2019
Słownik języka polskiego, hasło: archetypy, https://sjp.pl/archetypy (dostęp: 5.04.2025 r.)
Słownik języka polskiego, hasło: uniwersum, https://sjp.pl/uniwersum (dostęp: 1.05.2025 r.)
Słownik języka polskiego PWN, hasło: bohater, https://sjp.pwn.pl/sjp/bohater;2445498.html (dostęp: 30.10.2024 r.)
Słownik języka polskiego PWN, hasło: postać, https://sjp.pwn.pl/szukaj/posta%C4%87.html (dostęp: 30.10.2024 r.)
Szatkowska E. [w]: Prawo autorskie w praktyce. O prawach twórców i odbiorców utworów, red. E. Szatkowska, Warszawa 2022
Tokarczuk O., Czuły narrator, Kraków 2020
Vonnegut K., McConnell S., Zlituj się nad czytelnikiem. Zasady twórczego pisania, Poznań 2023
Wielki słownik języka polskiego, red. P. Żmigrodzki, hasło: świat przedstawiony, https://wsjp.pl/haslo/podglad/60585/swiat-przedstawiony (dostęp: 1.05.2025 r.)
Zapomniane Sny, Przecinając Światy, https://www.zapomnianesny.pl/przecinajac-swiaty/ (dostęp: 11.05.2025 r.)
Prof. dr hab. Andrzej Matlak
Professor of law, Intellectual Property Law Chair, Faculty of Law and Administration, Jagiellonian University in Krakow, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-4811-0407
Regulations on the Broadcasting and Retransmission of Works via Digital Distribution Channels Under Directive (EU) 2019/789 (SatCab II)
The development of digital technology means that currently more and more audience have access to radio and television programmes via various kinds of electronic communications networks. This includes using such programmes both during the actual broadcasting and on demand, via traditional channels, such as satellite transmission or cable network, as well as by means of online services. Authorities of the European Union have in recent years identified growing demand for access to programmes not only from the audience’s country of residence, but also from other EU Member States. This trend has also been noticed by broadcasters which themselves create the content of their programmes and by operators which retransmit other parties’ programmes. Therefore, broadcasting organizations, apart from transmitting their own programmes, more and more often offer ancillary online services connected with transmission, such as simulcasting or catch-up services. On the other hand, as for retransmission, operators which aggregate broadcasts of television and radio programmes into packages, provide them to users not only using cable networks, but also satellite, digital terrestrial, and mobile or closed IP-based networks (e.g. via the Internet). Having regard to the above, EU authorities adopted Directive 2019/789 (SatCab II Directive), which aims mainly to facilitate cross-border use of radio and television programmes in digital versions across the European Union. The article discusses the norms resulting from this Directive concerning: ancillary online services provided by broadcasting organizations (including the country-of-origin principle), retransmission of television and radio programmes, as well as transmission of programmes by means of the so-called ‘direct injection’ into the distribution network. The analysis presented in this article indicates that the rules arising from Directive 2019/789 raise certain doubts. It appears, however, that the majority of these could have been resolved during the implementation of the SatCab II Directive into the domestic laws of the Member States. This concerns, for example, the definition of an ‘ancillary online service’ in the context of the possible application of the country-of-origin principle, as well as the rational extension of the rules concerning retransmission of works and subject matter protected by related rights. As for the methods of implementation of Directive 2019/789, the solutions adopted in Germany appear particularly noteworthy—especially regarding the implementation of the country-of-origin principle, retransmission, and direct injection of a broadcaster’s signal. These provisions generally seem to fulfil the objectives laid down in the SatCab II Directive.
Keywords: copyright, related rights, EU law, Directive 2019/789 (SatCab II Directive), broadcasting, retransmission, online transmission, direct injection
This article was prepared as part of the research project entitled Academic Model of Copyright Law Reform in the Digital Single Market under EU Directives (OPUS 18 competition, funded by the National Science Centre, project No. 2019/35/B/HS5/03671).
References
Christian Auinger, Ein „besserer grenzüberschreitender Zugang zu Online-Inhalten”: Regulierungsherausforderungen und – antworten auf EU-Ebene, 7 Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht, 537-542 (2019).
Renate Dörr, Ist die Richtlinie fit für das digitale Zeitalter? Chancen und Grenzen der Online-SatCab-Richtlinie aus Rundfunksicht, 7 Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht, 556-560 (2019).
Thomas Dreier, Die Schlacht ist geschlagen – ein Überblick. Zum Ergebnis des Copyright Package der EU-Kommission, 8 Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, 771-779 (2019).
Reto M. Hilty, Moritz Sutterer, Intra-European Content Circulation, in Modernisation of the EU Copyright Rules Position Statement of the Max Planck Institute for Innovation and Competition, Max Planck Institute for Innovation and Competition Research Paper No. 17-12 (Reto M. Hilty, Valentina Moscon eds., Max Planck Institute for Innovation and Competition 2017), ttps://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3036787.
Bernd Justin Jütte, Reconstructing European Copyright Law for the Digital Single Market, Luxembourg Legal Studies vol. 10 (Nomos 2017).
Katarzyna Klafkowska-Waśniowska, in System Prawa Unii Europejskiej, vol. 13. Prawo autorskie [European Union Legal System. Vol. 13. Copyright Law] (Andrzej Matlak ed., CH BECK 2025).
Janusz Piotr Kolczyński, Direct injection law – a new trans-territorial right or an excessive and unnecessary EU copyright law concept, 47(12) European Intellectual Property Review, 707-717 (2025).
Andrzej Matlak, Projekt unijnego rozporządzenia dotyczącego nadawania oraz reemisji programów radiowych i telewizyjnych z wykorzystaniem cyfrowych kanałów dystrybucyjnych [Draft EU Regulation on the broadcasting and retransmission of radio and television programmes via digital distribution channels], in Qui bene dubitat, bene sciet: Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Ewie Nowińskiej [Qui bene dubitat, bene sciet: A Jubilee Book for Professor Ewa Nowińska], 375–391 (Ryszard Markiewicz et al. eds., Wolters Kluwer 2018).
Andrzej Matlak, Nowe zasady dotyczące nadawania oraz reemisji programów radiowych i telewizyjnych z wykorzystaniem cyfrowych kanałów dystrybucyjnych wynikające z dyrektywy 2019/789 [New rules on the broadcasting and retransmission of radio and television programmes using digital distribution channels arising from Directive 2019/789], 148 ZNUJ PPWI [Jagiellonian University Journal of IP Law], s. 108-129 (2020).
Julia Niebler, Die Online-SatCab-Richtlinie – Weitersendung 2.0?, 7 Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht, 545-550 (2019).
Ted Shapiro, Collette Rawnsley, Comments on the EU’s update of the “SatCab” Directive: a brave new digital world for the audiovisual sector?, 30(5) Entertainment Law Review, 148-151 (2019).
Jarosław R. Antoniuk
Postępowanie w sprawach własności intelektualnej a inne postępowania odrębne
Artykuł poświęcony jest problematyce relacji między postępowaniem w sprawach własności intelektualnej a innymi postępowaniami odrębnymi. Autor, omawiając zbieg norm postępowania w sprawach własności intelektualnej z regulacjami innych postępowań odrębnych, opowiada się za prymatem tego postępowania nad innymi postępowaniami odrębnymi. Przeprowadzona przez autora analiza prowadzi go do wniosku o konieczności usunięcia sprzeczności norm kolizyjnych zawartych w przepisach postępowania w sprawach własności intelektualnej oraz postępowania w sprawach gospodarczych i postępowania z udziałem konsumentów poprzez wyłączenie stosowania przepisów art. 4581 § 2 zdanie pierwsze i art. 45814 § 2 k.p.c. w sprawach własności intelektualnej. Autor postuluje również wyraźne określenie możliwości rozpoznawania spraw w europejskim postępowaniu nakazowym oraz europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń przez sądy własności intelektualnej poprzez wskazanie w treści art. 50515 § 2 i art. 50521 § 2 k.p.c. na dopuszczalność stosowania w tych kategoriach spraw regulacji art. 47989, 47990 i 47992 k.p.c. Ponadto uznaje on za celowe umożliwienie rozpoznania spraw wytoczonych w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń, po uchyleniu przez sąd drugiej instancji wyroku, w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej, wskazując na konieczność nowelizacji art. 50527 § 2 k.p.c. Stosowanie w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej przepisów innych postępowań odrębnych na podstawie normy kolizyjnej zawartej w art. 47991 k.p.c. powinno uwzględniać zarówno brak sprzeczności z przepisami tego postępowania zawartymi w Kodeksie postępowania cywilnego, jak i specyficznymi dla tego postępowania regulacjami zawartymi w innych aktach normatywnych, a nadto istotę postępowania w sprawach własności intelektualnej, jaką jest zapewnienie ochrony uprawnionym z praw wyłącznych. Ocena sprzeczności regulacji postępowań odrębnych z przepisami postępowania w sprawach własności intelektualnej może się kształtować odmiennie w zależności od kontraktowej lub deliktowej podstawy odpowiedzialności.
Słowa kluczowe: postępowanie w sprawach własności intelektualnej, postępowanie odrębne, zbieg norm
dr Jarosław R. Antoniuk
Silesian University of Technology, Gliwice, Poland.
ORCID: https://orcid.org/0000-0002-3109-2564
Proceedings in Intellectual Property Cases and Other Special Proceedings
In discussing the overlap between the rules governing intellectual property proceedings and those governing other special proceedings, the author argues that intellectual property proceedings should take precedence over other special proceedings. The author’s analysis leads him to conclude that it is necessary to resolve the inconsistencies between conflict-of-law rules contained in the provisions that govern proceedings in intellectual property cases, proceedings in commercial cases, and proceedings in consumer cases by excluding the application in intellectual property cases of Article 4581 (2), first sentence, of the Code of Civil Procedure and Article 45814 (2) of the Code of Civil Procedure. The author also proposes that the possibility of intellectual property courts hearing cases under the European Order for Payment procedure and the European Small Claims Procedure be explicitly provided for by mentioning in the text of Article 50515 (2) and Article 50521 (2) of the Code of Civil Procedure that the provisions of Articles 47989, 47990 and 47992 of the Code of Civil Procedure may be applied in these categories of cases. Furthermore, the author considers it appropriate to allow cases brought under the European Small Claims Procedure to be heard as intellectual property proceedings following the quashing of a judgment by the court of second instance, while pointing to the need to amend Article 50527 (2) of the Code of Civil Procedure. The application in intellectual property proceedings of provisions concerning other special proceedings, based on the conflict-of-laws rule set out in Article 47991 of the Code of Civil Procedure should take into account both the absence of conflict with the provisions of such proceedings contained in the Code of Civil Procedure and the regulations specific to such proceedings contained in other legislative acts, as well as the essence of proceedings in intellectual property cases, which is to ensure protection for holders of exclusive rights. The assessment of whether the rules governing special proceedings are in conflict with the provisions governing intellectual property proceedings may differ depending on whether liability is based on contract or tort.
Keywords: proceedings in intellectual property cases (intellectual property proceedings), special proceedings, overlap of provisions
Bibliografia / References
Antoniuk J.R., Zakres stosowania szczególnych środków procesowych w sprawach własności intelektualnej, „Monitor Prawniczy” 2026/1
Barczewski M., Zinkiewicz-Będźmirowska O. [w:] System Postępowania Cywilnego, t. 6, Postępowania odrębne, red. A. Machnikowska, Warszawa 2022
Chrapoński D., Postępowanie cywilne z udziałem konsumentów w świetle nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego z 9.03.2023 r., „Palestra” 2023/8
Dziurda M., Kodeks postępowania cywilnego. Praktyczny komentarz do nowelizacji z 2023 roku, Warszawa 2023
Dziurda M., Postępowanie w sprawach własności intelektualnej z perspektywy systemowej, „Przegląd Sądowy” 2020/10
Dziurda M. [w:] System Prawa Procesowego Cywilnego, red. nacz. T. Ereciński, t. II, cz. 3, Postępowanie procesowe przed sądem pierwszej instancji. Postępowania odrębne w szczególnych kategoriach spraw, red. S. Cieślak, Warszawa 2023
Feliga P. [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. II, Komentarz. Art. 459–1217, red. T. Szanciło, Warszawa 2023
Flaga-Gieruszyńska K. [w:] K. Flaga-Gieruszyńska, A. Zieliński, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2025
Flaga-Gieruszyńska K. [w:] Postępowanie w sprawach gospodarczych. Komentarz do wybranych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, red. K. Flaga-Gieruszyńska, Warszawa 2021
Gajda-Roszczynialska K., Czy potrzebne jest w polskim procesie cywilnym nowe postępowanie odrębne – „postępowanie z udziałem konsumentów”?, „Polski Proces Cywilny” 2023/4
Gil I. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. E. Marszałkowska-Krześ, I. Gil, Legalis 2020
Gołaszewska A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. II, Komentarz. Art. 459–1217, red. T. Szanciło, Warszawa 2023
Gołaszewska A. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, t. VIIIB, red. K. Osajda, Ł. Żelechowski, Warszawa 2021
Harast-Sidowska A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. IB, Komentarz. Art. 425–729, red. A. Góra-Błaszczykowska, Warszawa 2020
Jakubecki A., Wezwanie do udzielenia informacji w postępowaniu odrębnym w sprawach własności intelektualnej, „Polski Proces Cywilny” 2020/3
Jasińska K. [w:] K. Jasińska, Z. Pinkalski, J. Rasiewicz, A. Sokołowska-Ławniczak, Metodyka pracy pełnomocnika w sprawach cywilnych z zakresu prawa własności intelektualnej, Warszawa 2021
Jasińska K., Lejko A., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do zmian wprowadzonych ustawą z 5.12.2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, LEX/el. 2009
Kamieński G. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. E. Marszałkowska-Krześ, I. Gil, Legalis 2025
Karolczyk B. [w:] Postępowanie cywilne w sprawach własności intelektualnej. Komentarz dla pełnomocników procesowych i sędziów, red. B. Karolczyk, Warszawa 2021
Krupowicz B., Sprawy z udziałem konsumentów oraz zbieg postępowania odrębnego w tych sprawach z innymi postępowaniami odrębnymi, „Transformacje Prawa Prywatnego” 2024/1
Kulski R. [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. III, Komentarz. Art. 425–729, red. A. Marciniak, Warszawa 2020
Mendrek A., Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Dokąd zmierzasz proceduro? Aktualne problemy prawa postępowania cywilnego”, Kraków, 29.05.2023 r., „Palestra” 2023/8
Orecki M. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, Artykuły 367–505 39 , red. T. Wiśniewski, Warszawa 2021
Rasiewicz J. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. M. Sieradzka, M. Zdyb, Warszawa 2016
Rejdak M., Właściwość sądu w sprawach własności intelektualnej, LEX/el. 2020
Sadza A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. P. Rylski, A. Olaś, Warszawa 2025
Skubisz R., Jakubecki A. [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. J. Kępiński, J. Szwaja, Warszawa 2024
Stefańska E. [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. II, Art. 478–1217, red. M. Manowska, Warszawa 2021
Szafrańska-Rathee A., Oczywiście bezzasadne powództwo z tytułu nieuczciwej konkurencji, „Polski Proces Cywilny” 2025/4
Szostak R., Z problematyki odpowiedzialności odszkodowawczej przedsiębiorcy za nadużycie środków ochrony procesowej, „Przegląd Prawa Handlowego” 2011/2
Tomaszek A., Wojewódzka J., Sprawy własności intelektualnej – nowe postępowanie odrębne w polskiej procedurze cywilnej, „Monitor Prawniczy” 2020/15
Tomczyk E., Zbieg norm prawa procesowego cywilnego – uwagi na tle postępowania w sprawach własności intelektualnej i innych postępowań odrębnych, „Polski Proces Cywilny” 2024/4
Turczyn A. [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. I, Komentarz. Art. 1–505 39 , red. O.M. Piaskowska, Warszawa 2024
du Vall M., Nowińska E., Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Warszawa 2013
Żelechowski Ł. [w:] Prawo własności przemysłowej. Komentarz, t. VIIIA, red. K. Osajda, Ł. Żelechowski, Warszawa 2022
Wojciech Zagórski
Standardy badania naruszeń praw autorskich w procesie cywilnym w Stanach Zjednoczonych – cz. 1
Niemal sto lat temu orzecznictwo w Stanach Zjednoczonych stworzyło i od tamtej pory stopniowo kształtowało szczególne procedury i kryteria, jakie muszą być spełnione przez powoda, aby odniósł zwycięstwo w procesie o naruszenie praw autorskich. Wśród sądów wywierających największy wpływ na ustanawianie tych standardów wyróżnić należy sądy apelacyjne dla Drugiego (Nowy Jork) i Dziewiątego Okręgu (Kalifornia), które odpowiednio w 1946 oraz 1977 roku wprowadziły testy weryfikujące bezprawność kopiowania. Procedury te były szeroko opisywane w amerykańskiej literaturze prawniczej i konsekwentnie stosowane w procesie. Jednakże, podobnie jak materialne prawo autorskie, tematyka omówiona w artykule pozostaje niejasna i niejednoznaczna do tego stopnia, że nawet sądy bywają zdezorientowane podczas ich aplikacji, co czasami prowadzi do błędnych wniosków, a w konsekwencji błędnych wyroków. Jak pokazuje jedno z najnowszych orzeczeń Sądu Apelacyjnego dla Dziewiątego Okręgu, niektóre z tych standardów osiągnęły punkt, w którym nie służą już celom, dla których zostały ustanowione, uważane są wręcz za „puste”, a jednak wciąż pozostają uznawane. Celem niniejszego artykułu jest usystematyzowanie, wnikliwa analiza oraz możliwie wyczerpujące przedstawienie omawianej tematyki ekspertom w dziedzinie prawa autorskiego w Polsce, niekoniecznie zaś formułowanie i udowadnianie konkretnych tez naukowych. Ze względu na obszerność materiału, artykuł został podzielony na dwie części. Pierwsza z nich koncentruje się głównie na procedurze wykazywania kopiowania. Część druga zostanie opublikowana osobno i będzie dotyczyła standardów oceny charakteru kopiowania, a także procesowych technik obrony pozwanego.
Słowa kluczowe: amerykańskie prawo autorskie, amerykański proces cywilny, badanie naruszeń praw autorskich, naruszenie praw autorskich
Wojciech Zagórski
PhD student at the Department of Civil Law of the Faculty of Law and Administration, University of Lodz, Poland; he completed CopyrightX course in copyright law at the Harvard Law School; senior judge’s assistant in the Financial Chamber of the Supreme Administrative Court of Poland
Standards of Examining Copyright Infringements in the Civil Procedure in the United States of America – Part 1
Almost a century ago, the judicature in the United States created and since then has incrementally reshaped specific procedures and the criteria which must be satisfied for a plaintiff to prevail in a copyright infringement trial. Amongst the courts with the highest influence on establishing these standards are: the US Courts of Appeals for the Second (New York) and the Ninth (California) Circuits, which back in 1946 and 1977, respectively, introduced tests of illicit copying. The aforementioned proceedings have been broadly described and dissected in the American judicial literature and consequently applied at trials. However, similarly to the substantive copyright law, the subject discussed in the article remains extraordinarily vague and ambiguous to such an extent that it confuses even the courts in proper application of the tests. This confusion sometimes leads to erroneous conclusions and decisions. As one of the most recent rulings of the US Court of Appeals for the Ninth Circuit shows, some of the standards have evolved to the point where they no longer serve their purpose and are even deemed ‘empty’, yet still remain recognized. The intent behind the article was systematizing, providing an insightful analysis of, and explaining, relatively comprehensively, this subject to the experts in copyright law in Poland, rather than forming and proving particular thesis statements. Due to the extensive subject matter the article has been divided into two parts. The first one pertains mostly to proving copying in general. The second part is going to be published separately and will discuss the standards regarding evaluation of the character of copying and the defences available to defendants.
Keywords: US copyright law, US civil procedure, examination of copyright infringements, copyright infringement
Bibliografia / References
Federal Rules of Civil Procedure, 2026 Edition, Michigan Legal Publishing Ltd., 2025, https://www.federalrulesofcivilprocedure.org/what-is-discovery-in-a-civil-lawsuit/ (dostęp: 25.08.2023 r.)
Fisher W., Pelteret M., CopyrightX: Lecture Transcripts. Based on the Lectures of Prof. William W. Fisher III, Harvard Law School. Compiled by Marc Pelteret, student of CopyrightX: UCT 2017, Version 1.2, 7.02.2018, https://marc.pelteret.co.za/copyrightx/ (dostęp: 18.01.2026 r.)
Ginsburg J., The U.S. Experience with Mandatory Copyright Formalities: A Love/Hate Relationship, New York 2010, https://scholarship.law.columbia.edu/faculty_scholarship/1624/ (dostęp: 18.01.2026 r.)
Latman A., “Probative Similarity” as Proof of Copying: Toward Dispelling Some Myths in Copyright Infringement, „Columbia Law Review” 1990/90 (5), https://www.jstor.org/stable/1122876
Loren L.P., Reese R.A., Proving Infringement: Burdens of Proof in Copyright Infringement Litigation, „Lewis & Clark Law Review” 2019/23 (2), https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3458667
Nimmer M.B., Marcus P., Myers D.A., Nimmer D., Cases and Materials on Copyright and Other Aspects of Entertainment Litigation Including Unfair Competition, Defamation, Privacy, Seventh Edition, Lexis Nexis, Matthew Bender, 2006
Rząsa G. [w:] Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, red. W. Machała, R. Sarbiński, Warszawa 2019
U.S. Courts for the Ninth Circuit, 17.19 Substantial Similarity–Extrinsic Test; Intrinsic Test Comment, https://www.ce9.uscourts.gov/jury-instructions/node/276 (dostęp: 26.05.2026 r.)